LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình
nghiên cứu của riêng tôi. Các dữ liệu, kết quả
nghiên cứu trong luận án là trung thực và
chưa từng công bố trong bất kỳ công trình
nghiên cứu nào khác.
TÁC GIẢ LUẬN ÁN

Nguyễn Thị Tuyết


MỤC LỤC
Trang
TRANG PHỤ BÌA
LỜI CAM ĐOAN
MỤC LỤC
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
MỞ ĐẦU
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN
ĐỀ TÀI
Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG
LỰC DẠY HỌC CHO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ
ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC
1.1.
Những nội dung đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay và yêu cầu
đặt ra đối với đội ngũ giáo viên trung học cơ sở
Những vấn đề lý luận về bồi dưỡng năng lực dạy học và quản lý bồi
1.2.
dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở
1.3.
Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý bồi dưỡng năng lực dạy

Mối quan hệ giữa các biện pháp
Chương 4 KHẢO NGHIỆM VÀ THỬ NGHIỆM CÁC BIỆN PHÁP
QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO
GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ HÀ
NỘI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC
Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi các biện pháp đã đề xuất
4.1
Thử nghiệm một số biện pháp
4.2
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ
LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
Chương 2

7
15
31
31
42
70

77
77
79
82
86
108

121
121

2

Cán bộ quản lý

CBQL

3

Chương trình đào tạo giáo viên

CTĐTGV

4

Công nghệ thông tin và truyền thông

CNTT&TT

5

Đội ngũ giáo viên

ĐNGV

6

Giáo dục và đào tạo

GD&ĐT


12

Nhóm thử nghiệm

NTN

13

Phương pháp dạy học

PPDH

14

Quản lý giáo dục

QLGD

15

Trung học phổ thông

THPT

16

Trung học cơ sở

THCS


Sự tăng trưởng về trình độ đào tạo của đội ngũ giáo viên
Số liệu kết quả thanh tra hoạt động sư phạm của đội ngũ
Bảng 2.5.
giáo viên THCS TP.Hà Nội
Số liệu về năng lực sư phạm của đội ngũ giáo viên THCS
Bảng 2.6.
TP.Hà Nội theo chuẩn nghề nghiệp
Bảng 2.7. Thống kê số lượng giáo viên giỏi cấp thành phố
Bảng 2.8. Kết quả khảo sát về mức độ đạt được NLDH của giáo viên THCS
Kết quả khảo sát về các quy định của ngành đối với hoạt động
Bảng 2.9.
bồi dưỡng cho giáo viên THCS
Bảng 2.10. Đánh giá mức độ thực hiện các nội dung BDNLDH hiện nay
cho giáo viên THCS
Bảng 2.11. Đánh giá mức độ thực hiện các hình thức tổ chức BDNLDH
Bảng 2.12. Đánh giá mức độ đạt được lực lượng tham gia quá trình BDNLDH
Bảng 2.13. Mức độ hợp lý của thời điểm BDNLDH
Mức độ thực hiện thường xuyên áp dụng các hình thức kiểm
Bảng 2.14.
tra, đánh giá kết quả BDNLDH
Bảng 2.15. Đánh giá thuận lợi và khó khăn trong công tác BDNLDH cho giáo
viên
Bảng 2.16. Kết quả đánh giá về lập kế hoạch BDNLDH cho giáo viên THCS
Kết quả đánh giá mức độ nhận thức và thực hiện việc tổ chức
Bảng 2.17.
bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên THCS
Bảng 2.18. Kết quả đánh giá về mức độ thực hiện việc chỉ đạo, điều hành
BDNLDH cho giáo viên THCS
Đánh giá mức độ thực hiện công tác kiểm tra, đánh giá kết quả
Bảng 2.19.

110
111
114
115
116

161


Bảng 4.2.

Bảng 4.3.
Bảng 4.4.
Bảng 4.5.
Bảng 4.6.
Bảng 4.7.
Bảng 4.8.

Ý kiến đánh giá tính khả thi về các biện pháp quản lý
BDNLDH cho giáo viên THCS TP.Hà Nội đáp ứng yêu cầu
đổi mới giáo dục
Mối quan hệ giữa tính cần thiết và tính khả thi của biện pháp
quản lý BDNLDH cho giáo viên THCS TP. Hà Nội đáp ứng
yêu cầu đổi mới giáo dục
Mức độ phát triển năng lực UDCNTT và TT trong dạy học
của giáo viên trước thử nghiệm
Mức độ phát triển kỹ năng UDCNTT&TT trong dạy học của
giáo viên sau tác động thử nghiệm lần 1
Mức độ phát triển kỹ năng UDCNTT&TT của giáo viên sau
thử nghiệm lần 2

Biểu đồ 2.2.
Biểu đồ 2.3.
Biểu đồ 2.4.
Biểu đồ 4.1.

Mối quan hệ giữa các biện pháp BDNLDH cho giáo viên
THCS TP. Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục
157
Sự tăng trưởng về trình độ đội ngũ giáo viên
83
Kết quả thanh tra hoạt động sư phạm của đội ngũ giáo
viên THCS TP.Hà Nội
84
Về năng lực sư phạm của đội ngũ giáo viên THCS
TP.Hà Nội theo Chuẩn nghề nghiệp
85
Số lượng và tỷ lệ giáo viên giỏi cấp thành phố
86
Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các
biện pháp đề xuất
164


8
MỞ ĐẦU
1. Giới thiệu khái quát về luận án
Đề tài: “Quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học
cơ sở thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục” là công trình khoa
học độc lập, được nghiên cứu trên địa bàn thành phố Hà Nội trong bối cảnh
đổi mới giáo dục theo Nghị quyết 29/NQ-TW.

lượng và cơ cấu; một bộ phận chưa theo kịp yêu cầu đổi mới và phát triển giáo
dục, thiếu tâm huyết, thậm chí vi phạm đạo đức nghề nghiệp”.
Để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục cần tập trung hình thành và phát
triển một số năng lực mới cần có của người giáo viên và cán bộ quản lý như: Dạy
học và KTĐG kết quả học tập của học sinh theo định hướng phát triển năng lực;
Tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo; Dạy học tích hợp; dạy học phân hóa;
Dạy học phát triển phẩm chất, năng lực người học, kích thích sự sáng tạo và khả
năng tư duy độc lập của học sinh; Phát triển kế hoạch giáo dục nhà trường, các
hoạt động giáo dục phù hợp với điều kiện, bối cảnh của địa phương và nhà trường.
Từ vai trò quyết định của giáo viên đối với chất lượng giáo dục nói chung
và thực hiện đổi mới căn bản toàn diện giáo dục nói riêng, những bất cập về năng
lực nghề nghiệp của giáo viên cho thấy bồi dưỡng giáo viên là hoạt động vừa đáp
ứng trước mắt vừa là một chiến lược của ngành Giáo dục - Đào tạo. Tuy nhiên hiện
nay còn nhiều bất cập như: Nội dung bồi dưỡng chưa bám sát chủ trương biện pháp
của ngành về đổi mới, phát triển GD-ĐT, chưa bám sát chuẩn năng lực nghề nghiệp
giáo viên; số lượng giáo viên bồi dưỡng rất lớn lại được tổ chức trong khoảng thời
gian ngắn cũng gây nhiều khó khăn cho việc tổ chức và ảnh hưởng tới chất lượng
của các khóa bồi dưỡng; Việc kiểm tra đánh giá phản hồi được ít thông tin về kết
quả bồi dưỡng…Đặc biệt là nguồn kinh phí tổ chức cho các khóa bồi dưỡng, đào
tạo lại giáo viên tương đối lớn, bên cạnh đó, vấn đề kiểm soát chất lượng của bồi
dưỡng và đào tạo lại cũng sẽ gặp những thách thức nhất định. Để thành công, chúng
ta cần vượt qua những khó khăn, thách thức, đặc biệt là nguồn tài chính cho hoạt
động; sự đồng thuận của xã hội; nhận thức của giáo viên và các cấp quản lý giáo


10
dục. Do vậy, cần nghiên cứu đề xuất các biện pháp quản lý bồi dưỡng khắc phục bất
cập đó nhằm nâng cao chất lượng nghề nghiệp giáo viên đáp ứng yêu của đổi mới
giáo dục. Đặc biệt hướng tới đáp ứng cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.
Trong thực tế đã có nhiều công trình nghiên cứu về đào tạo, bồi dưỡng

đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
Giới hạn về địa bàn: Các trường THCS công lập ở các quận/huyện trên địa
bàn thành phố Hà Nội.
Giới hạn khách thể khảo sát:
Tổng số 697 người được chia thành 2 nhóm:
Nhóm cán bộ quản lý: 232 người
Nhóm giáo viên trường THCS: 465 người
* Giả thuyết khoa học
Quản lý bồi dưỡng NLDH cho giáo viên THCS còn nhiều khó khăn,
bất cập bởi các cấp QLGD, các trường THCS chưa thực sự quan tâm đầu tư
xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch, vì thế chất lượng và hiệu quả các
đợt bồi dưỡng NLDH của đội ngũ giáo viên chưa cao. Nếu đề xuất được các
biện pháp phù hợp với thực tiễn và vận dụng đồng bộ các biện pháp trong
quản lý bồi dưỡng NLDH cho giáo viên các trường THCS TP.Hà Nội, theo
yêu cầu "Đổi mới căn bản toàn diện nền giáo dục” và dựa trên chuẩn nghề
nghiệp giáo viên Trung học, lấy đơn vị nhà trường làm hạt nhân tổ chức bồi
dưỡng NLDH, hiệu trưởng là chủ thể quản lý trực tiếp theo xu hướng phân
cấp quản lý bồi dưỡng thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo viên THCS
thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
* Phương pháp luận nghiên cứu
Đề tài luận án nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện
chứng của chủ nghĩa Mác - Lê nin; tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm
của Đảng Cộng sản Việt Nam về Giáo dục và Đào tạo, về bồi dưỡng NLDH và
quản lý bồi dưỡng NLDH cho giáo viên trong thời kỳ đổi mới.


12
Các vấn đề khoa học được luận giải theo quan điểm tiếp cận hệ thống:
Theo quan điểm hệ thống tất cả các tổ chức đều là những hệ thống và là bộ phận

của đề tài. Cụ thể, tìm hiểu những luận cứ khoa học trong quản lý giáo dục
nói chung, quản lý bồi dưỡng giáo viên THCS nói riêng để tìm ra những
khái niệm và tư tưởng cơ bản làm cơ sở xây dựng khung lý thuyết về quản
lý bồi dưỡng giáo viên THCS.
Các phương pháp cụ thể:
- Phân tích, tổng hợp các tài liệu về lý thuyết để lựa chọn, xác định cơ
sở lý luận quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường phổ thông bồi dưỡng
giáo viên, quản lý bồi dưỡng giáo viên.
-

Phân tích các các yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lý bồi dưỡng giáo viên THCS.

Phương pháp nghiên cứu thực tiễn, nhằm làm rõ thực trạng về đội ngũ
giáo viên, thực trạng quản lý bồi dưỡng giáo viên, những điều kiện cụ thể về
kinh tế - xã hội của TP.Hà Nội có ảnh hưởng trực tiếp đến quản lý bồi dưỡng
giáo viên từ đó đề xuất các biện pháp quản lý bồi dưỡng giáo viên THCS.
Các phương pháp cụ thể:
- Phương pháp quan sát: Thu thập thông tin trên cơ sở quan sát trực tiếp
hoạt động dạy học của giáo viên, hoạt động bồi dưỡng giáo viên, quản lý bồi
dưỡng giáo viên để có những tài liệu thực tiễn về vấn đề này để có những kết luận
khái quát về thành công và tồn tại cùng nguyên nhân trong quản lý bồi dưỡng để
có những biện pháp quản lý, chỉ đạo hoạt động bồi dưỡng giáo viên tốt hơn.
- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Tác giả sử dụng các mẫu phiếu
trưng cầu ý kiến đối với các lực lượng có liên quan trực tiếp đến đề tài nghiên
cứu (CBQL giáo dục các cấp và giáo viên).
- Phương pháp tọa đàm, trao đổi, phỏng vấn sâu: Tác giả sử dụng hệ
thống câu hỏi liên quan đến những vấn đề trong quản lý bồi dưỡng giáo viên để
trao đổi, phỏng vấn các đối tượng là giáo viên, cán bộ quản lý nhà trường.





15
trị định hướng lý luận cho bồi dưỡng và quản lý bồi dưỡng phát triển NLDH
cho giáo viên THCS.
- Phân tích trong đổi mới giáo dục NLDH của giáo viên cần có sự điều
chỉnh các tiêu chí trong chuẩn nghề nghiệp một cách cụ thể và đồng thời mỗi
người thầy cần có năng lực dạy học tích hợp và phân hóa để phát triển phẩm
chất, năng lực người học, kích thích sự sáng tạo và khả năng tư duy độc lập
của học sinh; Kiểm tra đánh giá theo hướng phát triển năng lực.
- Phân tích mối quan hệ giữa yêu cầu đổi mới giáo dục với hoạt động
bồi dưỡng và quản lý BDNLDH cho giáo viên THCS là mô hình quản lý bồi
dưỡng cập nhật NLDH cho giáo viên theo yêu cầu đổi mới giáo dục.
- Xác định khung lý luận để phân tích kinh nghiệm thực tế về quản lý
BDNLDH cho giáo viên THCS TP. Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
* Ý nghĩa thực tiễn
- Luận án làm rõ thực trạng NLDH của đội ngũ giáo viên THCS và thực
trạng bồi dưỡng và quản lý BDNLDH cho giáo viên THCS TP. Hà Nội theo
định hướng đổi mới giáo dục; chỉ rõ nguyên nhân của thực trạng.
- Luận án đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động BDNLDH cho giáo
viên THCS, đáp ứng các yêu cầu thực tiễn, nhằm nâng cao chất lượng dạy học
tại các trường THCS TP.Hà Nội.
- Kết quả nghiên cứu của luận án là tài liệu tham khảo hữu ích về lý
luận và thực tiễn cho các trường THCS, các cấp quản lý giáo dục đào tạo nói
chung và THCS nói riêng của TP.Hà Nội trong quản lý bồi dưỡng để phát triển
NLDH của đội ngũ giáo viên THCS.
8. Kết cấu của luận án
Cấu trúc luận án gồm: Phần mở đầu, tổng quan tình hình nghiên cứu có liên
quan đến đề tài, 4 chương, kết luận, kiến nghị, danh mục công trình khoa học
của tác giả, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục.

Tóm lại: Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài đã đề cập tới nhiều nội
dung bồi dưỡng. Nội dung bồi dưỡng phải đổi mới, bổ sung và cập nhật kịp


17
thời tri thức khoa học của các ngành chủ chốt hoặc các ngành có liên quan đáp
ứng với tiến độ phát triển của khoa học công nghệ (điện tử, tin học...) hoặc với
những biến đổi sâu sắc về kinh tế, chính trị, xã hội, triết học, kinh tế chính trị
học, xã hội học và các môn khoa học khác.
Nội dung bồi dưỡng kiến thức bổ trợ và phục vụ các môn tự chọn như:
tin học, ngoại ngữ, phương pháp nghiên cứu khoa học cơ bản và tổ chức nghiên
cứu khoa học, phong tục tập quán địa phương...
Nội dung bồi dưỡng giáo viên cần phải tập trung bồi dưỡng kiến thức,
kỹ năng, giá trị, thái độ nghề nghiệp. Đây là nội dung hết sức cần thiết góp
phần nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên.
Về hình thức bồi dưỡng, cơ quan Giáo dục khu vực châu Á của
UNESCO (ROEAP) đã tổ chức một Hội nghị về đào tạo, bồi dưỡng giáo viên
18 nước trong khu vực. Kết quả, Hội nghị tổng kết một số kinh nghiệm về bồi
dưỡng giáo viên như sau:
Hoạt động bồi dưỡng và đào tạo lại đội ngũ nhà giáo ở các nước trên thế
giới được tổ chức độc lập như các viện nghiên cứu, các trung tâm bồi dưỡng và
đào tạo sư phạm tiến hành như mô hình của các nước xã hội chủ nghĩa trước đây.
Ở đa số quốc gia, người ta đã giao cho trường Sư phạm có nhiệm vụ thực hiện
hoạt động bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo rất phong phú, đa dạng phù hợp với từng
đối tượng cụ thể. Trong một tác phẩm nổi tiếng “Trường trung học Pavluts”,
V.A.Xukhômlinxki đã trình bày một cách cụ thể chiến lược bồi dưỡng năng lực
dạy học cho giáo viên thông qua việc dự giờ của từng giáo viên [135].
Bàn về phương pháp bồi dưỡng giáo viên, một số tác giả cho rằng giáo
viên gọi là những người biết nắm bắt cơ hội học hỏi trong nghiên cứu "What
Makes A Good Teacher?" [150] của tác giả Marie F.Hasse. Trao đổi các hoạt