CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Mã số:...........
1. Tên sáng kiến: Một số biện pháp giúp trẻ 4-5 tuổi phát huy tính tích cực,
sáng tạo trong các hoạt động
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Phát triển thẩm mĩ, phát triển nhận thức, phát
triển ngôn ngữ, phát triển thể chất, phát triểntình cảm-kỹ năng xã hội.
3. Mô tả bản chất của sáng kiến
3.1. Tình trạng giải pháp đã biết
Với câu danh ngôn “Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai” thì trong những
năm gần đây, giáo dục mầm non ngày càng nhận được sự quan tâm một cách đặc
biệt của toàn xã hội bởi xã hội đã nhận thức rõ hơn vai trò và tầm quan trọng của
bậc học này với sự phát triển của con em mình nói riêng và với toàn xã hội nói
chung để có một ngày mai tươi sáng hơn. Với tầm quan trọng như thế thì ngay
từ hôm nay, trẻ em cần được chăm sóc và giáo dục một cách tốt nhất để phát
triển một cách toàn diện. Trong hệ thống giáo dục quốc dân thì giáo dục Mầm
Non có một vai trò đặc biệt quan trọng là nền tảng, là cơ sở cho giáo dục các bậc
học sau này không những thế trẻ còn cần phải mạnh dạn tự tin hơn trong quá
trình giao tiếp, phát biểu, nêu ý kiến,...Đồng thời mục đích của giáo dục là nhằm
phát triển ở trẻ trí thông minh, ham hiểu biết, phát huy được tính chủ động tích
cực cho trẻ. Trẻ Mầm Non thời kỳ đầu tiên của con người, phát triển rất đặc biệt
với tốc độ phát triển rất nhanh về mọi mặt và là thời kỳ có vị trí quan trọng là
nền tảng cho sự hình thành và phát triển nhân cách mai sau. Chính vì vậy mà
người lớn đặc biệt là người giáo viên mầm non và cũng chính là người dẫn dắt
trẻ ở những bước chập chững đầu đời phải nắm được đặc điểm tâm sinh lý ở lứa
tuổi này để từ đó đưa ra những biện pháp giáo dục phù hợp cho tất cả các lĩnh


vực nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của trẻ là một trong những

việc “lấy trẻ làm trung tâm” cho giáo viên tham dự học hỏi.
+ Khó khăn
Về phía trẻ: đa số trẻ trong lớp lần đầu tiên đến trường nên chưa có nền
nếp học tập. Tuy cùng một độ tuổi nhưng khả năng hoà nhập không đồng đều.
Một số bé còn nhút nhát, một số bé đi học chưa đều, do sức khoẻ hoặc hạn chế
về thể chất nên cũng ảnh hưởng tới việc cung cấp kiến thức trong quá trình học.
Hơn nữa tâm lý trẻ còn chưa ổn định, tính độc lập bắt đầu xuất hiện ở trẻ, nhu
cầu muốn khẳng định mình là rất lớn, trẻ muốn cái gì cũng dành về mình, do đó
tính ích kỉ càng có dịp phát triển. Qua khảo sát đầu năm trên trẻ về tính tích cực
chủ động của trẻ, kết quả thu được cho thấy nhiều vấn đề đáng quan tâm: Tổng
số cháu mạnh dạn, tích cực tham gia các hoạt động 15 tỉ lệ 39,7 %; trẻ biết cách
giải quyết các tình huống 8 tỉ lệ 21,1%.
Về phía giáo viên: Trong thực tế giáo viên đôi lúc còn thiếu chủ động trong
việc giảng dạy còn phụ thuộc quá nhiều vào tài liệu, vẫn còn nặng việc cung cấp kiến
thức chưa chú trọng đến việc phát huy được tính chủ động tích cực, nên có phần hạn
chế tính mạnh dạn, tích cực chủ động của trẻ trong các giờ học.
Về phía phụ huynh: Một số phụ huynh cho rằng cứ lo cho con đầy đủ,
chiều chuộng theo ý thích của con, còn việc dạy dỗ thì phó mặc cho giáo viên,
cho nhà trường.
3.2. Nội dung, giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến
- Mục đích của giải pháp
Việc phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong các hoạt động nhằm giúp
trẻ tự tin hơn, nhanh nhẹn hơn, khả năng diễn đạt tốt hơn, ngôn ngữ của trẻ dần hoàn
chỉnh, vốn từ nhiều hơn, ngoài ra còn giúp trẻ có thể chủ động hơn trong mọi hoạt động
như trẻ biết tự phân vai, thỏa thuận với nhau trước khi chơi, tập;
Khi trẻ chủ động trong mọi việc thì khả năng nhận thức của trẻ về sự vật
hiện tượng sâu sắc, cháu ghi nhớ tốt hơn;


Trong quá trình tham gia các hoạt động một cách tích cực sẽ hình thành

năm học mới. Chúng tôi qui ước với trẻ cách lấy đồ dùng đồ chơi đúng nơi qui
định, hay qui định với trẻ về cách giao tiếp trong khi chơi, không làm ồn, không
chạy nhảy xô đẩy nhau, có sự giao tiếp thân mật trong các vai chơi, các bạn trai
nhường nhịn các bạn gái, cùng tham gia vào các vai chơi vui vẻ, không tranh
giành đồ chơi với nhau và biết giúp đỡ bạn trong quá trình chơi. Với quan điểm
lấy trẻ làm trung tâm, chúng tôi đã tận dụng tối đa các sản phẩm của trẻ để trang
trí lớp, trẻ được vẽ, xé dán, nặn các sản phẩm để trang trí các góc, các buổi chơi
trẻ được hoạt động với chính sản phẩm của mình đã tạo ra nên trẻ rất thích thú;


Trẻ tự làm các sản phẩm trang trí lớp
Những hoạt động giao tiếp qua vai chơi người mua người bán. Ta sẽ dạy
trẻ biết thể hiện thái độ ân cần niềm nở với khách hàng thông qua đó tạo được
mối quan hệ thân thiện giữa trẻ với trẻ khi chơi. Cô và trẻ cùng làm đồ chơi
trang trí lớp không chỉ tạo môi trường thân thiện cho trẻ hoạt động, giao tiếp,
chúng tôi còn thống nhất mang đến cho trẻ một không khí lớp học thật ấm áp
tràn ngập yêu thương, cô giáo cũng giống như một người bạn lớn để trẻ có thể
an tâm chia sẻ những thắc mắc, băn khoăn cũng như những “bức xúc” rất trẻ con
của mình;
Trong mỗi góc chơi, nhóm chơi sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên
muốn rèn trẻ cá biệt yếu kém hoặc củng cố kỹ năng cho trẻ. Từ đó giúp trẻ phát
triển hơn về khả năng tưởng tượng sáng tạo, có như thế trẻ sẽ mạnh dạn tự tin
tham gia vào các hoạt động.
+ Luôn thay đổi, làm mới hình thức tổ chức hoạt động học để thu hút
được sự chú ý của trẻ vừa dễ lại vừa khó vì trẻ rất hào hứng trước những điều
mới lạ nhưng dễ chán với những gì quen thuộc. Vì vậy ở mỗi tiết học tôi luôn
phải xác định rõ mục tiêu của từng đề tài. Mà đặc biệt đặc điểm tâm lý lứa tuổi


của trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo 4-5 tuổi khả năng chú ý, ghi nhớ chưa thật cao. Trẻ

cùng thống nhất tìm ra cách thực hiện. Cô chỉ là người quan sát, hướng dẫn thêm
(nếu cần). Còn ở trò chơi cử một bé làm người chỉ huy hô hiệu lệnh các trẻ khác tự
thỏa thuận phân đội khi chơi khi kết thúc trò chơi cô sẽ nhận xét phát thưởng cho
các đội bằng các huy chương, từ các việc làm đó trẻ sẽ vui hơn, tiết học nhẹ
nhàng hơn mà kiến thức lĩnh hội nhiều hơn;


Bé bật qua chướn ngại vật
Ví dụ: Trong giờ văn học để thu hút, lôi cuốn trẻ vào giờ học
tôi lựa chọn các hình thức tổ chức phù hợp, hấp dẫn như qua tổ
chức hội thi: “Bé yêu thơ”, “Bé yêu cổ tích Việt Nam”,... Đặc biệt là chọn
những hình ảnh thật, đẹp và những nhân vật ngộ nghĩnh, hóa thân
vào các nhân vật trong tác phẩm, dùng các thủ thuật khác nhau
để dẫn dắt vào bài chuyển hoạt động một cách linh hoạt để gây
hứng thú cho trẻ. Trong quá trình dạy trẻ đọc thơ tôi đưa các hình
thức đọc khác nhau: Đội đọc thơ các bạn khác làm ban giám khảo,
đọc diễn cảm, ngâm thơ, đọc theo dấu tay cô, đọc với hình thức thi đua,…
Đặc biệt việc đọc thơ trên nền nhạc giúp trẻ điều chỉnh âm lượng
của trẻ tốt nhất không cần đến sự can thiệp của giáo viên đồng
thời trẻ lại cảm thụ bài thơ về nhịp, nội dung chuyển tải của bài
thơ nhanh nhất;
Với câu chuyện “Chú Dê đen” trẻ sẽ được tự mình kể lại câu chuyện một
cách sáng tạo theo cách của trẻ và có thể sấm vai các nhân vật trong truyện và tự
diễn lại. Trước khi sấm vai trẻ sẽ tự thỏa thuận chọn vai, chọn trang phục rồi sẽ tự
diễn cô giáo chỉ là người quan sát, trẻ được chủ động trong mọi hoạt động;


Bé đang sấm vai kể chuyện
Với từng bài dạy, thể loại tôi đưa ra hệ thống câu hỏi đã
chuẩn bị có tính lôgic, gợi mỡ, sáng tạo để đàm thoại với trẻ một cách

quan sát gợi ý thêm cho những cháu yếu chứ không xen nhiều vào hoạt động của
trẻ. Cuối cùng khi cháu thực hiện xong sẽ tự giới thiệu sản phẩm của mình và nhờ
sự nhận xét, góp ý của bạn về sản phẩm,...


Bé trình bày sản phẩm tạo hình

+ Trong các hoạt động âm nhạc cô giáo cũng tạo mọi điều kiện để cháu tích
cực chủ động trong mọi hoạt động nhằm giúp trẻ tự tin hơn, tiết học đạt kết quả tốt
hơn bằng cách như trẻ sẽ tự nêu cách thực hiện và cho trẻ thực hiện, sau đó sẽ tìm
ra cách thực hiện tốt nhất, động tác đẹp và bạn nào cũng có thể thực hiện.


Bé tự sáng tác động tác múa
+ Thay đổi hình thức tổ chức các hoạt động ngoại khóa. Có thể
nói các hoạt động ngoại khóa đặc biệt là việc tổ chức hiệu quả các
ngày hội ngày lễ cho trẻ là một hình thức giáo dục hiệu quả và
sinh động nhất, giúp trẻ được trải nghiệm các cảm xúc tích cực.
Thông qua đó trẻ được học và chia sẻ những mong muốn của trẻ
với cô giáo, bạn bè và cha mẹ. Với quan điểm như vậy nên tôi
thống nhất với các cô giáo và ban phụ huynh lớp từ đầu năm học
lên kế hoạch hoạt động ngoại khóa cho các bé. Tôi đặc biệt chú ý
đến các ngày lễ hội: Ngày 20/10, ngày Tết Trung Thu, Tết Nguyên
Đán, ngày 8/3, sinh nhật của trẻ, với mỗi ngày hội chúng tôi cố
gắng sử dụng một hình thức tổ chức riêng như tổ chức trong lớp,
dưới sân trường nhằm lôi cuốn hấp dẫn trẻ tích cực tham gia hoạt
động. Ví dụ: Ngày 20/10, trước ngày tổ chức lễ hội chúng tôi cùng
trẻ trò chuyện về ý nghĩa của những ngày đó rồi đưa ra ý định, hình
thức tổ chức và thăm dò ý kiến của trẻ về món quà tặng bà và mẹ ,
chị, em gái và thường tổ chức ở trên lớp. Trong buổi họp mặt trẻ được

+ Thiết kế nhiều hoạt động nhằm phát huy những thế
mạnh ở mỗi cá nhân trẻ. Mỗi trẻ đều có những mặt mạnh và
những mặt khiến trẻ kém tự tin. Từ bước đầu khảo sát trẻ cũng
như thông qua quá trình chăm sóc trẻ, giáo viên có thể nắm được
những mặt mạnh của trẻ. Hãy cố gắng thiết kế những hoạt động
để trẻ có thể phát huy tối đa thế mạnh đó của mình. Khi trẻ tự tin


và được khen ngợi, trẻ sẽ dám thử bước vào lĩnh vực kém tự tin
hơn và thể hiện được tính tích cực của mình trong nhiều hoạt động
khác nhau;
Ví dụ: Lớp tôi có một vài cháu khả năng vẽ chưa tốt lắm bởi
vậy các cháu không thích tham gia hoạt động vẽ. Tuy nhiên, các
cháu lại rất thích dán hình và nặn. Chúng tôi đã tổ chức nhiều buổi
chơi, nghĩ ra nhiều đề tài để các cháu có cơ hội thể hiện khả năng
của mình như cho cháu cắt dán “Đàn Gà” kết hợp đó tôi sẽ lồng hoạt động vẽ
những chi tiết phụ như: Ông mặt trời, mây, cây, cỏ,...để cho bức tranh thêm đẹp.
Dần dần, các cháu cũng thích thú hơn với hoạt động tô vẽ hơn;
Những trẻ có khả năng ngôn ngữ, cảm thụ âm nhạc tốt,
chúng tôi lựa chọn trẻ thể hiện bằng cách đọc thơ, kể chuyện sáng tạo,
hoặc biểu diễn văn nghệ,...cho cả lớp xem. Bé say sưa thể hiện khả
năng ca hát. Qua việc thực hiện biện pháp này tôi nhận thấy, khi
được tham gia những hoạt động phù hợp mà trẻ có thế mạnh sẽ
kích thích trẻ hứng thú hoạt động, tăng cường tính mạnh dạn cho
trẻ và khiến trẻ tự tin hơn vào bản thân.
+ Để trẻ tự khám phá về thế giới xung quanh như tìm hiểu các loại hoa,
cây, cảnh vật, con người, con vật,... và tự thí nghiệm để phát hiện ra những gì mới
lạ qunh bé. Việc làm này sẽ giúp trẻ được thoải mái hơn, khối kiến thức tiếp thu
nhanh hơn, trẻ hứng thú và tích cực tham gia trải nghiệm nhiều hơn, trẻ có thể tự
nói lên điều mình quan sát được và tự mình đặt ra rất nhiều câu hỏi trong đầu và từ

quan di tích lịch sử;
- Trong lớp học với các mảng mở trẻ sẽ chủ động, tích cực, hứng thú tham
gia hoạt động hơn từ đó phát huy tối đa tác dụng các đồ dùng, đồ chơi của các
góc chơi;
- Giúp giáo viên biết tận dụng những đồ chơi ngoài trời cũng như cảnh vật
con người, xung quanh để trẻ được trải nghiệm, hòa mình vào thiên nhiên với

những khám phá mới lạ;
- Giáo viên luôn tìm và lựa chọn các bài hát, bài thơ, chuyện kể, ca dao
đồng dao,…thật hay, vui nhộn và phù hợp lứa tuổi và chủ đề;
- Khi áp dụng giải pháp mới tôi nhận thấy giải pháp này không những áp
dụng được cho các cháu ở lớp mình mà con áp dụng cho các lớp Mầm non, Mẫu


giáo trong huyện, hơn nữa còn có thể áp dụng cho các trường Mầm Non, Mẫu
giáo các huyện khác cũng như các cháu lứa tuổi 4-5 tuổi trong cả nước để giúp
các cháu tích cực chủ động hơn, mạnh dạn, tự tin và là trung tâm của các hoạt
động chăm sóc-giáo dục. Ngoài ra còn giúp trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt;
- Bản thân luôn trau dồi kiến thức, tham khảo tài liệu, trao đổi học hỏi
đồng nghiệp để nâng cao kiến thức cho mình, tích cực sưu tầm làm đồ dùng đồ
chơi phục vụ cho các hoạt động;
- Việc lấy trẻ làm trung tâm mang lại rất nhiều lợi ích như vậy đã xóa đi
những phương pháp gò bó, khô khan, cứng nhắc ở những năm về trước. Mà trái
lại trẻ lại vui vẻ hơn, khả năng giao tiếp của trẻ với mọi người tốt hơn, mối quan
hệ cô với trẻ, trẻ với trẻ ngày càng gần gũi hơn;
- Tôi thấy rằng để giúp trẻ phát huy tính tích cực sáng tạo trong các hoạt
động không phải ngày một ngày hai mà cần có biện pháp thực hiện thường
xuyên, liên tục và cũng không có biện pháp nào là tối ưu còn phụ thuộc vào thực
tế lớp mà cô sử dụng các biện pháp sao cho phù hợp.
3.4. Hiệu quả lợi ích thu được


Trước

®· ®¹t ®îc

thực hiện

TrÎ m¹nh d¹n tÝch
cùc tham gia ho¹t
®éng
Giải quyết tình huống

15/38=39.7
%
8/38=21.1
%

Sau thực hiện

35/38=92.1%

28/38=73.7%

- Đối với phụ huynh
+ Tiếp cận và hiểu thêm về cách giúp trẻ tích cực, chủ động hơn trong
mọi hoạt động;
+ Có thêm nhiều biện pháp để khuyến khích, hướng dẫn con em mình
hoạt động một cách tích cực;