Bộ YTẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÁI BÌNH
'k mkmk'kmk—

LÊ ANH TUÂN

THựC TRẠNG TAI NẠN THƯƠNG TÍCH VÀ
CÔNG TÁC QUẢN LÝ, sơ CẤP cứu TẠI HUYỆN
HƯNG NGUYÊN TỈNH NGHỆ AN NĂM 2014

LUẬN ÁN CHUYÊN KHOA CẤP II


Bộ YTẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÁI BÌNH
---------'k 'k&'k *----------------

LÊ ANH TUÂN

THỤC TRẠNG TAI NẠN THƯƠNG TÍCH VÀ
•••

CÔNG TÁC QUẢN LÝ, so CẤP cứu TẠI HUYỆN
HUNG NGUYÊN TỈNH NGHỆ AN NĂM 2014
CHUYÊN NGÀNH : QUẢN LÝ Y TẾ
MÃ SÓ: CK.62.72.76.05

LUẬN ÁN BÁC Sĩ CHUYÊN KHOA CẤP II

Cán bộ hu’(ýng dẫn khoa học:



LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các sô
liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố
trong bất kỳ công trình nào khác.
Tác giả luận Ún

LÊ ANH TUẤN
ATLĐ

An toàn lao động

BHLĐ

Báo hộ lao động

ICD 10

International Classification of Diseases, Revision 10
Phân loại bệnh tật quốc tế chinh sửa lần thứ 10

TNGT

Tai nạn giao thông

TNLĐ

Tai nạn lao động

TNTT

Bảng 3.24. Tỷ lệ nhân viên y tê thôn cho răng có thê tự tin khi có tai nạn
thương tích xảy ra trên địa bàn.....................................................
Bảng 3.25. Tỷ lệ nhân viên y tế thôn biết và quản lý được các tai nạn thương


Trang

Biểu đồ 3.1. Phương tiện nạn nhân sử dụng khi bị tai nạn giao thông .... 37


10

ĐẬT VÁN ĐÈ
Trong những năm gần đây cùng với sự phát triển, tiến bộ mọi mặt về
kinh tế xã hội của đất nước, Việt Nam cũng phải đối mặt với sự gia tăng đến
mức báo động của tình hình tai nạn thương tích (TNTT). Theo Tổ chức Y tế
Thế giới (WHO), trên thế giới mỗi ngày có khoảng 16.000 người và hàng
năm có ít nhất 5,5 triệu người chết vì các loại tai nạn thương tích [42]. Kèm
theo một trường hợp tử vong do tai nạn thương tích lại có hàng trăm người bị
thương tích ở các mức độ khác nhau, nhiều người trong số họ bị di chứng tàn
tật suốt đời. Ớ nhiều nước, số người bị tai nạn thương tích phải nhập viện
chiếm 10-30% tổng số bệnh nhân, thiệt hại ước tính hàng nghìn tỷ đô la Mỹ,
chiếm 5-6% tổng thu nhập quốc dân. Tổ chức Y tế Thế giới xem chấn thương
là “Gánh nặng bệnh tật toàn cầu”.
Ớ Việt Nam, tai nạn thương tích đang dần trở thành một trong những
nguyên nhân hàng đầu gây tử vong tại các bệnh viện. Mồi năm ngành y tế
thống kê được khoảng 900.000 người bị tai nạn thương tích, trong đó có
34.000 người tử vong, chiếm 11% - 12% trong tổng số các trường hợp tử vong
chung toàn quốc. Trong số đó, nguyên nhân do tai nạn giao thông đứng hàng
đầu, sau tai nạn giao thông là các tai nạn cộng đồng khác, đặc biệt là ngộ độc,

kế hoạch phòng, chống tai nạn thương tích tại cộng đồng của ngành y tế giai
đoạn 2011 - 2015 [6], với những lý do trên, chúng tôi tiến hành đề tài:
"Thực trạng tai nạn thương tích và công tác quản lý, sơ cấp cứu tại

huyện Hưng Nguyên tỉnh Nghệ An năm 2014” với mục tiêu nghiên cứu
như sau:

/. Xác định tỷ lệ, đặc điểm tổn thương và nguyên nhân tai nạn thương
tích tại huyện Hưng Nguyên tỉnh Nghệ An năm 2014.
2. Mô tả tình trạng quản lý, sơ cấp cứu tai nạn thương tích tại địa bàn
nghiên cứu.


13
CHƯƠNG 1

TÓNG QUAN TÀI LIỆU
1.1.

Kiến thức chung về tai nạn thương tích
Tai nạn thương tích gây tổn hại sức khỏe người bị tai nạn và làm người

này phải nghỉ việc hoặc nghỉ học, cần chăm sóc y tế, làm hạn chế sinh hoạt
bình thường ít nhất 1 ngày hoặc làm chết người.
/. /. 1. Nguyên nhân tai nạn thương tích
Tai nạn thương tích (TNTT) có thể xảy ra theo nhiều cách và được chia
thành các nhóm chính dựa vào: Cơ chế TNTT; ý định/kiểu TNTT; bản chất
của TNTT; đặc điểm tổn thương của cơ thể; đặc điểm và hoạt động khi xảy ra
TNTT. Một phương pháp được dùng phổ biến để xác định nguyên nhân
TNTT là dựa vào sự có chủ ý hay không chù ý của nạn nhân và người khác.

như: lửa, ngộ độc cao hơn so với nam. Trẻ dưới 15 tuổi có các nguy cơ như:
lừa, ngã, đuối nước, ngộ độc. Tình trạng kinh tế xã hội thấp thường dề bị
nguy cơ TNTT do lửa, đánh nhau. Với những người uống rượu có nguy cơ
cao các TNTT do lửa, va đụng ô tô, mô tô, ngã, đánh nhau, đuối nước, ngộ
độc. Những trẻ được giáo dục về an toàn thấp có rất nhiều nguy cơ TNTT
như: lửa, sốc điện, va đụng ô tô, xe máy, ngã, đuối nước, ngộ độc.
1.1.2.1.

Đối với tai nạn giao thông

Tai nạn giao thông là tai nạn chiếm tỷ lệ cao nhất trong số các nguyên
nhân gây TNTT. Hàng năm có khoảng 700.000 người bị tử vong, 10.000.000
người bị TNGT với ước tính hàng trăm triệu Đô la Mỹ. Hiện nay Chính phủ
đã ban hành nhiều nghị định nhằm chấn chỉnh lại trật tự an toàn giao thông,
nhiều biện pháp can thiệp hiệu quả góp phần làm giảm bớt tỷ lệ này như: các
biện pháp kiểm soát tốc độ của xe cơ giới, xử phạt nghiêm các trường hợp vi
phạm luật giao thông, bắt buộc đội mũ bào hiềm với người ngồi trên xe gắn
máy, đo nồng độ cồn với những người điều khiển phương tiện giao thông. Kết


16
quả đã làm giảm đáng kc sổ vụ tai nạn giao thông và giảm được đáng kế tử
vong và tai biến chấn thương sọ não do tai nạn giao thông [11], [31].


17
Theo sơ đô gánh nặng vê bệnh tật, những yêu tô nguy cơ gân sẽ gây nên
các bệnh tật và tai nạn thương tích làm ảnh hưởng, tổn thương, hạn chế chức
năng sống của cơ thế cũng như sự tàn tật. vấn đề này dẫn đến suy giảm sức
khởe hoặc tình trạng tử vong. Theo Tổ chức Y tế Thế giới có 7 yếu tố liên

54%
đến 80% trường họp tứ vong ở trẻ em trong trường họp có va chạm vì tai nạn
giao
thông. Thực tế chỉ có khoảng dưới 1/2 số quốc gia trên thế giới có quy định
này.
1.1.2.2.

Đối với tai nạn lao động

Tai nạn lao động là tai nạn xảy ra do tác động của các yếu tố nguy hiếm
độc hại trong lao động, gây tồn thương cho bất kỳ bộ phận, chức năng nào của
cơ thể người lao động hoặc gây tử vong xảy ra trong quá trình lao động gắn
liền với thực hiện công việc, nhiệm vụ lao động (trong thời gian làm việc,
chuấn bị hoặc thu dọn sau khi làm việc). Các yếu tố thường dẫn đến tai nạn là:

+ về phía cơ quan quản lý lao động:
a) Không huấn luyện về an toàn lao động cho người lao động
b) Không có quy trình, biện pháp an toàn lao động
c) Thiết bị không đảm bảo an toàn
d) Không trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân cho người lao động


19

+ về phía người lao động:
a) Vi phạm các quy trình, biện pháp làm việc an toàn về an toàn lao
động
b) Không sử dụng các trang thiết bị, phương tiện bảo vệ cá nhân
c) Do người khác vi phạm quy định về an toàn lao động


mắt mờ, rối loạn về thăng bằng ở tiền đình ốc tai. Các tổn thương về nhận
thức như sa sút trí tuệ. Rối loạn về tâm lý như lo lắng, trầm cảm. Bệnh tim,
tăng huyết áp, đái tháo đường, bướu giáp. Các bệnh cơ khớp, nhất là của bàn
chân... cũng góp phần làm các cụ té ngã.
1.1.2.4.

Đối với đuối nước [17], [40]


21
Đuối nước là trường hợp tử vong do bị ngạt khi bị chìm lâu dưới nước.
Chết đuối được chia làm 2 loại: chết đuối nước và chết đuối khô. Ở dạng chết
đuổi nước, một người hít phải nước và nước tràn vào hệ thống hô hấp khiến
cho hệ thống tuần hoàn không hoạt động được. Chết đuối khô ít gặp hơn.
Chết đuối khô là trường hợp đường thở bị đóng lại do co thắt do nước gây ra.
Trường hợp suýt chết đuối vần có thể dần đến tổn thương hệ thần kinh.
Sựphục hôi hoàn toàn còn phụ thuộc vào nạn nhân có được câp cứu và hôi sức
một cách kịp thời hay không. Việt Nam là một nước có bờ biển kco dài dọc
theo đất nước, và một hệ thống sông ngòi chằng chịt. Đặc biệt ở đồng bàng
sông Cửu Long, sông rạch là nguy cơ chết đuối rất cao. Ngập lụt hàng năm do
mưa và bão lũ cũng gây ra rất nhiều vụ chết đuối. Các nguyên nhân của đuối
nước thường là:
a) Không nhận biết được sự nguy hiổm của vùng nước sâu, chảy xiết.
b) Khôníỉ biết bơi.
c) Không che chắn ao, hồ, bể chứa nước mà người lớn để trẻ chơi một
mình ờ đó.
d) Bị lên cơn động kinh, ngất... rồi ngã xuống nước nhưng không có ai
cứu giúp.
1.1.2.5.


cấp cứu chuyên dụng.
Mục đích của cấp cứu ban đầu:
- Đám bảo duy trì chức năng sống cho người bệnh, người bị tai nạn.
- Ngăn ngừa sự nặng lcn của bệnh hoặc tôn thương.
- Tạo thuận lợi cho điều trị phục hồi.
Như vậy đế sơ cấp cứu có hiệu quả đòi hỏi người làm cấp cứu ban đầu
cần phải được huấn luyện, thực tập thường xuyên cả về lý thuyết và thực hành
các kỹ thuật cấp cứu cơ bản, cần thiết với tính chất khấn trương, chính xác
của công tác cấp cứu.
Nguycn tắc chung sơ cấp cứu tai nạn thương tích
Khi hiện trường xảy ra tai nạn, nếu được gọi đến cấp cứu, trước tiên
phải kiểm tra hiện trường xung quanh nạn nhân. Các yếu tố nguy hiểm gây tai
nạn hoặc có nguy cơ gây tai nạn cần được loại bỏ hoặc phải tránh đế có thề
vừa cứu được nạn nhân, vừa bảo vệ được bản thân. Khi cấp cứu ncn gọi thêm
người đến hỗ trợ vì có các tổn thương không tự bản thân xử trí được nếu chỉ

có một mình, ngay cả trường hợp người đến cấp cứu là nhân viên y tế. Đưa


24
nạn nhân ra chồ an toàn, thoáng, cao ráo đế có thể thực hiện cứu chừa sơ bộ
ban đầu có hiệu quả.


25
Nguyên tắc đưa nạn nhân ra khỏi đống đố nát hoặc xe đổ... cần có tối
thiểu hai người, kéo nạn nhân từ phía sau, luồn tay vào nách nạn nhân đổ kco,
luôn lưu ý giữ cổ thắng và bảo vệ cột sống lưng.
Xử trí cấp cứu SO' bộ tai nạn thương tích
Xử trí ban đầu chi thực hiện trong 2 phút, tiến hành xử trí ngay sau khi