së gi¸o dôc vµ ®µo t¹o thanh hãa
TRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH 3

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÍCH HỢP MÔN TIN HỌC VÀ TOÁN HỌC
TRONG DẠY BÀI KIỂU MẢNG CHO
HỌC SINH LỚP 11 Ở TRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH 3

Người thực hiện:
Lê Tiến Lực
Chức vụ:
Giáo viên
SKKN môn: Tin học

THANH HOÁ NĂM 2016


MỤC LỤC
1- MỞ ĐẦU
2- NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lý luận:
2.1.1. Dạy học tích hợp la gì
2.1.2 Dạy học tích hợp ở các vùng như thế nào:
2.1.3. Thế nào là dạy học "tích hợp, liên môn"?
2.1.4. Sự khác nhau giữa chủ đề đơn môn và chủ đề liên môn
2.1.5. Ưu điểm của dạy học tích hợp
2.2. Thực trạng của dạy học Tin học ở trường THPT yên định 3
2.3. Giải pháp thực hiện nhiệm vụ của đề tài:
2.4 . Hiệu quả của thực hiện sáng kiến:
3. Kết luận

tuyển vào các trường Đại học, nên gây khó khăn cho việc dạy học bộ môn.
- Khối lượng kiến thức của bộ môn là tương đối nhiều và thiên về truyền đạt
tri thức tin học độc lập cho học sinh, nên các em học sinh đôi khi cảm thấy chưa
hứng thú với giờ học, thậm chí có những học sinh không thực sự quan tâm đến
môn học này và dẫn đến kết quả học tập không cao.
- Môn tin học được tích hợp vào các môn học khác một cách
trực tiếp hoặc gián tiếp khá nhiều nhưng ngược lại môn tin học lại chưa chủ
động tích hợp vào các môn học khác một cách hiệu quả nên đây là vấn đề mới
và cần được quan tâm hơn nữa để thể hiện vai trò bộ môn cũng như nâng cao
hiệu quả dạy học bôn môn.
- Trước những khó khăn chung đó với tư cách là giáo viên Tin học trường
THPT Yên Định 3 qua nhiều năm công tác tôi xin trình bầy lại kinh nghiệm của
mình qua đề tài này.
- Đề tài được nghiên cứu chủ yếu trên học sinh lớp 11 THPT ở đơn vị và đã
thu được thành công bước đầu cùng với phương pháp dạy học tích cực được thể
hiện trong bài tích hợp môn tin học và toán học lớp 11.
- Sau một năm thực hiện, mặc dù kết quả bước đầu là chưa thực sự như mong
đợi, nhưng chúng tôi nhận thấy đây là cách làm có hiệu quả, góp khắc phục
những tình trạng khó khăn trên của nhà trường và nâng cao hơn nữa hiệu quả
học tập môn tin học tại trường THPT Yên Định 3. Tôi rất mong được sự quan
tâm đóng góp ý kiến của quý thầy cô và các em học sinh để ngày càng có nhiều
hình thức hay hơn nữa trong việc nâng cao hiệu quả dạy học bộ môn.
Xin chân thành cảm ơn !

3


2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lý luận:
2.1.1. Dạy học tích hợp là gì :

quan điểm GD nhằm nâng cao năng lực của người học, giúp đào tạo những
người có đầy đủ phẩm chất và năng lực để giải quyết các vấn đề của cuộc sống
hiện đại. Nhiều nước trong khu vực Châu Á và trên thế giới đã thực hiện quan
điểm tích hợp trong DH và cho rằng quan điểm này đã đem lại hiệu quả nhất
định.

4


Ở Việt Nam, Thời Pháp thuộc, quan điểm tích hợp được thể hiện trong
một số môn ở trường tiểu học như môn «Cách trí », sau đổi thành môn « Khoa
học thường thức ». Môn học này còn được dạy một số năm ở trường cấp I của
miền Bắc nước ta.
Từ những năm 1987, việc nghiên cứu xây dựng môn “Tìm hiểu Tự nhiên
và xã hội” theo quan điểm tích hợp đã được thực hiện và môn học này được thiết
kế để đưa vào DH ở trường cấp I từ lớp 1 đến lớp 5. Chương trình năm 2000 đã
được hoàn chỉnh thêm một bước, quan điểm tích hợp đã được thể hiện trong CT
& SGK và các hoạt động DH ở tiểu học. Tuy nhiên khái niệm tích hợp vẫn còn
mới lạ với nhiều GV. Một số đã có nhận thức ban đầu nhưng còn hạn chế về kĩ
năng vận dụng.
Tích hợp là tư tưởng, là nguyên tắc, là quan điểm hiện đại trong GD. Hiểu
đúng và làm đúng quá trình tích hợp có thể đem lại những hiệu quả cụ thể đối
với từng phân môn trong một thể thống nhất của các môn học ở tiểu học
Tư tưởng tích hợp bắt nguồn từ cơ sở khoa học và đời sống. Trước hết
phải thấy rằng cuộc sống là một bộ đại bách khoa toàn thư, là một tập đại thành
của tri thức, kinh nghiệm và phương pháp. Mọi tình huống xảy ra trong cuộc
sống bao giờ cũng là những tình huống tích hợp. Không thể giải quyết một vấn
đề và nhiệm vụ nào của lí luận và thực tiễn mà lại không sử dụng tổng hợp và
phối hợp kinh nghiệm kĩ năng đa ngành của nhiều lĩnh vực khác nhau. Tích hợp
trong nhà trường sẽ giúp HS học tập thông minh và vận dụng sáng tạo kiến thức,

Quan điểm tích hợp và phương pháp dạy học theo hướng tích hợp đã được
GV tiếp nhận nhưng ở mức độ thấp. Phần lớn GV lựa chọn mức độ tích hợp
“liên môn hoặc tích hợp “nội môn. Các bài dạy theo hướng tích hợp sẽ làm cho
nhà trường gắn liền với thực tiễn cuộc sống, với sự phát triển của cộng đồng.
Những nội dung dạy HS nhỏ tuổi theo các chủ đề “Gia đình”, “Nhà trường”,
“Cuộc sống quanh ta”, “Trái đất và hành tinh”…làm cho HS có nhu cầu học tập
để giải đáp được những thắc mắc, phục vụ cho cuộc sống của mình và cộng
đồng. Học theo hướng tích hợp sẽ giúp cho các em quan tâm hơn đến con người
và xã hội ở xung quanh mình, việc học gắn liền với cuộc sống đời thường là yếu
tố để các em học tập. Những thắc mắc nảy sinh từ thực tế làm nảy sinh nhu cầu
giải quyết vấn đề của các em. Chẳng hạn “vì sao có sấm chớp?’, “vì sao không
được chặt cây phá rừng?”, “vì sao….?.”
Thực tế ở một số trường tiểu học cho thấy, các bài sọan để DH theo
hướng tích hợp đã giúp cho GV tiếp cận tốt nhất với CT & SGK mới. Bài dạy
linh hoạt, HS học được nhiều, được chủ động tìm tòi, chiếm lĩnh kiến thức và
rèn luyện kĩ năng. Muốn tiến hành có hiệu quả, cần phải chú trọng đến việc bồi
dưỡng GV. GV phải hiểu được thế nào là tích hợp, phải nghiên cứu chương
trình, tài liệu xem nó dựa trên môn khoa học xác định nào, có thể mở rộng quan
hệ tương tác với các khoa học khác như thế nào, mức độ tích hợp thể hiện ra
sao?...
Từ thực tiễn GD tiểu học ở nhiều nước và Việt Nam cho thấy, DH theo
hướng tích hợp là xu thế mà nhiều nước trên thế giới đã áp dụng, đặc biệt là các
nước trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương. GV tiểu học khi đã quen với
cách dạy tích hợp thì việc xử lí các tình huống GD trở nên mềm dẻo hơn. DH
theo hướng tích hợp phát huy được tính tích cực của HS, góp phần đổi mới nội
dung và phương pháp DH ở trường tiểu học.

6



chủ đề liên môn đề cập đến kiến thức liên quan đến hai hay nhiều môn học.
Về phương pháp và hình thức tổ chức dạy học thì không có gì khác biệt. Đối với
một chủ đề, dù đơn môn hay liên môn, thì vẫn phải chú trọng việc ứng dụng
kiến thức của chủ đề ấy, bao gồm ứng dụng vào thực tiễn cũng như ứng dụng
trong các môn học khác.
Do vậy, về mặt phương pháp dạy học thì không có phân biệt giữa dạy học
một chủ đề đơn môn hay dạy học một chủ đề liên môn, tích hợp.

7


Điều quan trọng là dạy học nhằm phát triển năng lực học sinh đòi hỏi phải
tổ chức hoạt động học tích cực, tự lực và sáng tạo cho học sinh, mà các hoạt
động ấy phải được tổ chức ở trong lớp, ngoài lớp, trong trường, ngoài trường, ở
nhà và cộng đồng, đặc biệt quan tâm đến hoạt động thực hành và ứng dụng kiến
thức vào giải quyết những vấn đề thực tiễn.

2.1.5. Ưu điểm của dạy học tích hợp.
Ưu điểm với học sinh
Trước hết, các chủ đề liên môn, tích hợp có tính thực tiễn nên sinh động,
hấp dẫn đối với học sinh, có ưu thế trong việc tạo ra động cơ, hứng thú học tập
cho học sinh. Học các chủ đề tích hợp, liên môn, học sinh được tăng cường vận
dụng kiến thức tổng hợp vào giải quyết các tình huống thực tiễn, ít phải ghi nhớ
kiến thức một cách máy móc.
Điều quan trọng hơn là các chủ đề tích hợp, liên môn giúp cho học sinh
không phải học lại nhiều lần cùng một nội dung kiến thức ở các môn học khác
nhau, vừa gây quá tải, nhàm chán, vừa không có được sự hiểu biết tổng quát
cũng như khả năng ứng dụng của kiến thức tổng hợp vào thực tiễn.
Ưu điểm với giáo viên
Đối với giáo viên thì ban đầu có thể có chút khó khăn do việc phải tìm hiểu sâu

phó với biến đổi khí hậu, phòng tránh và giảm nhẹ thiên tai; giáo dục an toàn
giao thông...
Về dạy học kiến thức liên môn, Bộ cũng đã tổ chức tập huấn giáo viên về
rà soát chương trình, SGK, xây dựng các chủ đề liên môn.
Giáo viên cần trang bị những gì?
Giáo viên cũng không phải trang bị thêm nhiều về mặt kiến thức vì bản chất vẫn
là dạy học môn học mà mình đang dạy. Mặt khác, trong những năm qua giáo
viên cũng đã được trang bị thêm nhiều kiến thức mới về phương pháp và kĩ
thuật dạy học tích cực.
Vấn đề bây giờ là phải vận dụng những kiến thức đó để: xây dựng các chủ
đề dạy học; xác định những năng lực có thể phát triển cho học sinh trong mỗi
chủ đề; biên soạn các câu hỏi, bài tập để đánh giá năng lực của học sinh trong
dạy học; thiết kế tiến trình dạy học thành các hoạt động học của học sinh; tổ
chức dạy học để dự giờ, phân tích, rút kinh nghiệm. Đó chính là nội dung trọng
tâm sinh hoạt tổ/nhóm chuyên môn được nêu trong hướng dẫn nói trên.
Bộ GD-ĐT dự kiến yêu cầu các đơn vị đặt ra định mức cho mỗi tổ/nhóm
chuyên môn là xây dựng và thực hiện được tối thiểu 2 chủ đề/học kì. Việc thực
hiện những chủ đề ấy chính là môi trường huấn luyện tốt nhất cho giáo viên ở
trong tổ bộ môn, trong nhà trường.
Tất nhiên giáo viên còn phải tăng cường giao lưu với các tỉnh khác, đơn vị
khác thông qua diễn đàn trên mạng mà Bộ GD-ĐT mới xây dựng.
2.2. Thực trạng của dạy học môn Tin học ở trường THPT Yên Định 3,
Thanh Hóa:
- Môn Tin học đã trở thành môn học bắt buộc trong nhà trường THPT và
có tăng thêm thời lượng. Qua những năm giảng dạy ở trường THPT Yên Định 3,
tôi được nhận thức về thực trạng dạy học thực hành Tin học của lớp 11 THPT và
rút ra nhận xét như sau:
9



- Giải thích và chính xác hóa để hiểu đúng tình huống
- Phát biểu vấn đề và đặt mục đích giải quyết vấn đề đó
Bước 2:Giải quyết vấn đề
- Phân tích vấn đề, làm rõ những mối liên hệ giữa cái đã biết và cái phải
tìm

10


- Đề xuất và thực hiện hướng giải quyết, có thể điều chỉnh, thậm chí bác bỏ
và chuyển hướng khi cần thiết. Trong khâu này thường hay sử dụng những qui
tắc tìm đoán và chiến lược nhận thức như sau: Qui lạ về quen; Đặc biệt hóa và
chuyển qua những trường hợp giới hạn; Xem tương tự; Khái quát hóa; Xét
những mối liên hệ và phụ thuộc; Suy ngược (tiến ngược, lùi ngược) và suy xuôi
(khâu này có thể được làm nhiều lần cho đến khi tìm ra hướng đi đúng)
- Trình bày cách giải quyết vấn đề
Bước 3: Kiểm tra và nghiên cứu lời giải
- Kiểm tra sự đúng đắn và phù hợp thực tế của lời giải
- Kiểm tra tính hợp lý hoặc tối ưu của lời giải
- Tìm hiểu những khả năng ứng dụng kết quả
- Đề xuất những vấn đề mới có liên quan nhờ xét tương tự, khái quát hóa,
lật ngược vấn đề và giải quyết nếu có thể.
Sau đây tôi xin trình bầy giáo án một tiết dạy( xin phép được trình bầy khác
quy cách quy định):
Tiết 21

BÀI TẬP
I. Mục tiêu
1. Về kiến thức
- Củng cố cho học sinh những hiểu biết về kiểu dữ liệu mảng một chiều.



-

Chuẩn bị của trò: Ôn lại kiến thức cũ có liên quan, nghiên cứu trước bài học
này như : Các thuật toán của các bài toán ở lớp 10, khai báo, truy cập các phần
tử của mảng một chiều, các ví dụ về mảng một chiều đã học.

IV. Tiến trình dạy học:
Ổn định lớp, kiểm tra bài cũ, nêu nhiệm vụ của bài học: (10 phút)
Câu 1: Trong ví dụ 2 ở tiết trước các em đã được học bài toán : Sắp xếp một dãy số nguyên
thành dãy không giảm, bằng thuật toán tráo đổi. Các em quan sát chương trình và cùng
nhau ôn lại kiến thức cũ qua các câu hỏi sau đây:
- Những dòng lệnh nào thể hiện việc khai báo mảng một chiều, tên biến mảng một chiều là gì.
- Mảng một chiều được khai báo theo cách gián tiếp hay trực tiếp ? Vì sao ?
- Mảng có bao nhiêu phần tử
- Kiểu dữ liệu của phần tử là gì ?
- Đoạn chương trình nào thể hiện việc nhập giá trị các phần tử cho mảng.
- Đoạn chương trình nào thể hiện việc Sắp xếp một dãy số nguyên thành dãy không giảm,
bằng thuật toán tráo đổi.
- Đoạn chương trình nào thể hiện việc in các phần tử của mảng sau khi được sắp xếp.
- Muốn cho chương trình thực hiện việc Sắp xếp một dã số nguên thành dãy không tăng,
bằng thuật toán tráo đổi ta sửa chương trình này chỗ nào, sửa như thế nào.
HS: Lần lượt ôn lại kiến thức cũ và tiếp nhận kiến thức mới.
GV: Trình chiếu chương trình, kết luận vấn đề và chạy thử chương trình cho HS quan sát kết
quả và ghi nhớ nội dung.
Câu 2: Trong Ví dụ 1 ở tiết trước các em đã được học bài toán: Tìm phần tử lớn nhất (Max)
của dãy. Các em quan sát chương trình và khắc sâu kiến thức các câu hỏi sau đây:
- Đoạn chương trình nào thể hiện việc Tìm phần tử lớn nhất của dãy.
- Muốn cho chương trình thực hiện việc Tìm phần tử nhỏ nhất (Min) của dãy,


số hạng đều bằng số hạng đứng ngay trước
nó cộng với một số không đổi là d (công
sai).
Ta có các công thức sau, với n ∈ N *,
u n+1 = u n + d
u n = u1 + (n − 1)d ,

(n ≥ 2)

HS: Tiếp nhận biết và dần dần hình thành ý
tưởng cho thuật toán.
GV: Hãy thể hiện ý tưởng này thành các câu
lệnh trong Pascal để thực hiện ?
HS: Dùng câu lệnh for do hoặc while do để
thể hiện ý tưởng.
GV: Chia lớp thành 2 nhóm thực hiện hai
công việc trên.
HS: Thực hiện theo nhóm
GV: Theo dõi, hộ trợ các nhóm.
GV: Tổng kết hoạt động của hai nhóm và
đưa ra nội dung kết luận.

cộng nếu thõa mãn điều kiện:
A[i]=A[1]+(i-1)d
Hoặc A[i]-A[i-1]=d với 1 < i ≤ N
Dùng một vòng lặp theo biến i (i=3, 4,…,N) để
kiểm tra xem mỗi A[i] có thõa mãn điều kiện
nói trên hay không, chỉ cần phát hiện được một
phần tử của A không thỏa mãn điều kiện là kết

i,n,d: integer; KT: boolean;
- Viết đoạn nhập N và dữ liệu cho mảng,
chú ý dùng while do để kiểm tra tính hợp lệ
của dữ liệu.

- Khởi trị ban đầu cho biến d và biến KT.
- Ghép vòng lặp kiểm tra và đưa ra kết luận
của bài toán từ hai nhóm.
- Viết hoàn chỉnh chương trình.
GV: Hướng dẫn, trợ giúp học sinh và trình
chiếu các phần tương ứng.

BEGIN
clrscr;
{---------------------------------------------------------------}
Write(' Nhap vao so nguyen duong (N