TRUNG TÂM HỌC LIỆU HÓA HỌC TRỰC TUYẾN
CHỌN LỌC-ĐẦY ĐỦ-CHẤT LƯỢNG
─

“Học Hóa bằng sự đam mê”

Thầy LƯU HUỲNH VẠN LONG
(Giảng viên Trường ĐH Thủ Dầu Một – Bình Dương)

TUYỂN CHỌN VÀ GIỚI THIỆU

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐẠT GIẢI CÁC CẤP MÔN
HÓA HỌC 12

KHÔNG tức giận vì muốn biết thì KHÔNG gợi mở cho
KHÔNG bực vì KHÔNG hiểu rõ được thì KHÔNG bày vẽ cho
Khổng Tử


CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

BÁO CÁO TÓM TẮT HIỆU QUẢ SÁNG KIẾN
Tên sáng kiến: Một số kinh nghiệm hướng dẫn học sinh ôn thi tốt nghiệp và đại học
phần nhôm và hợp chất của nhôm.
Mã số: …………….
1. Tình trạng giải pháp đã biết:
Bài tập của nhôm và hợp chất của nhôm có trong SGK lớp 12 và bài tập lớp 12
số lượng bài tập ít không có bài tập nâng cao dành cho ôn thi đại học, chưa được phân
thành từng dạng cụ thể, chưa có phương pháp giải cho từng dạng. Học sinh gặp khó

thức thi tự luận sang trắc nghiệm với môn Hoá Học trong kỳ thi tốt nghiệp THPT và
tuyển sinh vào các trường Đại học và Cao đẳng. Hình thức thi trắc nghiệm có nhiều ưu
điểm uy nhiên với số lượng câu hỏi lớn đa dạng về kiểu dạng và thời gian hoàn thành
một câu hỏi trắc nghiệm không nhiều 1,5 phút cho một câu, bên cạnh đó còn gặp một
trở ngại nữa là bài tập trong sách giáo khoa, sách bài tập dạng bài tập và lượng bài còn
ít chỉ đưa ra cách giải theo phương pháp thông thường. Không phân thành dạng bài và
đưa ra phương pháp giải cụ thể khiến các em học sinh gặp rất nhiều khó khăn trong
việc giải bài tập cũng như học tập bộ môn. Qua thực tế giảng dạy ở một số lớp 12 tôi
nhận thấy nhiều em học sinh vẫn còn rất lúng túng trong việc giải các bài tập về nhôm
và hợp chất của nhôm với dung dịch kiềm, các em còn hay nhầm lẫn do không nắm
chắc và hiểu sai về tính chất hóa học và vật lý của Nhôm và hợp chất của Nhôm . Do
đó để làm tốt bài tập phần này học sinh phải nắm kiến thức một cách nhuần nhuyễn,
vận dụng một cách linh hoạt để trong thời gian ngắn nhất có thể tìm ra đáp án của bài
toán. Muốn làm được điều này thì giáo viên giảng dạy đóng một vai trò hết sức quan
trọng trong việc hướng dẫn học sinh nhận dạng, phân loại và có cách giải phù hợp với
mỗi bài toán.
Từ thực tế đó tôi xác định, phải dạy cho học sinh nắm chắc kiến thức cơ bản và
một số phương pháp giải bài tập về “ Nhôm và hợp chất của nhôm ” cho học sinh
lớp 12. Qua đó học sinh phân loại được dạng bài tập, biết được phương pháp kỹ thuật
giải bài tập “ Nhôm và hợp chất của nhôm ” dưới dạng tự luận và bài tập trắc nghiệm
qua đó rèn cho học sinh biết cách vận dụng giải thành thạo các bài tập trong sách giáo
khoa sách bài tập lớp 12 ban cơ bản, bài tập trong đề thi đại học, cao đẳng và đạt kết
quả cao. Chính vì vậy tôi chọn viết chuyên đề SKKN “ Một số kinh nghiệm hướng
dẫn học sinh ôn thi đại học và tốt nghiệp phần nhôm và hợp chất của nhôm ”.
II. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
Việc hướng dẫn học sinh lớp 12 làm bài tập ôn thi tốt nghiệp “phần nhôm và
hợp chất của nhôm ” không phải là vấn đề mới mẻ, thực tế đã có nhiều giáo viên
thường xuyên hướng dẫn học sinh trong các giờ dạy. Song việc đúc rút thành kinh
nghiệm giảng dạy thì ở trường THPT DTNT chưa có ai làm.


dạy học.
+ Nghiên cứu và ứng dụng qua thực tiễn giảng dạy. Đối chứng so sánh kết quả
học tập vận dụng giữa 2 lớp 12D và 12C ( trong đó có một lớp đối chứng).


2

B. NỘI DUNG
I. CẤU TRÚC CỦA CHUYÊN ĐỀ
1. Kiến thức cơ bản cần nắm vững.
2. Phân dạng bài tập - Cơ sở của phương pháp giải.
3. Một số bài tập vận dụng.
II. NỘI DUNG CỦA CHUYÊN ĐỀ
1. Kiến thức cơ bản:
1.1 Al2O3 và Al(OH)3 là chất lưỡng tính
*Tác dụng với axit:
Al2O3 + 6H+  2Al3+ + 3H2O
Al(OH)3 + 3H+  Al3+ + 3H2O
*Tác dụng với dung dịch bazơ
Al2O3 + 2OH- + 3H2O  2 [Al(OH)4]hoặc

Al2O3 + 2OH-  2 AlO2- + H2O
Al(OH)3 + OH-  [Al(OH)4]-

hoặc Al(OH)3 + OH-  AlO2 - + 2H2O
1.2. Phản ứng của nhôm với dung dịch kiềm
Về nguyên tắc, nhôm dễ dàng đẩy hiđro ra khỏi nước. Nhưng thực tế, vì bị
màng oxit bảo vệ nên vật bằng nhôm không tác dụng với nước khi nguội và khi đun
nóng .
Tuy nhiên, những vật bằng nhôm này bị hoà tan trong dung dịch kiềm như

+ CO2 + 2H2O(l) 

Al(OH)3(r) + NaHCO3(dd)

Al(OH)3 không tan khi cho thêm CO2.
+ Với axit mạnh như HCl, H2SO4...
Đầu tiên:

NaAlO2(dd)

+ HCl(dd) + H2O(l) 

Al(OH)3(r) + NaCl(dd)

Sau đó nếu HCl dư thì thì Al(OH)3 bị hoà tan dần theo phản ứng sau:
Al(OH)3 (r) + 3HCl(dd)

 AlCl3(dd)

+ 3H2O(l)

2. Các dạng bài tập Nhôm và hợp chất của Nhôm
Dạng 1: Bài tập định tính
1. Phương pháp chung:
Trên cơ sở lý thuyết cơ bản, học sinh phải nắm chắc tính chất hóa học của
nhôm và tính chất lưỡng tính của Al2O3 và Al(OH)3.
Giáo viên tiến hành ôn tập cho học sinh theo quy trình sau: Cho đề cương ôn
tập phần nhôm và hợp chất của nhôm bao gồm lý thuyết và bài tập, yêu cầu học sinh
làm đề cương, trước mỗi buổi ôn tập giành từ 15 đến 20 phút tổ chức kiểm tra kiến
thức cơ bản dưới nhiều hình thức như lên bảng, kiểm tra miệng, thông qua bài tập….

6NaOH + Al2(SO4)3  Al(OH)3 + 3Na2SO4
Al(OH)3 + NaOH  NaAlO2 + H2O
d. Có kết tủa keo trắng xuất hiện và không tan khi sục dư khí CO2 ( do H2CO3 là axit
rất yếu không hòa tan được Al(OH)3).
NaAlO2 + CO2 + 2H2O  Al(OH)3 + NaHCO3
e. Đầu tiên có kết tủa keo trắng xuất hiện, kết tủa tăng dần sau đó tan ra trong HCl dư.
NaAlO2+ HCl + H2O  Al(OH)3 + NaCl
Al(OH)3 + 3HCl  AlCl3 + 3H2O
f. Trước tiên Ba tác dụng với nước tạo dung dịch Ba(OH)2 và giải phóng khí, sau đó
xảy ra phản ứng trao đổi ion giữa các muối.
Ba + 2H2O  Ba(OH)2 + H2
3Ba(OH)2 + 2Al(OH)3  2Al(OH)3 + 3 Ba(NO3)


2 Al(OH)3 + Ba(OH)2  Ba(AlO2)2 + 4H2O
Ba(OH)2 + (NH4)2SO4  BaSO4 + 2 NH3 + 2H2O
5
Giáo viên chốt lại: Tôi nhận thấy nếu học sinh nắm chắc kiến thức đã sử dụng làm bài
tập 1 thì sẽ vận dụng làm được nhiều bài tập trắc nghiệm về giải thích hiện, tượng
nhận biết khác một cách dễ dàng.
Học sinh: Vận dụng làm một số bài tập trắc nghiệm sau
Bài tập 2: Nhôm hiđroxit thu được từ cách nào sau đây
A. Cho dư dung dịch HCl vào dung dịch natri aluminat
B. Thổi khí CO2 vào dung dịch natri aluminat.
C. Cho dư dung dịch NaOH vào dung dịch AlCl3.
D. Cho Al2O3 tác dụng với nước.
Chọn đáp án B
Bài tập 3: Cho muối AlCl3 từ từ đến dư vào dd NaOH ta thấy xuất hiện
A.kết tủa trắng ,lượng kết tủa tăng dần
B.kết tủa trắng, lượng kết tủa giảm dần


6
HS: Phân tích chọn đáp án D. Vì tạo kết tủa xanh là Cu(NO3)2, tạo kết tủa nâu dỏ là
FeCl3, tạo kết tủa trắng, tan trong NaOH dư là Al(NO3)3, có khí thoát ra có mùi khai là
NH4Cl.
Bài tập 7 : Để phân biệt các dung dịch ZnCl2, MgCl2, CaCl2, AlCl3 đựng trong các lọ
riêng biệt có thể dùng
A. dung dịch NaOH và dung dịch Na2CO3
B. dung dịch NaOH và dung dịch NH3
C. quỳ
D. Na kim loại
Học sinh: Phân tích thấy nếu đầu tiên cho NaOH vào 4 mẫu thử, mẫu tạo kết tủa
trắng sau đó tan trong NaOH dư là AlCl3 và ZnCl2, mẫu tạo kết tủa trắng kết tủa không
tan là MgCl2, mẫu còn lại không có hiện tượng gì là CaCl2, cho tiếp NH3 vào 2 mẫu
AlCl3 và ZnCl2 mẫu tạo kết tủa trắng mà kết tủa không tan trong NH3 dư là AlCl3,
mẫu tạo kết tủa trắng sau đó tan trong NH3 dư là ZnCl2.
Chọn đáp án B
Bài tập 8: Để tách Fe2O3 ra khỏi hỗn hợp gồm Al, Al2O3, Fe2O3, ở dạng bột người ta
có thể cho vào dung dịch nào dưới đây?
A. H2SO4 đặc nóng B. H2SO4 loãng

C. HCl

D. NaOH dư

Học sinh: Căn cứ vào tính chất hóa học của Al, Al2O3 Chọn đáp án D
Bài tập 9: Hoà tan hỗn hợp gồm : K2O, BaO, Al2O3, Fe 3O4 vào nước (dư), thu được

dung dịch X và chất rắn Y. Sục khí CO2 đến dư vào dung dịch X, sau khi các phản
ứng xảy ra hoàn toàn thu được kết tủa là

Học sinh: Dựa vào tính chất hóa học của Al và hợp chất phán đoán phân tích Chọn
đáp án A.
Dạng 2: Bài tập định lượng
Dạng 1: Dạng cho muối Al3+ tác dụng với dung dịch OH1. Phương pháp chung:
Khi cho muối Al3+ phản ứng với dung dịch kiềm thì : Al3+ + 3OH-  Al(OH)3 
Khi OH- dư xảy ra phản ứng : Al(OH)3 + OH-  AlO22- + 2H2O
Với bài tập dạng này thường xảy ra hai trường hợp kiềm thiếu hoặc kiềm dư.
2. Bài tập vận dụng
Bài tập 1: Cho 350ml dung dịch NaOH 1M vào 100ml dung dịch AlCl3 1M. Tính
khối lượng kết tủa tạo thành.
Giáo viên hướng dẫn: - Trước hết phải xác định xem chất nào dư.
- Nếu là NaOH dư thì sẽ hoà tan bớt kết tủa sinh ra.
Học sinh: Vận dụng làm bài tập
nNaOH = 1. 0,35 = 0,35 mol. n AlCl 3 = 1.0,1 = 0,1 mol.
AlCl3 + 3NaOH → 3NaCl + Al(OH)3
0,1

0,3

0,3

0,1

 NaOH dư = 0,05mol , số mol Al(OH)3 tạo ra = 0,1 mol.

Do đó : NaOHdư
0,05

+ Al(OH)3 → NaAlO2
0,05

Al2(SO4)3 + 6 NaOH
0,04

→ 3 Na2SO4 + 2Al(OH)3

0,24

0,12

0,08

nNaOH dư = 0,3 – 0,24 = 0,06 mol
NaOHdư
0,06

+ Al(OH)3 → NaAlO2
0,06

+ 2H2O

0,06

Số mol Al(OH)3 còn lại = 0,08 - 0,06 = 0,02 mol
 kết tủa gồm Fe(OH)3 và Al(OH)3 = 0,02.78 + 0,04 .107= 5,84g

dung dịch B gồm Na2SO4 = 0,18 mol, NaAlO2 = 0,06 mol
CM NaAlO2 = 0,12M

CM Na2SO4 = 0,36M


0,3

0,1mol


Sau đó NaOH dư hoà tan bớt Al(OH)3 theo phản ứng sau:
NaOH(dd) → NaAlO2(dd)

Al(OH)3 +
( 0,1 – 0,08)

+ 2H2O(l)

0,02
9

Tổng số mol NaOH đã dùng là 0,3 + 0,02 = 0,32 mol
VNaOH =

0,32
= 0,32 lít = 320ml.
1

Bài tập 4: Cho a mol Al2(SO4)3 tác dụng với 500ml dung dịch NaOH 1,2M được m
gam kết tủa. Cũng cho a mol Al2(SO4)3 tác dụng với 750ml dung dịch NaOH 1,2M thu
được m gam kết tủa. Tính a và m?
Giáo viên hướng dẫn:
Vì cùng một lượng Al3+ cho tác dụng với lượng OH- ở 2 thí nghiệm khác nhau mà
lượng kết tủa không thay đổi nên chứng tỏ
Thí nghiệm 1: Al3+ dư, OH- hết nNaOH = 0,6 mol

Gọi số mol Al2(SO4)3 là x , số mol NaOH dư sau phản ứng (1) là y
 có hệ PT

6 x  y  0,9

 2 x  y  0, 2

 x = 0,1375 = a

Số mol Al2(SO4)3 = 0,1375 mol
Bài tập 5: Hòa tan hết m gam ZnSO4 vào nước được dung dịch X. Cho 110ml dung
dịch KOH 2M vào X, thu được a gam kết tủa. Mặt khác, nếu cho 140 ml dung dịch
KOH 2M vào X thì cũng thu được a gam kết tủa. Giá trị của m là
A. 20,125.

B. 12,375.

C. 22,540.

Giáo viên: Yêu cầu học sinh phân tích tự vận dụng làm

D. 17,710.


Học sinh: Tự vận dụng làm bài tập
Thí nghiệm 1: nKOH = 0,22 mol. Thí nghiệm 2: nKOH = 0,28 mol
Hai thí nghiệm cho cùng lượng kết tủa như nhau, chứng tỏ TN1 KOH chưa kết tủa hết
ion
10
kẽm, TN2 KOH kết tủa hết ion kẽm và sau đó hòa tan một phần kết tủa.

Số mol KOH ở 2 phản ứng: (0,11 + x)2 + 2x = 0,28  x = 0,015
 nZnSO4 = 0,11 + 0,015 = 0,125 mol

m = 0,125.161 = 20,125g

3. Bài tập tự giải
Bài 1: Hoà tan hoàn toàn m gam ZnSO4 vào nước được dung dịch X. Nếu cho 110 ml
dung dịch KOH 2M vào X thì thu được 3a gam kết tủa. Mặt khác, nếu cho 140 ml
dung dịch KOH 2M vào X thì thu được 2a gam kết tủa. Giá trị của m là
A. 32,20

B. 24,15

C. 17,71

D. 16,10

Bài 2: Cho 400ml dung dịch E gồm AlCl3 x mol/lít và Al2(SO4)3 y mol/lít tác
dụng với 612 ml dung dịch NaOH 1M, sau khi các phản ứng kết thúc thu được
8,424 gam kết tủa. Mặt khác, khi cho 400 ml E tác dụng với dung dịch BaCl2 (dư) thì
thu được 33,552 gam kết tủa. Tỉ lệ x : y là
A. 3 : 4.

B. 3 : 2.

C. 4 : 3.

D. 7 : 4.

3

NaAlO2

+ HCl + H2O →Al(OH)3 + NaCl

Sau đó nếu HCl dư thì thì Al(OH)3 bị hoà tan dần theo phản ứng sau:
Al(OH)3 + 3HCl → AlCl3 + 3H2O
Do đó khi số mol Al(OH)3 < số mol NaAlO2 thì phải giải bài toán với hai trường
hợp: HCl thiếu và HCl dư.
2. Bài tập vận dụng
Bài tập 1: Cho V ml dung dịch HCl 1M vào dung dịch chứa 0,1 mol NaAlO2 thu
được 5,85g kết tủa. Tính thể tích V dung dịch HCl đã dùng.
Giáo viên hướng dẫn: Phải so sánh nAl(OH) 3 với nNaAlO 2 nếu nAl(OH) 3 < nNaAlO 2 thì có
thể là HCl thiếu hoặc dư nên ta phải giải bài toán với từng trường hợp.
nAl(OH) 3 =

5,85
= 0,075 mol
78

Nhận xét: n Al(OH) 3 < nNaAlO 2 xảy ra 2 trường hợp
+ Trường hợp 1: HCl thiếu  NaAlO2 không phản ứng hết.
HCl + NaAlO2 + H2O → Al(OH)3 + NaCl
0,075

0,075

0,075mol

Số mol NaAlO2 dư = 1- 0,075 = 0,025mol
VHCl =

1, 75
= 0,175lít.
1

Vdd HCl =

Bài tập 2: Cho 1 lít dung dịch HCl tác dụng với 500ml dung dịch hỗn hợp gồm NaOH
1M và NaAlO2 1,5M thu được 31,2g kết tủa. Tính nồng độ mol/lít của dung dịch HCl.
Giáo viên yêu cầu học sinh tự vận dụng làm:
Do có tạo kết tủa Al(OH)3 nên OH- đã phản ứng hết
NNaOH = 0,5 mol ; nNaAlO 2 = 0,75 mol = 0,75; nAl(OH) 3 = 0, 4 mol
Vì nAl(OH) 3 = 0, 4 mol < nNaAlO 2 = 0,75 mol nên có 2 trường hợp xảy ra.
+ Trường hợp 1: HCl thiếu  NaAlO2 không phản ứng hết.
NaOH + HCl → NaCl + H2O
0,5

0,5

HCl + NaAlO2 + H2O → Al(OH)3 + NaCl
0,4

0,4

0,4

nHCl = 0,5 + 0,4 = 0,9 mol  CMHCl 

0,9
 0, 9M
1

 2,3M
1

giải ra n = 3  CTPT của hai este là C3H6O2. Chọn đáp án A.


Bài tập 3: Trộn V1 lít dung dịch HCl 0,6M với V2 lít dung dịch NaOH 0,4M thu được
0,6 lít dung dịch A. Biết 0,6 lít dung dịch A tác dụng hết với 1,02g Al2O3. Tính V1 và
V2.
Giáo viên gợi ý: Al2O3 là một oxít lưỡng tính nên có thể tác dụng được với a xit và
bazơ. Vì vậy dung dịch A có thể có HCl dư hoặc NaOH dư.
Học sinh vận dụng làm bài tập:
13
+ Trường hợp 1: Sau khi trộn HCl dư  NaOH đã phản ứng hết.
nHCl (ban đầu) = 0,6.V1 mol ; nNaOH(ban đầu) = 0,4 .V2 mol; nAl2O3 = 0,01 mol.
Theo bài ra ta có phương trình.
HCl + NaOH → NaCl
0,4V2

+ H2O

0,4V2

nHCl dư = (0,6V1 – 0,4V2) mol  Dung dịch A gồm HCl dư
Al2O3 + 6HCl → 2AlCl3
0,01

+ 3H2O

0,06


C. 15,6 và 27,7.

D. 15,6 và 55,4.

Giáo viên: Yêu cầu học sinh phân tích tự vận dụng làm


Học sinh: Khi cho Na2O phản ứng với nước tạo môi trường kiềm, Al2O3 tan trong
kiềm.
Na2O + H2O → 2 NaOH ( 1)
0,4

0,4

Al2O3 + 2NaOH → 2 NaAlO2 + H2O (2)
0,15

0,3

0,3

Dung dịch X có NaAlO2 và NaOH còn dư
14
HCl + NaOHdư → NaCl + H2O
0,1

0,1

Vì khi cho X tác dụng với lượng HCl khác nhau nhưng lại thu được cùng lượng kết tủa

 m = 62.0,2 + 102. 0,15 = 27,7 g.

3. Bài tập tự giải
Bài 1: Cho 38,775g hỗn hợp Al và AlCl3 vào lượng vừa đủ dung dịch NaOH thu được
dung dịch A (kết tủa vừa tan hết) và 6,72 lít H2 - đktc. Thêm 250ml dung dịch HCl vào
dung dịch A thu được 21,84g kết tủa. Nồng độ mol/l của HCl là:
A. 1,12M hoặc 2,48M

B. 2,24M hoặc 2,48M

C. 1,12M hoặc 3,84M

D. 2,24M hoặc 3,84M


Bài 2: Hòa tan 3,9 gam Al(OH)3 bằng 50ml NaOH 3M được dung dịch A. Thể tích
dung dịch(lít) HCl 2M cần cho vào dung dịch A để xuất hiện trở lại 1,56 gam kết tủa
là? (Al=27;Na=23;Cl=35,5;O=16;H=1)
A. 0,02

B. 0,24

C. 0,06 hoặc 0,12

D. 0,02 hoặc 0,24

Bài 3: 200 ml gồm MgCl2 0,3M; AlCl3 0,45 M; HCl 0,55M tác dụng hoàn toàn với
V(lít) gồm NaOH 0,02M và Ba(OH)2 0,01M. Gía trị của V(lít) để được kết tủa lớn
nhất và lượng kết tủa nhỏ nhất là?
(Al=27;Na=23;Cl=35,5;O=16;H=1;Mg=24;Ba=137)

+Nếu bài cho hỗn hợp Al và Ca hoặc Ba thì quy về hỗn hợp kim loại kiềm và
Al bằng cách: 1Ca  2Na và 1Ba  2Na rồi xét các trường hợp như trên.
2. Bài tập vận dụng


Bài tập 1: Một hỗn hợp gồm Na, Al có tỷ lệ số mol là 1: 2. Cho hỗn hợp này vào
nước. Sau khi kết thúc phản ứng thu được 8,96 lít H2(đktc) và chất rắn không tan.
Khối lượng chất rắn là bao nhiêu ?
Giáo viên hướng dẫn:
Gọi số mol của Na là x  số mol của Al là 2x; nH 2 = 0,4 mol
Khi cho vào nước thì Na phản ứng với nước tạo dung dịch kiềm, kiềm hòa tan Al
 chất rắn là Al dư, Na đã phản ứng hết.

Na + H2O → NaOH + ½ H2
x

x

x/2
16

Al + NaOH + H2O → NaAlO2 + 3/2 H2
x

x

3/2x

x/2 + 3x/2 = 0,4
x = 0,2

x

x

x/2

Al + NaOH + H2O → NaAlO2 + 3/2 H2
y

y

3/2y

Ta có x/2 + 3y/2 = 1,75 V (2)
 x / 2  3x / 2  v
 x / 2  3 y / 2  1,75v

Có hệ phương trình 

Giải tính được % Na = 29,87%
Bài tập 3: Một hỗn hợp X có khối lượng m gam gồm Ba và Al.
Cho m gam X tác dụng với nước dư, thu được 8,96 lít khí H2.
17
Cho m gam X tác dụng với dung dịch Ba(OH)2 dư thu được 22,4 lít khí H2. (Các phản
ứng đều xảy ra hoàn toàn, các thể tích khí đo ở điều kiện tiêu chuẩn). Giá trị của m là
A. 29,9 gam.

B. 27,2 gam. C. 16,8 gam.

D. 24,6 gam.

 x  3 x  0, 4
 x  1, 5 y  1

Có hệ phương trình 

Giải hệ : x = 0,1; y = 0,6  mX = 137.0,1 + 27.0,6 = 29,9 gam
3. Bài tập tự giải


Bài 1: Thêm m gam kali vào 300ml dung dịch chứa Ba(OH)2 0,1M và NaOH 0,1M
thu được dung dịch X. Cho từ từ dung dịch X vào 200ml dung dịch Al2(SO4)3 0,1M
thu được kết tủa Y. Để thu được lượng kết tủa Y lớn nhất thì giá trị của m là
A. 1,59.

B. 1,17.

C. 1,71.

D. 1,95.

Bài 2: Hoà tan hoàn toàn m gam hỗn hợp X gồm Na2O và Al2O3 vào H2O thu được
200 ml dung dịch Y chỉ chứa chất tan duy nhất có nồng độ 0,5M. Thổi khí CO2 (dư)
vào Y thu được a gam kết tủa. Giá trị của m và a lần lượt là :
A. 13,3 và 3,9

B. 8,3 và 7,2

C. 11,3 và 7,8

D. 8,2 và 7,8

nhiêu nên phải xét đủ 3 trường hợp rồi tìm nghiệm hợp lí:
1. Trường hợp 1: Al và Fe2O3 dùng vừa đủ: 2Al + Fe2O3 → Al2O3 + 2Fe
 Hỗn hợp sau phản ứng: Fe: a mol; Al2O3:

a
mol
2

2. Trường hợp 2: Al dùng dư: 2Al + Fe2O3 → Al2O3 + 2Fe
 Hỗn hợp sau phản ứng: Fe: 2b mol; Al2O3: b mol; Aldư: (a-2b) mol.

Điều kiện: (a - 2b>0)
3. Trường hợp 3: Fe2O3 dùng dư:

2Al + Fe2O3 → Al2O3 + 2Fe


 Hỗn hợp sau phản ứng: Fe: a mol; Al2O3:

a
a
; Fe2O3: (b - )mol.
2
2

a
2

Điều kiện: (b - )>0)
*Nếu phản ứng xảy ra không hoàn toàn: Gọi x là số mol Fe2O3 tham gia phản ứng


B. 3,51

C. 7,02

D. 4,05

Giáo viên hướng dẫn:
2Al + Fe2O3 → Al2O3 + 2Fe
Phần 2 khi phản ứng với NaOH tạo khí chứng tỏ Al dư  Fe2O3 hết.
Al + NaOH + H2O → NaAlO2 + 3/2 H2
2/3a

a

Số mol Al dư có mỗi phần = 2/3a
Phần 1khi phản ứng với H2SO4 thu được 4a mol H2, phần 2 khi phản ứng với NaOH
thu được a mol H2  Số mol Fe trong mỗi phần = 4a – a
Theo bảo toàn nguyên tố Fe : nFe = 4a – a = ( 3,92: 56 + 16: 160 × 2) : 2
 a = 0,045. Vậy m Al = (2/3a × 2 + 16: 160 × 2) 27= 7,02 gam

Bài tập 2: Nung nóng m gam hỗn hợp gồm Al và Fe3O4 trong điều kiện không có
không khí. Sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn, thu được hỗn hợp rắn X. Cho X tác
dụng với dd NaOH (dư) thu được dd Y, chất rắn Z và 3,36 lít khí H2 (ở đktc). Sục khí
CO2 (dư) vào dd Y, thu được 39 gam kết tủa. Giá trị của m là
A. 45,6.

B. 48,3.

C. 36,7.

20
s mol Fe3O4 = 0,15 mol

m hn hp= 0,15.232 + 0,5.27 = 48,3 gam

Bi tp 3: Trộn 27,84 gam Fe3O4 với 9,45 gam bột Al rồi thực hiện phản ứng nhiệt
nhôm (giả sử chỉ có phản ứng khử oxit sắt thành Fe kim loại), sau một thời gian thu được
hỗn hợp B. Cho hỗn hợp B tác dụng với dung dịch H2SO4 loãng dư thu được 9,744 lít khí
H2 (đkc). Hiệu suất phản ứng nhiệt nhôm là:
A. 75%

B. 50%

C. 80%

D. Đáp án khác.

Giỏo viờn hng dn: Nu cho tỏc dng vi axit to khớ H2 cú th xy ra trng hp
c Fe3O4 v Al khụng phn ng ht.
nAl = 0,35 mol ; s mol Fe3O4 = 0,12 mol ; s mol H2 = 0,435 mol
Gi s mol ca Fe dó phn ng l x
8Al + 3Fe3O4 4 Al2O3 + 9Fe
8x/3

x

3x

B cú Fe v Al d
2Al + 3 H2SO4 Al2(SO4)3 + 3H2

D. 40% và 1,08lít

Bài 2: nung hỗn hợp A gồm Al, Fe2O3 được hỗn hợp B (hiệu suất 100%). Hòa tan hết
B bằng HCl dư được 2,24 lít khí (đktc), cũng lượng B này nếu cho phản ứng với dung
dịch NaOH dư thấy còn 8,8g rắn C. Khối lượng các chất trong A là?
21
A. mAl=2,7g, mFe2O3=1,12g

B. mAl=5,4g, mFe2O3=1,12g

C. mAl=2,7g, mFe2O3=11,2g

D. mAl=5,4g, mFe2O3=11,2g

Bài 3: Hỗn hợp A gồm 0,56g Fe và 16g Fe2O3 m (mol) Al rồi nung ở nhiệt độ cao
không có không khí được hỗn hợp D. Nếu cho D tan trong H2SO4 loãng được v(lít)
khí nhưng nếu cho D tác dụng với NaOH dư thì thu được 0,25V lít khí. Gía trị của m
là?
A. 0,1233

B. 0,2466

C. 0,12

D. 0,3699

Bài 4: Có 26,8g hỗn hợp bột nhôm và Fe2O3. Tiến hành nhiệt nhôm cho tới hoàn toàn
rồi hòa tan hết hỗn hợp sau phản ứng bằng dung dịch HCl được 11,2 lít H2(đktc). Khối
lượng các chất trong hỗn hợp ban đầu là?
A. mAl=10,8g;m Fe2 O3 =1,6g

Lớp 12C ( Lớp đối chứng )

Lớp 12D ( Lớp thực nghiệm )

Học lực

Giỏi

Khá

TBình

Yếu

Kém

Giỏi

Khá

TBình

Yếu

Kém

Điểm

3


bài tập , từ đó rèn luyện kỹ năng tính toán nhanh nhất thuận lợi nhất, đảm bảo tính
chính xác cao trong giải bài tập. Dựa vào phương phương pháp giải trên các em tìm ra
được hướng giải chính xác nhất. Nhằm luyện cho học sinh kỹ năng giải bài tập Hóa
Học một cách nhanh nhất và sáng tạo.Trong sáng kiến kinh nghiệm cũng đưa ra nhiều
bài tập giúp các em tham khảo để mở rộng và nâng cao kiến thức .
Việc áp dụng “Phương pháp giải bài tập nhôm và hợp chất nhôm” đã giúp
các em đã tự tin mạnh dạn hơn khi học tập bộ môn. Qua đó tôi nhận thấy để học sinh

0%