Bài 1
Thờng thức mĩ thuật
Xem tranh Thiếu nữ bên hoa huệ
-----
I. Các hoạt động dạy học chủ yếu.
Hoạt động 1. Giới thiệu bài
+ Giáo viên có thể sử dụng một trong phơng án sau đây để giới thiệu bài.
Phơng án 1: Cho học sinh kể tên các hoạ sĩ và những tác phẩm của các hoạ sĩ
đó mà em đã biết. Sau đó giáo viên giới thiệu hoạ sĩ Tô Ngọc Vân và tác
phẩm Thiếu nữ bên hoa huệ
Phơng án 2: Kể về những bức tranh treo ở ngôi nhà mình đang ở, ngôi nhà
của bạn bè, ngời thân. Lí do ngời ta treo những bức tranh đó? Sau đó giáo
viên giới thiệu có một bức tranh đợc vẽ rất đẹp mang nội dung ca ngợi vẻ
đẹp thiên nhiên, ca ngợi vẻ đẹp của ngời phụ nữ: Bức tranh Thiếu nữ bên
hoa huệ của hoạ sĩ Tô Ngọc Vân.
Phơng án 3: Chơi trò chơi: Đoán chữ
Tìm chữ thiếu trong câu thơ sau và điền vào ô trống
1. Trong đầm gì đẹp bằng sen
Lá xanh bông trắng lại chen .vàng
2. Trèo lên cây bởi hái hoa
Bớc v ờn cà hái nụ tầm xuân
3. Đòng vô xứ .... quanh quanh
Non xanh nớc biếc nh tranh hoạ đồ
Nhận xét:
- 2 câu thơ đầu nói về các loài hoa
- Câu thơ cuối tả cảnh đẹp của một vùng quê Việt Nam
1
N
H
U Y
X

+ Hoạt động của giáo viên:
2
Giáo viên treo phiên bản tranh có khuôn khổ lớn lên bảng cho HS xem
(hoặc cho học sinh nhìn vào bức tranh trong SGK) và kể chuyện diễn cảm
cho học sinh nghe về bức tranh theo các mạch yêu cầu:
Bức tranh đợc vẽ năm 1943, là một trong những tác phẩm có giá trị cao
về mặt nghệ thuật khẳng định tài năng của hoạ sĩ. Đây là bức tranh vẽ
trớc khi tác giả tham gia kháng chiến, trớc khi tác giả vẽ các tác phẩm
phục vụ kháng chiến chống thực dân Pháp.
Nội dung bức tranh diễn tả khoảnh khắc bất chợt gặp của một cô gái
thành phố xinh đẹp, đài các đang đắm mình trong hơng sắc của những
đoá hoa huệ. Cô gái đang tự làm đẹp mình trớc những bông hoa. Hoa
huệ trắng, hơng thơm mát, cô gái nh đang cảm thấy vẻ đẹp của mình và
tự so sánh với hoa. Hoa và ngời đều lặng lẽ, suy t. Ngời và hoa nh hoà
làm một, cô gái nh một bông hoa huệ đang độ khoe sắc và những bông
hoa huệ cũng nh những cô gái xinh đẹp và lộng lẫy kiêu sa một thời.
Ngời xem cảm nhận đợc sự vẻ đẹp của con ngời hoà cùng vẻ đẹp thiên
nhiên.
Góc nhìn của hoạ sĩ độc đáo, đơn giản nhng đã kín đáo diễn tả vẻ đẹp
về hình dáng của cô gái: Thân hình cân đối, các nét tròn căng của cơ thể
tạo nên cảm giác khoẻ mạnh, tà áo dài tạo những đờng cong mềm mại.
Tay phải nâng nhẹ cánh hoa, mái đầu nghiêng nghiêng ngắm những
bông hoa và cánh tay trái nâng cao vuốt nhẹ mái tóc với những ngón tay
thon dài búp măng. Nét mặt suy t với gò má ửng hồng làm duyên.
Những bông hoa huệ không vẽ chi tiết nhng cũng đủ làm cho ngời xem
cảm nhận đợc màu trắng tinh khiết, mùi thơm quyến rũ của cả một bó
hoa đang nở đúng độ. Tác giả vẽ những mảng hình, mảng màu đơn giản
diễn tả ánh sáng chiếu từ một phía đã làm tăng độ lung linh của thiếu nữ
và những cánh hoa. Các màu sắc trên tranh kết hợp tạo cho ngời xem
3

I. Các hoạt động dạy học chủ yếu
Giới thiệu bài .
GV giới thiệu một số vật dụng có dùng màu sắc để trang trí.
Gọi HS nhận xét.
GV gợi ý:
- Màu sắc đợc sử dụng trong trang trí làm cho vật dụng đẹp hơn và làm
nổi bật chức năng, đặc tính của vật dụng đó.
- Màu sắc có ở khắp mọi nơi khi mắt ta nhìn thấy. Để trang trí các vật
dụng phục vụ cho cuộc sống, ngời ta dùng đến nhiều yếu tố, trong đó có
một yếu tố rất quan trọng: đó là màu sắc. Sản phẩm trang trí muốn đạt hiệu
quả cao thì màu sắc cũng cần phải sử dụng theo những nguyên tắc nhất
định.
Hoạt động 1. Quan sát, nhận xét
Cho học sinh quan sát một số hình thức trang trí cơ bản và trang trí ứng
dụng có sử dụng màu sắc đẹp và rút ra nhận xét:
+ Các màu sắc đứng cạnh nhau phải có tác dụng tôn nhau đẹp lên.
+ Màu trong một sản phẩm trang trí phải hài hoà với nhau, trong nghệ
thuật tạo hình gọi là hoà sắc.
+ Màu trong một sản phẩm trang trí phaỉ có các sắc độ đậm nhạt khác
nhau.
+ Trong các sản phẩm trang trí, ngời ta tô màu đều, đậm và mịn.
GV Kết luận : Đây cũng chính là một số yêu cầu cơ bản khi tô màu trong
một bài trang trí.
Gọi 1 3 HS nhắc lại các yêu cầu đó.
5
Hoạt động . Thực hành tô màu.
ở phần này, giáo viên có thể vẽ trớc một hoạ tiết có nhiều mảng để học
sinh tô màu vào các mảng đó, sau đó photo phát cho các học sinh thực
hành theo nhóm nhỏ.
+ Nhóm Hoa Sen : GV phát các hoạ tiết hoa sen và đề nghị HS tô màu theo

Mái trờng thân yêu luôn gắn bó với bao kỉ niệm đẹp. Sang năm các em đã
chia tay với ngôi trờng thân yêu này rồi đấy. Lên học lớp 6, trờng mới, bạn
mới, thầy cô mới các em vẫn luôn luôn nhớ về ngôi trờng tiểu học với thầy
cô đã dạy dỗ, chăm sóc các em từ lớp 1 đến lớp 5.
Từ tình yêu mái trờng này, các bạn đã thuộc những bài thơ hay, các bạn đã
hát những bài hát hay và vẽ những bức tranh đẹp. Hôm nay, các em nhau
cùng thể hiện tình cảm của mình với mái trờng qua bài vẽ tranh : Trờng em
nhé.
Hoạt động 1. Hớng dẫn học sinh cách vẽ
GV chia nhóm và đề nghị các nhóm nhớ lại các bớc tiến hành một bài vẽ
tranh
Nhóm 1: Thảo luận và nhắc lại bớc 1. Suy nghĩ và lựa chọn hình ảnh để vẽ
vào tranh.
7
GV hỏi: Nhóm em định chọn những hình ảnh nào của ngôi trờng để vẽ vào
tranh:
- Hàng cây
- Vờn hoa
- Sân trờng
- Lớp học
- Bàn ghế
- Cô giáo
- Các bạn đang học
- Các bạn đang chơi ở san trờng
- Các bạn đang tập văn nghệ
....
Nhóm 2: Sau khi lựa chọn hình ảnh để vẽ chúng ta phải sắp xếp các hình
đó trên tờ giấy vẽ.
- Hình ảnh chính làm nổi rõ trọng tâm đề tài là hình ảnh nên đặt ở vị trí
giữa tranh, lớn nhất .

khác nhau nh thế nào?
+ Khối hộp và khối cầu có vị trí nh thế nào? (Trớc sau, che khuất...)
+ Quan sát nhận xét về hình dáng của 2 khối, tỉ lệ cao thấp, to nhỏ của 2 khối.
+ Đếm số đỉnh và số cạnh của khối hộp mà mình quan sát đợc.
9
Có thể gọi đại diện các em ở các góc độ khác nhau trả lời. Các em khác ở vị trí
tơng ứng bổ sung hoặc GV so sánh: Mẫu ở các vị trí khác nhau thì sẽ nhìn
thấy những điểm không giống nhau.
Hoạt động 2. Hớng dẫn HS thực hành.
GV treo trực quan các bớc tiến hành dựng hình bài vẽ theo mẫu khối hộp và
khối cầu theo nh đã đặt mẫu cho HS quan sát và trả lời.
+ Bớc 1. Dựng khung hình to của cả 2 đồ vật
+ Bớc 2. Dựng khung hình của từng đồ vật
+ Bớc 3: Xác định các điểm cơ bản của các đồ vật
+ Bớc 4. Nối các điểm đó bằng các đờng thẳng, tạo hình kỉ hà cho các đồ vật
+ Bớc 5. Vẽ hình chi tiết.
GV nhắc lại một cách hệ thống và lu ý một số điểm khó khi thực hành bài vẽ
theo mẫu tập hợp đồ vật là 2 khối hình cơ bản này.
+ Xác định đúng các điểm tạo hình khối hộp.
+ Hình dung các mặt không nhìn thấy của khối hộp
+ Khối cầu không đơn thuần là một hình tròn
...
Hoạt động 3. Hớng dẫn học sinh thực hành
+ Xác định vẽ tập hợp mẫu theo chiều ngang hay chiều dọc của tờ giấy vẽ
+ ớc lợng và xác định khung hình lớn
+ ớc lợng và xác định khung hình chung của từng vật mẫu trong khung
hình chung lớn đó.
+ Xác định các điểm cơ bản
+ vẽ các đờng thẳng nối các điểm đó (lu ý: Các đờng song song, đờng
cong của khối cầu đợc ghép bằng những đờng thẳng ngắn)

11
Bớc 2. Hớng dẫn HS thực hành
+ HS chép hoạ tiết hình con bớm trên bảng theo đúng trình tự cô giáo vừa
trình bày
+ HS tô màu theo đúng cách thức đối xứng cô giáo vừa giới thiệu.
+ GV phát phiếu bài tập cho học sinh tự vẽ tiếp các hình còn thiếu theo
cách thức đối xứng.
(Trong phiếu bài tập, GV có thể để hình khuyết bên phải, có hình để
khuyết bên trái, có hình khuyết trục đối xứng, yêu cầu HS suy nghĩ và vẽ
nốt phần còn lại. Hoặc cũng có thể vẽ sẵn trục giữa HS tự nghĩ ra hoạ
tiết và vẽ đối xứng qua trục đó).
Bài 7. Vẽ tranh
Đề tài An toàn giao thông
I. Các hoạt động dạy học chủ yếu
Giới thiệu bài
Hàng ngày mọi ngời đi làm việc, đi đến trờng để học tập, đi chơi đều
phải tham gia giao thông. An toàn giao thông giúp cho cuộc sống con ngời
hạnh phúc. Em hãy kể những qui định về an toàn giao thông mà em thờng
gặp? Tại sao mọi ngời phải thực hiện nh vậy? (đèn xanh, đền đỏ. Trật tự
qua cầu, phà. Đi bộ, đi xe, sang đờng đúng phần đờng qui định., không đùa
nghịch trên đờng tàu hoả ) Đồng thời em hãy kể những trt ờng hợp vi
phạm an toàn giao thông mà em đã gặp. (Đi ngợc chiều, đi dàn hàng
ngang, để xe trên vỉa hè, đùa nghịch khi tham gia giao thông...)
Giờ học này cả lớp sẽ vẽ về các hoạt động tham gia giao thông mà đảm bảo
an toàn, đúng qui định nhé.
Hoạt động 1. Hớng dẫn học sinh nhớ lại, hình dung những hình ảnh về
đề tài an toàn giao thông.
12
+ GV sử dụng trực quan ảnh chụp để giới thiệu cho HS nhớ lại hình ảnh
cần phải có trong đề tài An toàn giao thông

+ Màu sắc vẽ trong tranh phải hài hoà, có đậm nhạt. Những hình ảnh chính,
các hoạt động chính vẽ màu cho nổi rõ hơn nững hình ảnh hỗ trợ.
+ Pha màu để tạo ra các sắc màu, đậm nhạt khác nhau, lạ và đẹp mắt.
Hoạt động 3. Hớng dẫn học sinh thực hành.
+ Học sinh thực hành vẽ theo các bớc đã học và giáo viên theo dõi, giúp đỡ
học sinh làm bài.
+ Gợi ý cho HS tựbộc lộ những suy nghĩ, những cảm xúc cá nhân trong quá
trình suy nghĩ và vẽ về đề tài.
+ Giáo viên hớng dẫn, gợi ý cho những HS còn lúng túng trong quá trình
lựa chọn các hình ảnh vẽ vào tranh.
+ GV kịp thời nhắc nhở những HS cha biết vẽ những hình ảnh chính, hình
ảnh phụ trong tranh.
+ GV nhắc nhở và huớng dẫn cho từng HS cách pha màu bằng màu bột,
bằng chì màu, bằng sáp màu để tạo thành những màu ăn nhập hài hoà với
nhau.
+ GV hớng dẫn HSvẽ màu vào những vị trí thích hợp trong tranh, tạo đợc
sự tơng quan chung.
Hoạt động 4. Nhận xét đánh giá
+ Bài tập có thể hoàn thành ở tiết thứ 2 vào buổi chiều.
+ GV thu bài, phân loại bài tập và nhậnxét những u khuyết điểm của từng
bài, rút kinh nghiệm để bài vẽ tranh sau đẹp hơn.
+ Dổn dò chuẩn bị cho bài sau.
Bài 8. Vẽ theo mẫu
14
Mẫu có dạng hình trụ và hình cầu
I. các hoạt động dạy học chủ yếu
Giới thiệu bài
GV có thể giới thiệu đặc điểm của khối có dạng hình trụ.
Đặc điểm của khối có dạng hình cầu.
Giới thiệu một số mẫu giáo viên đã chuẩn bị sẵn và yêu cầu HS chọn mẫu

+ Trong quá trình HS dựng hình, GV quan sát theo dõi và giúp đỡ từng
nhóm, tng HS. Kịp thời nhắc nhở những sai lầm, lứng tứng của HS trong
quá trình làm bài.
+ Luôn nhắc HS quan sát mẫu để vẽ, yêu cầu hình vẽ gần giống mẫu về
hình dáng, tỉ lệ, vị trí
+ HS không dùng thớc kẻ, com pa để dựng hình.
+ HS không đựơc vẽ bịa.
Hoạt động 4. Hớng dẫn học sinh cách nhìn đậm nhạt trên mẫu và vẽ
đậm nhạt trên bài vẽ
HS hoàn thành phần dựng hình và theo dõi GV giảng bài trên mẫu
+ Nheo mắt nhìn phần sáng phần tối trên 2 vật mẫu
+ Xác định vị trí của các phần: Đậm, đậm vừa và sáng trên mẫu và trên
hình vẽ
+ Cách gạt chì tạo độ đậm nhạt.
+ GV dùng chì và giấy trắng vẽ minh hoạ trực tiếp trớc lớp cách vẽ đậm
nhạt
+ Cho HS quan sát bài vẽ có đậm nhạt của học sinh nm trớc.
+ HS thực hành tìm vị trí các mảng đậm nhạt và vẽ đậm nhạt trên bài.
Hoạt động 5. Nhận xét, đánh giá
16
Bài số 9: Thờng thức mĩ thuật
Giới thiệu sơ lợc điêu khắc cổ Việt Nam
----
I. Các hoạt động dạy học chủ yếu
Giới thiệu bài
Giáo viên có thể dùng một trong các hình thức sau đây để giới thiệu, nhằm
tập trung học sinh vào bài giảng:
+ Kể một câu chuyện ngắn về truyền thống văn hoá quê hơng mình, câu
chuyện đó gắn với di tích mà học sinh đã từng quen biết (đình, chùa, lăng
tẩm ở địa phơng )

+ Khác nhau :
Tợng tròn cảm nhận đợc từ nhiều phía.
Phù điêu cảm nhận đợc từ 1 phía.
GV đa tranh 2 tác phẩm điêu khắc truyền thống trong SGK (1 tợng tròn
và 1 phù điêu) và giới thiệu :
+ Đây là những tác phẩm điêu khắc đợc làm và đặt trong đình, chùa, tháp...
từ rất lâu.
+ Những tác phẩm này do những ngời thợ thủ công có đôi bàn tay khéo léo
và óc tởng tợng phong phú làm ra. Họ đợc gọi là những nghệ nhân và họ
không để lại tên trên tác phẩm.
+ Những tác phẩm này đợc làm bằng những vật liệu quen thuộc nh: Gỗ, đá,
Hoạt động 2: Hớng dẫn học sinh tìm hiểu nội dung tác phẩm
Nội dung, hình thức thể hiện và giá trị của một số tác phẩm điêu khắc truyền
thống đã đợc giới thiệu trong SGK .
Giới thiệu 3 pho tợng : Phật Adiđà, Phật Bà Quan Âm nghìn mắt nghìn
tay và tợng Vũ nữ Chăm
18
+ Gợi ý cho các nhóm thảo luận về :
- Thể loại tợng tròn hay phù điêu? đợc làm ở đâu?
- Chất liệu của tác phẩm?
+ Học sinh đọc nội dung trong sách giáo khoa và thảo luận về nội dung của 3
bức tợng đó.
GV kết luận :
+ Đây là 3 bức tợng tròn đợc làm bằng các chất liệu gỗ và đá.
(+) Tợng phật Adiđà :
- Là tợng về một vị phật trông coi cõi Tây phơng, thế giới cực lạc trong
quan niệm của phật giáo. Phật có tấm lòng từ bi phù hộ cho những ngời
làm việc thiện.
- Tợng thật cao gần 2 mét đợc đặt trên một bông hoa sen tuyệt đẹp. Tất cả
đợc đặt trên một bệ đá hình bát giác với những hình chạm trổ hoa lá

+ Ngoài một số tợng tròn vừa xem, điêu khắc cổ còn có những tác phẩm
phù điêu, chạm khắc rất đẹp. Những tác phẩm này đợc thể hiện ở những bệ
tợng bằng đá, những phần gỗ trong đình, trong các nhà chùa vvv
- Những tác phẩm phù điêu, chạm khắc có nội dung phản ánh các mặt đời
sống của ngời lao động cùng chung sống trong cộng đồng.
- Phản ánh cảnh sinh hoạt: Chèo thuyền
- Phẩn ánh cảnh vui chơi, hội hè: Đá cầu.

Hoạt động 3. Củng cố
+ Giáo viên giao nhiệm vụ cho các nhóm HS thảo luận và trình bày lại các vấn
đề đã đợc nghe.
- Nhóm 1: Kể về tợng Phật Adiđà
- Nhóm 2: Kể về tợng phật bà quan âm nghìn mắt nghìn tay
20