Một số biện pháp hướng dẫn học sinh lớp 6 rèn luyện và nâng cao kỹ năng vẽ tranh đề tài

MỤC LỤC
Trang
1. Đặt vấn đề:(Lý do chọn đề tài)....………………….................................... .2
2. Giải quyết vấn đề ( Nội dung sáng kiến kinh nghiệm)...............................4
2.1 Cơ sở lý luận của việc rèn luyện và nâng cao kỹ năng vẽ tranh.................4
2.2 Thực trạng của việc nâng cao kỹ năng vẽ tranh đề tài trong giảng dạy mĩ
thuật 6:...........................................................................................................6
2.3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề nâng cao kỹ năng vẽ
tranh đề tài mĩ thuật 6 :..................................................................................7
2.3.1 Nâng cao tư tưởng và ý thức tìm tòi, sáng tạo của giáo viên trong việc
giảng dạy phân môn vẽ tranh.........................................................................8
2.3.2 Điều tra kỹ năng vẽ tranh đề tài của học sinh lớp 6..........….....................8
2.3.3 Trau dồi kỹ năng sử dụng các biện pháp nâng cao ở bài vẽ tranh đề tài
lớp 6.............................................................................................................12
2.3.4 Tổng kết rút kinh nghiệm về kỹ năng sử dụng đồ dùng trực quan của giáo
viên trong giảng dạy.......................................................................................15
3. Kết luận..........................................................................................................15
Tài liệu tham khảo.............................................................................................17

Trêng thcs Minh Khai

1


Một số biện pháp hướng dẫn học sinh lớp 6 rèn luyện và nâng cao kỹ năng vẽ tranh đề tài

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“Một số biện pháp hướng dẫn học sinh rèn luyện và nâng cao kỹ
năng vẽ trong phân môn vẽ tranh đề tài

Trêng thcs Minh Khai

2


Một số biện pháp hướng dẫn học sinh lớp 6 rèn luyện và nâng cao kỹ năng vẽ tranh đề tài

trọng của giáo viên hướng dẫn.
Không phải cứ lúc nào giáo viên nêu yêu cầu là học sinh có thể lĩnh hội
được đầy đủ kiến thức và kỹ năng thực hành vì đối tượng học sinh không đồng
nhất. Trong quá trình giáo dục muốn con người phát triển về mọi mặt thì phải
hiểu con người về mọi mặt. Vì thế giáo viên phải hiểu được học sinh của mình
nắm bắt được đặc điểm tâm lý, nhận thức của học sinh.
Cụ thể, đối với môn Mĩ thuật trong nhà trường phổ thông người giáo viên
ngoài việc nắm bắt về đặc điểm tâm lý ra thì giáo viên cần nắm bắt được rõ và
cụ thể hơn về những nhu cầu hứng thú trong học tập nắm bắt sự phát triển, ghi
nhớ tư duy tưởng tượng của các em, kích thích làm cho tư duy sáng tạo trí tưởng
tượng, phát triển tốt có hiệu quả trong môn Mĩ thuật nói chung và phân môn vẽ
tranh đề tài nói riêng.
Tuy nhiên hầu hết các em vẽ theo cảm tính, không theo kỹ năng vẽ cơ
bản, khi vẽ tranh đòi hỏi các em phát huy tính tích cực, trí tưởng tượng, khả
năng phân tích, tổng hợp.
Vậy trí tưởng tượng đối với các em có tầm quan trọng như thế nào? Nếu
các em có trí tưởng tượng càng cao thì các em vẽ tranh càng đẹp, vậy hình vẽ
của các em không chỉ là những gì thực tế mà còn có sự sáng tạo thông qua lăng
kính chủ quan và khách quan cho ta những hình ảnh thật sinh động và ngộ
nghĩnh, rất hồn nhiên đầy chất ngây thơ của chính các em. Vì thế khả năng
tưởng tượng đối với các em rất quan trọng góp phần tạo ra hứng thú cần thiết
trong khi làm bài.
* Những mâu thuẫn giữa thực trạng với yêu cầu nâng cao kỹ năng vẽ

6
7
8
9
cộng

285
409
203
258
1155

0
4,5%
3,8%
4%
3.1%

30,3%
27,3%
34,6%
28%
29,7

51,5%
59,1%
53,9%
60%
56,3%


Phương pháp dạy học là cách thức hoạt động của giáo viên trong việc chỉ
đạo, tổ chức các hoạt động học tập nhằm giúp học sinh chủ động đạt các mục
tiêu dạy học.
- Đổi mới phương pháp dạy học:
“Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ
động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học;
bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực
tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh.”
Trích trong điều 24.2 - Luật giáo dục.
Trêng thcs Minh Khai

4


Một số biện pháp hướng dẫn học sinh lớp 6 rèn luyện và nâng cao kỹ năng vẽ tranh đề tài

- Tính tích cực học tập:
“Tính tích cực là một hiện tượng sư phạm biểu hiện ở sự gắng sức cao về
nhiều mặt trong hoạt động học tập” (L.V. Relrova, 1975).
Tính tích cực nhận thức là trạng thái hoạt động nhận thức của học sinh
đặc trưng ở khát vọng học tập, cố gắng trí tuệ và nghị lực cao trong quá trình
nắm vững kiến thức khác với quá trình nhận thức trong nghiên cứu khoa học.
- Phương pháp dạy học tích cực:
Phương pháp dạy học tích cực là cách dạy hướng tới việc học tập chủ
động, chống lại thói quen học tập thụ động.
Phương pháp dạy học tích cực đòi hỏi phát huy tính tích cực của cả người
dạy và người học, thực chất phương pháp tích cực đòi hỏi người dạy phải phát
huy tính tích cực chủ động của người học.
- Kiểm tra:
Kiểm tra được xem là phương tiện và hình thức của đánh giá. Hoạt động

Với nhiều lợi thế, môn mĩ thuật sẽ tạo điều kiện cho học mĩ thuật có điều
kiện thể hiện qua các môn học khác, thể hiện ở khả năng quan sát, nhận xét,
cách suy nghĩ, tìm tòi sáng tạo, tư duy hình tượng và phương pháp làm việc
khoa học, góp phần hình thành phẩm chất của con người lao động trong thời kì
công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Song, hiện nay việc dạy – học mĩ thuật ở bậc THCS vẫn còn nhiều bất cập
từ việc cho học sinh hiểu, vận dụng được kiến thức tới bài thực hành; cách
truyền thụ kiến thức của người dạy. Việc học sinh lĩnh hội được đầy đủ kiến thức
để áp dụng vẽ được một bức tranh có hiệu quả cao nhất còn phụ thuộc vào rất
nhiều ở yếu tố người dạy. Chính vì vậy, qua kinh nghiệm giảng dạy thực tế môn
Mĩ thuật ở bậc THCS, tôi xin được trao đổi một số kinh nghiệm trong việc
hướng dẫn học sinh rèn luyện kỹ năng thực hành, đặc biệt thể hiện các bức
tranh vẽ theo đề tài.
2.2 Thực trạng của việc nâng cao kỹ năng vẽ tranh đề tài trong giảng
dạy mĩ thuật 6:
* Thuận lợi:
- Các em học sinh đều có hứng thú học tập bộ môn và có ý thức học tập.
- Các đồng chí giáo viên luôn trau dồi kiến thức, phương pháp giảng dạy
và sử dụng đồ dùng trực quan và tích cực học hỏi, đổi mới phương pháp trong
giảng dạy. Các cấp, các ngành có sự quan tâm, đầu tư thiết bị dạy học cho các
trường học.
* Khó khăn:
Tuy nhiên, qua quá trình giảng dạy bộ môn Mĩ thuật trong nhà trường
phổ thông tôi nhận thấy:
* Học sinh chưa bắt nhịp với bộ môn, vẫn cho rằng bộ môn Mĩ thuật là
môn học phụ.
Trêng thcs Minh Khai

6


tưởng tượng đối với các em rất quan trọng góp phần tạo ra hứng thú cần thiết
trong khi làm bài .
Trong phân phối chương trình môn Mĩ thuật ở bậc THCS, phân môn vẽ
Trêng thcs Minh Khai

7


Một số biện pháp hướng dẫn học sinh lớp 6 rèn luyện và nâng cao kỹ năng vẽ tranh đề tài

theo đề tài bao gồm 34 tiết:
* Khối 6: 9 tiết.
* Khối 7: 11 tiết
* Khối 8: 10 tiết.
* Khối 9: 4 tiết.
Như vậy số 34/123 tiết ta thấy phân môn vẽ tranh theo đề tài chiếm 1/4
trong tổng số tiết thực học, do đó có thể khẳng định việc vẽ được một tranh vẽ
theo đề tài đạt hiệu quả cao là vấn đề tương đối phức tạp cả người học lẫn người
hướng dẫn.
2.3.1 Nâng cao tư tưởng và ý thức tìm tòi, sáng tạo của giáo viên trong
việc giảng dạy phân môn vẽ tranh.
* Vai trò:
Nâng cao ý thức trong việc dạy học phân môn vẽ tranh đề tài nói riêng và
môn mĩ thuật nói chung. Từ đó giúp giáo viên có thêm kỹ năng và nâng cao chất
lượng dạy học.
* Tác dụng:
Nâng cao tư tưởng và ý thức chủ động, sáng tạo trong giảng dạy cho giáo
viên sẽ góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường, đào tạo học sinh
trở thành những con người năng động, độc lập và sáng tạo.
* Các bước tiến hành:

xác về khả năng vẽ tranh của các em.
Ví dụ: qua tiết 5. Vẽ tranh – Cách vẽ tranh đề tài.

Kiểm tra học sinh: các bước cơ bản khi tiến hành một bài vẽ tranh đề tài ?
Thông qua phát phiếu điều tra học sinh toàn khối 6: 285 em. Kết quả:
42,4% đã trả lời được yêu cầu đặt ra. Còn lại: 57,6% chưa nêu được đầy đủ và
Trêng thcs Minh Khai

9


Một số biện pháp hướng dẫn học sinh lớp 6 rèn luyện và nâng cao kỹ năng vẽ tranh đề tài

đúng các bước vẽ cơ bản.
Nhưng chủ yếu các em nắm được kiến thức một cách thụ động, còn dựa
vào cơ sở lý thuyết để vẽ tranh theo đúng các bước hướng dẫn xây dựng bố cục
một bài vẽ tranh hợp lý thì phần lớn các em chưa thực hiện được.

Cụ thể: điều tra về phác thảo bố cục của một tranh vẽ theo đề tài tự do
- Tổng số có 39,4% đã nắm bắt được các bước cơ bản và xây dựng được
bố cục.
- Còn lại 60,6% phác thảo bố cục chưa hoàn thiện hoặc chưa phác thảo
được.
Để thực hiện nghiên cứu đề tài thành công, bản thân tôi đã sử dụng bằng
nhiều phương pháp khác nhau, khi thành lập được dàn ý của công trình thì tiến
hành điều tra về kỹ năng vẽ tranh của học sinh, trong quá trình học tập bộ môn,
đặc biệt là đối tượng học sinh lớp 6. Kết quả khảo sát cho thấy:
Toàn bộ khối 6 có 285 em:
khối
6

dạy mĩ thuật ở một số trường còn gặp nhiều khó khăn về cơ sở vật chất, nhất là
đồ dùng giảng dạy, đặc biệt là tranh vẽ, mẫu ... Mặt khác qua dự giờ của một số
đồng nghiệp, Trong giảng dạy xây dựng hệ thống câu hỏi chưa thật sát với đối
Trêng thcs Minh Khai

10


Một số biện pháp hướng dẫn học sinh lớp 6 rèn luyện và nâng cao kỹ năng vẽ tranh đề tài

tượng nên tiết học rất trầm, không phát huy được hết khả năng tư duy, tích cực
của học sinh.
Bên cạnh đó, một số giáo viên chưa chịu khó học hỏi, sưu tầm, nghiên
cứu tài liệu đầu tư thích đáng cho việc soạn giảng, chưa tích cực làm đồ dùng
dạy học nhất là áp dụng những phương pháp dạy học tích cực trong bài giảng.
Đội ngũ giáo viên giảng dạy mĩ thuật của trường gồm 03 đồng chí, có
trình độ Đại học và cũng được bồi dưỡng thường xuyên qua các hè. Bên cạnh
đó, giáo viên vẫn còn hạn chế trong khả năng của bản thân, vì không có giáo
viên cùng bộ môn, nên dự giờ các đồng nghiệp để học hỏi, góp ý kiến cho nhau
còn nhiều khó khăn.
Như đã dẫn, giữa nhận thức và lĩnh hội kiến thức của người học, hướng
dẫn, định hướng của người dạy quyết định rất lớn đến kết quả bài vẽ của người
học.
Để có được bức tranh đề tài có kết quả cao người học sinh cần phải có
một trí tưởng tượng tốt, do vậy người giáo viên cần phải trang bị học sinh thực
hiện tốt nhiệm vụ của mình là quan sát ghi nhớ và tưởng tượng.
Tùy thuộc vào từng nội dung cụ thể khác nhau sẽ có sự định hướng riêng.
Song về cơ bản, hướng người học phát huy trí tưởng tượng để đóng vai trò làm
tư liệu giúp ích trong việc vẽ tranh là quan trọng.Từ bài học đầu tiên môn Mĩ
thuật ở bậc THCS (Luật xa gần, cách vẽ tranh đề tài), tôi luôn chú trọng người

Trêng thcs Minh Khai

12


Một số biện pháp hướng dẫn học sinh lớp 6 rèn luyện và nâng cao kỹ năng vẽ tranh đề tài

*Tác dụng:
Qua việc sử dụng các biện pháp rèn luyện và nâng cao kỹ năng vẽ trong
giảng dạy của giáo viên sẽ có tác dụng giúp học sinh nắm kiến thức một cách
chủ động và khắc sâu được kiến thức của bài cũng như tất cả các bài vẽ tranh
sau đó. Từ đó giúp các em say mê, hứng thú sáng tạo trong môn học.
* Các bước tiến hành:
Trên cơ sở điều tra bản thân tôi tiếp tục dự giờ một số đồng nghiệp ở
trường bạn, quan sát kỹ năng vẽ tranh của học sinh và cách thức hướng dẫn của
giáo viên ở một bài vẽ tranh
* Cụ thể:
Qua dự giờ bài Tiết 4: Vẽ tranh - Đề tài tranh phong cảnh ở lớp 7 do đồng
chí Nguyễn Thị Hoa Trường THCS Đông Yên dạy để thử nghiệm. Qua bài giảng
nhìn chung giáo viên đã có ý thức chuẩn bị bài chu đáo, đồ dùng dạy học đầy đủ
và khoa học, phương pháp dạy học phù hợp, tích cực.
Giáo viên đã biết sử dụng phương pháp gợi mở, kích thích trí tưởng tượng
của các em cùng với những tranh vẽ đã sưu tầm về đê tài tranh phong cảnh của
các hoạ sĩ và học sinh. Giáo viên đã liên hệ với thực tế chọn lọc những cảnh đẹp
và các di tích lịch sử ở địa phương. Về cơ bản học sinh đã chọn được nội dung
và vẽ đúng đề tài, xây dựng được bố cục hợp lý biết chọn lọc những hình ảnh
tiêu biểu, điển hình để đưa vào tranh vẽ. Tuy nhiên bài dạy vẫn còn một số hạn
chế như đôi khi vẫn còn những câu hỏi khó với học sinh mà giáo viên chưa gợi
mở kịp thời. Khi học sinh thực hành giáo viên cần bao quát lớp tốt hơn dể có thể
giúp học sinh trung bình và yếu chọn nội dung và xây dựng bố cục chủ động và

Kỹ năng cảm thụ thẩm mĩ giúp cho các em biết nhận ra cái đẹp thông qua
các hoạt đông học tập, địa điểm, thời gian, nơi chốn hình thức,..
Kỹ năng thực hàn thể hiện ở khả năng xây dựng bố cục, vẽ hình, vẽ nét,
Trêng thcs Minh Khai

14


Một số biện pháp hướng dẫn học sinh lớp 6 rèn luyện và nâng cao kỹ năng vẽ tranh đề tài

vẽ màu sao cho phù hợp với đề tài học tập.
Kỹ năng vận dụng thực tiễn vào kiến thức giúp học sinh liên hệ trực tiếp
các hoạt động học tập của bản thân, ở trường, lớp để đưa vào tranh vẽ.
Trong bài: khi rèn luyện và nâng cao kỹ năng vẽ cho học sinh ở phần nhận
xét, giáo viên cần giúp học sinh nhận biết và phân biệt được chỗ đúng, sai, xấu
đẹp, chưa đẹp về hình dáng, bố cúc, đặc điểm, màu sắc...của đề tài Qua đó giúp
học sinh hiểu được giá trị nghệ thuật của cái đẹp và tự trang bị cho mình những
kỹ năng cơ bản, cần thiết, biết phát huy tính tích cực và sáng tạo trong học tập.
Từ đó thêm hứng thú, say mê và yêu thích môn học.
Sau các tiết dạy thể nghiệm về việc rèn luyện và nâng cao kỹ năng vẽ cho
học sinh lớp 6 tôi dự kiến đạt kết quả như sau:
* Dự kiến hiệu quả của biện pháp:
Lớp: tổng số HS
6A: 51 H/S
6B: 51 H/S

Giỏi
09 = 17,6%
07 = 12,5%


09 = 17,6% 22 = 41,2% 20 = 41,2%
0
6B: 51 H/S 07 = 12,5% 20 = 37,5% 23 = 43,8% 01 = 6,3%
3. Kết luận.
Trêng thcs Minh Khai

15


Một số biện pháp hướng dẫn học sinh lớp 6 rèn luyện và nâng cao kỹ năng vẽ tranh đề tài

Sáng kiến kinh nghiệm là những tri thức,kỹ năng, kỹ xảo mà người viết
tích lũy được trong thực tiễn công tác giảng dạy và giáo dục, bằng những khó
khăn mà với những biện pháp thông thường không thể giải quyết được, góp
phần nâng cao hiệu quả rõ rệt trong công tác của người giáo viên.
* Những bài học kinh nghiệm được rút ra từ quá trình áp dụng sáng
kiến kinh nghiệm của bản thân.
- Đối với học sinh: Học sinh nâng cao được chất lượng bài vẽ, hứng thú
với môn học Mỹ Thuật hơn.
- Đối với giáo viên: Tiếp thu thêm được những tri thức, kinh nghiệm
trong việc giảng dạy, nâng cao chất lượng dạy-học.
* Ý kiến đề xuất:
Mỹ thuật là bộ môn rất quan trọng: Mỹ thuật hình thành kĩ năng thẩm mỹ,
hình thành thái độ về cái đẹp, yêu cái đẹp, trân trọng giá trị của cái đẹp và sáng
tạo cái đẹp cho cuộc sống. Dạy học mỹ thuật là dạy cho học sinh về những điều
ấy, đó chính là vấn đề cơ bản của việc hình thành “ý thức cơ bản” của con người.
BGH nhà trường, Phòng, Sở GD tổ chức các buổi tập huấn về chuyên môn,
sinh hoạt trao đổi chuyên môn, “sân chơi”.. .dành cho giáo viên mỹ thuật.
- BGH nhà trường, Phòng, Sở cần quan tâm và đầu tư hơn nữa về cơ sở vật
chất, thiết bị dạy học trực quan đối với môn học mĩ thuật như:

TÀI LIỆU THAM KHẢO

- Tài liệu bồi dưỡng giáo viên.
- Sách hướng dẫn cách vẽ tranh đề tài.
- Phát huy tính tích cực học tập của học sinh.
- Chuyên đề đổi mới phương pháp dạy và học ở bậc trung học cơ sở.
- Một số vấn đề đổi mới phương pháp dạy học môn mĩ thuật THCS
(Nhà xuất bản giáo dục)

Trêng thcs Minh Khai

18