MUC

TÓM LƯỢC NỘI DUNG

TRANG

Mục lục
A

PHẦN MỞ ĐẦU

1

1

Lý do chọn đề tài

1

2

Mục đích nghiên cứu

1

3

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

2



6

3.2.1. Loại câu hỏi đóng

7

3.2.2. Loại câu hỏi mở

8

3.3. Sử dụng hệ thống câu hỏi

10

3.3.1. Cách thức vận dụng

10

3.3.2. Hệ thống câu hỏi minh họa trong một bài học cụ thể

11

Hiệu quả vận dụng

15

4.1. Hiệu quả vận dụng của bản thân

15

1. Lý do chọn đề tài
Dạy học tác phẩm văn học trong trường phổ thông là công việc không hề
đơn giản, nó yêu cầu ở người dạy cả về tư duy lôgic, tư duy trừu tượng và tư duy
hình tượng, những xúc cảm thẩm mĩ phong phú, khả năng chiếm lĩnh đối tượng
qua văn bản ngôn từ nghệ thuật, cùng với đó là việc tổ chức, định hướng các
hoạt động để khơi gợi hứng thú, cảm xúc và tư duy để người học cùng khám phá
và chiếm lĩnh tác phẩm. Hiệu quả và chất lượng của việc dạy học đọc - hiểu văn
bản văn học được quyết định một phần quan trọng ở hệ thống câu hỏi được
người thầy xây dựng và vận dụng.
Hệ thống câu hỏi trong giờ dạy đọc - hiểu văn bản văn học là sự hiện thực
hoá "kịch bản" của mỗi một tiết học, vừa thể hiện năng lực chuyên môn vừa thể
hiện phương pháp dạy học của người thầy. Đồng thời, hệ thống câu hỏi mà giáo
viên chuẩn bị sẽ tác động trực tiếp, đánh thức tư duy và khơi gợi hứng thú của
học sinh đối với môn học nói chung và đối với mỗi bài học về tác phẩm cụ thể
nói riêng, nó giúp học sinh từng bước, từng mức độ từ thấp đến cao, từ đơn giản
đến phức tạp, chiếm lĩnh văn bản tác phẩm, từ đó mở rộng những nhận thức về
cuộc sống, con người và về chính bản thân mình.
Nói đến hệ thống câu hỏi trong dạy học đọc - hiểu văn bản văn học là nói
đến thực tiễn dạy học hết sức phong phú và sinh động. Mỗi giáo viên, tuỳ thuộc
vào sự hiểu biết về văn bản tác phẩm, kinh nghiệm dạy học, phương pháp vận
dụng và cả về thói quen… sẽ có một hệ thống câu hỏi riêng. Trong mỗi bài dạy,
mỗi văn bản và ở mỗi thể loại khác nhau, hay đối với mỗi đối tượng học sinh
khác nhau, việc chuẩn bị và sử dụng hệ thống câu hỏi cũng sẽ khác nhau.
Từ những lí do trên và từ những kinh nghiệm thực tiễn dạy học của bản
thân, chúng tôi xin được trình bày đề tài sáng kiến kinh nghiệm với nội dung:
Xây dựng và phân loại hệ thống câu hỏi để nâng cao hiệu quả trong dạy học
đọc - hiểu văn bản tác phẩm văn học ở trường trung học phổ thông.
2. Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của chúng tôi là từ việc xây dựng và phân loại hệ
thống câu hỏi phù hợp, phát huy tính tự giác, chủ động và tích cực của học sinh

"Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy
sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho người học khả năng tự học, khả năng
thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên". Trong việc dạy học tác phẩm
văn học, muốn làm được điều đó thì người giáo viên cần tạo ra những đối thoại,
những trao đổi, thảo luận mang tính dân chủ mà chìa khoá của nó chính là việc
xây dựng hệ thống câu hỏi phù hợp.
Hệ thống câu hỏi trong giờ dạy học tác phẩm văn học (đọc - hiểu văn bản
văn học) là sự hiện thực hoá "kịch bản" của mỗi một tiết học, vừa thể hiện năng
lực chuyên môn vừa thể hiện phương pháp dạy học của người thầy. Hệ thống
câu hỏi mà giáo viên chuẩn bị sẽ tác động trực tiếp, đánh thức tư duy và khơi
3


gợi hứng thú của học sinh đối với môn học nói chung và đối với mỗi bài học về
tác phẩm cụ thể nói riêng, nó giúp học sinh từng bước, từng mức độ từ thấp đến
cao, từ đơn giản đến phức tạp, chiếm lĩnh văn bản tác phẩm, giúp học sinh mở
rộng những nhận thức về cuộc sống, về con người và về chính bản thân mình.
Trong việc thiết kế giáo án đối với mỗi bài dạy về tác phẩm văn học, việc
xây dựng một khung nội dung kiến thức chuẩn là vô cùng quan trọng, song để
người học lĩnh hội được những nội dung đó thì cần có một hệ thống câu hỏi
khoa học và chính xác. Trên thực tế, để có một hệ thống câu hỏi có thể phát huy
được sự chủ động, sáng tạo của người học không phải là điều dễ dàng, nhiều khi
còn khó khăn hơn cả việc xây dựng khung nội dung kiến thức.
2. Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
2.1. Thực trạng trong việc xây dựng và phân loại hệ thống câu hỏi của người dạy
Hiện nay, trong xu hướng hiện đại hoá phương pháp dạy học thì việc dạy
học môn Ngữ văn nói chung và việc đặt câu hỏi trong các giờ dạy đọc - hiểu văn
bản tác phẩm văn học nói riêng đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên việc
xây dựng hệ thông câu hỏi cũng như việc vận dụng chúng trong các bài dạy vẫn
tồn tại những hiểu hiện hạn chế cần phải khác phục.

3. Các giải pháp thực hiện để giải quyết vấn đề
3.1. Xây dựng hệ thống câu hỏi
Đây là khâu phải chuẩn bị kĩ lưỡng trong giáo án và có thể xem là phần
"biên kịch" cho kịch bản của mỗi tiết, mỗi bài dạy. Tuỳ thuộc vào từng bài dạy
khác nhau mà việc xây dựng hệ thống câu hỏi cũng khác nhau. Tuy nhiên, trong
tính phổ quát của việc dạy học văn và việc thiết kế giáo án thì việc xây dựng hệ
thống câu hỏi cho mỗi tiết dạy về tác phẩm văn học thường phải qua các bước sau:
Bước thứ nhất: Đọc và nghiên cứu văn bản tác phẩm.
Đây là bước chuẩn bị nội dung cho bài dạy để từ nội dung mà xây dựng câu
hỏi. Muốn dẫn dắt học sinh khám phá văn bản tác phẩm thì trước hết người thầy phải
là người khám phá và chiếm lĩnh một cách toàn diện và sâu sắc về nó. Nếu không
chiếm lĩnh được tác phẩm, không xác định được những nội dung trọng tâm, cơ bản
của tác phẩm thì không thể xây dựng được hệ thống câu hỏi cần thiết.
Ví dụ: khi dạy truyện ngắn Chí Phèo, yêu cầu người dạy phải chiếm lĩnh và
nắm vững chắc các nội dung như: đề tài người nông dân trước Cách mạng tháng
Tám trong sáng tác của Nam Cao, đặc điểm ngòi bút và quan niệm nghệ thuật của
nhà văn; chủ đề của tác phẩm; đặc sắc của cốt truyện; hình tượng nhân vật trung
tâm; tình huống truyện; những bi kịch về số phận và phẩm chất của nhân vật; dụng
ý nghệ thuật trong mỗi chi tiết tiêu biểu v.v...
Bước thứ hai: Nghiên cứu mục đích và yêu cầu của bài học.
Tác phẩm văn học bao giờ cũng chứa đựng nhiều nội dung, nhất là những
tác phẩm có giá trị được tuyển chọn vào chương trình THPT. Dạy học tác phẩm
văn học không phải là dạy về tất cả những nội dung mà tác phẩm ấy có. Mỗi bài
dạy về tác phẩm văn học đều có những yêu cầu và mục đích cần đạt, vì vậy nên
5


người giáo viên phải nghiên cứu kĩ lưỡng những yêu cầu và mục đích đó để có
những câu hỏi đúng, trúng và phù hợp.
Ví dụ: Khi dạy Chí Phèo, người thầy không thể đem tất cả những điều

một câu hỏi chính và những câu hỏi bổ sung: một câu hỏi tình huống có vấn đề hoặc
6


một câu hỏi suy luận, câu hỏi so sánh, đánh giá hay vận dụng, cần phải có thêm
những câu hỏi tái hiện, gợi mở để học sinh từng bước, từng phần chiếm lĩch tri thức.
Ví dụ: Với nội dung ý nghĩa việc Huấn Cao đồng ý cho chữ viên quan ngục
(truyện ngắn Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân), giáo viên có thể đặt ra câu hỏi
chính như sau: Việc đồng ý cho chữ viên quản ngục đã thể hiện được điều gì về nhân
cách của Huấn Cao?
Và để HS có thể trả lời được câu hỏi đó thì cần có những câu hỏi dẫn dắt, gợi
ý như: Bình thường thì trong việc viết chữ và cho chữ, Huấn Cao là người như thế
nào? Quan hệ giưa hai người là mối quan hệ gì? Tại sao Huấn Cao lại đồng ý viết
chữ? Thái độ của Huấn Cao trước đó đối với viên quản ngục ra sao? v.v..
Bước thứ năm: Kiểm tra hệ thống câu hỏi.
Kiểm tra là khâu cuối cùng để hoàn thiện hệ thống câu hỏi cho một bài
dạy học nói chung và dạy học văn bản tác phẩm văn học nói riêng. Đây là công
việc cần thiến để giáo viên kiểm định tính khả dụng, sự phù hợp của từng câu
hỏi, tránh sự trùng lặp, sự nhàm chán của các câu hỏi khi đưa ra cho học sinh,
đồng thời có sự điều chỉnh, bổ sung cần thiết. Không phải mọi câu hỏi được xây
dựng đều có thể sử dụng trong một tiết dạy, cũng không phải áp dụng giống hệt
nhau một hệ thống câu hỏi trong một bài dạy cho tất cả các lớp, các đối tượng
học sinh. Vì vậy, kiểm tra hệ thống câu hỏi còn là sự chuẩn bị những câu hỏi dự
phòng và tính linh hoạt trong vận dụng vào thực tiễn giờ dạy.
3.2. Phân loại hệ thống câu hỏi
Đây là việc làm quan trọng khi xây dựng hệ thống câu hỏi. Phải phân loại
câu hỏi dựa trên yêu cầu về việc khám phá tác phẩm của học sinh cũng như
dụng ý sử dụng của giáo viên. Mục đích của việc phân loại là để hỏi đúng, hỏi
trúng nội dung và đối tượng người học. Đã có nhiều cách phân loại câu hỏi của
các nhà nghiên cứu, các nhà sư phạm đối với việc dạy học tác phẩm văn học.

tạo
3

4

Hiểu
Nội dung
Ghi nhớ (kể lại truyện Phân
hoặc thuộc thơ)
tích
5
6

Quan
điểm
7

Hình thức
Chi
Cấu
tiết
trúc
8
9

Từ việc vận dụng sự phân loại của các nhà giáo tiền bối, kết hợp với kinh
nghịêm bản thân trong quá trình dạy học môn Ngữ văn nói chung và dạy tác
phẩm văn học nói riêng trong hơn 10 năm qua, chúng tôi phân loại hệ thống câu
hỏi thành 2 loại chính như sau:
3.2.1. Loại câu hỏi đóng

thầy có thể giải quyết nhanh vấn đề từ những đối thoại ngắn và nhanh gọn với
học sinh. Hạn chế của nó là nhiều khi học sinh đưa ra những đáp án mang tính
chất cảm tính (thậm chí là trả lời theo kiểu "đoán mò"), không hiểu được bản
chất của vấn đề.
Ví dụ: Việc Liên ngồi đợi tàu hằng đêm có phải là để cố bán thêm một vài
món hàng hay không? (dạy truỵên Hai đứa trẻ của Thạch Lam); hoặc: Việc Huấn
Cao viết chữ cho viên quản ngục có phải là sự trả ơn về những hậu đãi mà ông đã
được nhận hay không ? (dạy truyện Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân) v.v..
Nhìn chung, đây là loại câu hỏi thường được sử dụng khi giáo viên cần học
sinh nắm những kiến thức ở mức độ đơn giản hoặc khám phá phần nổi của văn bản
tác phẩm. Trong dạy học hiện đại, với tinh thần đổi mới phương pháp, những dạng
câu hỏi này thường được hạn chế sử dụng hoặc chỉ sử dụng với tính chất những câu
hỏi lướt để dẫn dắt vào vấn đề và làm tiền đề cho việc sử dụng những loại câu hỏi
mở hướng vào việc kích thích tư duy và khả năng suy luận của học sinh.
3.2.2. Loại câu hỏi mở
Câu hỏi mở là những câu hỏi có nhiều phương án trả lời, cho phép học sinh
đưa ra những ý kiến, những quan điểm cá nhân khác nhau, thậm chí là những ý
kiến trái chiều về một vấn đề nào đó. Trong thực tế sử dụng, chúng ta thường
gặp những dạng câu hỏi mở như sau:
- Câu hỏi giải thích: là loại câu hỏi yêu cầu học sinh giải thích để tìm ra
cách hiểu với những ý nghĩa hợp lí về một vấn đề.
Ví dụ: Vì sao có thể nói rằng bát cháo hành của thị Nở đã đến với Chí Phèo
rất đúng lúc? (dạy truyện ngắn Chí Phèo của Nam Cao) v.v..
- Câu hỏi phân tích: là loại câu hỏi yêu cầu và định hướng học sinh phân
tích tìm ra các phương diện ý nghĩa có thể có của một vấn đề, một chi tiết, một
hình ảnh nào đó trong tác phẩm văn học.
Ví dụ: Sự lặp lại từ "nắng" trong câu thơ "Nhìn nắng hàng cau nắng mới
lên" thể hiện được điều gì trong dụng ý miêu tả của nhà thơ? (dạy bài thơ Đây
thôn Vĩ Dạ của Hàn Mặc Tử); hoặc: Mị đã sống cảnh làm dâu trong nhà thống lí
Pá tra như thế nào? (dạy về truyện ngắn Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài) v.v..

- Câu hỏi vận dụng: là loại câu hỏi yêu cầu học sinh nêu lên được ý nghĩa
của việc học một tác phẩm văn học đối với bản thân, hướng hiệu quả và tác
dụng của việc học văn vào cuộc sống.
Ví dụ: Từ thái độ sống và quan niệm nhân sinh của Xuân Diệu thể hiện trong
bài thơ Vội vàng, em suy nghĩ như thế nào về cuộc sống và rút ra được bài học gì
cho bản thân? (dạy bài thơ Vội vàng của Xuân Diệu); hoặc: Từ những nhận thức
của Nguyễn Khoa Điềm về Đất nước, em có suy nghĩ như thế nào về trách nhiệm
10


đối với đất nước của bản thân và của thanh niên thế hệ ngày nay? (dạy bài thơ
Đất nước, trích trường ca Mặt đường khát vọng của Nguyễn Khoa Điềm) v.v..
Bảng phân loại hệ thống câu hỏi
Hệ thống phân loại
Hình
thức
Nội
dung
Mức
độ

Loại câu hỏi đóng
Tóm lược Tái
thông tin hiện
1

Lựa chọn Giải Phâ
(đúng/sai; thích n
có/không)
tích

hoạt. Trong mỗi tiết, mỗi bài, mỗi phần kiến thức đều cần có những câu hỏi phù
hợp và chính xác, nghĩa là phải "hỏi đúng", "hỏi trúng" và có sự định hướng rõ
ràng. Nếu hỏi không chính xác và không rõ ràng thì học sinh sẽ không hiểu thầy/
cô đang hỏi cái gì để mà suy nghĩ, trả lời.
Ví dụ: Khi dạy về bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng, có những nội dung về tác
giả, có những nội dung về xuất xứ bài thơ, nội dung về bố cục, cảm xúc, hình tượng
cũng như những chi tiết nghệ thuật trong việc thể hiện cảm xúc và hình tượng v.v..
Giáo viên phải biết lựa chọn nội dung và hình thức câu hỏi phù hợp. Chẳng hạn: khi
cần giúp học sinh nắm được những kiến thức chung về tác giả, tác phẩm thì chỉ cần
nêu những câu hỏi mang tính gợi mở và tái hiện, nhưng khi cần giúp học sinh cảm
nhận và nắm được cảm xúc và hình tượng thơ thì cần một hệ thống câu hỏi đa dạng,
nhiều hình thức và nhiều mức độ khác nhau, tuỳ vào nội dung cụ thể.
Mặt khác, mỗi tác phẩm văn học bao giờ cũng thuộc một thể loại, là sản phẩm
của một tác giả (ở đây bao gồm cả những tác giả dân gian) được sáng tác trong
những gian đoạn, những điều kiện lịch sử nhất định. Những yêu tố về đặc trưng thể
loại của tác phẩm, những yếu tố văn học sử đó có sự chi phối nhất định đến cách đặt
câu hỏi trong mỗi bài dạy mà giáo viên cần phải quan tâm. Không thể có cách thức
đặt câu hỏi giống nhau giữa những tác phẩm có sự khác nhau về đặc trưng thể loại và
có khoảng cách thời gian, không gian văn hoá, không gian nghệ thuật xa nhau.
11


Ví dụ: Cũng là dạy tác phẩm truyện (thể loại tự sự) nhưng không thể dạy
truyện cổ tích giống truyện ngắn hiện đại, vì thế khi dạy Chí Phèo hay Vợ nhặt thì
cách xây dựng và đặt câu hỏi phải khác khi dạy về Tấm Cám hay Truyện An Dương
Vương và Mị Châu Trọng Thuỷ. Cũng như thế, khi dạy các tác phẩm ca dao (trữ tình
dân gian) thì không thể xây dựng hệ thống câu hỏi như khi dạy các bài thơ trung đại
hoặc thơ hiện đại trong "Thơ mới" và thơ ca kháng chiến.
Nói tóm lại, xây dựng và phân loại hệ thống câu hỏi trong dạy học là công
việc của mọi giáo viên và ở mọi môn học. Tuy nhiên, hệ thống câu hỏi ở môn Ngữ

Chí Phèo đã mang trong mình
phẩm chất như thế nào? Vì sao
có thể khẳng định được điều đó?
Qúa 4. Trong lời kể của nhà văn thì
trình
Chí Phèo đã có quá trình trưởng
trưởng
thành như thế nào?
thành của 5. Việc được những người nông

Phân loại
Mức độ
Câu hỏi lựa Nhận biết
chọn
Câu hỏi tái Nhận biết
hiện
Câu hỏi giải Thông hiểu
thích
Câu hỏi tóm Nhận biết
lược thông
tin
Câu hỏi phân Thông hiểu

12


nhân vật

dân nghèo khổ nuôi dưỡng có ý
nghĩa gì đối với việc hình thành

nhân vật:
14. Việc đi ở tù có tác động như
thế nào đối với sự phẩm chất
của Chí Phèo?
15. Tại sao có thể nói: việc bị
đẩy vào nhà tù là sự khởi đầu
của một quá trình tha hóa nhân
tính ở Chí Phèo?
16. Những biểu hiện nào cho
thấy sự tha hóa của Chí Phèo
sau khi đi ở tù về làng?
- Về ngoại hình?
- Về ngôn ngữ?
- Về hành động?..
17. Những chi tiết về ngoại
hình gây ấn tượng gì về nhân
vật Chí Phèo?
18. Trong những tiếng chửi của
Chí Phèo, em thấy có điều gì
đặc biệt?
19. Trong những cơn say, Chí
Phèo thường chửi những đối

tích
Câu hỏi tái Nhận biết
hiện
Câu hỏi tái Nhận biết
hiện
Câu hỏi suy Vận
luận

tích
thấp

dụng

Câu hỏi giải Thông hiểu
thích
Câu hỏi tóm Nhận biết
lược thông
tin

Câu hỏi phân Thông hiểu
tích
Câu hỏi phân Thông hiểu
tích
Câu hỏi tái Nhận biết
hiện

13


b) Tìm hiểu
nhân vật trên
phương diện
số phận

- Một số
phận
bị
chối bỏ và

về thân phận Chí Phèo?
2. Tuổi thơ của Chí Phèo đã trải
qua những năm tháng ra sao?
3. Từ khi sinh ra cho đến quá
trình lớn lên, Chí Phèo có được
cuộc đời đón nhận như những
đứa trẻ bình thường không?
4. Tại sao khi đang làm canh
điền trong nhà bá Kiến, Chí
Phèo lại bị bắt đi ở tù?
5. Việc đi ở tù đã làm thay đổi
cuộc đời của Chí ra sao?
6. Chí Phèo đã bị xô đẩy ra
khỏi cuộc sống của người nông
dân như thế nào?
7. Kể từ sau khi đi ở tù về, Chí
Phèo đã sống như thế nào giữa
làng Vũ Đại?
8. Phản ứng của người dân làng
Vũ Đại như thế nào khi Chí
Phèo chửi?
9. Thái độ và phản ứng của
người dân làng Vũ Đại với
tiếng chửi của Chí Phèo cho
thấy điều gì
10. Nhân vật nào có ảnh hưởng
quan trọng nhất đến sựu hồi
sinh nhân tính của Chí Phéo?

Câu hỏi phân

dụng

Câu hỏi tái Nhận biết
hiện
Câu hỏi tái Nhận biết
hiện
Câu hỏi suy Vận dụng
luận
thấp
Câu hỏi tái Nhận biết
hiện
Câu hỏi phân Thông hiểu
tích
Câu hỏi phân Thông hiểu
tích
Câu hỏi phân Vận
tích
thấp

dụng

Câu hỏi tái Nhận biết
hiện
Câu hỏi phân Thông hiểu
tích
Câu hỏi suy Vận
luận
thấp

dụng

Phèo mong muốn điều gì?
18. Tại sao bà cô thị Nở lại
không đồng ý cho Thị Nở lấy
Chí Phèo? Câu nói của nhân vật
bà cô có ý nghĩa như thế nào?
19. Việc Chí Phèo bị Thị Nở từ
chối cùng với câu nói của người
bà cô đã cho thấy Chí Phèo đã
roi vào tình cảnh như thế nào?
20. Dụng ý của Nam Cao là gì
khi miêu tả Thị Nở và sự từ
chối của Thị Nở trong sự khát
khao của Chí Phèo?
21. Tại sao Chí Phèo lại xách
dao đến nhà Bá Kiến?
22. Những câu nói của Bá Kiến
với Chí Phèo có ý nghĩa như
thế nào?
23. Những câu trả lời của Chí
Phèo với Bá Kiến nói lên điều gì?
24. Tại sao Chí Phèo phải tự kết
liễu đời mình?
25. Cái chết của Chí Phèo thể
hiện ý nghĩa gì?
26. Em hiểu và đánh giá như
thế nào về chi tiết kết thúc tác
phẩm? (v.v..)

Câu hỏi phân Thông hiểu
tích

Câu hỏi giải Thông hiểu
thích
Câu hỏi phân Thông hiểu
tích
Câu hỏi suy
luận
Câu hỏi giải
thích
Câu hỏi suy
luận
Câu hỏi bình
luận

Vận dụng
thấp
Thông hiểu
Vận
thấp
Vận
cao

dụng
dụng

Trên đây chỉ là hệ thống câu hỏi được áp dụng khi định hướng học sinh
đọc - hiểu một phân mục, một phần nội dung trong việc dạy đọc - hiểu văn bản
tác phẩm Chí Phèo. Trong khuôn khổ của một sáng kiến kinh nghiệm và trong
15



40
37
43

Xếp loại học lực môn
Học
Điểm trung
Điểm
Ghi chú
Ngữ văn trong năm học sinh giỏi bình thi tốt
TB thi
Yếu Trbình Khá Giỏi cấp tỉnh nghiệp THPT đại học
0
1
25
14
4
7.76
7.56
Lớp khối C
0
16
21
0
6.28
Lớp TN
0
7
20
16

15
0
11
27
6

Ghi chú

Lớp khối C
Lớp khối C
Lớp khối A

16


Năm học 2014 - 2015
Lớp

12 B8
12 B7
11 A6

Sĩ số

43
39
44

Xếp loại học lực môn
Ngữ văn trong năm học

quả, tạo được hứng thú cho học sinh và giúp các em hiểu sâu, nắm vững hơn về
kiến thức các văn bản tác phẩm văn học trong các giờ học đọc - hiểu. Và cho
đến nay, những kinh nghiệm của tôi đã được tổ thừa nhận là có tính thực tiễn và
tính khả thi. Hiện nay, chúng tôi đã vận dụng rộng rãi việc xây dựng và phân
loại hệ thống câu hỏi linh hoạt trong việc dạy học đọc hiểu văn bản các tác phẩm
văn học trong chương trình THPT, áp dụng trong phạm vi trường THPT Nguyễn
Xuân Nguyên một cách hiệu quả.

C. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Hệ thống câu hỏi được trình bày ở trên chưa phải là tất cả, song đó là
những dạng, những loại chủ yếu và thường xuyên được sử dụng trong quá trình
dạy học. Việc vận dụng linh hoạt các câu hỏi sẽ tránh được sự đơn điệu và nhàm
chán trong cả hoạt động dạy và hoạt động học. Hiệu quả trong việc sử dụng câu
hỏi phụ thuộc vào mức độ hiểu biết, chiếm lĩnh văn bản tác phẩm của người dạy
và sự linh hoạt trong cách thức nêu câu hỏi và nghệ thuật tổ chức, dẫn dắt học
sinh tìm ra chân lí. Làm tốt được công việc đó thì phần việc còn lại trong mỗi tiết học
sẽ nhẹ nhàng và đơn giản hơn nhiều, và hiệu quả của việc dạy học văn cũng sẽ được
đảm bảo và nâng cao.
Với đề tài sáng kiến kinh nghiệm này, chúng tôi không khẳng định đây là
cách xây dựng và phân loại hệ thống câu hỏi mang tính chuẩn mực, mà chỉ đơn
thuần là một kinh nghiệm của bản thân đã được vận dụng và kiểm chứng trong
thực tế dạy học. Chúng tôi rất mong nhận được và xin chân thành cảm ơn sự
đóng góp ý kiến của các đồng nghiệp để chúng ta cùng trao đổi, học hỏi để có
thể tích lũy được ngày càng nhiều những kinh nghiệm cần thiết trong việc dạy
đọc - hiểu văn bản tác phẩm văn học nói riêng và dạy học môn Ngữ văn trong
17


trường phổ thông nói chung, góp phần nâng cao hiệu quả và chất lượng, cải
thiện tình trạng học văn của học sinh hiện nay.