CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập- Tự do- Hạnh phúc
MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Mã số:……………………………………………………………
1. Tên sáng kiến: Rèn kỹ năng đọc đúng, đọc diễn cảm cho học sinh lớp Bốn.
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Lĩnh vực chuyên môn.
3. Mô tả bản chất của sáng kiến
3.1. Tình trạng giải pháp đã biết
Tập đọc là một phân môn trong môn Tiếng việt ở bậc tiểu học. Phân môn
này được dạy ở bậc tiểu học từ lớp 1 đến lớp 5. Nhằm phát triển các kỹ năng
nghe, nói, sử dụng tiếng Việt trên cơ sở những kiến thức cơ bản về đọc, nhằm
từng bước giúp học sinh làm chủ được ngôn ngữ tiếng Việt để học tập trong nhà
trường và giao tiếp một cách đúng đắn, mạch lạc, tự nhiên trong môi trường xã
hội thuộc phạm vi hoạt động của lứa tuổi.
Thế nhưng trong những năm qua, trường tôi luôn chú trọng đến việc rèn
chữ viết cho học sinh chứ không nghe nói đến rèn kỹ năng đọc cho học sinh.
Chưa đưa nội dung rèn kỹ năng đọc cho học sinh thảo luận trong sinh hoạt
chuyên môn. Thực tế cho thấy các em học sinh trường tôi đang công tác nói riêng
và các em ở các trường tiểu học lân cận nói chung. Phần lớn các em đọc không
đúng, đọc không diễn cảm,…thậm chí các em còn tùy tiện thay cách phát âm theo
ý thích, bắt chước các kiểu phát âm không chính xác của người lớn.
Từ lâu đã có những đổi mới về nội dung, phương pháp dạy học. Nhưng
việc rèn kỹ năng đọc cho học sinh không mấy người để ý tới, cứ xoay quanh vấn
đề đổi mới nội dung phương pháp dạy học, còn vấn đề đổi mới cách đọc chưa
thật sự được chú trọng. Trước đó, trong các lần họp chuyên môn ở trường có vài
ý kiến đề cập đến vấn đề học sinh đọc không đúng, đọc chưa trôi chảy. Nhưng
vẫn chưa có biện pháp cụ thể nào đối với giáo viên và học sinh.
Qua tìm hiểu, quan sát, nghe cách đọc của học sinh ở trường, tôi nhận thấy
chỉ khoảng hơn một phần hai tổng số học sinh của trường đọc đúng, khoảng một
1


qua đọc làm nổi bật sự biểu đạt của Tiếng Việt, sự giàu đẹp của âm thanh, sự phong
2


phú của ngữ điệu trong việc hiểu được nội dung văn bản đọc. Thông qua tiếp xúc
với văn bản đọc các em thấy được cái hay, cái đẹp. Từ đó góp phần hình thành nhân
cách. Đây chính là nhiệm vụ chính và rất cần thiết của phân môn tập đọc.
Phân môn tập đọc ở tiểu học nói chung, lớp 4 nói riêng củng cố phát triển kỹ
năng đọc trơn (đã hình thành sau các lớp 1,2,3 ở bậc học). Tập đọc lớp 4 giúp cho
học sinh tăng cường về tốc độ đọc, biết đọc hiểu để lựa chọn thông tin nhanh, tiến
tới các em biết đọc diễn cảm các văn bản là văn, thơ, kịch…Hình thành kỹ năng
phát hiện giá trị nghệ thuật trong các bài tập đọc và biết nhận xét đánh giá các giá trị đó.
Xuất phát từ tình hình thực tế học sinh lớp 4 Trường Tiểu học…mà bản thân
tôi trực tiếp giảng dạy trong các năm học qua kỹ năng đọc đúng, đọc diễn cảm
chưa cao, chưa đạt được yêu cầu, mục tiêu của môn học đề ra, các em đọc còn
chưa lưu loát, phát âm bị lẫn lộn phụ âm đầu, vần, thanh, chưa biết cách đọc hiểu,
dẫn đến việc cảm nhận cái hay, cái đẹp của văn bản còn khó khăn.
Mặt khác, thông qua quá trình giảng dạy của giáo viên trong tổ khối chuyên
môn, tôi thấy còn một vài giáo viên chưa thực sự quan tâm rèn kỹ năng đọc trong
các giờ tập đọc trên lớp. Để giải quyết phần nào những hạn chế trên của học sinh
lớp 4 và góp phần rèn luyện kỹ năng đọc đúng, đọc diễn cảm cho học sinh.
Bản thân tôi đã chọn đề tài “Rèn kỹ năng đọc đúng, đọc diễn cảm cho học
sinh lớp Bốn” để nghiên cứu tìm hiểu.
- Nội dung giải pháp
+ Tính mới của giải pháp
Qua nghiên cứu, rồi áp dụng thực hiện biện pháp rèn kỹ năng đọc đúng, đọc
diễn cảm cho học sinh của bản thân, tôi nhận thấy sự thành công của tôi chính là:
tính kiên trì, bền bỉ, gần gũi yêu thương học sinh, tác động đến học sinh bằng nhiều
phương pháp, hình thức phù hợp với đặc điểm tâm lí của học sinh và tình hình thực
tế của lớp học. Thường xuyên theo dõi kiểm tra kịp thời đôn đốc nhắc nhở.

viết được các câu, đoạn, bài văn bằng chính sự hiểu biết của mình. Đó chính là sản
phẩm của sự học hỏi, tìm tòi, khám phá được qua tiếp xúc văn bản đọc (đọc diễn cảm).
Thế nhưng khi dạy tập đọc phần lớn giáo viên chỉ dừng lại ở mức độ học
sinh đọc được, đọc hiểu là chủ yếu còn rèn đọc đúng, đọc diễn cảm thì qua loa
không yêu cầu cao.
Trong các tiết học trừ tiết tập đọc ra hầu hết các giáo viên chỉ quan tâm đến
vấn đề truyền thụ kiến thức, lưạ chọn phương pháp và cuối cùng là hiệu quả giáo
4


dục. Sau bài học học sinh có lĩnh hội được kiến thức yêu cầu không? học sinh có
hiểu bài, có thực hành được không? Không mấy giáo viên nhận xét về cách phát
âm của học sinh. Thường là giáo viên nhận xét nội dung, kết quả, chữ viết, lỗi
chính tả, câu cú,… ít nghe nhận xét về cách phát âm, dần dần học sinh thấy rèn kỹ
năng đọc đúng, đọc diễn cảm là không quan trọng, các em đọc sai cứ tiếp tục sai và
ngày càng trầm trọng hơn.
Ngoài việc giáo viên luyện đọc qua loa dẫn đến học sinh đọc không đúng,
đọc không diễn cảm còn có nhiều nguyên nhân khác như do giáo viên dạy các lớp
càng về cuối cấp lượng kiến thức cung cấp cho các em càng nhiều yêu cầu học sinh
đọc nhanh, không chú trọng đến việc phát âm chính xác của học sinh. Ngoài tiết
tập đọc ra không còn thời gian rèn kỹ năng đọc cho các em. Do học sinh bắt chước
kiểu phát âm không chuẩn của người lớn qua giao tiếp hằng ngày. Nhiều bậc phụ
huynh dạy cho các em học ở nhà đọc không đúng, phát âm không chuẩn dẫn đến
học sinh đọc không đúng theo. Các em không thường xuyên luyện tập rèn kỹ năng
đọc nên đọc không đúng, dọc không diễn cảm được.
Để thực hiện mục tiêu trên có kết quả chủ yếu là trong tiết tập đọc giáo viên
không thể dạy qua loa khâu luyện đọc đúng, đọc diễn cảm cho học sinh. Trước tiên
chúng ta phải hiểu: Đọc là hình thức biến chữ viết của văn bản thành hình thức âm
thanh để người nghe hiểu được điều mà tác giả nói qua chữ viết. Đọc với tư cách là
một phân môn của tiếng Việt ở bậc tiểu học là một dạng hoạt động lời nói, đọc là

(Năm trước, gặp khi trời làm đói kém, mẹ em phải vay lương ăn của Nhện).
“Lương” ở đây là lương thực, lương tháng... khác “Nương” rẫy hay làm nương.
Như vậy chúng ta cần chỉ rõ cho học sinh khi nào phát âm là “l”, khi nào
phát âm đọc là “n” trên cơ sở học sinh hiểu nghĩa của từ.
Khi đọc “nô nức, lo lắng, nảy mầm...” không được đọc là “lô lức”; “no
nắng”, “lảy mầm” trong các câu (... mọi người nô nức chở thóc... chôm lo lắng đến
trước vua quỳ tâu).
Ví dụ 2: Khi dạy bài “ Chuyện cổ tích về loài người”, bài “ Chợ Tết”, bài “
Đường đi Sa Pa” Tiếng Việt lớp 4 – Tập II.
Giáo viên hướng dẫn cho học sinh phát hiện, phân biệt để đọc đúng các phụ
âm đầu hay đọc lẫn như sau: Các tiếng có phụ âm đầu “r/d/gi”, “s/x”, “v/d/gi”
“Cho trẻ con nhìn rõ”,“ rõ” không thể đọc “dõ” càng không đọc “ giõ” được.

6


“lon xon”, “ đồi xanh”, “thoa son”…khi phát âm tiếng có âm đầu viết “x”
đọc tự nhiên, nhẹ, khi phát âm tiếng có âm đầu viết “s” khi đọc uốn cong lưỡi.
“chênh vênh”, “ vênh” không đọc “ dênh”, “rên”.
“ gió xuân”, “gió” không đọc “ vó”, “dó”.
Gíáo viên giải thích thêm đọc không đúng dẫn đến hiểu sai nghĩa.
* Đọc đúng các vần
Gíáo viên cần rèn cho các em đọc đúng cả những vần khó, tiếng khó, vần có
nguyên âm đôi mà các em hay phát âm sai, tôi đã hướng dẫn cụ thể như sau:
Cho các em đọc bài giáo viên cùng học sinh theo dõi, nếu học sinh đọc sai
ghi lên bảng và sửa cho học sinh. Ví dụ: “con hươu” vần “ươu” không đọc là con
“hiêu” vần iêu, “về hưu” không đọc là “về hiu” vần “iu”, “uống rượu” vần “ươu”
không đọc là “uống riệu” vần “iêu” hoặc cho học sinh phát hiện các tiếng có vần
khó như “tuyết, khuyết, khúc khuỷu, đêm khuya, ngoằn ngoèo...”
Gọi học sinh đọc lại những từ, tiếng có vần khó. Giáo viên uốn nắn sửa luôn

văn miêu tả Trung thu độc lập đầu tiên của đất nước.
“... Trăng ngàn và gió núi bao la khiến lòng anh...”
Đoạn 2: Đây chính là mơ tưởng của anh chiến sĩ - Mơ ước của anh rất đẹp và
ước mơ đó đã thành sự thực.
“... Mươi mười lăm năm... dòng thác nước chảy xuống làm chạy máy phát điện”.
Đoạn 3: Học sinh đọc và thấy được niềm tin của anh chiến sĩ về những tết
Trung thu sau là niềm tin vào tương lai.
“Anh mừng cho các em... Tết Trung thu sau còn tươi đẹp hơn”
Ví dụ 2: Khi dạy bài “Chợ tết” Tác giả: Đoàn Văn Cừ. Tiếng Việt 4 - Tập II.
Thông qua đọc, học sinh hiểu và thấy được vẻ đẹp của bài thơ là một bức
tranh giàu mầu sắc và vô cùng sinh động dưới ngòi bút của tác giả. Bức tranh ấy
nói lên cuộc sống vui vẻ, hạnh phúc của người dân quê: Mặt trời lên làm đỏ dần
những dải mây trắng và những làn sương sớm. Núi đồi cũng làm duyên, núi uốn
mình trong chiếc áo the xanh đồi thoa son. Những tia nắng nghịch ngợm nhảy hoài
trong ruộng lúa... Bức tranh giàu màu sắc của chợ tết được tạo bởi các màu: Trắng,
đỏ, hồng, làm, xanh, biếc, thắm, vàng, tím, son. Ngay cả màu đỏ cũng có nhiều
cung bậc: (hồng, đỏ, tía, thắm, son...) Học sinh hiểu được như vậy là do đọc từng
đoạn, bài thông qua các câu hỏi gợi ý của sách giáo khoa và giáo viên đưa ra.
Ví dụ 3: Khi dạy bài “Hoa học trò”. Tác giả: Xuân Diệu. Tiếng việt 4 -Tập II.
8


Để học sinh cảm nhận được vẻ đẹp độc đáo của hoa phượng qua ngòi bút
miêu tả tài tình của tác giả. Tôi đã cho học sinh đọc đoạn, đọc bài và gợi ý bằng hệ
thống câu hỏi để học sinh tìm hiểu nội dung như:
Tại sao tác giả gọi hoa phượng là hoa học trò?
Vì Phượng là loại cây gần gũi, quen thuộc với học trò. Phượng thường được
trồng nhiều ở sân trường và nở vào mùa thi của học trò. Hoa phượng nở là nghĩ
đến kỳ thi và những ngày hè.
Vẻ đẹp của hoa phượng có gì đặc biệt?

thóc của Người nảy mầm được''.
Lời của Nhà vua: Khiêm tốn (lúc giải thích thóc giống đã được lộc). Khi
dõng dạc (lúc ca ngợi chú bé Chôm).
“Trung thực là đức tính quý nhất của con người. Ta sẽ truyền ngôi cho chú
bé trung thực và dũng cảm này”.
Sau khi hướng dẫn và đọc mẫu, giáo viên cho học sinh đọc phân vai (người
dẫn chuyện, Nhà vua, chú bé).
* Hướng dẫn đọc nhấn giọng các từ ngữ hình ảnh quan trọng
Ví dụ: Khi dạy bài “Đôi giày ba ta màu xanh” - Tiếng Việt lớp 4- Tập 1.
Đoạn 1: Tả vẻ đẹp của đôi giày cần đọc giọng thế nào.
Đoạn 2: Đọc giọng thế nào thấy được tâm trạng của cậu bé.
Đoạn 1: Đọc giọng hồi tưởng, nhẹ nhàng nhấn giọng một số từ ...
Chao ôi!/ đôi giày mới đẹp làm sao!/ cổ giày cao,/ ôm sát chân,/ thân giày
làm bằng vải cứng,/ dáng thon thả,/ màu vàng như màu da trời....
Đoạn 2: Nhấn giọng từ ngữ tả sự xúc động niềm vui xướng của cậu bé.
…, tay Lái run run,/ môi cậu mấy máy,/ mắt hết nhìn đôi giày,/ lại nhìn xuống
đôi chân,/ Lái cột hai chiếc giày vào với nhau,/ đeo vào cổ,/ nhảy tưng tưng...
Ví dụ 1: Khi dạy bài “Truyện cổ nước mình” Tác giả: Lâm Thị Vĩ Dạ - Tiếng
Việt 4 - Tập1
* Thơ lục bát
Thể thơ lục bát cần đọc giọng thong thả, trầm tĩnh, sâu lắng. Sự ngắt nhịp
của câu thơ rất đa dạng, phù hợp với nội dung của từng câu thơ như:
-Tôi yêu/ truyện cổ nước tôi//
Vừa nhân hậu/ lại tuyệt vời sâu xa//
-Thương người/ rồi mới thương ta//
10


Yêu nhau/ dù mấy cách xa/ cũng tìm//
- Vàng cơn nắng, trắng cơn mưa//

Gió lồng/vùng đất đỏ

nhịp 2/3

Gió xanh hút/đại ngàn/....

nhịp 3/2

Con/mang về/ cho mẹ/

nhịp 1/2/2

Ngọn gió của/ trăm miền.//

nhịp 3/2

Như vậy, thông qua đọc học sinh không những thấy được, hiểu được, cảm
nhận được nội dung, ý nghĩa của văn bản mà còn thấy được giá trị nghệ thuật của
từng văn bản, có thể đưa ra nhận xét, đánh giá về chúng. Đây là những giải pháp để
11


hướng dẫn học sinh lớp 4 đọc diễn cảm tốt. Tôi thấy vô cùng cần thiết, để góp một
phần không nhỏ vào việc cảm thụ văn học của mình. Đọc diễn cảm tốt là truyền
được nội dung và cảm xúc của bài văn, thơ tới người nghe mà chưa cần phải giảng.
Ngoài việc rèn kỹ năng đọc đúng, đọc diễn cảm trong phân môn tập đọc ra
giáo viên còn phải biết tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau.
Giáo viên trao đổi với phụ huynh về kế hoạch rèn kỹ năng đọc của học sinh ở
lớp để phụ huynh hỗ trợ nhắc nhở các em đọc đúng khi học ở nhà.
Giáo viên phải kết hợp với giáo viên bộ môn kiên trì tập luyện cho các em

đọc đúng sẽ giúp các em viết đúng chính tả hơn, viết được những câu văn, đoạn
văn, bài văn đúng với yêu cầu chương trình của bậc tiểu học. Các em say mê học
bộ môn, không còn sợ bộ môn tiếng Việt. Đó chính là mục tiêu yêu cầu của bậc
tiểu học.
Thực hiện tốt sự kết hợp các giải pháp trên, cũng như sự tích cực rèn luyện của
học sinh, dưới sự hướng dẫn của giáo viên trong thời gian qua tôi thấy về chất lượng
đọc đúng, đọc diễn cảm của lớp chủ nhiệm được nâng lên rõ rệt cả về số lượng và
chất lượng. Nhiều em đã đọc một cách truyền cảm đến người nghe. Đầu năm chỉ
khoảng hơn 1/2 tổng số học sinh của lớp đọc đúng, khoảng 1/5 đọc diễn cảm, còn lại
hầu như các em đọc chưa trôi chảy, phát âm chưa chính xác, phát âm bị lẫn lộn phụ
âm đầu, vần, thanh, chưa biết cách đọc hiểu, đọc diễn cảm. Đến nay số học sinh đọc
đúng, đọc diễn cảm tăng lên chiếm khoảng 3/4 số học sinh của lớp, số ít học sinh phát
âm chưa chuẩn nhưng đã đọc được trôi chảy.
Đi sâu nghiên cứu đề tài rèn kỹ năng đọc đúng, đọc diễn cảm cho học sinh là
cơ sở tốt trong suốt quá trình học tập của hoc sinh. Giúp học sinh nhận thức được
cái hay, cái đẹp trong tiếng Việt góp phần hình thành nhân cách con người. Thấm
nhuần truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta, có lối sống lành mạnh, ham thích làm
việc, có khả năng tư duy cao và thích ứng với cuộc sống xã hội sau này.
Bến Tre, ngày 13 tháng 4 năm 2016

13