SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GD&ĐT QUAN SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ VIỆC SỬ DỤNG
THIẾT BỊ DẠY HỌC CỦA GIÁO VIÊN Ở TRƯỜNG
PTDT BÁN TRÚ THCS TAM THANH – QUAN SƠN –
THANH HÓA

Người thực hiện: Nguyễn Văn Dương
Chức vụ: Hiệu Trưởng
Đơn vị công tác: Trường PTDT Bán Trú THCS
Tam Thanh – Quan Sơn – Thanh Hóa
SKKN thuộc lĩnh vực: Quản lý

THANH HÓA NĂM 2016


MỤC LỤC
Trang
1. MỞ ĐẦU……………………………………………………………………..1
- Lý do chọn đề tài...............................................................................................1
- Mục đích nghiên cứu.........................................................................................1
- Đối tượng nghiên cứu....................................................................................... 2
- Phương pháp nghiên cứu................................................................................. .2
2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM................................................... 3
2.1. Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm......................................................3
2.2. Thực trạng vấn đề nghiên cứu.......................................................................3
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề…………………………… .5
2.3.1.Giải pháp 1: Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên, nhân viên trong

đã và đang được quản lý, bảo quản và sử dụng thiết bị dạy học một cách thường
xuyên nhưng vẫn còn nhiều bất cập, không đồng bộ và chưa mang lại hiệu quả
cao cho việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông.
Vì vậy việc đổi mới công tác quản lý thiết bị dạy học trong nhà trường là
điều tất yếu do đó trang bị trang thiết bị dạy học và quản lý việc thực hiện sử
dụng thiết bị dạy học của giáo viên ở các trường trung học cơ sở hiện nay là một
nhu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng cho việc đổi mới phương pháp dạy học và nâng
cao chất lượng giảng dạy, cũng như đánh giá kết quả học tập của học sinh theo
phương thức đổi mới mà toàn Đảng, toàn dân tích cực tham gia. Tuy nhiên, trên
thực tế việc trang bị, quản lý, khai thác sử dụng và bảo quản thiết bị dạy học của
các trường trung học cơ sở còn chưa được quan tâm đúng mức.
Với tầm quan trọng của việc sử dụng thiết bị dạy học trong việc đổi mới
phương pháp, nâng cao hiệu quả trong hoạt động dạy học thì đã có nhiều tài liệu
viết về cách thức quản lý việc sử dụng thiết bị dạy học của giáo viên. Tuy nhiên
để áp dụng vào điều kiện thực tiễn của các nhà trường mà đặc biệt là các nhà
trường chưa đầy đủ về cơ sở vật chất, chưa có nhân viên chuyên trách về công
tác thiết bị, thí nghiệm thì còn gặp nhiều khó khăn và không phù hợp. Đối với
trường PTDT Bán Trú THCS Tam Thanh do cơ sở vật chất của nhà trường chưa
đầy đủ, phòng để thiết bị dạy học không phù hợp với công tác bảo quản và sử
dụng thiết bị dạy học, chưa có nhân viên chuyên trách về công tác thiết bị thí
nghệm dẫn đến công tác quản lí chưa đạt hiệu quả, nhiều giáo viên giảng dạy ở
các bộ môn có tâm lý ngại chuẩn bị đồ dùng dạy học trước khi lên lớp, nếu có sử
dụng thì hiệu quả đạt được không cao từ đó đã làm ảnh hưởng đến công tác đổi
mới phương pháp, chất lượng dạy và học của giáo viên và học sinh.
Từ thực tiễn như trên để nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học của
giáo viên trong từng tiết dạy ở tất cả các bộ môn nhằm nâng cao chất lượng giáo
dục của nhà trường trong năm học 2015 - 2016 tôi đã lựa chọn đề tài nghiên cứu
là “Một số giải pháp quản lý việc sử dụng thiết bị dạy học của giáo viên ở
trường PTDT Bán Trú THCS Tam Thanh – Quan Sơn – Thanh Hóa” .


Căn cứ chỉ thị 14/2001/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Giáo dục và
Đào tạo đã xác định: Thiết bị dạy học là một trong những thành tố quan trọng
góp phần đổi mới phương pháp dạy học. Thiết bị dạy học phải là những thiết bị
cần thiết, đáp ứng yêu cầu của nội dung chương trình và sách giáo khoa mới;
phải phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất, trình độ đội ngũ cán bộ giáo viên,
nhân viên thiết bị thí nghiệm; từng bước ứng dụng Công nghệ thông tin vào
giảng dạy.
Đổi mới phương pháp dạy học là một trong những trọng tâm của đổi mới
chương trỉnh và sách giáo khoa giáo dục phổ thông, thực hiện dạy học dựa vào
hoạt động tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh với sự tổ chức và hướng dẫn
thích hợp của giáo viên nhằm phát huy tư duy độc lập, sáng tạo góp phần hình
thnh phương pháp và nhu cầu, khả năng tự học, bồi dưỡng hứng thú học tập, tạo
niềm tin và niềm vui trong học tập, ... muốn thực hiện được điều đó thì không
thể thiếu thiết bị dạy học.
Thiết bị dạy học là điều kiện quan trọng trong quá trình dạy học nó vừa là
nội dung vừa là phương tiện chuyển tải thông tin, giúp giáo viên tổ chức và điều
khiển hoạt động nhận thức của học sinh, giúp học sinh hứng thú học tập, rèn
luyện tác phong và kỷ luật lao động, kỹ năng thực hành, hình thành phương
pháp học tập chủ động tích cực, sáng tạo; thiết bị dạy học trở thành công cụ
nhận thức, là một bộ phận hữu cơ của cả phương pháp và nội dung dạy học.
2.2.Thực trạng quản lý, sử dụng và khai thác thiết bị dạy học trước khi áp
dụng sáng kiếm kinh nghiệm
Giáo viên là đối tượng trực tiếp sử dụng và khai thác và bảo quản thiết
bị dạy học với thời gian và số lượng lớn nhất, là những người am hiểu nhất về
số lượng, chất lượng của từng chi tiết thiết bị dạy học của môn học. Vì vậy,
giáo viên giữ vai trò quan trọng trong bộ máy quản lý thiết bị của nhà trường.
Tuy nhiên trong quá trình khai thác, sử dụng thiết bị dạy học hiện nay còn phụ
thuộc vào sự tự giác của giáo viên mà chưa có biện pháp tích cực để toàn bộ
giáo viên phải sử dụng thiết bị dạy học trên giờ lên lớp. Quy trình quản lý việc
sử dụng thiết bị dạy học còn mang tính hình thức, chỉ dựa vào sổ đăng ký mượn

dụng

Rất
thường
xuyên

Đúng
mục
đích

Đúng
quy
trình

Đúng
phương
pháp

Đảm
bảo an
toàn

Toán
0% 50,7 49,3
0%
78,3 65,2
72,5
100
Vật lý
8,7 18,8 62,4

100
Tiếng Anh
12,5 10,4 77,1
0%
75,4 81,2
77,7
100
Công nghệ
10,1 18,8 71,1
0%
76,8 60,7
75,8
100
GDCD
0% 82,6 17,4
0%
68,1 31,9
88,4
100
Thể dục
0%
0%
5,8
94,2 85,5 73,9
75,3
100
Qua bảng tổng hợp việc sử dụng đồ dùng dạy học của giáo viên, ta thấy có
một số giáo viên bộ môn chưa sử dụng thiết bị dạy học đầy đủ của các tiết học
có sử dụng thiết bị dạy học, không tổ chức, hướng dẫn học sinh làm đủ các bài
thí nghiệm thực hành, không thực hiện thí nghiệm biểu diễn tại lớp học cho học

cách thức tiến hành. Điều này đòi hỏi những nhà lãnh đạo nhà trường phải nắm
vững sâu sắc về sự cần thiết và đúng đắn của sự đổi mới, kiên định với hướng đi
đã chọn, kiên trì thuyết phục những người khác cùng làm theo”.
* Nội dung của giải pháp.
Nâng cao nhận thức của đội ngũ quản lý và giáo viên trong nhà trường về
vai trò, ý nghĩa của thiết bị dạy học trong hoạt động dạy học để đáp ứng được
yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông.
* Tổ chức thực hiện.
a. Đối với cán bộ quản lý.
Cần nhân rộng các mô hình đã làm được, chẳng hạn tổ chức làm đồ dùng
dạy học, kế hoạch thực hiện. Mặt khác, thường xuyên đọc sách báo, truy cập
Internet, tài liệu tham khảo, tổ chức hội thảo chuyên đề thiết bị dạy học, dự giờ
thăm lớp, tham gia đầy đủ các chuyên đề bồi dưỡng thường xuyên để trau dồi
nghiệp vụ chuyên môn quản lý.
Nghiên cứu các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo, nghiên cứu tỉ mĩ các tài liệu
quản lý giáo dục.
Giao lưu, tham quan, học tập các trường đã thực hiện tốt công tác thiết bị
dạy học và phương pháp quản lý.
b. Đối với giáo viên .
Bồi dưỡng nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của thiết bị dạy học trong
dạy học, góp phần đổi mới phương pháp dạy học, làm cho mỗi thành viên hiểu
được:
- Thiết bị dạy học là điều kiện không thể thiếu được cho việc triển khai
chương trình sách giáo khoa mới nói chung và đặc biệt cho việc triển khai đổi
mới phương pháp dạy học hướng vào hoạt động tích cực, chủ động của học sinh.
Sử dụng phương tiện dạy học, thiết bị dạy học không chỉ là phương tiện của việc
dạy mà còn là phương tiện của việc học, thiết bị dạy học không chỉ là minh họa
mà còn là nguồn tri thức, là một cách chứng minh bằng quy nạp.

5

phải thông báo danh mục thiết bị tại phòng thí nghiệm, phòng học bộ môn, kho
chứa thiết bị.
Thiết bị dạy học là công cụ lao động của giáo viên, vì vậy sinh hoạt tổ
chuyên môn cần có nội dung thảo luận về sử dụng thiết bị dạy học. Mọi khó
khăn vướng mắc về thiết bị dạy học về việc sử dụng thiết bị dạy học của giáo
viên sẽ được báo cáo trước tổ chuyên môn (vào đầu tuần), để cùng nhau bàn
bạc, giải quyết. Sử dụng thiết bị dạy học là một nội dung đáng lưu ý trong
chương trình sinh hoạt tổ chuyên môn.
Tổ chức quán triệt cho toàn thể giáo viên và học sinh nhận thức sâu sắc tầm
quan trọng của việc thực hiện kế hoạch tăng cường trang bị và nâng cao hiệu
quả sử dụng thiết bị trong quá trình dạy học để mọi thành viên thấy rõ trách
nhiệm của mình, tổ chức giới thiệu danh mục thiết bị hiện có cho toàn thể giáo
viên nắm, tổ chức việc sử dụng thiết bị dạy học trở thành một nhu cầu, một nề
nếp tự giác thường xuyên của mọi giáo viên; tổ chức sửa chữa, phục hồi và
phong trào tự làm đồ dùng dạy học.
6


Hướng dẫn, bồi dưỡng giáo viên cách xây dựng kế hoạch quản lý, sử dụng
thiết bị dạy học mang lại hiệu quả cao nhất.
2.3.3. Giải pháp 3: Xây dựng thói quen trong việc sử dụng thiết bị dạy học
của giáo viên trong các tiết dạy.
* Mục tiêu của giải pháp.
Giáo viên thực hiện đầy đủ, chu đáo các công việc cần thiết cho các tiết học
có sử dụng thiết bị dạy học. Thực hiện đúng tiến trình lên lớp, sử dụng hợp lý
các thiết bị dạy học trong tiến trình dạy học.
* Nội dung giải pháp.
Xây dựng chuẩn tiết dạy có sử dụng đồ dùng dạy học, tiết thí nghiệm thực
hành và tiết dạy có thí nghiệm biểu diễn.
Thanh – kiểm tra việc sử dụng đồ dùng dạy học thông qua sổ thiết bị dạy

tác sử dụng thiết bị dạy học, khen thưởng kịp thời cá nhân, tổ chuyên môn thực
7


hiện tốt công tác khai thác sử dụng thiết bị hiệu quả trên cơ sở đó làm căn cứ để
đánh giá thi đua và xếp loại cán bộ, giáo viên.
2.3.4. Giải pháp 4: Rèn luyện kỹ năng sử dụng thiết bị dạy học cho giáo viên.
* Mục tiêu của giải pháp.
Giúp cho giáo viên sử dụng thành thạo các loại thiết bị dạy học nhằm nâng
cao hiệu quả trong từng tiết dạy từ đó giúp cho giáo viên không những hiểu biết
về thiết bị dạy học, về kỹ thuật sử dụng chúng mà còn phải nắm vững định
hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay là tổ chức cho người học, học tập
trong hoạt động và bằng hoạt động tích cực, tự giác, sáng tạo trong đó và trước
hết phải làm cho học sinh suy nghĩ nhiều hơn, làm việc nhiều hơn và thảo luận
nhiều hơn.
* Nội dung giải pháp.
Giúp giáo viên có thể có sử dụng được nhiều loại thiết bị dạy học khác
nhau. Cách thức sử dụng khác nhau, phổ biến và quan trọng nhất vẫn là các thí
nghiệm thực hành của học sinh và thí nghiệm biểu diễn của giáo viên.
* Tổ chức thực hiện.
Khuyến khích giáo viên sử dụng giáo án điện tử trong giảng dạy, đẩy mạnh
công tác tự bồi dưỡng chuyên môn, tự rèn luyện kỹ năng sử dụng thiết bị dạy
học của giáo viên bộ môn.
Chọn cử giáo viên có kỹ năng thực hành tốt, giỏi chuyên môn, tập huấn
cho các thành viên tổ chuyên môn, tập thể sư phạm. Hướng dẫn việc sử dụng
thiết bị nhất là các phương tiện kỹ thuật dạy học áp dụng kỹ thuật cao, công
nghệ mới, hiện đại.
Tổ chức cho giáo viên nghiên cứu, nắm vững nội dung chương trình,
phương pháp bộ môn do mình đảm trách trong năm học. Đặc biệt nghiên cứu kỹ
nội dung những bài học có sử dụng thiết bị dạy học. Vào đầu năm học giáo viên

học sau tiết dạy của giáo viên.
* Mục tiêu của biện pháp.
Nhằm phát huy có hiệu quả cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho việc
sắp xếp, bảo quản các thiết bị dạy học.
Giúp cho giáo viên có thói quen sử dụng, bảo quản thiết bị dạy học trong
giờ lên lớp và sau khi kết thúc buổi học, nhằm nâng cao chất lượng tiết dạy và
bảo quản thiết bị dạy học được lâu dài.
* Nội dung giải pháp.
Xây dựng kế hoạch tổng thể và kế hoạch chi tiết cho việc sắp xếp thiết bị
dạy học ở phòng chứa thiết bị và các phòng chức năng; Tổ chức chỉ đạo việc sắp
xếp, bảo quản các thiết bị dạy học; Kiểm tra đánh giá việc sắp xếp, bảo quản
thiết bị dạy học.
Người quản lý phải thường xuyên theo dõi, nhắc nhở, đôn đốc người thực
hiện cần phải thể hiện vai trò, nhiệm vụ mình trong việc giữ gìn thiết bị dạy học.
Thường xuyên thanh tra – kiểm tra khâu bảo quản, sắp xếp. Nhắc nhở,
khuyến khích giáo viên – học sinh khi sử dụng phải có ý thức giữ gìn, tạo cho họ
thấy được giá trị quan trọng của thiết bị dạt học trong nhà trường.
Tạo ra điều kiện cần thiết đảm bảo việc sắp xếp, bảo quản các thiết bị dạy
học khoa học, có hiệu quả.
* Tổ chức thực hiện.
Hiệu trưởng cần quan tâm, đôn đốc thường xuyên công tác bảo quản, bảo
vệ thiết bị dạy học; nâng cao nhận thức của tập thể sư phạm nhà trường trong
việc bảo quản tài sản, thiết bị dạy học của nhà trường.
Sau mỗi tiết dạy, các loại thiết bị dạy học mà giáo viên sử dụng cần được
sắp xếp theo đúng yêu cầu sau:
Các thiết bị dạy học của các môn được sắp xếp được sắp xếp theo từng bộ
môn, sắp xếp theo nội dung từng phần của chương trình dạy học và theo từng
khối lớp, theo thứ tự chương tình, nội dung môn học, thiết bị dạy học được sắp
xếp sao cho giáo viên tốn ít thời gian nhất khi đưa ra sử dụng, những thiết bị
chưa sử dụng không nhất thiết phải trưng bày.Các hóa chất thí nghiệm chỉ mang

mới tạo sự mới lạ trong giảng dạy, hứng thú đối với học sinh.
* Nội dung giải pháp.
Tăng cường thiết bị dạy học để phục vụ tốt cho việc giảng dạy của giáo
viên và hứng thú học tập của học sinh.
Đầu tư trang thiết bị từ nhiều nguồn khác nhau: Nguồn từ sở Giáo dục –
đào tạo, nguồn từ chính quyền địa phương, nguồn hỗ trợ từ các tổ chức, đơn vị,
cá nhân…
* Tổ chức thực hiện.
a. Tiến hành kiểm kê thiết bị dạy học hiện có.
Nhà trường tiến hành kiểm tra, rà soát thực trạng cơ sở vật chất đảm bảo
phát triển thiết bị dạy học cần trang bị, khảo sát thực trạng của thiết bị dạy học,
cần bổ sung loại thiết bị dạy học phù hợp với nội dung chương trình, sách giáo
khoa, đồng thời tận dụng thiết bị dạy học hiện có, còn sử dụng được và phục vụ
tốt, hiệu quả cho quá trình dạy và học, đặc biệt trong công tác thí nghiệm thực
hành nhằm sử dụng hiệu quả thiết bị dạy học tránh được lãng phí.
Việc tiến hành kiểm tra, rà soát thực trạng thiết bị dạy họcphải tiến hành
trước khi triển khai kế hoạch xây dựng, trang bị thiết bị dạy học là điều kiện
thuận lợi nhất để kiểm kê hệ thống thiết bị dạy học.

10


Từ kết quả kiểm tra, thống kê, phân loại thiết bị dạy học, khắc phục sửa
chữa những thiết bị dạy học còn có thể sử dụng tốt; trường lập danh mục về tình
hình thiết bị dạy học như: số lượng còn sử dụng, trình trạng, nhu cầu cần trang
bị theo danh mục thiết bị dạy học tối thiểu do Bộ GD-ĐT qui định ; trường có kế
hoạch sửa chữa, bảo trì, mua sắm bổ sung hoặc đề nghị thanh lý các thiết bị dạy
học lỗi thời, lạc hậu, hư hỏng nặng không phục vụ được công tác giảng dạy theo
nội dung chương trình và sách giáo khoa mới.
Kết quả thống kê thiết bị dạy học sẽ tạo điều kiện cho nhà trường đầu tư

thân, đồng nghiệp, nhà trường.
Sau khi áp dụng các giải pháp quản lý công tác sử dụng thiết bị dạy học của
giáo viên tại nhà trường và tiến hành khảo sát, kiểm tra đã thu được kết quả như
sau:
11


Bảng: Tổng hợp giáo viên có sử dụng đồ dùng dạy học hoặc thí nghiệm
biểu diễn của các tiết dạy có sử dụng thiết bị dạy học ở trường PTDT Bán
Trú THCS Tam Thanh sau khi áp dụng các giải pháp.
Tỉ lệ số tiết sử dụng ( %)
Việc sử dụng ( %)
Môn học

Không
sử
dụng

Ít
sử
dụng

Thường
sử
dụng

Rất
thường
xuyên


100
Sinh học
5,7 11,4 54,5 28,4
92,0 89,7
87,5
100
Ngữ văn
4,2 12,6 21,7
61,5 87,5 87,0
82,7
100
Lịch sử
5,4 16,2 43,7 34,7
91,2 78,6
89,8
100
Địa lý
2,7
8,6
47,2
41,5 92,1 87,8
86,5
100
Tiếng Anh
5,7 10,4 57,8
26,1 89,4 81,2
91,2
100
Công nghệ
3,8 11,2 28,7 56,3

- Kết luận.
Từ những kết quả nghiên cứu đã trình bày ở phần trên, có thể rút ra một số
kết luận sau:
Thiết bị dạy học là điều kiện quan trọng, không thể thiếu trong quá trình
dạy học, bởi nó vừa là nội dung, vừa là phương tiện chuyển tải thông tin giúp
cho giáo viên tổ chức và điều khiển hoạt động nhận thức của học sinh, giúp học
sinh hứng thú học tập, rèn luyện tác phong và kỹ luật lao động, kỹ năng thực
hành, hình thành phương pháp học tập chủ động, tích cực.
Các kết quả khảo sát cho thấy việc sử dụng thiết bị dạy học của giáo viên
còn ít, công tác quản lý của nhà trường còn bộc lộ nhiều lúng túng, bất cập khi
cùng đón nhận sự đổi mới về mục tiêu, chương trình, nội dung sách giáo khoa
đồng nghĩa với sự đổi mới phương pháp dạy – học trong nhà trường. Những
bất cập trên nếu không khắc phục kịp thời, sẽ là nguyên nhân kìm hãm chất
lượng giáo dục của huyện nhà nói riêng và tỉnh nhà nói chung. Vì vậy, việc đề
xuất các giải pháp quản lý công tác thiết bị dạy học là việc làm có ý nghĩa thiết
thực về lý luận và thực tiễn.
Để quản lý công tác sử dụng thiết bị dạy học một cách có hiệu quả thì cần
phải thực hiện đồng bộ các giải pháp.
- Kiến nghị.
* Đối với nhà trường.
Cần áp dụng các giải pháp quản lý việc sử dụng thiết bị dạy học một cách
đồng bộ để mang lại hiệu quả cao.
* Đối với phòng GD&ĐT.
- Tổ chức các lớp tập huấn các chuyên đề về công tác quản lý thiết bị dạy
học, ứng dụng công nghệ mới vào công tác thiết bị dạy học và giảng dạy.
- Bổ sung nhân viên thư viện – thiết bị để tăng cường hiệu quả trong việc
quản lý, sử dụng thiết bị dạy học.
XÁC NHẬN CỦA THỦ
TRƯỞNG ĐƠN VỊ


Không
sử
dụng

Ít
sử
dụng

Thường
sử
dụng

Rất
thường
xuyên

Đúng
mục
đích

Đúng
quy
trình

Đúng
phương
pháp

Đảm
bảo an

dụng

Rất
thường
xuyên

Đúng
mục
đích

Đúng
quy
trình

Đúng
phương
pháp

Đảm
bảo an
toàn

Toán
Vật lý
Hóa học
Sinh học
Ngữ văn
Lịch sử
Địa lý
Tiếng Anh