Kinh nghiệm sử dụng kỹ năng tuyên truyền miệng về pháp luật trong một giờ
thực hành ngoại khoá môn giáo dục công dân lớp 9 ở bậc THCS
MỤC LỤC
Trang
I. MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
2. Mục đích nghiên cứu:
3. Đối tượng nghiên cứu:
4. Phương pháp nghiên cứu:
II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN:
1. Cơ sở lí luận:
2. Thực trạng:
3. Giải pháp:
4. Hiệu quả:
III. KÊT LUẬN:
1. Bài học kinh nghiệm:
2. Đề xuất:
PHỤ LỤC

2
3
3
4
4
5
6
11
12
13
14


giảng dạy các tiết ngoại khoá của môn giáo dục công dân đang là vấn đề bất cập.
Vì sách giáo khoa không có hướng dẫn thống nhất ở các khối lớp mà chỉ dừng
lại chương trình chỉ đạo. Trước thực trạng việc giảng dạy môn giáo dục công
dân ở cấp trung học cơ sở đang gặp nhiều khó khăn trong các giờ thực hành
ngoại khoá ở các khối lớp.
Qua một quá trình giảng dạy môn giáo dục công dân ở trường trung học cơ
sở, tôi đã nghiêm túc tìm tòi, đổi mới các phương pháp, sử dụng các kĩ năng dạy
học trong các giờ thực hành ngoại khoá môn giáo dục công dân ở các khối lớp.
Một trong những kĩ năng dạy học mà tôi rất quan tâm và bản thân dạy thử
nghiệm đã có hiệu quả trong các giờ thực hành ngoại khoá đó là kỹ năng tuyên
truyền miệng về pháp luật. Đây là một kỹ năng dạy học nếu người dạy biết khai
thác tối đa các chức năng của nó sẽ gây được sự chú ý, tạo hứng thú học tập của
học sinh trong giờ thực hành ngoại khoá môn giáo dục công dân. Tôi đã mạnh
dạn chọn đề tài: “Kinh nghiệm sử dụng kỹ năng tuyên truyền miệng về pháp
luật trong một tiết thực hành ngoại khoá môn giáo dục công dân lớp 9 ở bậc
THCS” nhằm tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho học sinh, với
mong muốn được góp phần tháo gỡ bớt những khó khăn, thắc mắc cho đội ngũ
2


Kinh nghiệm sử dụng kỹ năng tuyên truyền miệng về pháp luật trong một giờ
thực hành ngoại khoá môn giáo dục công dân lớp 9 ở bậc THCS
giáo viên dạy môn giáo dục công dân, nhất là các giáo viên dạy kiêm nhiệm
môn học này.
2. Mục đích nghiên cứu
Việc bản thân chọn đề tài “Kinh nghiệm sử dụng kỹ năng tuyên truyền miệng
về pháp luật trong một tiết thực hành ngoại khoá môn giáo duc công dân lớp 9
ở bậc học THCS” nhằm tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, gây hứng
thú học tập, mở rộng sự hiểu biết pháp luật cho học sinh. Cung cấp cho các em
những hiểu biết cơ bản nhất về một số lĩnh vực pháp luật có liên quan trực tiếp,

người lớn, thích ăn chơi đua đòi, thích tò mò, mà thiếu đi sự quan tâm của gia
đình. Đây là nguyên nhân khiến các em dễ xa vào các tệ nạn xã hội.

3


Kinh nghiệm sử dụng kỹ năng tuyên truyền miệng về pháp luật trong một giờ
thực hành ngoại khoá môn giáo dục công dân lớp 9 ở bậc THCS
Bản thân tôi là một giáo viên dạy môn giáo dục công dân của nhà trường,
đứng trước những vấn đề phức tạp nói trên, tôi thấy cần phải tăng cường giáo
dục pháp luật cho học sinh giúp các em trở thành người công dân hoàn thiện,
tránh xa các tệ nạn xã hội, góp phần vào mục tiêu giáo dục chung của nhà
trường, của ngành giáo dục.
4. Phương pháp nghiên cứu
Căn cứ vào các tiết thực hành ngoại khoá theo các chủ đề pháp luật khi sử
dụng kỹ năng tuyên truyền miệng về pháp luật, tôi đã sử dụng các phương pháp
nghiên cứu sau đây:
- Phương pháp nghiên cứu xây cơ sở lý thuyết: Khi lựa chọn đề tài nói trên
tôi đã đọc các tài liệu tham khảo nói về kĩ năng tuyên truyền miệng pháp luật để
rút ra các ưu điểm của kỹ năng này.
Tìm, đọc và nghiên cứu các chủ đề pháp luật liên quan tới lứa tuổi học sinh
trng học sơ sở nhất là các em học sinh lớp 9 để sử dụng kỹ năng tuyên truyền
miệng pháp luật nhằm tuyền truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho các em.
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin: Với phương
pháp này tôi quan sát các em ở trên lớp học hằng ngày về thái độ, cử chỉ hành vi,
theo dõi những học sinh thường xuyên bỏ học, những học sinh thường hay thay
đổi các kiểu quần áo, các kiểu tóc, nắm bắt thông tin ở các quán dịch vụ
Internet, quán karaoke, nhà nghỉ trên địa bàn xã là nguồn tài liệu phục vụ cho đề
tài nghiên cứu của tôi.
- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu: Tôi sử dụng phương pháp tính tỉ lệ %

phong phú, đa dạng của tiết thực hành ngoại khoá môn giáo dục công dân.
Căn cứ vào đặc điểm của từng khối lớp học, trình độ tiếp thu của các em,
chúng ta sử dụng các phương pháp và các kỹ năng dạy học sao cho phù hợp với
lứa tuổi các em. Qua môn giáo dục công dân, học sinh hiểu được các quyền và
nghĩa vụ cơ bản của công dân, có niềm tin vào tính đúng đắn của các chuẩn
mực, có ý thức tuân thủ pháp luật và có khả năng thực hiện các quy định của
pháp luật. Đây cũng là một trong năm nội dung cơ bản của phong trào “Xây
dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, đó là rèn luyện kĩ năng sống cho
học sinh.
Để thực hiện được điều nói trên, nhiệm vụ của người dạy học môn giáo dục
công dân không chỉ cung cấp kiến thức bộ môn theo quy định chung, còn phải
gắn liền bài học với với thực tế cuộc sống để các em biết xử lí, vận dụng vào
thực tế cuộc sống ở địa phương, điều đó người dạy phải tổ chức tốt các tiết
ngoại khoá về các vấn đề địa phương. Giúp các em nhìn nhận, đánh giá đúng
những vấn đề đang xảy ra, biết lên án các hành vi vi phạm đạo đức, tố cáo các
hành vi vi phạm pháp luật làm mất trật tự an ninh ở địa phương, ảnh hưởng lợi
ích nhà nước, truyền thống lịch sử, danh lam thắng cảnh, di sản văn hoá của quê
hương, đất nước. Người dạy phải căn cứ vào tài liệu, mục đích truyền thụ, tình
hình thực tế ở địa phương để lựa chọn cách thức tổ chức tiết dạy ngoại khoá phù
hợp với đối tượng học sinh, tạo hứng thú trong quá trình lĩnh hội kiến thức. Để
từ đó các em tự điều chỉnh hành vi của bản thân, sống và làm việc theo đúng
Hiến pháp và Pháp luật, truyền thống đạo đức của dân tộc. Vì vậy, việc vận dụng
5


Kinh nghiệm sử dụng kỹ năng tuyên truyền miệng về pháp luật trong một giờ
thực hành ngoại khoá môn giáo dục công dân lớp 9 ở bậc THCS
các kỹ năng vào giảng dạy giờ thực hành ngoại khoá môn giáo dục công dân về
các vấn đề địa phương là rất quan trọng.
2. Thực trạng

mình tích cực học tập. Ngoài ra môi trường xã hội cũng có nhiều tiêu cực ảnh
hưởng không tốt đến quá trình học tập của các em. Vì thiếu sự hổ trợ phối hợp
đồng bộ, toàn diện của xã hội ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình dạy và học
môn giáo dục công dân.
Như ở phần mục đích nghiên cứu tôi đã nêu trên, một số học sinh lớp 9 ở
trường tôi không được sự chăm sóc, quan tâm của gia đình các em bị một số
thanh niên bên ngoài lôi cuốn vào các hiện tượng chơi điện tử, thường xuyên bỏ
học, thay đổi quần áo, kiểu tóc không phù hợp với tư cách người học sinh, hiện
6


Kinh nghiệm sử dụng kỹ năng tuyên truyền miệng về pháp luật trong một giờ
thực hành ngoại khoá môn giáo dục công dân lớp 9 ở bậc THCS
tượng đánh nhau bên ngoài trường học để công an xã phải vào cuộc, học sinh đi
xe máy khi chưa đủ tuổi quy định… những hiện tượng này ảnh hưởng tới việc
giáo dục đạo đức học sinh của nhà trường.
Đứng trước thực trạng nói trên, bản thân tôi là một giáo viên trực tiếp dạy
môn giáo dục công dân. Tôi xác định rõ mình phải có trách nhiệm giáo dục các
em trở thành người công dân hoàn thiện, tránh xa những cám dỗ do tệ nạn xã hội
đem lại. Để làm được điều đó, các em học sinh phải có hiểu biết nhất định về
kiến thức pháp luật phòng, chống tệ nan xã hội; Luật An toàn giao thông….
Nhưng do thời lượng có hạn, tiết học chính khoá môn giáo dục công dân ít
( 1tiết/tuần/lớp) nên chỉ có thể tổ chức một số hoạt động cho các em thông qua
tiết thực hành ngoại khoá và hoạt động ngoài giờ lên lớp.
2.3. Kết quả thực trạng
Năm học 2014 – 2015, tôi được nhà trường phân công giảng dạy môn giáo
dục công dân lớp 9A và lớp 9B, đầu năm học khi tôi chưa áp dụng đề tài này, tôi
đã tiến hành khảo sát học sinh của hai lớp 9 và kết quả khảo sát như sau:
Lớp


0

6

17.1

15

42.9

9B

37

1

2.7

9

24.3

12

32.5

Kết quả khảo sát trên cho thấy, học sinh nắm vững bài ngoại khoá còn ít, tỉ
lệ học sinh chưa hiểu bài ngoại khoá còn cao nên tôi đã mạnh dạn áp dụng đề tài
sử dụng kỹ năng tuyên truyền miệng về pháp luật trong một giờ thực hành ngoại
khoá ở lớp 9B.

phải đội mũ bảo hiểm theo quy định của pháp luật.
- Khi sử dụng hình thức tuyên truyền miệng về pháp luật cũng không nên sử
dụng hình thức này xuyên suốt trong bài học mà nên kết hợp với các hình ảnh
minh hoạ, các hình thức sân khấu hoá văn nghệ để tăng tính thuyết phục của bài
dạy.

8


Kinh nghiệm sử dụng kỹ năng tuyên truyền miệng về pháp luật trong một giờ
thực hành ngoại khoá môn giáo dục công dân lớp 9 ở bậc THCS
b. Vị trí, vai trò:
- Tuyên truyền miệng pháp luật là hình thức tuyên truyền linh hoạt, có thể
tiến hành ở bất cứ nơi nào, trong các điều kiện, hoàn cảnh nào với số lượng
người nghe bao nhiêu. Khi thực hiện tuyên truyền miệng, người nói có điều kiện
thuận lợi để giải thích, phân tích, làm sáng tỏ nội dung cần tuyên truyền. Do đó
được thông tin hai chiều nên người nói điều chỉnh được nội dung và phương
pháp truyền đạt của mình để đạt hiệu quả cao hơn, có thể hỏi đáp trực tiếp để
đáp ứng tối đa yêu cầu của đối tượng. Với vai trò này giáo viên dạy môn công
dân sử dụng vào tiết ngoại khoá là rất phù hợp.
- Người nói có thể biểu lộ thái độ, tình cảm của mình trước người nghe, kết
hợp lời nói, cử chỉ để diễn đạt nội dung nên hiệu quả tuyên truyền được nâng
cao và tính chính xác cao, những ưu việt đó các hình thức tuyên truyền khác
không thể có được. Vì những lẽ đó tuyên truyền miệng giữ một vị trí quan trọng
trong các hình thức tuyên truyền pháp luật.
c. Sử dụng kỹ năng tuyên truyền miệng về pháp luật phải đạt được các yêu cầu
sau đây:
- Giáo viên phải gây thiện cảm ban đầu cho học sinh: Thiện cảm ban đầu tạo
ra hứng thú, say mê của người nghe, củng cố được niềm tin về vấn đề đang
tuyên truyền. Dáng vẻ bề ngoài, y phục, nét mặt, cử chỉ, phong thái, lời nói ban

khúc triết, không nguy biện.
+ Phân tích: là mổ xẻ để tìm được đặc điểm, bản chất, điểm mạnh, điểm xấu,
sự phù hợp, không phù hợp của vấn đề. Sau khi phân tích phải có kết luận, đánh
giá, hướng người nghe vào định hướng tư duy đúng đắn, không làm cho học
sinh hoài nghi, dao động, hoang mang.
3.2. Các biện pháp tiến hành:
a. Tiến hành khảo sát, điều tra ban đầu làm căn cứ để so sánh với kết quả sau
khi áp dụng sáng kiến( phần này tôi đã làm ở phần thực trạng).
b. Xác định chủ đề ngoại khoá:
- Theo phân phối chương trình môn giáo dục công dân lớp 9 thì có 2 tiết
thực hành ngoại khoá phân bố ở hai học kì, người dạy có thể dồn 2 tiết thực
hành ngoại khoá đó vào một buổi hoặc có thể giữ nguyên theo phân phối
chương trình.
- Sau đó xác định chủ đề ngoại khoá, căn cứ vào tình hình thực tế ở địa
phương có thể lựa chọn chủ đề pháp luật cho phù hợp. Trong một tiết thực hành
ngoại khoá với thời gian 45 phút là rất ít, chúng ta nên chọn một chủ điểm pháp
luật để tuyên truyền cho học sinh hiểu rõ bản chất của vấn đề mà người dạy
muốn đạt được. Như ở phần lí do chọn đề tài và đối tượng nghiên cứu của đề tài
10


Kinh nghiệm sử dụng kỹ năng tuyên truyền miệng về pháp luật trong một giờ
thực hành ngoại khoá môn giáo dục công dân lớp 9 ở bậc THCS
tôi trình bày trên, người dạy lựa chọn các chủ điểm pháp luật về thực hiện trật tự
an toàn giao thông; phòng chống các tệ nạn xã hội; phòng ngừa tai nạn vũ khí,
cháy, nổ và các chất độc hại đây là các vấn đề mang tính nóng hổi ở địa phương
và được cả xã hội chú ý quan tâm giải quyết.
c. Xây dựng giáo án giờ ngoại khoá:
Một giáo án giờ thực hành ngoại khoá tuyên truyền về pháp luật gồm các
bước sau đây:

phần thực trạng thì có tới 27/72 em (chiếm 37.5%) chưa nhận thức đầy đủ về
kiến thức pháp luật phòng, chống các tệ nạn xã hội mà các em đã được học.
- Nắm vững nội dung các văn bản pháp luật về phòng, chống các tệ nạn xã
hội cờ bạc, ma tuý, mại dâm:
11


Kinh nghiệm sử dụng kỹ năng tuyên truyền miệng về pháp luật trong một giờ
thực hành ngoại khoá môn giáo dục công dân lớp 9 ở bậc THCS
+ Số liệu tham khảo của cục phòng, chống tệ nạn xã hội( Bộ Lao động
Thương binh và xã hội);
+ Luật bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em năm 2004;
+ Bộ Luật Hình sự năm 1999;
+ Pháp lệnh phòng, chống mại dâm;

+ Nội dung kiến của bài 13 - Phòng, chống các tệ nạn xã hội ( sách giáo
dục công dân lớp 8)
- Sưu tầm các tài liệu, dẫn chứng, minh hoạ cho chủ đề pháp luật tuyên
truyền. ( có ảnh minh họa)
2. Chuẩn bị đề cương (Nội dung pháp luật cần truyền đạt): cần chuẩn bị các
bước sau đây:
+ Những hiểu biết cơ bản về các tệ nạn xã hội;
+ Biết được các nguyên nhân xa vào tệ nạn xã hội và biện pháp phòng
chống nó;
+ Hậu quả (tác hại) của các tệ nạn xã hội đem lại;
+ Một số quy định của pháp luật về phòng, chống tệ nạn xã hôi ( nội dung
này đã nêu ở phần phương tiện dạy học);
+ Trách nhiệm của học sinh trong việc phòng, chống tệ nạn xã hội ở địa
phương nói riêng và của xã hội nói chung.
3. Tiến hành tuyên truyền miệng pháp luật trong một tiết thực hành ngoại khoá:

thực hành ngoại khoá môn giáo dục công dân lớp 9 ở bậc THCS

Nạn mại dâm

Nạn ma tuý
3.2.2 Học sinh tìm hiểu các nguyên nhân dẫn đến các tệ nạn xã hội nói trên.
Sau khi cho học sinh xem các bức ảnh trên, giáo viên cho học sinh tìm hiểu
nguyên nhân dẫn đến các tệ nạn xã hội, liên hệ ở địa phương.
Bước 3: Học sinh chỉ ra được hậu quả của các tệ nạn xã hội đối với bản thân,
gia đình và xã hội.
Sau khi học sinh chỉ ra các hậu quả của tệ nạn xã hội, Gv cũng cố và đưa ra
các bức ảnh minh hoạ khắc sâu nội dung bài học.
14


Kinh nghiệm sử dụng kỹ năng tuyên truyền miệng về pháp luật trong một giờ
thực hành ngoại khoá môn giáo dục công dân lớp 9 ở bậc THCS

Mại dâm: mối hiểm hoạ của gia đình và xã hội

Hiểm hoạ từ tệ nạn xã hội
3.2.3.Tuyên truyền các văn bản pháp luật

15


Kinh nghiệm sử dụng kỹ năng tuyên truyền miệng về pháp luật trong một giờ
thực hành ngoại khoá môn giáo dục công dân lớp 9 ở bậc THCS
Giáo viên sử dụng kỹ năng tuyên truyền miệng về pháp luật để truyền đạt các
văn bản pháp luật (chuẩn bị ở phần tư liệu dạy học) truyền đạt cho học sinh hiểu

Hiểu bài ngoại
Chưa hiểu bài
Tổng
ngoại khoá
khoá
ngoại khoá
Lớp
số hs
SL
%
SL
SL
%
SL
9A

35

2

5.7

8

2

5.7

8


dụng đề tài vào giảng dạy các tiết ngoại khoá môn giáo dục công dân đã thành
công, tôi rút ra được những kinh nghiệm sau đây:
- Việc dạy các giờ ngoại khoá luôn là vấn đề mới và khó vì các vấn đề địa
phương phải phản ánh khách quan, thận trọng. Vì vậy việc đổi mới phương giờ
dạy thực hành ngoại khoá là là rất cần thiết đối với giáo viên. Khi đổi mới
phương pháp, sử dụng các kỹ năng dạy học phải căn cứ vào điều kiện cụ thể, lựa
chọn phương pháp phù hợp với trình độ, hoàn cảnh thực tế ở địa phương để làm
tăng niềm tin, hình thành thói quen biết điều chỉnh hành vi phù hợp với các
chuẩn mực xã hội của học sinh.
- Đa số các em học sinh yêu thích tiết thực hành ngoại khoá, tham gia nhiệt
tình ở các hình thức dạy học do giáo viên tổ chức;
- Việc sử dụng kỹ năng tuyên truyền miệng về pháp luật vào các tiết thực
hành ngoại khoá ở địa phương tạo nên sự thoải mái cho người dạy, hiệu quả
người học được nâng cao;
- Biết sử dụng kỹ năng tuyên truyền miệng về pháp luật phối kết hợp với các
phương pháp dạy khác sẽ tạo nên hứng thú học tập của học sinh;
- Sử dụng kỹ năng tuyên truyền miệng pháp luật để giáo viên biết xác định
chủ đề, nội dung tiết dạy, thuận lợi trong việc chuẩn bị các bước cho tiết dạy,
phương tiện tiến hành, địa điểm tiến hành;
- Giáo viên có sự thống nhất trong việc soạn giáo án, cách ghi bảng, hình thức
tổ chức ngoại khoá.
2. Đề xuất
- Các cấp quản lí cần quan tâm đến môn học giáo dục công dân, đến các giờ
thực hành ngoại khoá của môn học này để học sinh yêu thích môn học;
- Sở Giáo dục cần ban hành cụ thể, thống nhất về nội dung, phương pháp và
các bước tiến hành một giờ thực hành ngoại khoá môn giáo dục công dân bậc
THCS để tạo sự thuận lợi cho người dạy;
- Nên lồng ghép giờ thực hành ngoại khoá môn học này vào hoạt động ngoài
giờ lên lớp sẽ có nhiều thời gian giúp người dạy truyền thụ kiến thức sâu hơn,
người học sẽ gắn học đi đôi với hành.

Kinh nghiệm sử dụng kỹ năng tuyên truyền miệng về pháp luật trong một giờ
thực hành ngoại khoá môn giáo dục công dân lớp 9 ở bậc THCS
PHỤ LỤC
1.
2.
3.
4.
5.

Bộ sách giáo khoa GDCD lớp 6, 7, 8, 9.
Bộ sách giáo viên GDCD lớp 6, 7, 8, 9.
Bộ sách bài tập tình huống GDCD lớp 6, 7, 8, 9.
Hướng dẫn chuẩn kiến thức, kĩ năng môn GDCD trung học cơ sở.
Tài liệu phổ biến, giáo dục pháp luật trong môn GDCD trung học cơ sở
(Tài liệu lưu hành nội bộ).

20