ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LÊ THỊ NGA

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO
CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ ĐỊA PHƢƠNG Ở
TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN BA VÌ – HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGHÀNH SƢ PHẠM LỊCH SỬ

HÀ NỘI – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LÊ THỊ NGA

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO
CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ ĐỊA PHƢƠNG Ở
TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN BA VÌ – HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGHÀNH SƢ PHẠM LỊCH SỬ
CHUYÊN NGÀNH: Lí luận và phƣơng pháp dạy học bộ môn Lịch sử
Mã số: 60 14 01 11

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Văn Ninh

HÀ NỘI – 2015


- HS

:

Học sinh

- GV

:

Giáo viên

- THPT

:

Trung học phổ thông

- TNST

:

Trải nghiệm sáng tạo

ii


MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN .................................................................................................... i
DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN................... ii

1.1.5. Vai trò của hoạt động trải nghiệm sáng tạo. ........................................ 32
1.1.6. Ý nghĩa của học tập trải nghiệm sáng tạo trong dạy học Lịch sử ........ 34
iii


1.1. Cơ sở thực tiễn ......................................................................................... 35
1.2.1. Thực trạng dạy và học Lịch sử ở trường phổ thông ............................. 35
1.2.2. Thực trạng của việc tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo
trong dạy học Lịch sử ở trường THPT ............................................................ 36
1.2.2.1. Mục đích ............................................................................................. 36
1.2.2.2. Đối tượng khảo sát ............................................................................. 36
12.2.3. Nội dung khảo sát................................................................................ 37
1.2.2.4. Phương pháp khảo sát........................................................................ 37
1.2.2.5. Kết quả khảo sát ................................................................................. 37
TIỂU KẾT CHƢƠNG 1 ............................................................................... 40
1.Về cơ sở lí luận ............................................................................................ 40
2. Về mặt cơ sở thực tiễn ................................................................................ 41
CHƢƠNG 2..................................................................................................... 42
MỘT SỐ HÌNH THỨC VÀ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC
TẬP TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ ĐỊA
PHƢƠNG Ở TRƢỜNG THPT HUYỆN BA VÌ – HÀ NỘI .......................... 42
2.1. Cấu trúc, mục tiêu, nội dung chƣơng trình Lịch sử phổ thông ................ 42
2.1.1. Cấu trúc ................................................................................................. 42
2.1.2. Mục tiêu................................................................................................. 43
2.2.3. Nội dung chương trình môn Lịch sử THPT .......................................... 44
2.2. Xác định nội dung phần lịch sử địa phƣơng thành phố Hà Nội trong
chƣơng trình Lịch sử THPT cần tổ chức hoạt động học tập TNST. ............... 46
2.2.1. Mục tiêu ................................................................................................. 46
2.2.2. Xác định nội dung kiến thức lịch sử địa phương thành phố Hà Nội để tổ
chức hoạt động học tập TNST. ........................................................................ 48

PHỤ LỤC ........................................................................................................ 77
PHỤ LỤC 1: PHIẾU KHẢO SÁT VÀ KẾT QUẢ KHẢO SÁT ................... 77
Phụ lục 1.1: PHIẾU ĐIỀU TRA (DÀNH CHO GIÁO VIÊN) ....................... 77
Phụ lục 1.2: KẾT QUẢ ĐIỀU TRA GIÁO VIÊN .......................................... 79
Phụ lục 1.3: PHIẾU ĐIỀU TRA (DÀNH CHO HỌC SINH) ........................ 82
Phụ lục 1.4: KẾT QUẢ ĐIỀU TRA HỌC SINH............................................ 84
PHỤ LỤC 2 ..................................................................................................... 87
Phụ lục 2.1: KẾ HOẠCH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP TRẢI
NGHIỆM SÁNG TẠO TẠI DI TÍCH LỊCH SỬ - VĂN HÓA ĐÌNH CHU
QUYẾN - BA VÌ. ............................................................................................ 87
v


Phụ lục 2.2. KẾ HOẠCH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP TRẢI
NGHIỆM SÁNG TẠO TẠI LÀNG NÓN PHÚ CHÂU – BA VÌ. ................. 93
Phụ lục 2.3: CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ ............................................................. 98
Phụ lục 2.4: PHIẾU ĐIỀU TRA SAU QUÁ TRÌNH THỰC NGHIỆM ...... 101
Phụ lục 2.5. MỘT SỐ BÀI VIẾT CỦA HỌC SINH SAU BUỔI TRẢI
NGHIỆM TẠI LÀNG NÓN PHÚ CHÂU – BA VÌ – HÀ NỘI. .................. 103
Phụ lục 2.6: MỘT SỐ HÌNH ẢNH TRONG BUỔI HỌC TẬP TRẢI NGHIỆM
TẠI LÀNG NÓN PHÚ CHÂU VÀ ĐÌNH CHU QUYẾN - BA VÌ – HÀ NỘI.
....................................................................................................................... 106

vi


MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Ngƣời Việt Nam từ xƣa vẫn quan niệm: “Trăm hay không bằng tay quen”.
“Học đi đôi với hành”, “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”. Để nhấn mạnh yếu

dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học…” [23, tr. 5].
Theo đó quan điểm chỉ đạo của Đảng là: “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ
yếu trang bị kiến thức sang phát triến toàn diện năng lực và phẩm chất người học.
Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với
giáo dục gia đình và giáo dục xã hội” [23, tr. 2]. Điều đó cho thấy, việc đổi mới
hình thức, phƣơng pháp dạy học theo Chƣơng trình mới sau năm 2015 đặc biệt nhấn
mạnh hình thức học tập trải nghiệm
Trong những năm qua, bộ môn Lịch sử ở trƣờng phổ thông là một trong những
môn học bị cho là môn “phụ”, nặng nề, nhàm chán, khô khan thậm chí là môn học
mà học sinh “sợ nhất”. Tâm lý sợ dẫn đến chán ghét môn học đã làm chất lƣợng dạy
và học thấp, làm cho xã hội không khỏi lo lắng. Nâng cao chất lƣợng dạy và học
lịch sử đang là vấn đề bức thiết đặt ra. Một trong những giải pháp góp phần nâng
cao chất lƣợng dạy học theo Dự thảo chƣơng trình mới sau năm 2015 là tổ chức
hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học lịch sử. Hoạt động học tập trải nghiệm
sáng tạo là hình thức học tập gắn học tập với thực tiễn, gắn giáo dục trong nhà
trƣờng với giáo dục ngoài xã hội, “phá vỡ” không gian lớp học, đồng thời có sự
tham gia của nhiều nguồn lực xã hội vào quá trình giáo dục. Đây là một hình thức tổ
chức dạy học tạo điều kiện cho học sinh có những trải nghiệm khám phá mới mẻ,
qua đó góp phần hình thành năng lực, kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng sƣu tầm,
đánh giá tƣ liệu sự kiện lịch sử, phát triển năng lực ngƣời học.
Nhƣ vây, việc đƣa hoạt động giáo dục trải nghiệm vào xây dựng cấu trúc
chƣơng trình giáo dục phổ thông mới đã cho thấy tầm quan trọng của hình thức dạy
học này trong việc nâng cao chất lƣợng dạy và học nói chung và dạy học Lịch sử
nói riêng.
Xuất phát từ thực tiễn dạy học Lịch sử ở trƣờng phổ thông hiện nay và yêu cầu
của việc tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo cho học sinh trong dạy học
Lịch sử, chúng tôi lựa chọn vấn đề “: Tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm sáng
tạo cho học sinh trong dạy học Lịch sử địa phương ở trường THPT huyện Ba Vì
– Hà Nội” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn tốt nghiệp của mình.


xung quanh, tƣơng tác trong môi trƣờng xã hội, đã giúp hình thành tâm lý ngƣời.
Vận dụng nguyên lý trên trong giáo dục, L.X. Vƣgôtxki, nhà Tâm lí học Hoạt
động nổi tiếng trong nghiên cứu của mình đã chỉ ra rằng: “trong giáo dục, trong một

3


lớp học, cần coi trọng sự khám phá có trợ giúp (assisted discovery) hơn là sự tự
khám phá. Ông cho rằng sự khuyến khích bằng ngôn ngữ của giáo viên và sự cộng
tác của các bạn cùng tuổi trong học tập là rất quan trọng” [25, tr. 13]. Điều này
cho thấy để hình thành tri thức, kỹ năng, kĩ xảo có hiệu quả cao, không chỉ coi trọng
sự chỉ dẫn, hƣớng dẫn của giáo viên mà phải coi trọng hoạt động cùng nhau, coi
trọng sự hợp tác, làm việc cùng nhau giữa những ngƣời học.
Còn nhà Tâm lí học Nhận thức hàng đầu là Jean Piaget chuyên nghiên cứu bản
chất nhận thức từ góc độ cá nhân, cũng đã có những kết luận trùng hợp với L.X.
Vƣgôtxki khi nghiên cứu nhận thức ở ngƣời. Lí thuyết của J. Piaget về sự giải quyết
mâu thuẫn trong quá trình phát triển nhận thức đã cho rằng: “các cá nhân, trong
trường hợp tương tác cùng nhau, khi có những mâu thuẫn nhận thức xuất hiện đã
tạo ra sự mất cân bằng về nhận thức, do đó đã thúc đẩy khả năng và hoạt động
nhận thức, thúc đẩy sự phát triển nhận thức của mỗi người” [35, tr. 32]
Trong những năm 80 – 90 của thế kỉ XX Lý thuyết Kiến tạo ra đời và phát triển
, các tác giả của Lý thuyết Kiến tạo quan niệm hoạt động học là quá trình ngƣời học
tự kiến tạo, tự xây dựng tri thức cho chính mình. “Người học tự xây dựng những
cấu trúc trí tuệ riêng về nội dung học, lựa chọn những thông tin phù hợp, giải nghĩa
thông tin trên cơ sở vốn kinh nghiệm (tri thức đã có) và nhu cầu hiện tại, bổ sung
những thông tin mới để tìm ra ý nghĩa của tài liệu mới” [35, tr. 34 ]. Nhƣ vậy, hoạt
động học là quá trình ngƣời học tự kiến tạo tri thức cho chính mình chứ không phải
giáo viên mang sẵn lời giải đến cho họ, Ngoài ra, Lý thuyết Kiến tạo còn cho rằng:
hoạt động học đƣợc hiểu không phải là hoạt động nhận thức cá nhân thuần túy mà là
hoạt động cá nhân trong sự tƣơng tác, giao lƣu với các cá nhân khác, chịu ảnh

những điều này để thực hiện các hoạt động khác trong tương lai.
Trong cuốn “Phương pháp dạy học lịch sử ở trường phổ thông”, tác giả
Vaghin, đã khẳng định vai trò quan trọng của hoạt động ngoại khóa trong dạy học
lịch sử. Tác giả cũng chỉ rõ nội dung của hoạt động ngoại khóa rất phong phú và
phân loại các loại hoạt động này theo nguồn nhận thức: lời nói của giáo viên, sử
dụng tài liệu thành văn, đồ dùng trực quan, đồng thời tác giả cũng nhấn mạnh 16
hình thức ngoại khóa: đọc sách, công tác lịch sử địa phƣơng, tham quan di tích lịch
sử….Nhƣ vậy, thông qua hoạt động ngoại khóa học sinh sẽ đƣợc tham gia trực tiếp
vào các hoạt động nhằm hình thành những năng lực.
Trong cuốn “Phương pháp dạy học lịch sử ở trường trung học” do N.G. Đairi
(Chủ biên), cũng đề cập đến tầm quan trọng của hoạt động ngoại khóa. Đồng thời tác
giả đã nêu ra ý kiến thay từ “công tác ngoại khóa” bằng từ “hoạt động ngoài lớp” và
đề xuất một số nội dung cơ bản của hoạt động ngoài lớp trong dạy học lịch sử.

5


Nhƣ vậy, các lý thuyết trên đều khẳng định vai trò, tầm quan trọng của hoạt
động, của sự tƣơng tác, của kinh nghiệm đối với sự hình thành nhân cách con
ngƣời. Năng lực chỉ đƣợc hình thành khi chủ thể đƣợc hoạt động, đƣợc trải nghiệm.
Những quan điểm này chính là cơ sở lý thuyết cho việc xây dựng hoạt động trải
nghiệm trong giáo dục.
Vận dụng quan điểm học tập trải nghiệm sáng tạo, rất nhiều các quốc gia trên
thế giới đã đƣa học tập trải nghiệm sáng tạo vào chƣơng trình giáo dục từ rất sớm
và đạt đƣợc hiệu quả cao trong giáo dục.
Tại Hàn Quốc (một trong những quốc gia có nền giáo dục phát triển nhất của
khu vực), trong cuốn “ Hoạt động trải nghiệm sáng tạo” – Bộ KH - KT và GD Hàn
Quốc, 2009, đã nói tới một trong những chƣơng trình đổi mới của giáo dục Hàn
Quốc là hoạt động trải nghiệm sáng tạo. Hoạt động trải nghiệm sáng tạo là những
hoạt động nằm ngoài các hệ thống các môn học trong nhà trƣờng, đó là những hoạt

Xác định tầm quan trọng của hoạt động TNST trong dạy học, Nghị quyết Hội
nghị trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo có đề
cập đến vấn đề tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh nhƣ là một
phƣơng pháp dạy học tích cực trong quá trình dạy học. Hoạt động trải nghiệm sáng
tạo bản chất là những hoạt động giáo dục nhằm hình thành và phát triển cho học
sinh phẩm chất tƣ tƣởng, ý chí tình cảm, giá trị và kĩ năng sống và những năng lực
cần có của con ngƣời trong xã hội hiện đại. Nội dung của hoạt động trải nghiệm
sáng tạo đƣợc thiết kế theo hƣớng tích nhiều lĩnh vực, môn học thành các chủ điểm
mang tính chất mở. Hình thức và phƣơng pháp tổ chức đa dạng, phong phú, mềm
dẻo, linh hoạt, mở về không gian thời gian, quy mô, đối tƣợng và số lƣợng…để học
sinh có nhiều cơ hội tự trải nghiệm và phát huy tối đa khả năng sáng tạo của các em.
Trong Dự thảo Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể Việt Nam sau 2015,
cũng đề cập đến 8 lĩnh vực học tập chủ chốt và hoạt động giáo dục với tên gọi hoạt
động trải nghiệm sáng tạo. Trong đó, hoạt động trải nghiệm sáng tạo là hoạt động
mới với cả 3 cấp học, đƣợc phát triển từ các hoạt động tập thể, hoạt động ngoài giờ
lên lớp, ngoại khóa của chƣơng trình hiện hành, đƣợc thiết kế thành các chuyên đề
tự chọn nhằm giúp học sinh phát triển các năng lực, kỹ năng, niềm tin, đạo
đức…nhờ vận dụng những tri thức, kiến thức, kỹ năng đã học đƣợc từ nhà trƣờng
và những kinh nghiệm của bản thân vào thực tiễn cuộc sống một cách sáng tạo
thông qua các hình thức và phƣơng pháp chủ yếu nhƣ: tham quan, thực địa, câu lạc
bộ, hoạt động xã hội/tình nguyện, diễn đàn, giao lƣu, hội thảo, trò chơi, cắm trại,
thực hành lao động. Điều này cho thấy tầm quan trọng của hoạt động trải nghiệm

7


sáng tạo cũng nhƣ định hƣớng đổi mới mạnh mẽ hoạt động này ở trƣờng phổ thông
trong giai đoạn tới.
Ở Việt Nam, một số công trình nghiên cứu về lí luận dạy học cũng đề cập đến
vấn đề tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo. Ngƣời đầu tiên nghiên cứu


Bài viết của PGS.TS. Đỗ Ngọc Thống nghiên cứu “Hoạt động trải nghiệm
sáng tạo – kinh nghiệm quốc tế và vấn đề của Việt Nam”. Trong đó, tác giả giới
thiệu kinh nghiệm tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong giáo dục phổ thông
nƣớc Anh và Hàn Quốc. Đây đều là những nƣớc đã đƣa hoạt động trải nghiệm sáng
tạo vào chƣơng trình đào tạo từ sớm và đạt đƣợc những kết quả to lớn. Từ đó tác giả
đƣa ra kết luận: “Lâu nay chương trình giáo dục phổ thông Việt Nam đã có hoạt
động giáo dục nhưng chưa được chú ý đúng mức; chưa hiểu đúng vị trí, vai trò và
tính chất của các hoạt động giáo dục. Chưa xây dựng được một chương trình hoạt
động giáo dục đa dạng, phong phú và chi tiết với đầy đủ các thành tố của một
chương trình giáo dục. Chưa có hình thức đánh giá và sử dụng kết quả các hoạt
động giáo dục một cách phù hợp” [35, tr. 20].
ThS. Bùi Ngọc Diệp trong bài viết “Hình thức tổ chức các hoạt động trải
nghiệm sáng tạo trong nhà trường phổ thông”, cũng đƣa ra quan niệm về hoạt động
trải nghiệm sáng tạo trong nhà trƣờng phổ thông. Theo đó “Các em được chủ động
tham gia vào tất cả các khâu của quá trình hoạt động: từ thiết kế hoạt động đến
chuẩn bị, thực hiện và đánh giá kết quả hoạt động phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và
khả năng của bản thân; các em được trải nghiệm, được bày tỏ quan điểm, ý tưởng;
được đánh giá và lựa chọn ý tưởng hoạt động, được thể hiện, tự khẳng định bản
thân, được tự đánh giá và đánh giá kết quả hoạt động của bản thân, của nhóm mình
và của bạn bè,…” [35, tr. 85]. Hoạt động trải nghiệm diễn ra với nhiều hình thức
nhƣ: hoạt động câu lạc bộ, tổ chức trò chơi, diễn đàn, sân khấu tƣơng tác, tham
quan dã ngoại, hội thi, tổ chức sự kiện, hoạt động giao lƣu hay hoạt động chiến
dịch, hoạt động nhân đạo…
Bài viết của PGS.TS Đinh Thị Kim Thoa, ĐHGD - ĐHQGHN “ Hoạt động
trải nghiệm sáng tạo góc nhìn từ lí thuyết và học từ trải nghiệm” có đề cập đến sự
khác biệt giữa học đi đôi với hành, học thông qua làm và học từ trải nghiệm. Trong
đó, “học từ trải nghiệm gần giống với học thông qua làm nhưng khác ở chỗ là nó
gắn với kinh nghiệm và cảm xúc cá nhân” [35, tr. 49]. Tác giả cũng đƣa ra mô hình
và chu trình học từ trải nghiệm của David Kolb và vận dụng lý thuyết “Học từ trải

ta đƣa mô hình học tập này vào thực hiện và bƣớc đầu đạt kết quả tốt: Trƣờng phổ
thông vùng cao Việt Bắc, trƣờng THPT Tuyên Quang, trƣờng THPT Thực Nghiệm,
THPT Nguyễn Tất Thành…Ở mỗi trƣờng với đặc thù ở địa phƣơng và thực tiễn của
nhà trƣờng, mô hình học tập trải nghiệm đƣợc đƣa ra phù hợp.
Ở trƣờng phổ Vùng caoViệt Bắc đã tổ chức yêu cầu tổ nhóm nghiên cứu
tổng thể chƣơng trình SGK THPT ba năm nhằm tìm ra điểm hạn chế cần khắc phục,
xây dựng kế hoạch chi tiết cho từng môn theo định hƣớng phát triển năng lực học

10


sinh dựa trên nguyên tắc: phù hợp, phát huy đƣợc năng lực học sinh. Đảm bảo tình
logic, tính thống nhất giữa các môn học, đảm bảo thời lƣợng của các môn học.
Còn trƣờng THPT Nguyễn Tất Thành đã xây dựng và thực hiện đề án “Xây
dựng trƣờng phổ thông thực hành Nguyễn Tất Thành theo mô hình phát triển năng
lực chung” của chƣơng trình quốc gia, lựa chọn hình thức phù hợp với thực tiễn nhà
trƣờng đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực học sinh. Hình thức tổ chức dạy học đa
dạng gồm: dạy học dự án, dạy học trải nghiệm…Hình thức tổ chức dạy học này tạo
điều kiện cho học sinh đƣợc trải nghiệm, đƣợc khám phá, qua đó góp phần hình
thành năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, khả năng hợp tác và khát vọng
học tập suốt đời. Nhà trƣờng, ngoài hình thức học tập trên lớp, nhà trƣờng còn tiến
hành những hoạt động ngoài lớp giúp cho không gian lớp học đƣợc mở rộng thêm.
Các hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh đã đƣợc nhà trƣờng tổ chức nhƣ:
- Các hoạt động tập thể “Chào học sinh lớp 10” dành cho khối THPT, “Vui
tết trung thu” cho học sinh khối THCS, các chƣơng trình tham quan, dã ngoại, học
tập thực tế, chƣơng trình dạy kĩ năng sống, Học kì quân đội….
- Tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo chủ đề: cuộc thi
“Hùng biện tiếng Anh”, “Cuộc thi Sách và Tôi”, triển lãm tranh “Nơi cảm xúc
thăng hoa”…
Các mô hình học tập trải nghiệm trên đây không chỉ là sợi dây gắn kết ngƣời


4. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
4.1. Mục đích nghiên cứu
Khẳng định vai trò và ý nghĩa của hoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo, từ đó
đƣa ra các hình thức và biện pháp tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm trong dạy
học Lịch sử địa phƣơng ở trƣờng THPT huyện Ba Vì – Hà Nội.
4.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
+ Nghiên cứu cơ sở lí luận của việc tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo nhƣ
khái niệm, nội dung, yêu cầu, các hình thức tổ chức học tập trải nghiệm sáng tạo.
+ Nghiêm cứu cơ sở thực tiễn của hoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo.
+ Nghiên cứu nội dung chƣơng trình môn Lịch sử THPT, phần Lịch sử địa
phƣơng của Hà Nội để xác định nội dung tiến hành hoạt động học tập trải nghiệm
sáng tạo.

12


+ Đề xuất các hình thức và biện pháp tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm
sáng tạo cho học sinh trong dạy học Lịch sử địa phƣơng ở trƣờng THPT huyện Ba
Vì – Hà Nội.
+ Thực nghiệm sƣ phạm để kiểm chứng tính khả thi của đề tài.

5. Cơ sở phƣơng pháp luận, phƣơng pháp nghiên cứu
5.1. Cơ sở phương pháp luận
Dựa trên lí luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tƣ tƣởng Hồ Chí Minh, quan
điểm đƣờng lối của Đảng và Nhà nƣớc về giáo dục và đổi mới phƣơng pháp dạy
học Lịch sử.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
+ Phƣơng pháp nghiên cứu lí thuyết: đọc và phân tích, tổng hợp các tài liệu
về Tâm lí học, Giáo dục học, các tài liệu chuyên khảo, tài liệu lịch sử, phƣơng pháp

phạm, Đại học giáo dục, giáo viên môn Lịch sử và bản thân tác giả luận văn vận
dụng trong quá trình dạy học lịch sử ở trƣờng phổ thông.

9. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn cấu trúc
thành 2 chƣơng:
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA HOẠT ĐỘNG HỌC
TẬP TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƢỜNG
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Chƣơng 2: : MỘT SỐ HÌNH THỨC VÀ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC HOẠT
ĐỘNG HỌC TẬP TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO CHO HỌC SINH TRONG DẠY
HỌC LỊCH SỬ ĐỊA PHƢƠNG Ở TRƢỜNG THPT HUYỆN BA VÌ – HÀ NỘI

14


CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ
Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG.
1.1. Cơ sở lí luận
1.1.1. Một số khái niệm thuật ngữ cơ bản
Trải nghiệm
Trong đời sống hàng ngày, chúng ta thƣờng xuyên nhắc đến thuật ngữ trải
nghiệm, chính vì mức độ phổ biến của thuật ngữ này nên cũng có nhiều quan niệm
khác nhau về trải nghiệm
Từ điển tiếng Việt định nghĩa: Trải có nghĩa là “đã từng qua, từng biết, từng
chịu đựng”, còn nghiệm có nghĩa là “kinh qua thực tế nhận thấy điều đó đúng”. Nhƣ
vậy, trải nghiệm có nghĩa là quá trình chủ thể đƣợc trực tiếp tham gia hoạt động và
rút ra những kinh nghiệm cho bản thân .

văn hóa thì sáng tạo đó đƣợc xét trên bình diện xã hội.
Năng lực
Năng lực là một phạm vi trung tâm của tâm lí học và đã đƣợc nhiều tác giả
tiến hành nghiên cứu. Tuy nhiên, hiện nay vẫn chƣa có một khái niệm thống nhất về
năng lực. Nhƣng rất nhiều tác giả có chung quan điểm về định nghĩa năng lực.
Trong tài liệu tập huấn “Kỹ năng xây dựng và tổ chức các hoạt động trải
nghiệm sáng tạo trong trường trung học”, năng lực đƣợc hiểu “là tổ hợp các thuộc
tính độc đáo của cá nhân, phù hợp với yêu cầu của một hoạt động nhất định, đảm
bảo cho hoạt động đó có hiệu quả; Hay nói cách khác, năng lực là khả năng vận
dụng các kiến thức, kỹ năng, thái độ, niềm tin, giá trị… vào việc thực hiện các
nhiệm vụ trong những hoàn cảnh cụ thể của thực tiễn”[10, tr. 28].
Trong cuốn “Dạy học tích hợp phát triển năng lực học sinh” của tác giả Đỗ
Hƣơng Trà (chủ biên), các tác giả đã định nghĩa năng lực là “khả năng huy động
tổng hợp các kiến thức, kĩ năng và các thuộc tính tâm lí cá nhân khác như hứng thú,
niềm tin, ý chí…để thực hiện thành công một loại công việc trong một bối cảnh nhất
định”[48, tr. 7].
Hoạt động giáo dục, hoạt động dạy học và hoạt động TNST
Theo nghĩa rộng hoạt động giáo dục là “những hoạt động có chủ đích, có kế
hoạch hoặc có sự định hướng của nhà giáo dục, được thực hiện thông qua những
cách thức phù hợp để chuyển tải nội dung giáo dục tới người học nhằm thực hiện

16


mục tiêu giáo dục” [9, tr. 44 ]. Hoạt động giáo dục này bao gồm: hoạt động dạy
học và hoạt động giáo dục theo nghĩa hẹp.
Hoạt động giáo dục theo nghĩa hẹp đƣợc hiểu là những hoạt động có chủ đích,
có kế hoạch, do nhà giáo dục định hướng, thiết kế, tổ chức trong và ngoài giờ học,
trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục theo nghĩa hẹp, hình
thành ý thức, phẩm chất, giá trị sống, hay các năng lực tâm lý xã hội…