CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Mã số: ……………………………………………………………………
1. Tên sáng kiến:
Đổi mới phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh thông
qua việc sử dụng trò chơi trong giảng dạy hóa học.
2. Lĩnh vực áp dụng: Dạy và học môn Hóa học ở trường THCS.
3. Mô tả bản chất của sáng kiến:
3.1. Tình trạng giải pháp đã biết
Hoá học là môn khoa học tự nhiên có vai trò quan trọng giúp học sinh
phát triển toàn diện trong nhà trường phổ thông, môn hóa học còn cung cấp cho
học sinh một hệ thống kiến thức phổ thông, cơ bản, thiết thực. Hình thành cho
các em một kĩ năng, thói quen làm việc khoa học, đồng thời biết vận dụng kiến
thức để góp phần giải quyết một số vấn đề đơn giản thực tế của cuộc sống thực
tiễn, rèn cho học sinh khả năng tư duy sáng tạo, trực quan nhanh nhạy, những
phẩm chất cần thiết như cẩn thận, kiên trì, trung thực, tỉ mĩ, chính xác và yêu
thích khoa học.
Trong quá trình giảng dạy mỗi giáo viên sử dụng nhiều phương pháp,
hình thức tổ chức dạy học cho các học sinh hoạt động nhằm phát huy tính tích
cực của học sinh trong đó có tổ chức các trò chơi trong các tiết dạy hoặc các tiết
ôn tập nếu sử dụng tổ chức hiệu quả trò chơi các tiết học sẽ sinh động, học sinh
nắm được bài khắc sâu kiến thức.
Do đó trong quá trình giảng dạy người giáo viên cần nghiên cứu kỹ các
trò chơi phù hợp với từng bài, từng chương để tạo hứng thú học tập cho các em,
giúp các em tiếp thu dễ vận dụng, củng cố kiến thức nhẹ nhàng, sâu sắc.
Để đáp ứng các yêu cầu trên với kinh nghiệm nhiều năm giảng dạy tôi xin
trân trọng giới thiệu sáng kiến kinh nghiệm: “Đổi mới phương pháp dạy học
phát huy tính tích cực của học sinh thông qua việc sử dụng trò chơi trong giảng
dạy hóa học”.

kiến thức cơ bản trong bài;
- Việc sử dụng trò chơi trong học tập hóa học làm giảm áp lực cho học
sinh tiếp thu kiến thức cứng nhắc từ giáo viên, giúp các em nỗ lực, tập trung
2


nghe giảng để xử lí các cạu hỏi, bài tập trong trò chơi của giáo viên đưa ra. Nói
chung sử dụng thí nghiệm trò chơi có hiệu quả sẽ giúp học sinh khắc sâu được
kiến thức cơ bản, mà đối với học sinh THCS đây là vấn đề hết sức cần thiết.
+ Nội dung của giải pháp những tính mới điểm khác biệt của giải pháp
- Giúp học sinh thay đổi được thói quen nhận thức, phương pháp học tập
trước đây, làm giờ học bớt căng thẳng, nặng nề, tạo không khí vui vẽ, cảm giác
thoải mái, dễ chịu, tiếp thu bài học một cách nhẹ nhàng, gây hứng thú;
- Rèn luyện thêm các kĩ năng mà trước đây chưa có, tạo cho các em sự
đam mê, tìm tòi, sáng tạo, rèn luyện cho các em có cơ hội chứng tỏ, hoàn thiện
bản thân;
- Trò chơi trong học tập kích thích học sinh rèn luyện trí nhớ, khả năng
quan sát, phán đoán, suy luận. Từ đó phát triển cách xử lý nhanh nhẹn hợn,
thông minh hơn với các tình huống phức tạp, biết vận dụng thực tế;
- Trò chơi trong học tập giúp rèn luyện thêm nhiều phẩm chất tốt đẹp khác
sự đoàn kết trong phân công, sự phối hợp nhịp nhàng, tinh thần trách nhiệm...
+ Các bước thực hiện
- Các bước thực hiện trò chơi trong giờ dạy học hóa học như sau:
+ Bước 1: Giới thiệu tên của trò chơi.
Mục đích của mỗi trò chơi kiểm tra việc thực hiện mục tiêu bài học.
+ Bước 2: Hướng dẫn thực hiện trò chơi.
Chọn số học sinh tham gia, số đội, chuẩn bị phương tiện, dụng cụ đơn
giản, dễ tìm hoặc có sẵn, sinh hoạt luật chơi, thời gian chơi, luật chơi phải đơn
giản, dễ hiểu để có thể áp dụng vào các tiết khác, cách tính điểm, xếp hạng...
+ Bước 3: Thực hiện trò chơi.

bảng lớn, khi giáo viên hô khẩu lệnh “bắt đầu” các học sinh chơi theo luật định.
+ Tổng kết trò chơi: Sau khi hai đội hoàn thành hoặc hết thời gian, giáo
viên nhận xét, công bố đội thắng cuộc có thể tặng quà hoặc khích lệ bằng tràng
vỗ tay của các bạn cổ động viên.
Sau khi dạy xong Bài 2- Một số oxit quan trọng (Phần A. Canxi oxit) ta có
thể đưa ra trò chơi tiếp sức nội dung sau:
Vì đây là loại bài tập đầu tiên mới nên giáo viên cần phải hướng dẫn:
- Mỗi mũi tên là một phương trình hóa học.
- Khi viết đầy đủ chất tham gia và sản phẩm.
4


- Ghi điều kiện của phản ứng (nếu có).
Viết phương trình hóa học cho mỗi

Đáp án

chuyển đổi sau :

t
(1) 2Ca + O2 
→ 2CaO
o

(1)
(2)
→ CaO 
→ Ca(OH)2
Ca 


→ SO2 
→ H2SO3
S 
(3)
(4)

→ Na2SO3 
→ SO2

o

(2) SO2 + H2O → H2SO3
(3) H2SO3 + Na2O → Na2SO3 + H2O
(4) Na2SO3 + H2SO4 → Na2SO4 + SO2 ↑ + H2O

Qua trò chơi trên giúp người giáo viên kiểm tra được kiến thức về tính
chất hóa học của: oxi, lưu huỳnh đioxit, oxit bazơ và phương trình điều chế
lưu huỳnh đioxit.
Sau khi dạy xong Bài 4- Một số axit quan trọng (Phần B. Axit sunfuric) ta
có thể đưa ra trò chơi tiếp sức nội dung sau:
Viết phương trình hóa học cho

Đáp án

mỗi chuyển đổi sau :

t
(1) S + O2 
→ SO2



Sau khi dạy xong Bài 8- Một số bazơ quan trọng (Phần A. Natri hiđroxit)
ta có thể đưa ra trò chơi tiếp sức nội dung sau:
Viết phương trình hóa học

Đáp án

cho mỗi chuyển đổi sau :

(1) Na2O + H2O → 2NaOH

(1)
(2)
Na2O 
→ NaOH 
→

(2) 2NaOH + SO2 → Na2SO3 + H2O

(3)
(4)
→ NaCl 
→
Na2SO3 

(3) Na2SO3 + 2HCl → 2NaCl + SO2 ↑ + H2O

NaOH

(4) 2NaCl + 2H2O →

→ CuSO4 
→ BaSO4

o

(3) Cu(OH)2 + H2SO4 → CuSO4 + 2H2O
(4) CuSO4 + BaCl2 → BaSO4 ↓ + CuCl2

Qua trò chơi trên giúp người giáo viên kiểm tra được kiến thức về tính
chất hóa học của: kim loại, muối, bazơ và phương trình nhận biết muối sunfat.
Sau khi dạy xong Bài 17- Dãy hoạt động hóa học của kim loại ta có thể
đưa ra trò chơi tiếp sức nội dung sau:
Viết phương trình hóa học cho

Đáp án

mỗi chuyển đổi sau :

(1) 2Na + 2H2O → 2NaOH + H2 ↑

(1)
(2)
→ NaOH 
→ Na2SO3 (2) 2NaOH + SO2 → Na2SO3 + H2O
Na 
(3)
(4)

→ Na2SO4 
→ BaSO4

Al(OH)3 
→ Al2O3 
→ Al

t
(3) 2Al(OH)3 
→ Al2O3 + 3H2O
o

Dienphannongchay
→ 4Al + 3O2 ↑
(4) 2Al2O3 
criolit

Qua trò chơi trên giúp người giáo viên kiểm tra được kiến thức về tính
chất hóa học của: muối, bazơ, rèn kĩ năng về điều kiện để phản ứng trao đổi xảy
ra và phương trình điều chế nhôm.
- Tiến hành trò chơi: Hái hoa dân chủ
- Phạm vi áp dụng: Cho cả tiết các bài ôn tập chương.
- Mục đích của trò chơi: Củng cố kiến thức và kĩ năng cơ bản của chương.
- Chuẩn bị:
+ Giáo viên: Hệ thống các câu hỏi phát trước cho cả lớp, phiếu các câu
hỏi, lọ đựng hoa, hoa hồng bằng nhựa, phấn trắng.
+ Học sinh: Học bài theo các câu hỏi của giáo viên cho trước, kĩ năng giải
các bài tập định tính và định lượng.
- Tiến hành trò chơi: “Hái hoa dân chủ”
+ Giáo viên giới thiệu trò chơi.
+ Phân công đội chơi: Chia làm 4 đội chơi mỗi đội là một tổ.
+ Thời gian thực hiện: cả tiết.
+ Giáo viên phổ biến luật chơi: Trò chơi “Hái hoa dân chủ” mỗi đội cử


(1)
(2)
→ C2H5OH 
→
C2H4 

→
(2) CH3-CH2-OH + O2  
Mengiam

(3)
CH3COOH 
→ CH3COOC2H5

CH3COOH + H2O
H SO ,t
(3) CH3COOH + C2H5OH 
→
2

4

o

CH3COOC2H5 + H2O
Ở phần bài tập cho học sinh trò chơi “Hái hoa dân chủ” với các câu hỏi:
Câu 1

Câu 1

Câu 2

Câu 2

Trong các chất sau đây chất nào

- Chất làm quỳ tím hóa đỏ là axit axetic

làm quỳ tím hóa đỏ ? Chất nào tác CH3-COOH.
dụng với kim loại Na ? Chất nào

- Chất tác dụng với kim loại Na là Rượu

tác dụng được với Na2CO3 ? Viết

etylic C2H5-OH và axit axetic CH3-COOH.

phương trình hóa học minh họa ?

- Chất tác dụng với Na2CO3 là axit axetic

a) CH2=CH2

CH3-COOH.

b) CH3-COOH

2C2H5OH + 2Na → 2C2H5ONa + H2 ↑

c) C2H5-OH

(4)
→ CO2 
→
CH3COOH 

CH3COOH + H2O
(3) 2CH3COOH + Na2CO3 →

CaCO3
(Câu hỏi may mắn)
Câu 4

2CH3COONa + CO2 ↑ + H2O
(4) CO2 + CaO → CaCO3
Câu 4

Cho 22,4 lít khí etilen (ở đktc) tác
dụng với nước có axit làm xúc
tác, thu được 13,8g rượu etylic.
Hãy tính hiệu suất phản ứng cộng
nước của etylen.

nC2 H 4 =

V
22, 4
=
= 1(mol )
22, 4 22, 4


của học sinh thông qua việc sử dụng trò chơi trong giảng dạy hóa học làm cho
không khí lớp học sôi nổi, vui vẻ, giáo viêm kiểm tra được khả năng tiếp thu bài
của mỗi học sinh, của các lớp mình phụ trách.
- Đối với học sinh: Đổi mới phương pháp dạy học phát huy tính tích cực
của học sinh thông qua việc sử dụng trò chơi trong giảng dạy hóa học như đã
nêu trên tôi nhận thấy có sự chuyển biến rõ nét, các em không còn e dè, thụ
động vì thế mà tiết học trở nên sôi nổi, các em hăng hái, thích thú, đoàn kết, tạo
tính tự lập, biết phân công nhiệm vụ, ham học hỏi để giải quyết các câu hỏi giáo
viên đưa ra giúp các em ham thích học tập bộ môn.
Kết quả chất lượng bộ môn hóa 9 cụ thể:
Chất lượng bộ môn

Năm học

Ghi chú

Giỏi

Khá

Trung bình

Yếu

2011-2012

23,3%

26,4%


32,2%

3,9%

3.5. Tài liệu kèm theo gồm:
- Sách giáo khoa 9 xuất bản năm 2012.
10


- Sách giáo viên.
- Sách hướng dẫn thiết kế bài giảng.
- Các loại sách bài tập.
- Các loại sách tham khảo.
Bến Tre, ngày 05 tháng 3 năm 2016

MỤC LỤC
11


1. Mô tả bản chất của sáng kiến
2. Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến.
3. Khả năng áp dụng của giải pháp

Trang 2,3,4
3-9
10

4. Hiệu quả, lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng giải pháp
10
5. Những người tham gia tổ chức áp dụng sáng kiến lần đầu