SÁNG KIẾN
“Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở trường THCS”
I. LĨNH VỰC ÁP DỤNG SÁNG KIẾN:
Công tác quản lý
II. CHỦ ĐẦU TƯ SÁNG KIẾN:
Họ và tên: Nguyễn Thị Oanh
Đơn vị công tác: Trường THCS Sơn Hà
III. THỜI GIAN ÁP DỤNG:
Năm học 2016 – 2017 và các năm học tiếp theo.
IV. MÔ TẢ BẢN CHẤT CỦA SÁNG KIẾN:

1. Nội dung sáng kiến.
Bác Hồ vị Cha già muôn vàn kính yêu của dân tộc ta luôn quan tâm đến việc rèn
luyện nhân cách cho thế hệ trẻ, đặc biệt là lứa tuổi học sinh. Trong một lần nói chuyện
với học sinh Bác đã dạy “Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà
không có tài thì làm việc gì cũng khó” Lời dạy đó vừa có ý nghĩa lý luận, vừa có giá
trị thực tiễn đã vạch ra được phương hướng tu dưỡng cho mọi người là phải rèn luyện
cả tài lẫn đức để trở thành một con người toàn diện.
Hiện nay đất nước ta đang trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước, nền kinh tế thị trường phát triển và hội nhập quốc tế, khoa học công nghệ
càng phát triển mạnh như vũ bão, mang lại những lợi ích hữu dụng cho loài
người, nhưng cũng vì thế con người phải đối mặt với những thách thức to lớn từ
môi trường thiên nhiên, xã hội và đặc biệt mối quan hệ xã hội giữa người với
người.
Với những thay đổi đó, xã hội nói chung, ngành giáo dục nói riêng đang
từng ngày phải đối mặt với những thách thức và cần phải có những thay đổi để
phù hợp với những mục tiêu và hoàn cảnh mới, yêu cầu xã hội đòi hỏi phải đào
tạo ra những con người có tri thức khoa học, vừa có kỹ năng làm việc, kỹ năng
tự phục vụ bản thân; kỹ năng xác lập mục tiêu cuộc đời; kỹ năng điều chỉnh và
quản lý cảm xúc; kỹ năng giao tiếp và ứng xử; kỹ năng thể hiện tự tin trước đám
đông; kỹ năng đối diện và ứng phó khó khăn trong cuộc sống; kỹ năng đánh giá

nhân dân.
Năm học 2016-2017, trường THCS Sơn Hà có 8 lớp, với 263 học sinh, đa
số học sinh ngoan ngoãn, chấp hành tốt nội quy, quy định của nhà trường, của
lớp, của Liên đội, vì vậy hàng năm có trên 90% học sinh của nhà trường xếp loại
hạnh kiểm từ loại tốt, khá trở lên, tỷ lệ lên lớp, tốt nghiệp trên 95%, tỷ lệ học

2


sinh trung bình, yếu kém giảm còn dưới 3%. Đội ngũ giáo viên nhà trường tổng
số 22 cán bộ công chức, viên chức, 100% có trình độ đạt chuẩn và trên chuẩn, tỷ
lệ giáo viên trên lớp đảm bảo yêu cầu, vì vậy nhà trường duy trì tốt các hoạt
động đề ra, kết quả đạt được trong những năm qua đó là giữ vững danh hiệu Chi
bộ trong sạch vững mạnh, Tập thể Lao động Tiên tiến cấp huyện, thành tích nổi
bật trong năm học 2015-2016 Chi bộ đạt danh hiệu chi bộ trong sạch vững
mạnh, được Đảng bộ xã tặng giấy khen. Tập thể nhà trường đạt danh hiệu “Tập
thể Lao động Tiên tiến xuất sắc cấp tỉnh”, được Chủ tịch Ủy Ban nhân dân tỉnh
Ninh Bình tặng khen. Công Đoàn đạt danh hiệu “Công đoàn cơ sở vững mạnh
xuất sắc”, được Công đoàn Giáo dục tỉnh Ninh Bình tặng giấy khen, Liên đội
được Hội đồng Đội huyện tặng giấy khen. Năm học 2016-2017, tính đến thời
điểm này, nhà trường duy trì tốt sĩ số hiện có, kỷ cương nề nếp được đảm bảo,
chất lượng giáo dục mũi nhọn, chất lượng đại trà được nâng lên, hiện nay nhà
trường có 59 học sinh giỏi cấp huyện, 8 em học sinh đạt giải cấp tỉnh, 03 học
sinh đạt giải quốc gia.
Có những thành tích trên, nhà trường tập trung vào những mục tiêu chính,
đó là tăng cường giáo dục đạo đức cho học sinh, giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng
thực hành, duy trì tốt kỷ cương nề nếp lề lối tác phong làm việc, nâng cao chất
lượng dạy học đi đôi với chất lượng giáo dục toàn diện học sinh, đổi mới các
hình thức dạu học, hình thức kiểm tra đánh giá học sinh, kết hợp dạy học tích
hợp liên môn với việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong môn học góp

hóa, chung sống hòa bình, phòng ngừa bạo lực và các tệ nạn xã hội. .
- Tổ chức giáo dục kỹ năng sống qua các giờ chủ nhiệm, sinh hoạt lớp, sinh
hoạt đội, chào cờ đầu tuần.
1.1.2. Ưu điểm giải pháp cũ:
Giải pháp này đã giúp học sinh ý thức được các giá trị của bản thân trong
mối quan hệ xã hội, giúp học sinh hiểu biết về thể chất, tinh thần của bản thân
mình; có hành vi, thói quen ứng xử có văn hóa, hiểu biết, chấp hành tốt nội quy
quy định của nhà trường, của lớp đề ra và biết tôn trọng pháp luật.
Giáo viên chủ động đưa ra các nội dung, không cần xây dựng kế hoạch giáo dục
kỹ năng sống chi tiết, không tốn nhiều thời gian nghiên cứu, huấn luyện.
Học sinh tiếp thu được nhiều kiến thức từ giáo viên(đã đạt được kỹ năng
mềm), tự giác thực hành, không phải làm báo cáo thu hoạch, không tốn thời gian
trải nghiệm thực tế, chỉ thực hành giới hạn ở trong khuôn viên nhà trường.
1.1.3. Nhược điểm của giải pháp cũ:

4


Việc giáo dục kỹ năng sống như trên mới chỉ đạt kỹ năng mềm (trí tuệ cảm
xúc) còn kỹ năng cứng (trí tuệ logic) chỉ chiếm 15%, chưa tập trung đào tạo cơ
bản, chưa có kế hoạch cụ thể phải làm gì, giáo dục theo cách đó còn mang tính
chất chung chung, chưa cụ thể chi tiết, vì vậy học sinh sau khi tốt nghiệp THCS
thậm trí có nhiều em tốt nghiệp THPT, tốt nghiệp Đại học sau khi ra trường
được nhận vào làm việc vẫn thiếu kỹ năng sống, cụ thể là kỹ năng làm việc
nhóm, không biết cách diễn đạt kỹ năng giao tiếp kém, trình bày thiếu tự tin,
không có lòng đam mê công việc, vẫn còn tình trạng “cha chung không ai
khóc”,…
Thành công của con người không chỉ dựa vào kinh nghiệm chuyên môn,
kinh nghiệm(kinh nghiệm chuyên môn chỉ chiếm tối đa 40% cho việc thành
công của họ), còn chính kỹ năng sống chiếm đến hơn 60% còn lại để thành

là do nhận thức, giáo dục chưa bài bản dẫn đến học sinh thiếu kỹ năng sống, đây
là vấn đề đang được ngành giáo dục rất quan tâm, nhưng việc thực hiện thì chưa
đem lại nhiều hiệu quả, khiến không ít các bậc cha mẹ phải phiền lòng vì con,
trong một xã hội phát triển năng động như hiện nay.
Vậy làm như thế nào để giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, để việc rèn
kỹ năng sống cho các em thực sự đem lại hiệu quả, góp phần to lớn vào công tác
giáo dục học sinh một cách toàn diện trong giai đoạn hiện nay thì lại là cả một
vấn đề lớn còn đang bỏ ngỏ. Nó cần sự chung tay đóng góp của tất cả những
người làm công tác giáo dục, qua nghiên cứu và áp dụng thực tế tôi mạnh dạn
đưa ra một số giải pháp mới cần cải tiến để giáo dục kỹ năng sống học sinh đạt
hiệu quả hơn.
1.2. Giải pháp mới cần cải tiến:
Quá trình thực hiện giáo dục kỹ năng sống trong công tác quản lý học sinh
ở trường THCS, nhà trường đã triển khai, xây dựng kế hoạch, phối hợp tổ chức
giáo dục KNS cho học sinh hiệu quả bằng những giải pháp sau:
1.2.1. Xây dựng kế hoạch, chương trình giáo dục kỹ năng sống.
Ngay từ khi bắt tay vào công việc này, chúng tôi đã xác định việc làm đầu tiên là:
“Xây dựng kế hoạch tổ chức rèn luyện giáo dục kĩ năng sống cho học sinh định
hướng thực hành" thành quy trình khép kín và có kế hoạch, nội dung thực hiện
cụ thể, nhà trường đã phối hợp với Ban chấp hành Công đoàn, Đoàn thanh niên,
Ban chỉ huy Liên đội cùng với các tổ chuyên môn xây dựng nội dung chương
trình khép kín theo các chuyên đề, chủ đề từng tháng, phân công các bộ phận
thực hiện theo kế hoạch ngay từ đầu các năm học. Nhận thức rõ việc rèn luyện kỹ

6


năng sống cho học sinh là cần thiết nhưng không thể vội vàng, nên phần nội dung thực
thi được chúng tôi chia thành 3 giai đoạn:
Giai đoạn 1:


bản thân. Qua quá trình quan sát học sinh ngoại khóa, hoạt động Ngoài giờ lên
lớp, trong các tiết học đặc biệt giờ ra chơi, các buổi giao lưu văn hóa, văn nghệ...
giáo dục giới tính để tìm ra các kĩ năng sống còn thiếu hoặc chưa đầy đủ sai lệch
của học sinh, để nhập cuộc, mỗi học sinh hoặc nhóm học sinh và tập thể lớp bắt
buộc phải có những hiểu biết nhất định về cuộc sống của chính bản thân mình,
của các bạn và cộng đồng, từ đó đúc kết lại được những tình huống thường gặp
trong cuộc sống và đưa ra cách giải quyết phù hợp. Từ đó giúp các em điều
chỉnh lại hành vi sửa chữa thói quen không tốt, giải quyết các tình huống nảy
sinh một cách đúng đắn. Với phương pháp này các thầy, cô phải tạo ra được uy
tín, tình cảm thân thiện với học sinh, tạo cho em niềm tin, và trở thành người tư
vấn tin cậy của các em qua đó giúp các em khẳng định bản thân dám nghĩ, dám
làm, dám đấu tranh với sai trái của các bạn và có kỹ năng chia sẻ niền vui, nỗi
buồn, sự thành công của mình và của bạn.
Vào giai đoạn cuối HS được thể hiện và được trang bị, đầu tư kỹ năng sống
cao hơn dưới hình thức hoạt động trải nghiệm thực tế, trong các câu lạc bộ, tuổi
vị thành niên, TDTT, văn nghệ.…Tổ chức cho các em hoạt động cộng đồng,
sinh hoạt và làm việc theo nhóm, các em được thực tế tìm hiểu cuộc sống của
người lao động để hình thành và rèn kĩ năng sống cho học sinh biết kết hợp
trong làm việc, nhận thức đầy đủ về lao động, yêu quí người lao động, từ đó có
đạo đức tốt trong cộng đồng dân cư. Các em được trực tiếp tham gia các buổi
lao động công ích tại địa phương như lao động vệ sinh đường vào khu du lich
Động thiên Hà do Đoàn thanh niên xã giáo cho tự quản, lao động làm sạch Ủy
ban nhân dân xã Sơn Hà, để xã Sơn Hà đón nhận bằng công nhận xã đạt chuẩn
Nông thôn mới, vận dụng kiến thức đã được học và công việc thực tế, thấy được
ý nghĩa của việc mình làm cho lớp, cho địa phương từ đó hình thành cho các em
kỹ năng lao động nhóm, sự cố gắng vươn lên hoàn thành công việc một cách có
trách nhiệm với tập thể, với nhóm. Giúp các em có kỹ năng về làm việc, kỹ năng
hợp tác làm việc, kỹ năng làm việc nhóm được nâng lên. Việc tổ chức cho học
sinh trải nghiệm cuộc sống, ra thành phố biết được xã hội phát triển, tầm nhìn

các em tự nêu lên kĩ năng để xử lý các kiến thức trên lớp. Thông qua đó mà liên
hệ các tình huống tương tự mà các em đã gặp ở cuộc sống hằng ngày. Qua việc
lồng ghép giáo dục kĩ năng sống trong các tiết dạy, ý thức học tập của các em có
chuyển biến rõ rệt. Kĩ năng ghi chép, đọc, phân tích, giải quyết kiến thức một
cách chủ động, sáng tạo đã được phát triển.

9


1.1.2. Tăng cường bồi dưỡng cho giáo viên nhận thức rõ vai trò, trách
nhiệm, lương tâm nghề nghiệp, tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng
sống cho học sinh.
Ngày nay, rèn luyện kỹ năng sống cho thế hệ trẻ mà tiêu biểu là các em học
sinh là trách nhiệm chung của gia đình, nhà trường và xã hội, trong đó, người
giáo viên giữ vai trò quyết định, đây cũng là một trong những nội dung của
phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực mà Bộ
Giáo dục đã đề ra, để làm được điều này trước hết mỗi người GV phải hiểu được
gì?
Một là: Hiểu được kỹ năng sống là gì?
Kỹ năng sống chính là năng lực của mỗi người, giúp giải quyết những
nhu cầu và thách thức của cuộc sống một cách có hiệu quả.
Theo WHO, kỹ năng sống là “Năng lực tâm lý xã hội, là khả năng ứng phó
một cách có hiệu quả với những yêu cầu và thách thức của cuộc sống. Đó cũng
là khả năng của một cá nhân để duy trì một trạng thái khoẻ mạnh về mặt tinh
thần, biểu hiện qua hành vi phù hợp và tích cực khi tương tác với người khác,
với nền văn hóa và môi trường xung quanh. Năng lực tâm lý xã hội có vai trò
quan trọng trong việc phát huy sức khoẻ theo nghĩa rộng nhất về mặt thể chất,
tinh thần và xã hội, kỹ năng sống là khả năng thể hiện, thực thi năng lực tâm lý
xã hội này”.
Theo UNICEF, giáo dục dựa trên Kỹ năng sống cơ bản là sự thay đổi trong

giải quyết tình huống nào đó cụ thể. Luôn tạo điều kiện, động viên các em tham
gia, hoạt động tốt công tác Đoàn - Đội và những sân chơi bổ ích, lành mạnh
như: Câu lạc bộ văn học, ngoại ngữ, TDTT,…. thường xuyên tổ chức buổi học
ngoài giờ (gắn liền với nội dung học ở trường - như Lịch sử, văn học địa
phương…) để giúp các em có thêm kiến thức về vốn sống và giáo dục tình yêu
quê hương đất nước. Nhà trường đã tổ chức các buổi chiếu phim về Lịch sử
Ninh Bình của Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình với nội dung thiết thực về
truyền thống văn hóa, lịch sử cách mạng của quê hương, ngoài ra trong dịp kỷ
niệm các ngày lễ lớn trong năm, nhà trường tổ chức cho học sinh xem phim về
truyền thống, lịch sử, ý nghĩa của các ngày lễ lớn theo từng giai đoạn, phù hợp
với nội dung, hoàn cảnh lịch sử, thông qua đó nhằm rèn luyện kỹ năng sống cho
học sinh.
Ngoài những giờ lên lớp, chúng tôi cũng lưu ý giáo viên cần tranh thủ thời
gian tìm hiểu học sinh để kịp thời chia sẻ, giúp đỡ động viên các em vượt qua
khó khăn; lắng nghe những tâm tư, nguyện vọng của các em, trong quá trình tìm

11


hiểu, người giáo viên phải chân thành chủ động xóa bỏ khoảng cách giữa học
sinh và giáo viên; luôn lựa chọn những ngôn từ mang tính sư phạm, thích hợp,
bổ ích nhằm giáo dục các em có thêm kiến thức trong cuộc sống.
Để giúp cho đội ngũ giáo viên nhận thức đúng về mục đích yêu cầu, nội
dung giáo dục kỹ năng sống, trong năm học vừa qua, nhà trường đã tạo điều
kiện cho các giáo viên được tham dự chuyên đề tập huấn về “Giá trị sống, kỹ
năng sống và giao tiếp ứng xử” cho giáo viên và học sinh, thư viện trường đã bổ
sung thêm các loại tài liệu để giáo viên nghiên cứu, tham khảo nhằm đáp ứng
những yêu cầu trên.
Như vậy, giáo dục kỹ năng sống cho mọi người nói chung và học sinh nói
riêng là điều rất cần thiết, nó trang bị đầy đủ những kỹ năng cho các em để các

tiêu cuộc đời; Kỹ năng quản lý thời gian hiệu quả; Kỹ năng điều chỉnh và quản
lý cảm xúc; Kỹ năng tự nhận thức và đánh giá bản thân; Kỹ năng giao tiếp và
ứng xử; Kỹ năng hợp tác và chia sẻ; Kỹ năng thể hiện tự tin trước đám đông; Kỹ
năng đối diện và ứng phó khó khăn trong cuộc sống; Kỹ năng đánh giá người
khác.
1.2.3. Giáo dục kỹ năng sống phù hợp với vai trò, nhiệm vụ được phân
công và phối hợp.
Sau khi xây dựng nội dung, chương trình khép kín, Ban giám hiệu nhà
trường đã phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên, các bộ phận được phân
công lại lên kế hoạch một cách chi tiết cho từng hoạt động. Hoạt động cho từng
tháng, từng tuần, được BGH phê duyệt vào đầu tháng, sau đó BGH nhà trường
có kế hoạch kiểm tra việc thực hiện, rút kinh nghiệm một cách kịp thời. Thông
qua các hoạt động của Liên đội, các hoạt động ngoại khóa(tìm hiểu truyền thống
địa phương, chăm sóc nghĩa trang liệt sỹ, công tác từ thiện nhân đạo, các cuộc
thi, các buổi chuyên đề….) và các giờ sinh hoạt dưới cờ đầu tuần hay các giờ
sinh hoạt cuối tuần, chúng tôi đã chuyển tải những kỹ năng sống cần thiết đến
cho học sinh một cách có hiệu quả và nhận được sự đồng thuận của toàn thể
giáo viên và học sinh, các hoạt động diễn ra sôi nổi, có tác dụng giáo dục cao.
Về chức năng, nhiệm vụ của từng bộ phận, chúng tôi luôn xác định, tất cả đều
có chung nhiệm vụ là dù bằng cách này hay cách khác thì thông qua hoạt động
giáo dục của mình phải truyền tải tới học sinh những thông điệp về kỹ năng
sống, làm sao để sau khi học sinh được tham gia các hoạt động giáo dục phải rút
ra được những kinh nghiệm cho bản thân về những ứng xử trong cuộc sống, tuy

13


nhiên, chúng tôi vẫn xác định, hoạt động giáo dục nào thì phù hợp với bộ phận
chuyên môn nào, từ đó có những phân công hợp lý, nhằm đem lại hiệu quả hoạt
động cao nhất.



khi môn học kĩ năng sống vẫn chưa được đưa vào chương trình như một môn
học chính khóa.
Với đặc thù trường THCS, các hoạt động tập thể của các em học sinh chủ
yếu thông qua hoạt động Đội thiếu niên tiên phong nên có thể thấy Đội TNTP là
lực lượng giáo dục rất quan trọng trong nhà trường, là lực lượng giáo dục chính
trong nhà trường, lực lượng dự bị của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, lực lượng
nòng cốt trong các phong trào thiếu nhi. Đội lấy 5 điều Bác Hồ dạy thiếu niên,
nhi đồng làm mục tiêu phấn đấu rèn luyện cho đội viên, giúp đỡ thiếu nhi trong
học tập, hoạt động vui chơi; thực hiện quyền và bổn phận theo Luật bảo vệ chăm
sóc và giáo dục trẻ em. Đội TNTP Hồ Chí Minh với mục đích tập hợp, giáo dục
thiếu nhi trở thành con ngoan, trò giỏi, đội viên tốt, trở thành người công dân có
ích trong tương lai. Việc giáo dục đội viên là nhiệm vụ chủ yếu, trực tiếp của tổ
chức Đội. Tham gia các hoạt động Đội, các em luôn được rèn luyện trong không
khí thi đua thân ái, “học mà chơi, chơi mà học”, giúp các em tiếp thu kiến thức
tốt hơn, chất lượng học tập từ đó cũng được nâng lên đáng kể. Khi tham gia sinh
hoạt Đội, các em được hoạt động trong tổ chức của chính mình, do đó các em sẽ
có tính độc lập cao, giúp các em trở thành những con người chủ động trong cuộc
sống sau này. Cũng trong môi trường này, các em có điều kiện để khẳng định sở
trường, năng lực và phát triển năng khiếu; rèn luyện kỹ năng ứng xử, giao tiếp...
Từ đặc điểm đặc thù của công tác Đội, chúng tôi nhận thấy rằng ngoài
việc giáo dục về tư tưởng đạo đức cho đội viên, học sinh thì giáo dục kĩ năng
sống cho đội viên cũng là một nhiệm vụ của Đội trong giai đoạn mới.
Đối với trường THCS Sơn Hà, chương trình giáo dục kỹ năng sống thông
qua công tác Đội TNTP Hồ Chí Minh bao gồm 4 nhóm kỹ năng cơ bản sau :
Thứ nhất: Nhóm kỹ năng tự nhận thức bản thân ( Tôi là ai?, Tôi có những
điểm mạnh và điểm yếu gì?, Ước mơ của tôi?, Mục đích của cuộc đời tôi?,
Người khác đánh giá về tôi như thế nào?...)
Thứ hai: Nhóm kỹ năng giao tiếp ứng xử (cách giao tiếp trong môi trường

sinh thực phẩm...
Các tiêu phẩm này thường diễn ra trong khoảng 5' - 10', và giao lần lượt
cho các lớp trình bày, xây dựng thành một buổi sinh hoạt tuyên truyền, tăng
cường giao tiếp giữa nhóm người trình bày với học sinh toàn trường bằng cách
đặt các câu hỏi yêu cầu người xem trả lời, thảo luận nhanh, chia sẻ những suy
nghĩ của các nhân với vấn đề được gợi ý.

16


Giáo viên sẽ duyệt qua nội dung tiểu phẩm, hệ thống câu hỏi và chuẩn bị
trước cho các nhóm trình bày kỹ năng định hướng, giải quyết các tình huống bất
ngờ nhằm lôi kéo cho người xem đi theo nội dung của nhóm đã định trước.
Trong buổi trình bày, nhà trường chuẩn bị trước một số quà nhỏ (kẹo, bánh,
đồ dùng học tập...) để làm phần thưởng cho những câu trả lời hoặc câu
hỏi do người xem nêu ra.
Sau buổi trình bày, giáo viên Tổng phụ trách hoặc giáo viên được giao trách
nhiệm chuyên đề phải có kết luận cho vấn đề được nêu ra trong buổi sinh
hoạt đồng thời cám ơn nhóm học sinh đã trình bày tiêu phẩm, cám ơn toàn thể
học sinh đã tích cực tham gia buổi sinh hoạt, sau đó thông báo nội dung sinh
hoạt lần kế tiếp, để học sinh có thể chuẩn bị trước.
Ở phương pháp 2 có ưu điểm là để học sinh phát triển tư duy phê phán tích
cực, các em có cơ hội rèn luyện kỹ năng thế vai, tạo sự năng động và giúp học
sinh có cơ hội cùng chung làm việc với nhau trong nhóm, phát huy khả năng
lãnh đạo trong học sinh.
Trong các giờ sinh hoạt đầu tuần có lồng ghép giáo dục kỹ năng sống này,
tất cả giáo viên đều phải có mặt để theo dõi nội dung giáo dục học sinh nhằm có
biện pháp giáo dục đồng bộ, tránh sự trùng lặp hoặc không thống nhất trong việc
giáo dục kỹ năng sống trong học sinh.
BGH cùng với Liên đội đã đưa nội dung sinh hoạt kỹ năng sống trong giờ

được tham gia vui chơi thư giãn sau những ngày học căng thẳng, mà còn được
hòa mình vào các hoạt động, được thể hiện những năng lực của bản thân, có cơ
hội được thể hiện cảm xúc, được rèn luyện cách làm việc đồng đội…như vậy là
các em được rèn luyện những kỹ năng sống một cách tự nhiên nhất.
Ba là: Đưa nội dung giáo dục kỹ năng sống vào giờ sinh hoạt Đội hàng
tuần hoặc giờ sinh hoạt ngoài giờ lên lớp.
Mục đích của chúng tôi là biến giờ sinh hoạt Đội thành một buổi vui chơi
với nhiều trò chơi khác nhau mà nội dung được giáo viên chủ nhiệm chuẩn bị từ
trước, các trò chơi này phải được lựa chọn và có chủ đích nhằm giáo dục kỹ
năng tương ứng cho học sinh, việc đưa giáo dục kỹ năng sống vào giờ sinh hoạt
chủ yếu với cách làm sao cho tăng tính chủ động của học sinh trong lớp, phát
huy khả năng từng cá nhân và nhấn mạnh trò của tập thể, để học sinh thấy được
và luôn phát huy khả năng phối hợp của nhóm trong khi giải quyết các vấn đề
chung, không nên sa đà vào việc tổ chức các trò chơi mang tính giải trí đơn

18


thuần, sẽ làm sai lệch mục đích của việc lồng ghép nội dung giáo dục kỹ năng
sống trong giờ sinh hoạt.
Đối với giờ sinh hoạt Đội, chúng tôi đã lồng ghép vào giáo dục những kỹ
năng như: Kỹ năng tự nhận thức bản thân, kỹ năng tự học-tư duy tích cực, kỹ
năng hoạt động nhóm, kỹ năng lắng nghe, kỹ năng giải quyết vấn đề.
c. Phát huy vai trò của Giáo viên chủ nhiệm lớp trong công tác giáo
dục kỹ năng sống cho học sinh
Giáo viên chủ nhiệm (GVCN) lớp ở trường phổ thông là “nhà quản lý
không có dấu đỏ” là linh hồn của lớp học, ngày nay với sự nhận thức về quản lý
giáo dục, có thể coi GVCN như một nhà quản lý với các vai trò: Người lãnh đạo
lớp học; Người điều khiển lớp học; Người làm công tác phát triển lớp học;
Người làm công tác tổ chức lớp học; Người giúp hiệu trưởng bao quát lớp học;

quán triệt được toàn diện nội dung giáo dục, kế hoạch hoạt động của cá nhân và
tập thể lớp chủ nhiệm bao gồm từ việc học tập, rèn luyện đạo đức, văn hóa, thể
dục thể thao, sinh hoạt tập thể, hoạt động chính trị xã hội, quan hệ giao tiếp…
diễn ra trong nhà trường và ngoài xã hội. Giáo viên chủ nhiệm cần tư vấn trong
quan hệ ứng xử xã hội, gia đình, cộng đồng và trong tình bạn, tình yêu, định
hướng nghề nghiệp, việc làm của học sinh, đặc biệt đối với các lớp cuối cấp,…..
nói rộng hơn, GVCN chính là thành viên đắc lực trong công tác giáo dục kỹ
năng sống cho học sinh.
Sự khác nhau trong việc thực hiện những nhiệm vụ của giáo viên chủ
nhiệm lớp với thầy cô giáo bộ môn ở chỗ: Người giáo viên chủ nhiệm phải thực
hiện tốt hơn, tự đòi hỏi rèn luyện ở mức cao hơn, thường xuyên hơn, đó là trách
nhiệm, là nghĩa vụ và cũng là vinh dự vì học sinh, được phụ huynh tin yêu, gửi
gắm trách nhiệm giáo dục con em vào tay mình.
Giáo viên chủ nhiệm tổ chức các hoạt động được diễn ra một cách nhẹ
nhàng, theo các trò chơi mà nhà trường đã gợi ý sẵn cho giáo viên hoặc một số
tiết sinh hoạt trong lớp tạo ra bầu không khí sôi động tránh sự tẻ nhạt như trước
đây vẫn làm đó là: Giáo viên chủ nhiệm tổng kết hoạt động tuần qua, xem xét
qua các lỗi vi phạm của học sinh, chấn chỉnh những sai phạm, cảnh cáo và ghi
nhận những trường hợp tái phạm của học sinh. Sau đó là thông báo các hoạt
động trong tuần sắp tới, nhắc nhở và phân công học sinh thực hiện theo kế
hoạch. Lớp trưởng đọc thông báo chung cho cả lớp và sau đó tổ chức văn
nghệ hoặc các nội dung cần làm cho tuần sau.
Với cách tổ chức như trên chỉ thích hợp với các lớp ngoan, ít vi phạm còn
đối với các lớp thường xuyên có vi phạm thì giờ sinh hoạt lớp sẽ nhàm

20


chán năng nề vì học sinh trong lớp cho rằng phải đối phó với những sai phạm
trong tuần qua và tâm lý chung sẽ là mắc cỡ, e ngại,... riêng với những em

21


giáo dục suốt cuộc đời trong sự hình thành và phát triển nhân cách của mỗi con
người, đặc biệt là lứa tuổi học sinh. Cha mẹ chính là người thầy đầu tiên cũng là
người gắn bó với con cái trong suốt cả cuộc đời, trẻ tiếp xúc với các chuẩn mực
đầu tiên từ cha mẹ, từ những mối quan hệ phức hợp của gia đình. Trình độ văn
hoá, chính trị, đạo đức, lí tưởng sống, kinh nghiệm, hành vi giao tiếp của cha
mẹ, của các mối quan hệ trong gia đình luôn có ảnh hưởng trực tiếp, sâu sắc và
mạnh mẽ đến sự hình thành và phát triển nhân cách, trí tuệ của trẻ.
Kết quả nghiên cứu và thực tiễn cuộc sống cho thấy, nhân cách sống của
con cái phần nhiều chúng thừa hưởng từ gia đình, đứa trẻ được giáo dục tốt
thường được trưởng thành trong các quan hệ gia đình lành mạnh, tốt đẹp, được
cha mẹ giáo dục tốt, có nề nếp gia phong, ngược lại, những gia đình có mối quan
hệ không lành mạnh, không có phương pháp nuôi dạy con đúng đắn …sẽ để lại
dấu ấn không tốt, dẫn đến những sai lệch về nhân cách ở đứa trẻ, đến một lúc
nào đó có điều kiện, khi đến tuổi trưởng thành, những đứa trẻ này có thể sẽ mắc
những sai lầm trong cuộc sống. Để thấy rằng, giáo dục trong gia đình, đặc biệt là
sự quan tâm của cha mẹ có vai trò và ý nghĩa hết sức to lớn đối với quá trình học
tập và phát triển nhân cách của trẻ, vì vậy, để giáo dục học sinh, đặc biệt là lứa
tuổi học sinh THCS đạt kết quả tốt thì không thể thiếu đi sự kết hợp hài hoà,
chặt chẽ giữa các lực lượng giáo dục khác ngoài nhà trường mà đóng vai trò hết
sức to lớn, mang tính quyết định trực tiếp đến kết quả học tập cũng như sự phát
triển nhân cách của các em học sinh, đó chính là vai trò quản lí và giáo dục học
sinh của cha mẹ các em. Trong quá trình giáo dục kỹ năng sống cho trẻ, thì cái
nôi gia đình chính là nơi quan trọng nhất để hình thành thói quen và các quy tắc
ứng xử, khả năng đối mặt, xử lý với những thách thức trong cuộc sống của trẻ .
Xuất phát từ nhận thức trên nên trong quá trình giáo dục kỹ năng sống cho
học sinh, chúng tôi luôn hết sức coi trọng vai trò của các bậc phụ huynh, có biện
pháp kết hợp chặt chẽ, liên hệ một cách thường xuyên, mật thiết để cũng giáo

môn học:
Đây là phương pháp mà các trường hiện nay vẫn đang thực hiện theo quy
định của Bộ giáo dục và Đào tạo, thông qua nội dung một số môn học như môn
Văn, Giáo dục công dân, Lịch sử, Công nghệ, Sinh học, Âm nhạc, Mỹ thuật, Địa
lý,… giáo viên lồng ghép các nội dung mang tính giáo dục nhân văn sâu sắc
hoặc các phương án xử lý tình huống có thể xảy ra trong cuộc sống hàng ngày…
để học sinh rút kinh nghiệm .
+ Tổ chức giáo dục kỹ năng sống bằng nhiều hình thức đa dạng và
phong phú như tổ chức các cuộc thi; trò chơi; các phong trào thi đua…
Cụ thể:
23


* Vào đầu năm học, cuộc thi với chủ đề “Chúng em với an toàn giao thông"
diễn ra trong những buổi chào cờ đầu tuần đã giúp các em học sinh nắm được
những qui định cơ bản về an toàn giao thông đường bộ cũng như giáo dục các
em ý thức nghiêm chỉnh chấp hành luật lệ khi tham gia giao thông.
* Chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam: Để chào mừng ngày nhà giáo Việt
Nam 20 -11, trường cũng đã tổ chức nhiều hoạt động mang tính giáo dục cao.
Với chủ đề về ngày nhà giáo Việt Nam, các em làm báo tường các lớp tham gia
với nhiều bài viết cảm nhận sâu sắc về công ơn thầy cô mình hay những kỉ niệm
đẹp của tuổi học trò, Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam các em làm
báo ảnh, Ban giám khảo chấm rất bất ngờ với việc ứng dụng công nghệ thông tin
của học trò mình. Các em đã sử dụng các công cụ hỗ trợ như: Máy ảnh kĩ thuật
số, máy vi tính … để trang trí, trình bày các tập báo và tập ảnh của lớp mình hết
sức khoa học và thẩm mỹ.
Thi biểu diễn văn nghệ chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam diễn ra hết sức
sôi nổi và đầy màu sắc, các tiết mục văn nghệ của các lớp, nhất là các tiết mục
múa, được các em chăm chút rất cẩn thận từ động tác đến trang phục.
* Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho các em học sinh, nhà trường tổ