BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

ĐỖ THỊ KIM LIÊN

GIẢI PHÁP TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN
TUYẾN ĐƯỜNG TỪ CẦU LONG BIÊN ĐẾN DỐC VẠN KIÊP,
QUẬN HOÀN KIỀM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUY HOẠCH VÙNG VÀ ĐÔ THỊ

Hà Nội - 2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

ĐỖ THỊ KIM LIÊN
KHÓA: 2014 - 2016

GIẢI PHÁP TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN
TUYẾN ĐƯỜNG TỪ CẦU LONG BIÊN ĐẾN DỐC VẠN KIÊP,
QUẬN HOÀN KIỀM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành: Quy hoạch vùng và Đô thị

Tôi xin cam đoan luận văn thạc sỹ này là công trình nghiên cứu của riêng tôi.
Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là hoàn toàn
trung thực và có nguồn gốc rõ ràng.

TÁC GIÁ LUẬN VĂN

Đỗ Thị Kim Liên


MỤC LỤC
Lời cám ơn
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các chữ viết tắt
Danh mục bảng biểu
Danh mục hình minh họa
PHẦN I: MỞ ĐẦU
Lý do chọn đề tài ............................................................................................... 1
Mục đích nghiên cứu......................................................................................... 2
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .................................................................... 2
Nội dung nghiên cứu ......................................................................................... 3
Phương pháp nghiên cứu .................................................................................. 3
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài .......................................................... 3
Cấu trúc luận văn .............................................................................................. 4
Các khái niệm, thuật ngữ sử dụng trong Luận văn. .......................................... 5
PHẦN II: NỘI DUNG
CHƯƠNG I: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC
CẢNH QUAN TUYẾN ĐƯỜNG TỪ CẦU LONG BIÊN ĐẾN DỐC VẠN
KIẾP, Q. HOÀN KIẾM, TP. HÀ NỘI .............................................................. 7
1.1. Giới thiệu chung về khu vực nghiên cứu: .............................................. 7

nhìn 2050 ......................................................................................................... 54
2.3.2. Định hướng quy hoạch khu vực tuyến đường từ cầu Long Biên đến
dốc Vạn Kiếp: ................................................................................................. 57


2.4. Các yếu tố tác động đến không gian kiến trúc cảnh quan tuyến
đường nghiên. ................................................................................................ 65
2.4.1. Điều kiện tự nhiên:................................................................................ 65
2.4.2. Yếu tố Kinh tế - Văn hóa - Xã hội: ..................................................... 66
2.4.3. Các yếu tố về Khoa học - Công nghệ: ................................................. 66
2.4.4. Vai trò của cộng đồng: .......................................................................... 67
2.4.5. Cơ chế chính sách quản lý: ................................................................... 67
2.5. Kinh nghiệm tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan các tuyến
đường trong và ngoài nước. ......................................................................... 69
2.5.1. Kinh nghiệm một số nước trên thế giới: ............................................... 69
2.5.2. Kinh nghiệm ở Việt Nam: ..................................................................... 72
2.5.3. Các bài học kinh nghiệm ...................................................................... 76
CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP TỔ CHỨC KHÔNG GIAN

KIẾN TRÚC

CẢNH QUAN TUYẾN ĐƯỜNG TỪ CẦU LONG BIÊN ĐẾN DỐC VẠN
KIẾP, Q. HOÀN KIẾM, TP. HÀ NỘI ............................................................ 78
3.1. Quan điểm, mục tiêu và nguyên tắc: .................................................... 78
3.1.1. Quan điểm: ............................................................................................ 78
3.1.2. Mục tiêu: ............................................................................................... 78
3.1.3. Nguyên tắc: ........................................................................................... 79
3.2. Các giải pháp tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan cho tuyến
đường: ............................................................................................................ 79
3.2.1. Giải pháp tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan tổng thể ................ 79


Kiến trúc sư

KPC

Khu phố cổ

UBND

Uỷ ban nhân dân

QCXDVN

Quy chuẩn xây dựngViệt Nam

QHKTCQ

Quy hoạch kiến trúc cảnh quan

QHĐT

Quy hoạch đô thị

GTVT

Giao thông vận tải

TNHH

Tránh nhiệm hữu hạn


Hình 1.20.Ủy ban chứng khoán Nhà nước ..................................................... 26
Hình 1.21.Trường Tiểu học Trần Nhật Duật .................................................. 26
Hình 1.22. Trường Tiểu học Nguyễn Du........................................................ 26
Hình 1.23. Công trình nhà ở trên tuyến đường ............................................... 26
Hình 1.24.Công trình nhà ở chung cư trên tuyến đường ................................ 27
Hình 1. 25. Vườn hoa chân cầu Long Biên .................................................... 30
Hình 1.26. ngã ba giao với Ô Quan Chưởng .................................................. 30
Hình 1.27. Hiện trạng chiếu sáng đường phố ................................................. 31
Hình 1.28. Hiện trạng biển quảng cáo ............................................................ 31
Hình 1.29. Hiện trạng về trang thiết bị tiện ích đô thị.................................... 32
Hình 1.30. Hiện trạng giao thông khu vực nội đô (Nguồn: Viện Kiến Trúc, 33
Quy hoạch đô thị và nông thôn) ..................................................................... 33
Hình 1.31. Nút giao thông cầu Long Biên...................................................... 34
Hình 1.32. Nút giao thông cầu Chương Dương[38] ....................................... 35
Hình 1.33. Bãi đỗ xe chân cầu Long Biên ...................................................... 35
Hình 1.34. Bãi đỗ xe trên tuyến Trần Nhật Duật ............................................ 35
Hình 1.35. Bãi đỗ xe Trần Khánh dư .............................................................. 36
Hình1.36 Bãi đỗ xe cao tầng .......................................................................... 36
Hình .1.37. Ùn tắc tại nút giao thông Cầu Chương Dương ............................ 36
Hình 1. 38. Hiện trạng đường dây và cột điện................................................ 37
Hình 2.1.Minh họa yếu tố mảng, khu vực [36] .............................................. 42
Hình 2.2. Minh họa yếu tố cạnh biên [36] ...................................................... 43
Hình 2.3. Minh họa yếu tố nút [36] ................................................................ 43
Hình 2.4.Minh họa yếu tố điểm nhấn[36]...................................................... 44


Hình 2.5. Minh họa 3 yếu tố hình nền, điểm, liên hệ [37] ............................. 45
Hình.2.6. Bản đồ quy hoạch Thành phố Hà Nội trong QHCXD Thủ đô Hà
Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050 [32] ....................................... 57

Hình 3.22. Minh họa một số mẫu ghế nghỉ trên vỉa hè ................................ 100
Hình 3.23. Minh họa thùng rác thông minh, bảo vệ môi trường.................. 101
Hình 3.25. Minh họa một số vị trí đặt biển quảng cáo ................................. 103
Hình 3.26. Vị trí đặt biển quảng cáo ............................................................. 103


PHẦN I: MỞ ĐẦU
Lý do chọn đề tài:
Quy hoạch chung thủ đô Hà Nội đến năm 2030 tầm nhìn đến năm 2050
được Thủ tướng chính phủ phê duyệt quy hoạch tại Quyết định số 1259/QĐ
ngày 26 tháng 7 năm 2011. Cùng với việc triển khai quy hoạch phân khu các
vùng phát triển mới, thành phố cũng đã tiến hành triển khai quy hoạch cải
tạo, chỉnh trang các tuyến phố đã được xây dựng trước đây, để đảm bảo cho
không gian kiến trúc cảnh quan của thành phố cũng như hệ thống hạ tầng kỹ
thuật được xây dựng phát triển hiện đại và đồng bộ, xứng tầm với vị thế là
Thủ Đô của cả nước.
Trong đó tuyến đường từ cầu Long Biên đến dốc Vạn Kiếp trên địa bàn
quận Hoàn Kiếm là một trong những tuyến đường bao của đô thị, là trục
đường cửa ngõ từ phía Đông – Bắc vào trung tâm của thủ đô Hà Nội. Tuy
nhiên, kiến trúc tổng thể của tuyến phố và khu vực đã trải qua thời gian, cùng
sự thay dổi về kinh tế, chính trị, xã hội nên trên toàn bộ tuyến đường đã có
thêm một số công trình mới, xây chen hoặc một số công trình xây dựng cơi
nới từ công trình cũ không đồng bộ, lộn xộn …Vì vậy, chưa tạo dựng được
không gian kiến trúc cảnh quan trên tuyến đường đẹp, hiện đại xứng đáng là
tuyến đường chính của quận Hoàn Kiếm nói riêng và của thành phố Hà Nội
nói chung.
Tuyến đường từ cầu Long Biên đến dốc Vạn Kiếp trên địa bàn quận
Hoàn Kiếm có nhiều công trình chức năng khác nhau như: nhà ở, cơ quan
hành chính, trường THCS, công trình thương mại dịch vụ, các công trình
công nghiệp, công trình di tích tôn giáo,… trong đó hầu như các công trình

- Đối tượng nghiên cứu: Không gian, kiến trúc, cảnh quan hai bên tuyến
đường từ cầu Long Biên đến dốc Vạn Kiếp trên địa bàn quận Hoàn Kiếm


3

- Phạm vi nghiên cứu: Trong phạm vi 50 ÷ 450m từ tim đường về 2
phía, được giới hạn điểm đầu là nút giao cầu Long Biên, điểm cuối là nút
giao cắt Trần Hưng Đạo – dốc Vạn Kiếp với Trần Khánh Dư
- Thời gian : Thời gian áp dụng đến năm 2030, tầm nhìn 2050
Nội dung nghiên cứu
- Điều tra khảo sát các yếu tố tạo lập không gian tuyến phố, loại hình
kiến trúc trên tuyến, các khoảng gian trống, các di tích lịch sử văn hóa có giá
trị.
- Thu thập các kết quả đã nghiên cứu của các dự án trong khu vực và các
tài liệu, các kết quả, công bố liên quan đến nội dung đề tài luận văn.
- Phân tích và đánh giá tổng hợp, đối chiếu, so sánh trên cơ sở các kết
quả khảo sát, điều tra trong khu vực tuyến đường từ cầu Long Biên đến dốc
Vạn Kiếp và khu vực lân cận.
- Đề xuất các giải pháp tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan tuyến
đường.
Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu như sau:
- Phương pháp tiếp cận hệ thống: Đề tài coi đối tượng nghiên cứu là một
thành phần của hệ thống không gian kiến trúc cảnh quan toàn thành phố Hà
Nội và xem xét trên mọi phương diện về: Kiến trúc, quy hoạch, kinh tế, văn
hóa, xã hội, lịch sử,…
- Phương pháp phi thực nghiệm: Điều tra khảo sát thực địa, phỏng vấn, - Phương pháp thực nghiệm, kiểm chứng.
- Phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh, đối chiếu.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

+ Nội dung nghiên cứu


5

+ Phương pháp nghiên cứu
+ Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
- Phần II: Nội dung
+ Chương 1: Thực trạng tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan
tuyến đường từ cầu Long Biên đến dốc Vạn Kiếp, quận Hoàn Kiếm, thành
phố Hà Nội.
+ Chương 2: Cơ sở khoa học về tổ chức không gian kiến trúc cảnh
quan tuyến đường từ cầu Long Biên đến dốc Vạn Kiếp, quận Hoàn Kiếm,
thành phố Hà Nội.
+ Chương 3: Các giải pháp về tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan
tuyến đường từ cầu Long Biên đến dốc Vạn Kiếp, quận Hoàn Kiếm, thành
phố Hà Nội.
- Phần III: Kết luận và kiến nghị
Tài liệu tham khảo
Phụ lục
Các khái niệm, thuật ngữ sử dụng trong Luận văn.
- Đô thị: là khu vực tập trung dân cư sinh sống có mật độ cao và chủ yếu
hoạt động trong lĩnh vực kinh tế phi nông nghiệp, là trung tâm chính trị, hành
chính, kinh tế, văn hóa hoặc chuyên ngành, có vai trò thúc đẩy sự phát triển
kinh tế xã hội của quốc gia hoặc một vùng lãnh thổ, một địa phương, bao
gồm nội thành, ngoại thành của thành phố; nội thị, ngoại thị của thị xã và thị
trấn. (Mục 1, điều 3, luật Quy hoạch)[24]
- Cảnh quan đô thị: là hình ảnh con người thu nhận được qua không
gian cảnh quan toàn đô thị, được xác lập bởi 3 yếu tố: cảnh quan thiên nhiên,
công trình xây dựng và hoạt động của con người trong đô thị. [13]

1.1. Giới thiệu chung về khu vực nghiên cứu:
1.1.1. Vị trí và ranh giới nghiên cứu:
a. Vị trí nghiên cứu:
Tuyến đường từ cầu Long Biên đến dốc Vạn Kiếp trên địa bàn quận
Hoàn Kiếm là đoạn đường giao thông trọng điểm dọc Sông Hồng của Thành
phố Hà Nội, đóng vai trò là đoạn tuyến đường bao, kết nối với các khu vực
quan trọng trong nội đô lịch sử.

Hình 1.1. Vị trí khu vực nghiên cứu trong ảnh chụp vệ tinh tp Hà Nội


104

PHẦN III: KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
Kết luận
Quá trình đô thị hoá ngày càng phát triển mạnh trên cả nước nói chung
và thành phố Hà Nội nói riêng. Dưới sự tác động chung của phát triển, thời
kỳ kinh tế thị trường, sức ép dân số, nhất là tác động nhiều chiều của toàn cầu
hóa,thành phố Hà Nội phải ứng chịu những biến đổi sâu sắc về mọi mặt. Việc
tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan cho các tuyến đường trục chính đặc
biệt là tuyến đường từ cầu Long Biên đến dốc Vạn Kiếp, quận Hoàn Kiếm,
thành phố Hà Nội là việc làm cần thiết và có ý nghĩa thực tiễn cao.
Việc khảo sát, đánh giá hiện trạng; nghiên cứu các cơ sở khoa học, lý
luận thực tiễn, luận văn với đề tài: “Giải pháp tổ chức không gian kiến trúc
cảnh quan tuyến đường từ cầu Long Biên đến dốc Vạn Kiếp, quận Hoàn
Kiếm, thành phố Hà Nội” đã đưa ra một số giải pháp để giải quyết từng vấn
đề một cách cụ thể, áp dụng với tình hình thực tế và định hướng quy hoạch
phát triển không gian của tuyến đường, có thể kết luận những vấn đề như sau:
- Đã hệ thống được các đặc điểm cơ bản nhất về thực trạng hình ảnh đô
thị tuyến đường từ cầu Long Biên đến dốc Vạn Kiếp

trưng của tuyến đường.
+ Phát triển đồng bộ cơ sở hạ tầng, nâng cao khả năng giao tiếp cộng
đồng nhằm thúc đẩy phát triển du lịch, thương mại, dịch vụ chất lượng cao
trên địa bàn quận Hoàn Kiếm
+ Hoàn thiện các tuyến đường cắt ngang nhằm kết nối giao thông đi
lại, nhất là tại các nút giao từ các khu trong đê ra khu ngoài đê, như nút giao:
Trần Nguyên Hãn – Chương Dương Độ; Lò Sũ – Hàm Tử Quan; Tràng Tiền
– Bát Cổ


106

+ Các trang thiết bị đô thị, tiện tích đô thị trên tuyến đường, như: đèn
đường, đèn giao thông, biển hiệu, quảng cáo, các chi tiết trang trí... khi được
sử dụng đều tuân thủ các quy định chặt chẽ, mang dáng dấp của thời kỳ phát
triển thành phố, phù hợp với không gian và đặc trưng của tuyến.
Kiến nghị
* Về quản lý quy hoạch kiến trúc:
+ Tuyến đường từ cầu Long Biên đến dốc Vạn Kiếp là tuyến đường có
hình ảnh đô thị thể hiện sự phát triển liên tiếp nối giữa khu nội đô với vùng
phía Bắc sông Hồng, là khồng gián kiến trúc cảnh quan liên kết các khu đặc
trưng của Hà Nội: Khu phố cổ Hà Nội, khu phố cũ, khu Hồ Gươm và phụ
cận, khu ngoài đê sông Hồng. Vì vậy, cần phải tiếp tục cải tạo, chỉnh trang,
hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật để phát huy giá trị đặc trưng của tuyến đường
thông qua thực hiện thiết kế đô thị, thực hiện các dự án cải tạo, chỉnh trang
tuyến đường.
+ Cần phải xác định, nhận diện đầy đủ các công trình kiến trúc có giá trị,
các công trình điểm nhấn, các không gian cây xanh, không gian mở…
+ Cần phải tổ chức giao thông, phân luồng giao thông hợp lý để không
bị tắc nghẽn giao thông, đặc biệt là các nút giao thông quan trọng như: Nút

hợp của người dân.
+ Kiến nghị nhà nước có cơ chế đặc thù đối với các hộ dân thuộc diện
phải giải phóng mặt bằng tại các khu nhà gỗ phường Chương Dương.
* Về tổ chức thực hiện
+ Kiến nghị UBND thành phố, các Sở ngành liên quan
- Tổ chức lập Quy chế quản lý quy hoạch, kiến trúc đô thị theo quy
định tại và có trách nhiệm hướng dẫn, theo dõi, giám sát, tổ chức việc thực
hiện Quy chế quản lý quy hoạch, kiến trúc đô thị.
- Quy định trách nhiệm cho các cơ quan chức năng trực thuộc về quản
lý không gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị tại địa bàn; phân cấp và quy định


108

nhiệm vụ cụ thể cho đơn vị, cá nhân trực tiếp theo dõi, giám sát, thực hiện
việc quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị.
- Trực tiếp xem xét, quyết định theo thẩm quyền về các nội dung liên
quan đến quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị như: chủ trương đầu
tư xây dựng công trình; cơ chế hỗ trợ người dân; nội dung dự án, quy trình
xây dựng; quản lý, khai thác, bảo trì, sửa chữa, cải tạo công trình, cảnh quan
đô thị.
- Thông báo cho chủ sở hữu hoặc chủ sử dụng tình trạng xuống cấp, hư
hỏng của cảnh quan, kiến trúc đô thị; xử lý các thông tin phản ảnh của người
dân về việc thực hiện Quy chế quản lý quy hoạch, kiến trúc đô thị đối với tổ
chức, cá nhân có liên quan đến việc xây dựng mới, sở hữu, sử dụng công
trình kiến trúc đô thị; xử lý các trường hợp vi phạm Quy chế quản lý không
gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị theo quy định pháp luật.
+ Kiến nghị với UBND quận Hoàn Kiếm:
+ Kiến nghị với UBND các phường có liên quan (Đồng Xuân, Hàng
Buồm, Hàng Bạc, Lý Thái Tổ, Phan Chu trinh, Phúc Tân, Chương Dương) là