LỜI MỞ ĐẦU
Nghiên cứu khoa học là một trong những hoạt động rất cần thiết, rất quan trọng
đối với mỗi sinh viên nói chung, và của khoa Quản lý lao động nói riêng. Bởi xuất
phát từ đặc thù chung của ngành học “ vừa là khoa học vừa là nghệ thuật”. Việc
nghiên cứu khoa học sẽ giúp sinh viên hoàn thiện hệ thống lí luận và có thêm kinh
nghiệm thực tiễn sâu hơn.
Quá trình nghiên cứu khoa học không chỉ giúp cá nhân người nghiên cứu mở
rộng kiến thức, vận dụng các kỹ năng, phát triển hệ thống tư duy, mà còn giúp các
thành viên trong cùng nhóm nghiên cứu biết cách làm việc nhóm hiệu quả, các kỹ
năng mềm được rèn luyện tốt hơn qua những khảo sát thực tế. Do đó, hoạt động
nghiên cứu khoa học cần được duy trì thường xuyên và khơi dậy hứng thú trong toàn
sinh viên tham gia.
Đề tài nghiên cứu của nhóm là xuất phát từ nguyện vọng của đông đảo sinh
viên, và mong muốn có thể sớm đưa vào ứng dụng tại Khoa Quản lý để mau chóng
phát triển kỹ năng mềm và giúp sinh viên hoàn thiện bản thân trước khi gia nhập thị
trường lao động chủ động và đạt kết quả cao.

1


I.TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Phỏng vấn tìm việc là một trong những hoạt động quan trọng với bất kỳ ai đã
và đang có nhu cầu tìm việc làm. Kỹ năng phỏng vấn tìm việc được rèn luyện tốt giúp
sinh viên tăng cơ hội trúng tuyển của các nhà tuyển dụng.
Tuy nhiên, hiện nay kỹ năng phỏng vấn tìm việc của sinh viên còn hạn chế.
Nguyên nhân do hệ thống chương trình đào tạo của hấu hết các cơ sở trường đại học,
cao đẳng ở nước ta hiện nay còn tồn tại nhiều hạn chế trong chất lượng giảng dạy
những kiến thức, kỹ năng cần thiết cho sinh viên đầy đủ hành trang khi chính thức ra
nhập thị trường lao động. Đồng thời, bản thân sinh viên chưa có ý thức rèn luyện, còn
bị động trong việc tham gia các hoạt động tiếp thu kiến thức nghề, cũng như các kỹ
năng hoàn thiện bản thân nên chưa đáp ứng nhu cầu nhà tuyển dụng.

đến kỹ năng phỏng vấn tìm việc cho sinh viên. Phương pháp này bao gồm các công
việc tìm kiếm, sưu tầm, phân tích và tổng hợp.
2. Phương pháp nghiên cứu điều tra: Xây dựng bảng hỏi đối với sinh viên nhằm
tìm hiểu thực trạng vận dụng kỹ năng phỏng vấn tìm việc của sinh viên khoa Quản lý
lao động và các biện pháp rèn luyện kỹ năng.
3. Phương pháp thống kê toán học: Sử dụng một số công thức toán học để phân
tích về mặt định lượng các kết quả nghiên cứu thực trạng và thực nghiệm.
4. Phương pháp phân tích, tổng hợp: Dùng để đánh giá, lý giải, phân tích và nhận
xét, tổng hợp các số liệu. luận cứ, luận điểm, nội dung … để phục vụ cho quá trình
tìm hiểu, thu thập thông tin cần thiết, phục vụ cho các yêu cầu cụ thể cho đề tài
nghiên cứu.
5. Phương pháp phỏng vấn sâu: Tiến hành phỏng vấn một số sinh viên nhằm thu
thập thêm các thông tin cần thiết làm sáng tỏ kết quả nghiên cứu.
3


CHƯƠNG I: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ PHỎNG VẤN TÌM VIỆC
1.1 Một số khái niệm
* Giao tiếp
“Giao tiếp là sự truyền đạt điều muốn nói từ người này sang người khác để đối
tượng có thể hiểu những thông điệp được truyền đi”[1]
* Phỏng vấn tìm việc.
“Phỏng vấn là một quá trình, theo đó, người phỏng vấn sẽ hỏi người được phỏng vấn
một số câu hỏi nhằm đánh giá ứng viên theo những mục tiêu đã định, còn ứng viên
có trách nhiệm đưa ra câu trả lời của mình”.[2]
1.2 Nguyên tắc giao tiếp trong phỏng vấn tìm việc.
*Tìm hiểu thông tin về Công ty định tham gia phỏng vấn và vị trí ứng tuyển
Tìm hiểu thông tin đầy đủ về công ty, công việc sẽ ứng tuyển, yêu cầu của
công ty với nhân viên, sức ép công việc làm sẽ giúp cho ứng viên tăng sự tự tin khi
quyết định tham gia phỏng vấn. Hơn nữa một trong số những câu hỏi nhà tuyển dụng

cởi mở, cuốn hút là cơ hôi tốt để ứng viên thể hiện bản thân. Cuộc phỏng vấn càng
cuốn hút, nhà tuyển dụng càng nhiệt tình hỏi thì ứng viên càng có cơ hội để thể hiện
kiến thức, kinh nghiệm và kỹ năng cho nhà tuyển dụng thấy mình xứng đáng với vị
trí cần tuyển dụng.
*Nguyên tắc kết thúc:
Kết thúc buổi phỏng vấn sao cho tốt đẹp, nhà tuyển dụng có ấn tượng tốt là
điều rất quan trọng. Nhà tuyển dụng thường có câu hỏi cho ứng viên có vấn đề gì cần
thắc mắc hay còn câu hỏi cho họ. Ứng viên cũng không nên quên hỏi nhà tuyển dụng
câu hỏi cuối cùng. Ứng viên có thể gọi điện để cảm ơn về cuộc phỏng vấn như: khi
nào thì có kết quả phỏng vấn? Em mong muốn sẽ được gặp anh chị trong thời gian
sớm nhất? Và không quên lời chào trước khi ra về.
3

Quy trình giao tiếp và quy trình phỏng vấn tìm việc
5


1

Quy trình giao tiếp
Sơ đồ 1.1: Quy trình giao tiếp

Người gửi: Mã hóa
thông điệp
Lựa chọn kênh thông
tin để gửi thông điệp
Người gửi: Phản hổi
thông điệp
Người nhận: Nhận
thông điệp từ và giải

dụng đặt câu hỏi cho ứng viên. Ngôn ngữ sử dụng trong cuộc phỏng vấn là ngôn ngữ
trang trọng, lịch sự, không nên sử dụng ngôn ngữ địa phương hay tiếng lóng trong khi
giao tiếp.
*Giao tiếp bằng ngôn ngữ viết
Ngôn ngữ viết được sản sinh một cách có chọn lọc, được suy nghĩ, nghiền
ngẫm và gọt giũa kĩ càng.
Trong ngôn ngữ viết, sự hỗ trợ của hệ thống dấu câu, của các kí hiệu và văn tự,
của các hình ảnh minh họa, bảng biểu, sơ đồ…. giúp biểu hiện rõ thêm nội dung giao
tiếp.
Từ ngữ trong ngôn ngữ viết được lựa chọn, thay thế nên có điều kiện đạt được
độ chính xác cao. Đồng thời khi viết, tuỳ từng phong cách ngôn ngữ của văn bản mà
người viết có sự lựa chọn hệ thống ngôn từ cho phù hợp.
Trong phỏng vấn tìm việc sử dụng ngôn ngữ viết trong các CV xin việc, thư
cảm ơn mang nhiều yếu tố cá nhân nhất và thể hiện được văn phong, sự chuyên
nghiệp của người tham gia phỏng vấn.
1.4.2 Giao tiếp phi ngôn ngữ.
Giao tiếp phi ngôn ngữ trong phỏng vấn tìm việc là một yếu tố quan trọng làm
nên sự thành công. Giao tiếp phi ngôn ngữ bao gồm rất nhiều yếu tố như: nét mặt,
7


điệu bộ, cử chỉ, ánh mắt, cách ngồi, cách chú ý thái độ của ứng viên, cách lắng nghe,
cách bắt tay, các hành động vô thức và cách phản hồi thông tin.[6]
Giao tiếp phi ngôn ngữ thể hiện chủ yếu trong quá trình phỏng vấn ứng viên.
Nhà tuyển dụng sẽ đưa ra câu hỏi, tình huống và ứng viên lắng nghe, thể hiện cảm
xúc và đưa ra cách xử lý của mình. Nếu ứng viên biết sử dụng các cách giao tiếp phi
ngôn ngữ thì cuộc phỏng vấn sẽ hứng thú hơn.
Giao tiếp bằng phi ngôn ngữ thể hiện sự tinh tế, tập trung, tiếp thu và một phần
tính cách của ứng viên.
Ngôn ngữ cơ thể cũng quyết định yếu tố thành bại của bạn trong cuộc phỏng

gia phỏng vấn tự tin khi tham gia trả lời phỏng vấn, đồng thời có thể thuyết phục nhà
tuyển dụng về những khả năng mình có thể đáp ứng với vị trí công việc.
Đồng thời tự nhận thức và phân tích được những điểm mạnh của bản thân như:
ngoại hình, ngôn ngữ, khả năng tư duy,... sẽ giúp mỗi người lựa chọn các vị trí, công
việc phù hợp, mà nhiều ưu điểm đáp ứng được, như vậy khả năng trúng tuyển cao
hơn.
*Phân tích những điểm hạn chế
Bên cạnh những ưu điểm, thì những hạn chế của bản thân cũng cần được mỗi
người nhận thức nghiêm túc, đầy đủ, trung thực. Để từ đó biết cách ứng xử linh hoạt
và có thể bổ sung, luyện tập, hoàn thiện trước các buổi phỏng vấn. Và sự lựa chọn
công việc cũng phù hợp với cơ hội trúng tuyển nếu sự hạn chế không quá ảnh hưởng
đến vị trí công việc: ví dụ: một sinh viên tốt nghiệp ngành báo in nhưng lại muốn
đăng tuyển vào ngân hàng làm việc…
Tuy nhiên, không phải bao giờ điểm mạnh cũng là lợi thế mà điểm điểm yếu có
khi lại là điểm mạnh. Ví dụ:
Những người tích cách thẳng tính, khó thay đổi ý kiến nếu ứng tuyển vào các
công việc như nhạc sỹ, chuyên viên tài chính, xây dựng chiến lược…sẽ không phù
hợp tuy nhiên nếu ứng tuyển vào vị trí chức danh công việc là dược sỹ, sỹ quan…sẽ
giúp thực hiện công việc tốt hơn.
Thông thường chúng ta thường đánh giá bản thân có phù hợp với chức danh
công việc đang tuyển hay không qua người khác như qua đánh giá, nhận xét của bạn
bè, người thân…để biết bản thân có những ưu, nhược điểm gì.
Ngoài ra, chúng ta có thể sử dụng các bài test xem tính cách mình có phù hợp
với công việc hay không? Ví dụ trắc nghiệm kiến thức của Tiến sỹ tâm lý học Jonh
Holland và trắc nghiệm MBTI ( Myers-Briggs Typye Indicator) của Katharine Cook
briggs cùng con gái của bà là Isabel Briggs. Đây là hai phương pháp trắc nghiệm
được khá nhiều nhà tuyển dụng trên thế giới để lựa chọn ứng viên nào phù hợp với
công việc.
*Hiểu rõ giá trị bản thân.
Ứng viên không thể gửi hồ sơ xin việc hay tham gia cuộc phỏng vấn mà không

từ điều phối viên thu mua, bán hàng tới trợ lý marketing, nhân sự… Làm như vậy sẽ
không có hiệu quả, cho dù ứng viên gửi rất nhiều hồ sơ tới các công ty khác nhau. Hồ
sơ của ứng viên sẽ bị loại nếu họ không nhấn mạnh thành công của mình từ công việc
trước có sự kết nối ra sao với công việc đang theo đuổi.
Đối với công việc thu mua, hãy nhấn mạnh những cột mốc quan trọng về khả
năng thương lượng giá cả của ứng viên. Tương tự, với công việc nhân sự, hãy kể về
cách ứng viên giải quyết những vấn đề liên quan tới nhân viên.
1.5.2 Kỹ năng trong quá trình phỏng vấn tìm việc
10


1.5.2.1 Kỹ năng tạo ấn tượng ban đầu
* Kĩ năng mở cửa
Trước khi bước vào phòng phỏng vấn ứng viên nên gõ cửa, rùi mở cửa
thật nhẹ nhàng. Điều đó thể hiện một thái độ rất lịch sự và tôn trọng của ứng
viên đối với nhà tuyển dụng, và bước đầu tạo được thiện cảm của nhà tuyển
dụng.
* Kĩ năng chào hỏi
Thông qua chào hỏi nhà tuyển dụng sẽ có được những đánh giá đầu tiên về ứng
viên. Vì vậy, ứng viên phải chú trọng tới một số điểm sau:
- Lời nói rõ ràng, không nói quá to
- Xưng hô lịch sự, tùy theo giới tính và tuổi mà chọn cách xưng hô.
- Đứng với tư thế đĩnh đạc, hướng mắt nhìn người đối diện thể hiện sự tôn
trọng
- Giữ tư thế lưng thẳng, gật đầu chào
- Mỉm cười thể hiện sự thân thiện
- Ánh mắt cười thân thiện bày tỏ thiện chí sau khi chào hỏi
- Khi người được chào đang bận giao tiếp với người khác, có thể chỉ cần cười
hoặc gật đầu thể hiện sự nhận biết đối tượng.
* Kỹ năng bắt tay

Điều đó sẽ giúp ứng viên có một buổi phỏng vấn thành công.
* Kĩ năng ngồi
Ngay ngắn, không rung chân: Tư thế ngồi khi ứng viên tham gia phỏng vấn
cũng hết sức quan trọng, ứng viên không nên rung rung đôi chân, gõ nhịp bàn chân,
vặn vẹo đôi bàn tay, xoắn vài lọn tóc hoặc cắn móng tay: Tất cả những hình ảnh đó
phản ánh sự thiếu tự tin và sợ hãi và hoàn toàn có thể làm lãng phí những lời nói của
ứng viên.
Tư thế ngồi không thẳng lưng, vai xệ, ngọ nguậy trên ghế trong khi nói, hai
bàn tay thường xuyên làm nhiều hành động thừa, ánh mắt nhìn xuống… chứng tỏ ứng
viên đang rất kém tự tin trong từng lời nói của mình. Cơ thể truyền tải nhiều thông tin
cảm xúc hơn ứng viên nghĩ.
Do đó, hãy chú ý đến những cử chỉ tưởng chừng như vô cùng nhỏ nhặt trong
lúc trả lời phỏng vấn. Hãy ngồi thẳng lưng và vai, không ngọ nguậy liên tục trên ghế
và không nhìn đồng hồ nhiều lần... để tạo ấn tượng tốt nhất với nhà tuyển dụng.
Ngồi trong khi lắng nghe: Trong khi lắng nghe, ứng viên nên tỏ ra một thái độ
thiện chí, vui vẻ hợp tác, vui vẻ lắng nghe, tin chắc ứng viên sẽ đạt được nhiều hơn
12


nữa. Về tư thế ngồi, ứng viên nên ngồi 1/3 ghế, tránh tình trạng ngồi nửa ghế hoặc
ngồi 2/3 ghế- đây là tư thế đi an dưỡng chứ không phải tư thế lắng nghe, hai bàn tay
đan xen nhau để trên bàn một cách thoải mái, tự nhiên nhất tránh khoanh hai tay
trước ngực hoặc buông thõng, đây là tư thế phòng vệ, ứng viên nên tránh .
* Kĩ năng giới thiệu bản thân
Đôi nét về bản thân là một phạm vi khá rõ ràng, nhưng không phải ai hiểu sẽ
cần và nên trình bày những gì về “đôi nét” ấy. Vì những gì mà chúng ta có thể nói về
bản thân mình thì có nhiều nhưng để gói gọn lại trong khoảng thời gian từ 3 – 5 phút
thì lại là một vấn đề cần phải cân nhắc. Nói rằng bản thân đến từ đâu? đang học hoặc
đã tốt nghiệp trường nào?, ứng viên thích làm gì trong lúc rảnh rỗi?, món ăn yêu thích
của bản thân?, những điểm mạnh, điểm yếu?..., và rất có thể là vài lời phàn nàn về

kì quái, như vậy người phỏng vấn có thể nhìn mình với con mắt khác không thiện
cảm .
Các ứng viên nên chú ý những điều nói về mình nên nói với một thái độ tự tin
và thân thiện. Không nên quá căng thẳng, cũng không nên khoa trương hay tự mãn
khi nói về mình, khi đó người phỏng vấn sẽ có ấn tượng tốt với bạn.
1.5.2.2 Kỹ năng lắng nghe.
Ngạn ngữ Nga có câu: “Con người mất ba năm để học nói nhưng phải mất cả đời
để học lắng nghe”. Lắng nghe không phải là bản năng mà là một nghệ thuật, chúng ta
phải có sự rèn luyện một cách lâu dài.
Khi bắt đầu cuộc phỏng vấn, nhà tuyển dụng sẽ cung cấp thông tin một cách trực
tiếp hay gián tiếp về công việc, đồng nghiệp/sếp của ứng viên hay văn hóa công ty…
Để có cái nhìn bao quát về công việc mình đang ứng tuyển ứng viên cần chú ý không bỏ
qua thông tin nào và hãy hỏi lại nếu có điều chưa rõ hoặc không hiểu.
Kỹ năng giao tiếp tốt bao gồm cả khả năng lắng nghe và cho nhà tuyển dụng biết
mình đang lắng nghe họ bằng cách đặt những câu hỏi khai thác sâu về đề tài đang nói.
Ví dụ, nhà tuyển dụng trao đổi với ứng viên: “Môi trường làm việc tại công ty chúng tôi
luôn tạo điều kiện cho nhân viên học hỏi và phát triển”, ứng viên có thể đặt câu hỏi:
“Anh/chị có thể chia sẻ thêm về những chương trình đào tạo của công ty? Các tiêu chí
đánh giá kết quả làm việc của nhân viên cụ thể như thế nào?” Qua câu hỏi này, ứng viên
không những lắng nghe mà còn thể hiện sự quan tâm thực sự đến vị trí ứng tuyển.
Để lắng nghe có hiệu quả và người nói muốn nói thật nhiều hơn nữa thì ứng viên
nên hướng người mình một chút về phía người mình đang lắng nghe. Mắt tập trung vào
khuôn mặt của người nói vì đây là cử chỉ thể hiện sự tôn trọng người đối diện, đồng
hành về nét mặt như nhà tuyển dụng cười thì ứng viên cũng nên cười ngay, họ nhăn mặt
14


thì ứng viên cũng nên nhăn hơi nhăn một chút, đôi khi cũng nên đệm thêm từ như :
Vâng, vậy ạ, thế ạ,.. để làm sao cho họ thấy rằng mình đang rất quan tâm đến nội dung,
chủ đề đó.

vọng, không còn niềm tin vào buổi phỏng vấn mà thay vào đó nên chủ động gọi điện

15


cho nhà tuyển dụng báo với họ về khoảng thời gian mình sẽ đến trễ để nhà tuyển
dụng không phải mất thời gian đợi.
Có thái độ thể hiện sự xin lỗi chân thành: Và khi đã đến buổi phỏng vấn, lúc
này nên có thái độ chân thành nói lời xin lỗi và cho nhà nhà tuyển dụng biết được lý
do mà mình đễn trễ để nhà tuyển dụng không còn ác cảm, từ đó cánh cửa thành công
sẽ mở ra với ứng viên.
*Trang phục bị bẩn
Trình bày gắn gọn sự việc với nhà tuyển về sự việc xảy ra: Ứng viên đã chuẩn
bị về trang phục của mình rất tốt, tuy nhiên mọi tình huống có thể xảy ra. Khi đang đi
trên đường ứng viên bị một xe chở đồ va phải hay bị nước bùn bắn vào thì ứng viên
cũng không nên quay về thay quần áo ngay mà thay vào đó vẫn nên tới buổi phỏng
vấn, trình bày ngắn gọn sự việc với nhà tuyển dụng, họ sẽ thông cảm cho.
*Quên hồ sơ xin việc:
Cần có các biện pháp dự phòng: Đây là tình huống mà nhiều ứng viên cũng rất
hay gặp phải. Có nhiều ứng viên vì ngủ quên mà khi tỉnh dậy chỉ còn biết mặc quần
áo, sửa sang đầu tóc mà quên mất rằng cần mang theo bộ hồ sơ đề phòng khi nhà
tuyển dụng hỏi đến. Vì vậy, để đề phòng những tình huống xấu nhất, các ứng viên
nên có kế hoạch cho thời gian ngủ, nghỉ, đặt chuông báo thức và nên lưu trữ hồ sơ đó
trong gmail của mình để khi quên thì ứng viên vẫn có thể giải quyết được.
*Quên/ nhầm tên nhà tuyển dụng:
Có nhiều bạn vì áp lực buổi phỏng vấn, tâm lý lo lắng mà quên hoặc nhầm tên
nhà tuyển dụng. Trong khi phỏng vấn, ứng viên nên khéo léo xin danh thiếp hoặc
xưng hô chung chung, không nên cố bịa ra một tên mà ứng viên nghĩ sẽ đúng. Một
khi nói sai tên, nhà tuyển dụng sẽ mất thiện cảm với mình, cho rằng ứng viên không
quan tâm tới buổi phỏng vấn, và điều đó là rất bất lợi cho bản thân.

Nhà tuyển dụng là những người làm chủ cuộc phỏng vấn là người đưa ra câu
hỏi và tình huống cho các ứng viên.Trong mỗi câu hỏi hay tình huống họ đưa ra có
muôn vàn ý đồ. Dưới đây chúng tôi xin đưa ra một vài tình huống bất ngờ mà nhà
tuyển dụng đưa ra để các ứng viên cần chú ý:
*Nhà tuyển dụng muốn kiểm tra kỹ năng mềm của ứng viên
- Đặt câu hỏi phỏng vấn không rõ ràng :
Hiện nay nhà tuyển dụng rất quan tâm đến kỹ năng mềm của ứng viên để kiểm
tra kỹ năng mềm đôi khi họ hỏi những câu hỏi không tưởng như không liên quan
như:
“Bạn có biết lưu lượng xe máy đang tham gia giao thông hiện nay không?”
“Bạn có biết tai người có bao nhiêu cơ không?..”
Những câu hỏi như vậy không có câu trả lời chính xác. Nhà tuyển dụng chỉ
mong muốn tìm hiểu ứng viên có bối rối không, ứng viên có cách trả lời thông minh
khôn khéo cho tình huống này không. Khả năng ứng phó của ứng viên với tình hướng
bất ngờ như thế nào.
17


*Cách giải quyết: Cách hay nhất là ứng viên đưa ra một nhận xét dí dỏm, thông
minh, sau đó “lái” nhà tuyển dụng vào vấn đề cụ thể: “Có phải tôi vừa nhận được một
câu hỏi trắc nghiệm IQ hay nhất từ trước đến giờ không?. Trước khi trả lời câu hỏi
này, tôi xin nói một chút về...” Sau đó, hãy an tâm vì nhà tuyển dụng sẽ không còn
nhớ câu họ vừa hỏi để tiếp tục “vặn vẹo” mình.
- Giữ im lặng hay nhà tuyển dụng ít nói:
Trong một vài trường hợp nhà tuyển dụng sau khi nghe câu trả của ứng viên
nhưng lại vẫn chăm chú quan sát mình như muốn nghe nói thêm điều gì đó. Trong
trường hợp này nhà tuyển dụng đang hi vọng nhìn được sự bình tĩnh của ứng viên,
vài trường hợp do mất bình tĩnh mà ứng viên có thể để lộ nhược điểm của mình và bị
nhà tuyển dụng phát hiện.
*Cách giải quyết: tốt nhất ứng viên đáp trả lại cái nhìn của nhà tuyển dụng với ánh

“khiêu khích” nhằm tìm kiếm các thông tin “mật” mà ứng viên “sống để bụng chết
mang theo”.
Nếu nhà tuyển dụng tỏ ra thích nghe ứng viên nói thì cũng nên nói vừa đủ, nói
đúng trọng tâm vấn đề để tránh nói sai, nói lan man mà không đưa ra được ý đồ.
-

Cố tình khiêu khích ứng viên .

Đang trong cuộc phỏng vấn thú vị nhà tuyển dụng đặt câu hỏi:
“Xin lỗi, tôi có cảm giác rằng, anh chị là người hay uống rượu. Vậy anh (chị)
có thường uống rượu trong giờ làm việc không ?”Với câu hỏi này nhà tuyển dụng
đang kiểm tra khả năng kiềm chế và tự chủ của ứng viên. Vì vậy, đừng nổi khùng
hoặc tự ái với câu hỏi đó. Nếu ứng viên là người không uống rượu hãy trình bày quan
điểm của mình. Còn nếu ứng viên là người biết uống rượu, ứng viên có thể nói rằng
mình chỉ uống rượu ở những nơi nào và khi nào. Sau đó hãy trở lại vấn đề của mình.
1.5.2.5 Kỹ năng trả lời một số câu hỏi của nhà tuyển dụng.
Một kỹ năng trả lời câu hỏi tích cực nhất có thể sẽ giúp ứng viên gây ấn tượng
với nhà tuyển dụng. Kỹ năng trả lời câu hỏi cũng quan trọng như các câu trả lời của
ứng viên, vì vậy, bản thân cần thể hiện tốt cả hai điều đó.
Nói to và rõ ràng các câu trả lời dễ hiểu. Ngôn ngữ cử chỉ phù hợp và nhìn
thẳng sẽ giúp chúng ta thực hiện điều này tự nhiên.
Không ngắt lời nhà tuyển dụng thậm chí ngay cả họ ngắt lời ứng viên.

19


Ngoại trừ việc hỏi rõ lại câu hỏi nếu cần, nên tránh hỏi nhiều, tối đa là vài câu
hỏi ngắn gọn trong một cuộc phỏng vấn . Đây là thời gian để nhà tuyển dụng hỏi ứng
viên có cơ hội trả lời sau .
Cách nói cũng nên giống với nhà tuyển dụng. Nếu họ nói kiểu trang trọng,

20


Ứng viên muốn biết các chuyên gia muốn ứng viên nên và không nên làm điều gì
trong cuộc phỏng vấn?. Đây là một trong những điều nên và không nên làm do tạp
chí Career world thống kê:
- Những điều nên làm:
+ Trả lời câu hỏi và không nên tự đưa ra những thông tin không liên quan đến câu
hỏi
+Trả lời ngắn gọn, súc tích, tập trung vào sự kiện chứ không phải đánh giá
+Nói rõ ràng và tự tin, không thể hiện sự nản chí
+Tự nhủ rằng mình có một cái gì đó để bán và cố gắng có những đóng góp tích
cực trong vai trò người bán
- Những điều không nên làm:
+Cố gắng thể hiện mình rất tài giỏi
+Nói dối, ngụy tạo hoặc đưa ra câu trả lời thoái thác
+Mất bình tĩnh, bối rối hoặc sợ hãi
+Nói bạn ghét công việc hiện tại
Khi trả lời tại sao ứng viên lại xin vào vị trí này thì tốt hơn hết ứng viên nên đề
cập đến những điểm hấp dẫn của công việc mới hơn là tỏ thái độ bất mãn, chán ghét
với công việc hiện tại. Và khi nói về công việc cũ ứng viên nên nhấn mạnh đến
những kỹ năng và kinh nghiệm mà mình đang có sẽ giúp ích gì cho công việc mới
hơn là thái độ của ứng viên ra sao với công việc đó.
+Không thừa nhận có khuyết điểm/thiếu sót.
Nếu ứng viên trả lời rằng tôi không có bất kỳ điểm yếu nào khi người phỏng
vấn hỏi về những nhược điểm của ứng viên. Ai cũng có những điểm yếu tuy nhiên
nên đảm bảo rằng những điểm yếu đó không có ảnh hưởng gì đến công việc. Thừa
nhận những sai lầm cũng là cách để ứng viên cải thiện nó sao cho có hiệu quả hơn
trong những lần sau.
+ Không có câu hỏi gì cho nhà tuyển dụng khi được hỏi

Một số vấn đề mà ứng viên nên hỏi đó là:
- Trách nhiệm công việc mà ứng viên sẽ đảm trách, về sếp quản lý trực tiếp của
mình:
+ Xin cho biết các yêu cầu chính đối với ứng viên lý tưởng cho vị trí này?
+ Để giúp tôi hiểu rõ hơn về công việc, xin cho biết trách nhiệm, thành công, kể cả
khuyết điểm của người đã đảm trách công việc này trước đây?
+ Xin cho biết ai sẽ là sếp trực tiếp của tôi?
- Thể hiện mong muốn phát triển sự nghiệp:
Nhà tuyển dụng nào cũng muốn biết liệu ứng viên có nhiệt tình gắn bó với
công ty hay không. Vì vậy, ứng viên nên “đánh” vào tâm lý đó qua những câu hỏi thể
hiện lòng nhiệt tình và tâm huyết của bản thân:
+ Nếu được tuyển vào vị trí này, tôi cần hoàn thành những mục tiêu nào trong 12
tháng tới?
22


+ Ai sẽ là người trực tiếp đánh giá năng lực và thành quả làm việc của tôi? Việc đánh
giá đó diễn ra bao lâu một lần?.
- Câu hỏi về cách thức liên lạc sau phỏng vấn:
+ Bao nhiêu lâu nữa sẽ có kết quả của buổi phỏng vấn?
+ Anh chị sẽ liên lạc với em bằng cách nào?
+ Nếu còn vấn đề gì cần trình bày em có thể viết thư cho Anh/ chị hay không?
Với những câu hỏi trên, ứng viên có thể đánh giá được vai trò và tầm quan
trọng của công việc ứng viên ứng tuyển, xác định được hướng phát triển và cơ hội
thăng tiến trong công ty. Từ đó, ứng viên có thể đưa ra quyết định chính xác cho sự
lựa chọn của mình.
* Những lưu ý khi đặt câu hỏi về vấn đề tiền lương.
Nên đặt câu hỏi về vấn đề về tiền lương khi có sư gợi ý của nhà tuyển dụng.
Khi đặt câu hỏi ứng viên phải hết sức cẩn trọng trong việc nêu ra vấn đề vì đây là
vấn đề khá tế nhị.

không có năng lực hoặc không tự tin trong công việc. Tệ hại hơn họ có thể cho rằng
ứng viên đang nói dối. Khi đó không chỉ bị mất đi cơ hội thương lượng mức lương
mong muốn mà có thể ứng viên sẽ không được nhà tuyển dụng chọn. Nếu chính nhà
tuyển dụng đưa ra vấn đề đó, hãy cho họ biết mình rất sẵn lòng thảo luận về lương
sau khi ứng viên tìm hiểu kỹ về công việc.
+ Cẩn thận khi nói về mức lương cũ
Khi nhà tuyển dụng hỏi về mức lương cũ và công việc hiện tại ứng viên hãy
thật thận trọng khi trả lời. Có thể ở vị trí mới này mức lương của ứng viên được trả sẽ
cao hơn rất nhiều lần so với mức lương cũ. Do đó câu trả lời thành thật của ứng viên
có thể sẽ là một điểm quan trọng để nhà tuyển dụng trả lương cho mình ở công việc
mới.
Mức lương là yếu tố quan trọng phản ánh năng lực làm việc của ứng viên. Tuy
nhiên, đó là vấn đề rất dễ đưa cuộc phỏng vấn vào bế tắc. Vì vậy, thay vì đề cập đến
mức lương, ứng viên hãy thuyết phục nhà tuyển dụng cần mình. Khi đó, người đưa ra
mức lương để đàm phán sẽ là nhà tuyển dụng chứ không phải là ứng viên.
*Những câu hỏi gây ấn tượng với nhà tuyển dụng
Khi được nhà tuyển dụng yêu cầu đặt một câu hỏi, họ đang tặng cho ứng viên
một cơ hội quý giá để thể hiện bản thân.
Bên cạnh những câu hỏi thông thường (về vị trí công việc, tiêu chí đánh giá
nhân viên…), ứng viên cần phải lận lưng thêm một vài câu hỏi thật “chất” để ghi
điểm với nhà tuyển dụng.
24


“Một câu hỏi ấn tượng nên xoay quanh công ty hơn là những thắc mắc về bản
thân của ứng viên.” – Carrie, chuyên gia tuyển dụng tại AT&T cho biết.
Để giúp ứng viên tạo ấn tượng tốt với nhà tuyển dụng trong lần phỏng vấn tới,
chúng tôi xin được đề xuất một vài nội dung câu hỏi được các nhà tuyển dụng đánh
giá cao, đã qua kiểm chứng.
- Công ty anh mong muốn tôi cống hiến được gì trong một năm? Năm năm?