BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

ĐẶNG QUỐC BẢO

TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN
KHU DI TÍCH ĐÌNH VÀ MIẾU LÀNG CAO ĐÀI
NAM ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KIẾN TRÚC

Hà Nội, năm 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

ĐẶNG QUỐC BẢO
KHÓA: 2015 - 2017

TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN
KHU DI TÍCH ĐÌNH VÀ MIẾU LÀNG CAO ĐÀI
NAM ĐỊNH
Chuyên ngành: Kiến trúc
Mã số: 60.58.01.02

nguồn gốc rõ ràng.

Tác giả luận văn

Đặng Quốc Bảo


MỤC LỤC
Lời cảm ơn
Lời cam đoan
Danh mục các hình vẽ
MỞ ĐẦU
- Lí do chọn đề tài....................................................................................................... 1
- Mục tiêu nghiên cứu................................................................................................ .2
- Đối tượng và phạm vi nghiên cứu........................................................................... 2
- Phương pháp nghiên cứu......................................................................................... 2
- Ý nghĩa khoa học và Ý nghĩa thực tiễn.................................................................... 3
- Cấu trúc luận văn...................................................................................................... 3
PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ KHU DI TÍCH ĐÌNH VÀ MIẾU LÀNG CAO
ĐÀI ........................................................................................................................... 4
1.1. Giới thiệu chung về khu di tích Đình và miếu làng Cao Đài ........................4
1.1.1 Vị trí địa lí khu di tích trong quy hoạch xưa và nay...........................................4
1.1.2 Khái quát quá trình hình thành và phát triển khu di tích Đình và miếu làng
Cao Đài .......................................................................................................................5
1.2. Đặc điểm, giá trị khu di tích đình và miếu làng Cao Đài............................ 10
1.2.1 Đặc điểm......................................................................................................... 10
1.2.2 Các giá trị ....................................................................................................... 16
1.3. Hiện trạng khu di tích Đình và miếu làng Cao Đài.......................................21
1.3.1 Hiện trạng qui hoạch...................................................................................... 21

2.4. Bài học kinh nghiệm trong và ngoài nước về tổ chức không gian kiến trúc
cảnh quan các khu di tích.......................................................................................50
2.4.1. Trong nước......................................................................................................50
2.4.2. Nước có điều kiện tương đồng........................................................................52


CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC
CẢNH QUAN KHU DI TÍCH ĐÌNH VÀ MIẾU LÀNG CAO ĐÀI...................54
3.1.Quan điểm và nguyên tắc chung......................................................................54
3.1.1. Quan điểm........................................................................................................54
3.1.2. Nguyên tắc chung............................................................................................54
3.2. Giải pháp quy hoạch ........................................................................................55
3.2.1. Sử dụng đất......................................................................................................55
3.2.2. Quy hoạch các khu chức năng.........................................................................56
3.2.3. Phân vùng bảo vệ. ..........................................................................................57
3.3. Giải pháp kiến trúc...........................................................................................57
3.3.1. Các hạng mục công trình chính.......................................................................57
3.3.2. Công trình phụ trợ...........................................................................................60
3.4. Giải pháp cảnh quan, môi trường...................................................................63
3.4.1. Cây xanh, sân vườn.........................................................................................63
3.4.2. Các kiến trúc nhỏ.............................................................................................67
3.5. Giải pháp kĩ thuật, hạ tầng..............................................................................69
3.5.1. Giao thông.......................................................................................................69
3.5.2. Cấp thoát nước.................................................................................................69
3.5.3. Cấp điện ..........................................................................................................70
3.5.4. Các thiết bị khác..............................................................................................71
3.5.5. Màu sắc và ánh sáng.........................................................................................72

3.6. Giải pháp quản lý khai thác sử dụng..............................................................73
3.6.1. Quản lý............................................................................................................73

Bản vẽ hiện trạng nhà Tiền tế
Vì nách gian bên tòa đại bái Đình làng Cao Đài
Bản vẽ hiện trạng nhà Đại bái và Hậu cung

4
5
7
9
11
11
12
13
14

Hình 1.10
Hình 1.11
Hình 1.12
Hình 1.13

Bản vẽ hiện trạng nhà Tả vu và Hữu vu
Miếu làng Cao Đài
Nghi môn Đình làng Cao Đài
Trang trí trên kẻ hiên Tiền tế Đình làng Cao Đài
PCNT cuối thế kỷ 19 - đầu thế kỷ 20
Trang trí trên bạo cửa gian giữa đại bái Đình làng
Cao Đài PCNT cuối thế kỷ 17
Một số hình ảnh vê lễ hội Đình và miếu làng Cao Đài
Mặt bằng hiện trạng quy hoạch Đình và miếu làng
Cao Đài
Một số hình ảnh về hiện trạng của khu Di tích

Hình 1.22
Hình 1.23
Hình 2.1
Hình 2.2
Hình 2.3
Hình 3.1
Hình 3.2
Hình 3.3
Hình 3.4
Hình 3.5

19
20
21
23
24
25
26
27
27
28
46
51
53
55
56
58
58
59



71
72

61
61
62
62
66
67
68
70


1

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Nằm ở phía Nam đồng bằng châu thổ sông Hồng, trong suốt quá trình phát
triển dựng nước và giữ nước - Nam Định luôn được coi là một trong những vùng đất
ngàn năm văn hiến, vùng đất “điạ linh” đã sản sinh ra những “nhân kiệt” nổi tiếng
võ công, văn trị... Đặc biệt là ở thời Trần, một thời kỳ lịch sử được đánh giá là giai
đoạn phát triển tới đỉnh cao huy hoàng. Vương triều Trần đã cùng nhân dân cả nước
phát huy truyền thống anh dũng quật cường chống giặc ngoại xâm - bảo toàn lãnh
thổ, giữ vững độc lập dân tộc, cũng như đề cao ý thức tự lực, tự cường xây dựng đất
nước ngày càng vững mạnh.
Trong rất nhiều di tích lịch sử của tỉnh Nam Định, thì những di tích thời Trần
được đặt ở vị trí hàng đầu với Trung tâm là Quần thể di tích cấp quốc gia đặc biệt:
Đền Trần & các Đình miếu thờ các vị anh hùng, cá nhân kiệt xuất. Trung tâm của
quần thể này là vùng đất Tức Mặc - vùng đất được đặc cách phong lên thành “Phủ

trong quần thể di tích cấp Quốc gia: Đền Trần Nam Định - Phần nào quảng bá khơi
dậy truyền thống yêu nước, truyền thống văn hóa địa phương Nam định là đất “Địa
linh Nhân kiệt - Nghìn năm Văn hiến”...
2. Mục đích nghiên cứu
- Tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan nhằm góp phần bảo tồn phát huy khu di
tích Đình và miếu làng Cao Đài thuộc quần thể di tích cấp Quốc gia Đền Trần.
- Tổ chức một khu di tích có dịch vụ du lịch nhằm phục vụ trực tiếp cho sự phát
triển du lịch của Nam Định.
3. Đối tượng và Phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: là khu di tích Đình và miếu làng Cao Đài xã Mỹ Thành,
huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định.
- Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu toàn cảnh khu di tích Đình và miếu làng Cao
Đài trong không gian, thời gian lịch sử văn hoá xã hội làng Cao Đài.
4. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp điền dã, ghi chép kết hợp thu thập thông tin.
- Khảo sát và đánh giá hiện trạng khu vực nghiên cứu.
- Sử dụng phương pháp phân tích, đánh giá tổng hợp tài liệu để đánh giá thực
trạng và đề xuất giải pháp tổ chức không gian của khu Đình và miếu làng Cao Đài.


3

5. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
- Ý nghĩa khoa học:
Luận văn này hy vọng đưa ra các luận cứ khoa học, nêu bật được các giá trị lịch
sử, kiến trúc, cảnh quan và các vấn đề tồn tại cần bảo tồn.
- Ý nghĩa thực tiễn:
Bảo tồn một khu di tích đã được xếp trong danh mục của di sản quốc gia, mặt
khác đề xuất tổ chức không gian đô thị có di sản và là khu di tích gắn liền khu dịch
vụ du lịch nhằm phát triển du lịch cho khu vực và cho tỉnh Nam Định.

như nhiều mảng chạm khắc trang trí có giá trị nghệ thuật cao. Nó còn mang trên
mình những giá trị về nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc tiêu biểu cho một thời kì
phát triển của phong cách nghệ thuật thế kỷ 17, đầu thế kỷ 20. Kiến trúc Đình và
miếu Cao Đài thể hiện sự tài hoa, khéo léo cùng lối tư duy độc đáo giàu bản sắc của
dân tộc Việt Nam.
- Ngoài ra, khu di tích Đình và miếu Cao Đài đóng một vai trò quan trọng trong
quần thể Di tích Đền Trần. Tuy nhiên, nó vẫn chưa được quan tâm và đầu tư thỏa
đáng, mặc dù đang bị xuống cấp trầm trọng, vẫn còn tình trạng xâm phạm di tích, xả
thải bừa bãi... Sự xuống cấp còn thể hiện trên các yếu tố tổng thể, cảnh quan. Nói
chung, với hiện trang như vậy, di tích đã không phát huy hết giá trị vốn có của nó
trong đời sống xã hội.Vì vậy, không gian này phải được giữ gìn, phát huy, nâng cao
giá trị nhằm làm phong phú thêm di sản văn hóa của tỉnh Nam Định.
- Việc tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan cho khu di tích Đình và miếu làng
Cao Đài nhằm tạo nên một điểm tụ văn hóa, lễ hội tham quan du lịch hấp dẫn, phục
vụ cho công tác nghiên cứu và giới thiệu lịch sử, văn hóa, truyền thống, nâng cao
lòng tự hào và góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, đạo lý uống nước nhớ
nguồn cho thế hệ sau.
Kiến nghị
Đối với tỉnh Nam Định:
- Là thành phố của lễ hội, thành phố của du lịch nhưng hiệu quả khai thác chưa
cao, cơ sở vật chất yếu kém, còn nhiều tiêu cực... cho nên cần phải thay đổi tư duy ỷ
lại, thụ động chờ đợi TW, xây dựng kế hoạch tổng thể phù hợp với địa phương.
- Các cấp chính quyền từ trung ương xuống địa phương cùng có chung mục tiêu
là xây dựng địa phương Nam Định thành tỉnh giàu mạnh, kinh tế quốc phòng, văn
hóa...phát triển thông qua việc quan tâm đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi như xây


77

dựng qui hoạch tổng thể phát triển du lịch & phê duyệt dự án, cấp vốn,... phù hợp


Tóm lại:
- Để việc bảo tồn và khai thác di tích lịch sử đặc biệt như Đình và miếu làng Cao
Đài, các lễ hội truyền thống mang đậm bản sắc dân tộc có hiệu quả cần có sự đồng
thuận rất lớn của các cấp chính quyền, ban ngành và nhân dân sở tại không chỉ có
quyết tâm, hoặc thụ động chờ chỉ thị từ trên mà phải thông qua các vấn đề cụ thể
như quy hoạch, kiến trúc, đầu tư. Chương trình hành động phải cụ thể, có thời gian
thực hiện và có người giám sát chịu trách nhiệm,...
- Hy vọng mong muốn nhỏ bé của tác giả được thực hiện sớm để di tích lịch sử
này được xây dựng, phục hồi như giá trị vốn có, để được xã hội biết đến nhiều hơn
bởi chính các giá trị lịch sử và văn hóa về một nhân vật kiệt xuất như Thượng tướng
Thái sư, Chiêu Minh Đại vương Trần Quang Khải cùng truyền thống văn hóa đậm
đà mang bản sắc dân tộc của một thời kì vàng son - đó là Vương triều Trần.


79

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Trần Lâm Biền (2001),“Trang trí trong mỹ thuật truyền thống của người Việt”,
Nxb Văn hoá Dân tộc, Hà Nội.
2. Trần Lâm Biền (2003), “Đồ thờ trong di tích của người Việt”, Nxb Văn hoá
Thông tin, Hà Nội.
3. Nguyễn Thị Phương Chi (2002), “Thái ấp - điền trang thời Trần (thế kỷ XIII –
XIV)”, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội.
4. Nguyễn Đăng Duy - Trịnh Minh Đức (1993). “Bảo tồn di tích lịch sử văn hoá”,
Đại học Văn hoá Hà Nội.
5. Trịnh Thị Minh Đức (chủ biên) (2007), “Bảo tồn di tích lịch sử văn hoá”, Nxb
Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
6. Đào Đình Tửu - Đặng Văn Nhiên (1996), “Thái ấp của Thượng tướng Thái sư
Chiêu Minh đại vương Trần Quang Khải”, Kỷ yếu hội thảo khoa học, Sở Văn hoá

21. Đỗ Văn Ninh (1971), “Khảo cổ học và lịch sử nhà Trần”, Tạp chí khảo cổ học.
22. Hà Văn Tấn (1998), “Đình Việt Nam”, Nxb Tp Hồ Chí Minh.
23. “Thơ văn Lý - Trần, quyển thượng, tập II”, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 1989.
24. “Thượng tướng Thái sư Chiêu Minh đại vương Trần Quang Khải”, Bảo tàng
Nam Hà, Nam Hà, 1994.
25. “Tư liệu Hán Nôm”, Bảo tàng Nam Hà, 1994.
26. Trương Hữu Quýnh (1982), “Chế độ ruộng đất ở Việt Nam từ thế kỷ XI – XVI,
tập I”, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội.
27. Viện sử học - Hội khoa học lịch sử Việt Nam (2004), “Nhà Trần và con người
thời Trần”, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội.
28. http: www//kienthuc.net.vn
29. http: www//Khamphahue.com.vn
30.