MỤC LỤC
Trang
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1.1 Lí do chọn đề tài
1.2. Mục đích nghiên cứu
1.3 Đối tượng nghiên cứu
1.4 Phương pháp nghiên cứu
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1 Nhận thức
2.3.2 Tổ chức thực hiện

1
1-3
3
3
3
4
4
4-6
6
6-7
7-14

2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
III. KẾT KUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

15-16
17

lịch sử địa phương vì vậy cũng chưa đạt được kết quả như mong muốn.
Vậy vấn đề đặt ra là làm thế nào để giải quyết tình trạng này?. Theo tôi, một giải
pháp tích cực và thiết thực trước mắt chính là từ sự tìm tòi, sáng tạo, linh hoạt đổi
mới phương pháp dạy học trong từng bài giảng của giáo viên.

2


Với những lí do trên tôi quyết định chọn đề tài "Vận dụng kiến thức liên

môn giảng dạy lịch sử địa phương ở trường Trung học phổ thông chuyên
Lam Sơn”

1.2 Mục đích nghiên cứu
- Tôi vận dụng kiến thức liên môn giảng dạy phần lịch sử địa phương ở
trường THPT chuyên Lam Sơn thuộc lớp 12, cụ thể là: Vai trò của Thanh Hóa
trong cuộc kháng chiến chống Pháp(1946-1954) và chống Mĩ (1954-1975)
- Với đề tài này, tôi sử dụng kiến thức một số môn học khác như Địa lí, Ngữ
văn, Âm nhạc, Toán, Tin học... để giảng dạy và làm nổi bật những nội dung trọng
tâm của tiết học.
- Quá trình thực hiện đề tài, tôi mong muốn thực hiện giờ học Lịch sử thực
sự là một giờ học hấp dẫn, có ý nghĩa giáo dục, giáo dưỡng và thực sự tạo được
hứng thú học tập và phát triển toàn diện cho học sinh.
- Tìm ra phương pháp dạy học theo hướng tích cực để giảm bớt sự khô khan
trong giờ học và đưa ra phương pháp bổ trợ nhằm kích thích sự hứng thú trong học
tập ở các em
- Góp một kinh nghiệm nhỏ bé trong việc giải quyết thực trạng việc dạy và
học lịch sử địa phương ở các trường trung học phổ thông nói chung và THPT
chuyên Lam Sơn nói riêng.


niệm dạy học hiện đại nhằm phát huy tính tích cực của học sinh, đồng thời nâng
cao chất lượng giáo dục, làm cho người học nhận thức được sự phát triển của xã
hội một cách liên tục, thống nhất, thấy được mối quan hệ hữu cơ giữa các lĩnh vực
của đời sống xã hội, khắc phục được tính tản mạn, rời rạc trong kiến thức.
Đây là một giải pháp không mới nhưng phù hợp và hiệu quả để nâng cao chất
lượng bài học.
2. Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

4


- Hiện nay, các trường THPT thực hiện nội dung giảng dạy trên cơ sở phân
phối chương trình do nhà trường chủ động biên soạn căn cứ trên điều kiện thực tế
của đơn vị nhưng phải tuân thủ theo chương trình khung của Bộ Giáo dục và Đào
tạo ban hành từ năm học 2009-2010. Về thời lượng, đối với cấp THPT, lớp 12 là 2
tiết/năm học.
- Thực tế Trường THPT chuyên Lam Sơn cũng có thực trạng thầy cô dạy sử
thường rất ngại dạy các tiết lịch sử địa phương bởi nhiều lý do:
+Thứ nhất, Chương trình sử địa phương không có một bài dạy cụ thể nào,
phần lớn đều do các thầy cô chủ động biên soạn và thực hiện. Vì không có giáo án
thống nhất, lại bố trí ở cuối kỳ nên thường bị bỏ qua hoặc cho học sinh tự tìm hiểu
lấy. Điều này dẫn đến nhiều bất cập khi thực hiện triển khai tiết dạy lịch sử địa
phương.
+Thứ hai, môn sử vốn được xem là “môn phụ” nên giáo viên có rất ít giờ
trên lớp (thường mỗi khối lớp chỉ có 1-2 tiết/tuần), nếu vì lý do gì mà phải nghỉ học
tất nhiên sẽ chậm chương trình và 2 tiết dạy sử địa phương được thầy cô chủ yếu
dùng để dạy bù chương trình chậm.
+Thứ ba, mỗi một giáo viên có một quan điểm và thế mạnh khác nhau về nội
dung và phương pháp dạy lịch sử địa phương nên khó thống nhất nội dung này.
Thầy cô giáo muốn dạy tốt tiết lịch sử địa phương thường phải bỏ ra rất nhiều công

- Tuy nhiên để có sáng kiến kinh nghiệm này thì bản thân tôi gặp một thuận
lợi rất cơ bản là từ năm học 2010-2011, Trường THPT chuyên Lam Sơn đã lắp máy
chiếu đa năng trên tất cả các phòng học. Thêm vào đó, tôi cũng biết thiết kế và sử
dụng giáo án điện tử nên việc thực hiện rất thuận tiện và thấy hiệu quả trực tiếp rõ rệt.
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1.Nhận thức:

6


-Trc ht tụi phi xỏc nh ỳng v trớ v vai trũ ca lch s a phng
trng trung hc ph thụng.
- Th hai, tỡm hiu cỏc kin thc liờn mụn liờn quan n bi dy
- Th ba, vn dng kin thc liờn mụn thit k giỏo ỏn
- Th t, giao nhim v c th tng ni dung trong bi cho hc sinh tỡm hiu
trc nhm nõng cao hiu qu gi hc.
2.3.2.T chc thc hin
- Tụi ó ỏp dng kin thc liờn mụn dy phn Lch s a phng lp 12 vi ni
dung: Vai trũ ca Thanh Húa trong cuc khỏng chin chng Phỏp (1946-1954)
v chng M (1954-1975) nh sau:

LCH S A PHNG
Vai trũ ca Thanh Húa trong cuc khỏng chin chng Phỏp (1946-1954)
v chng M (1954-1975)
I. Mc tiờu bi hc
1. V kin thc
- Hiu rừ vai trũ to ln ca nhõn dõn Thanh Húa trong hai cuc khỏng chin
thn thnh ca dõn tc l khỏng chin chng Phỏp v chng M. Thanh Húa luụn
xng ỏng l hu phng ln trong hai cuc khỏng chin
2. V t tng:

Hot ng ca giỏo viờn v hc sinh
* Hot ng tp th

Kin thc c bn
1. V trớ ca Thanh Hoỏ

- Trc ht tụi trỡnh chiu lc Vit Nam hc trong cuc khỏng chin
sinh nh hỡnh v trớ ca Thanh Húa v phỏt vn: chng Phỏp v chng M .
Tờn gi Thanh Húa cú t bao gi? í ngha ca tờn
gi ú?
=> Mc ớch l hc sinh cú th hiu kin thc
s ng v vựng t mỡnh ang sinh sng v hc
tp. Trờn thc t rt nhiu hc sinh khụng h bit gỡ
8


về kiến thức này.
- Sau đó tôi trình chiếu bản đồ hành chính Thanh
Hóa và tiếp tục phát vấn:
- Nêu vài nét về vị trị trí địa lí của Thanh Hóa?
- Học sinh trả lời và bổ sung cho nhau. Giáo viên
nhận xét và chốt lại ý chính.
=> Đây là nội dung mà tôi vận dụng kiến thức địa
lí để học sinh hiểu rõ không những về vị trí như
tiếp giáp những tỉnh nào? Địa thế sông, núi, rừng,
biển, tài nguyên khoáng sản ra sao?. Từ đó có thể
hiểu được vì sao vùng đất Thanh Hóa lại có vị thế
đắc địa như một vương quốc riêng và điều đó đã
tác động hình thành nên tính cách, phong tục của
người dân nơi đây? Tại sao gọi gọi là vùng đất đế

Hóa của Pháp từ khi Pháp mở rộng chiến tranh
xâm lược 1946 trở đi . Đồng thời cung cấp số liệu

2. Vai trò của nhân dân
Thanh Hóa trong cuộc
kháng

chiến

chống

Pháp (1946-1954)

quân dân Thanh Hóa đã đánh bao nhiêu trận, diệt
bao biêu tên, thu bao nhiêu vũ khí..Phần này tôi sử
dụng kiến thức địa lí thông qua việc so sánh các số
liệ bằng biểu đồ .
- Sau đó tôi minh họa bằng hai ví dụ :
+ Minh họa thứ nhất tôi nêu vấn đề để học sinh trả
lời : Các em có biết vì sao trong khuôn viên của cơ
quan Công an Tỉnh Thanh Hóa có tượng đài một
người phụ nữ tên là Nguyễn Thị Lợi và ở Sầm Sơn
cũng có một ngôi trường mang tên Trường THPT
Nguyễn Thị Lợi không ? Bà là ai ? Có chiến công
gì ?
- Sau khi học sinh nêu sự hiểu biết của mình, tôi
nhận xét, bổ sung, tạo biểu tượng về nhân vật qua
việc trình chiếu hình ảnh, tường thụât trận đánh để
minh họa cho tinh thần chiến đấu của một điệp báo
viên, dù không phải quê gốc ở Thanh Hóa, nhưng

của cho tiền tuyến, đặc
biệt là chiến dịch Điện
Biên Phủ.

phong, dân công phục vụ kháng chiến, xe đạp thồ,
thuyền các loại... thông qua tiếp tục vận dụng kiến
thức và kĩ năng của môn địa lí bằng các loại bảng
biểu, kết hợp trình chiếu một số hình ảnh minh hoạ
như : Anh Cao Văn Tỵ chở 320kg trên chiếc xe đạp
thồ trong chiến dịch Điện Biên Phủ, Xe cút kít của
ông Bầm được trưng bày tại Bảo tàng Chiến thắn
lịch sử Điện Biên Phủ, mũ, quần áo, dép cao su, túi
xách… những vận dụng quen thuộc của dân công
Thanh Hóa dùng để phục vụ chiến dịch Điện Biên
Phủ...
=> Thông qua những đóng góp này học sinh sẽ
hiểu rõ vì sao trong lần thứ hai về thăm Thanh
Hóa, Hồ Chí Minh nói “ Bây giờ tiếng Việt Nam
đến đâu, tiếng Điện Biên Phủ đến đó. Tiếng Điện
11


Biên Phủ đến đâu, đồng bào Thanh Hóa cũng có
một phần vinh dự đến đó” .

=> Ý nghĩa : Góp công góp

- Tôi đưa ra câu hỏi chốt ý: Những đóng góp của sức làm nên thắng lợi của
nhân dân Thanh Hóa có ý nghĩa gì trong cuộc cuộc kháng chiến chống Pháp,
kháng chiến chống Pháp?

gương tiê biểu của quân dân Thanh Hóa mà em
biết?.
- Tôi sử dụng công nghệ thông tin trình chiếu một
số đoạn phim tư liệu về chiến thắng Hàm Rồng Nam Ngạn ngày 3 và 4 tháng 4 năm 1965 kết hợp
với âm nhạc như bài hát “Chào sông Mã anh
hùng”, “ Hoan hô các cụ già bắn rơi máy bay”, tranh
ảnh... để minh họa. Mục đích là để học sinh hiểu ,
sâu thêm về những năm tháng bi hùng của quê
hương, giáo dục tình cảm, đạo đức cho học sinh.
- Đồng thời tôi tiếp tục sử dụng kiến thức địa lí và
Toán thông qua việc lập các bảng biểu, tính phần
trăm các số lượng về trận đánh, số máy bay bị bắn
rơi, tàu chiến bị chìm, giặc lái bị bắt sống, thanh
12


niên nhập ngũ... của Thanh Hóa trong tỉ lệ phần
trăm của cả nước.
- Sau đó, tôi chốt luận điểm thứ nhất bằng câu hỏi:
Vậy, Thanh hó có đóng góp gì trong cuộc kháng - Giữ vững mạch máu giao
chiến chống Mĩ, đặc biệt là trong hai cuộc chiến thông Bắc Nam, nối liền con
tranh phá hoại?

đường chiến lược chi viện co

- Tôi đưa ra câu hỏi chốt ý: Những đóng góp của miền Nam.
nhân dân Thanh Hóa có ý nghĩa gì trong cuộc - Chi viện sức người, sức của
kháng chiến chống Mĩ?

hết sức to lớn cho tiền tuyến

bằng súng bộ binh, huyền thoại sống Lò Văn
Bường bị giặc bắn vào mắt vẫn chống cự đến cùng,
người tham gia bắt sống tướng Đờcátxtơri Đào
Văn Hiếu, anh hùng Trần Đức, Lê Công Khai.
- Mục đích : Học sinh biết được những con người,
những chiến tích tiêu biểu không chỉ làm rạng danh
quê hương mà cò rạng danh non sông. Đặc biệt
trong mỗi thời khắc quan trọng của lịch sử đều có
có mặt của những người con Thanh Hóa. Từ đó,
giáo dục học sinh sự cảm phục, trân trọng, biết ơn,
thêm yêu quê hương và cố gắng xứng đáng với các
thế hệ cha ông.
- Tôi chốt lại bài học bằng một câu hỏi: Em biết gì
về những việc mà Đảng bộ, chính quyền và nhân
dân Thanh Hóa đã tri ân những người có công với
nước? Liên hệ bản thân ?.(hoặc sau khi học xong
bài này em có dự định làm những gì để góp phần
tri ân
các thế hệ cha ông đã không ngại hi sinh xương
máu cho độc lập, tự do, hòa bình thống nhất của
Tổ quốc?
- Kết thúc bài giảng, cùng với những lời dặn dò
cho tiết học mới tôi sẽ lồng vào ca khúc “ Khúc
tình ca Thanh Hóa” của nhạc sĩ Nguyễn Trọng”
hoặc bài ráp qua video “Quê tôi Thanh Hóa”.

2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
14



phố Thanh Hóa và cả những nhân vật lịch sử được lấy để đặt tên các đường phố
Thanh Hóa.
+ Đối với bản thân, tôi rút ra được nhiều kinh nghiệm trong quá trình thiết kế
giáo án, nâng cao trình độ, cách tổ chức giờ học hiệu quả từ đó áp dụng vào các tiết
học lịch sử dân tộc góp một giải pháp « kéo » học sinh về với môn lịch sử.
+ Đối với đồng nghiệp, khi dự giờ các đồng nghiệp đánh giá cao về mọi mặt.
Chúng tôi đã nhận xét, góp ý, bổ sung hoàn chỉnh và hai năm học 2015-16 và 201617 đã lấy làm giáo án chung để dạy phần lịch sử địa phương.
Điều đó chứng minh rằng vận dụng kiến thức liên môn giảng dạy lịch sử địa
phương ở trường THPT là một trong những giải pháp có hiệu quả để nâng cao chất
lượng học tập của học sinh lớp 12 trường THPT chuyên Lam Sơn. Kết quả cho thấy
chất lượng bộ môn được nâng cao, học sinh thấy yêu thích học môn lịch sử, giờ dạy
lịch sử thêm sinh động và hấp dẫn.

16


III. KẾT KUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Một giờ học đạt hiệu quả phải là giờ học không chỉ tạo được cho học sinh
hứng thú học tập mà còn cần ở học sinh khả năng nắm bắt kiến thức và kĩ năng vận
dụng kiến thức ấy vào cuộc sống. Giờ học đó không thể được tạo ra trên cơ sở của
một giờ học đơn điệu, thiếu sự linh động, sáng tạo của người thầy. Việc dạy học đối
với bộ môn Lịch sử cũng vậy, muốn làm được điều đó mỗi thầy giáo, cô giáo luôn
phải có sự trau rồi tri thức, tìm tòi, sáng tạo không ngừng để nâng cao chất lượng
dạy học.
Giải pháp mà tôi trình bày ở trên đã được đúc kết kinh nghiệm từ quá trình
giảng dạy thực tế trong một môi trường làm việc chuyên nghiệp, nghiêm túc. Kết
quả đạt được đã được kiểm nghiệm. Thầy trò hiểu nhau hơn khi tôi tìm được cách
thức truyền thụ kiến thức thích hợp. Học sinh ngày càng mạnh dạn, tự tin, say mê
tìm tòi, học hỏi trao đổi. Điều đó càng khiến tôi không ngừng tìm tòi nghiên cứu
kiến thức và phương pháp dạy học hiệu quả nhất. Đó cũng là động lực để tôi hoàn

Hóa, tập 1, NXN Khoa học xã hội, Hà Nội.
`2. Ban nghiên cứu và Biên soạn lịch sử Thanh Hóa (1994), Lịch sử Thanh
Hóa, tập 2, NXN Khoa học xã hội, Hà Nội.
3. Ban nghiên cứu và Biên soạn lịch sử Thanh Hóa (2002), Lịch sử Thanh
Hóa, tập 3, NXN Khoa học xã hội, Hà Nội.
4. Tỉnh ủy - Hội đồng nhân dân - Uur ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa (2000),
Địa chí Thanh Hóa, tậpp 1, NXB Văn hóa Thông tin, Hà Nội
5. Tỉnh ủy - Hội đồng nhân dân - Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa (2004),
Địa chí Thanh Hóa, tập 2, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội
6. Nguyễn Quang Thắng, Nguyễn Bá Thẻ (2006), Từ điển nhân vật lịch sử
Việt Nam, NXB Tổng hợp, Thành phố Hồ Chí Minh
7. Tài liệu bồi dưỡng kiến thức lịch sử địa phương Thanh Hóa dành cho giáo
viên THPT cuả Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa
8. Tài liệu tập huấn Dạy học tích hợp liên môn, lĩnh vực khoa học xã hội năm
2015 của Bộ giáo dục và Đào tạo
9. Phan Ngọc Liên (Chủ biên) (2002), Phương pháp dạy học lịch .sử, NXB
Đại học sư phạm
10. Một số hình ảnh, clip, bài hát khai thác từ mạng Internet.

19