SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM RÈN KỸ NĂNG ĐỌC DIỄN CẢM CHO HỌC
SINH LỚP 5.
I. SỰ CẦN THIẾT, MỤC ĐÍCH CỦA VIỆC THỰC HIỆN SÁNG KIẾN:
Trong xây dựng cơ bản, như khi xây một toà nhà cao tầng hiện đại thì việc xử lý
móng là hết sức quan trọng, mà nền móng ngôi nhà lại là phần nằm sâu trong lòng đất,
nên người ta thường chỉ nhìn thấy những tầng cao ở trên; chỉ có những người xây
dựng, những người có chuyên môn mới thấy rõ tầm quan trọng, giá trị đích thực của
nó. Bậc Tiểu học cũng được coi như cái nền móng của ngôi nhà tri thức kia. Chính vì
vậy, điều 2 của luật phổ cập giáo dục tiểu học đã xác định bậc tiểu học là bậc học đầu
tiên, bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân. Bậc tiểu học đã tạo những cơ
sở ban đầu rất cơ bản và bền vững cho các em tiếp tục học các bậc học trên. Nội dung
giảng dạy của tiểu học luôn gắn liền với thực tiễn, phục vụ thiết thực cho cuộc sống,
không chỉ có thế mà mỗi môn học ở tiểu học đều góp phần vào việc hình thành và phát
triển nhân cách học sinh. Trong các môn học, môn Tiếng Việt là một trong những môn
có vị trí rất quan trọng. Các kiến thức, kỹ năng của môn Tiếng Việt có nhiều ứng dụng
trong đời sống, giúp học sinh nhận biết mối quan hệ về con người và các chuẩn mực
của thế giới hiện thực. Một trong những nội dung Tiếng Việt đáp ứng được mục đích
trên đó là đơn vị ngôn ngữ. Ngày nay, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật và
công nghệ thông tin đã làm cho khả năng nhận thức của trẻ cũng vượt trội. Điều đó đã
đòi hỏi những nhà nghiên cứu giáo dục luôn luôn phải điều chỉnh nội dung, phương
pháp giảng dạy phù hợp với nhận thức của từng đối tượng học sinh nhằm không ngừng
nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện góp phần đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài
cho quê hương, đất nước.
* Lí do chọn đề tài:
Tiếng Việt là môn học cơ bản trong chương trình tiểu học. Trong đó phân môn
tập đọc chiếm vị trí quan trọng. Tập đọc - đọc diễn cảm góp phần tích luỹ kiến thức
nhiều mặt, đa dạng phong phú. Cuối bậc tiểu học yêu cầu tối thiểu là học sinh phải đọc
thông viết thạo, sử dụng thành thạo ngôn ngữ nói và viết trong học tập và giao tiếp
(nói và viết câu đơn, câu ghép thông thường đúng ngữ pháp, nghe và đọc hiểu được
văn bản có nội dung thích hợp với việc học tập và cuộc sống của các em. Yêu thích thơ
văn, nhớ và đọc diễn cảm một số truyện và thơ trong sách tiểu học), từ đọc thông viết

tập đọc, phần đọc diễn cảm còn có những tồn tại sau:
Thứ nhất : nhiều em đọc ngắt nghỉ sai , nhiều em còn đọc theo thói quen cá nhân,
chưa hiểu rõ ngắt nghỉ ở đâu và như thế nào ? nhất là những câu văn dài các em ngắt
nghỉ còn tuỳ tiện .
Ví dụ : ở bài "Thư gửi các học sinh"
2
Ngày nay, chúng ta cần phải xây dựng lại cơ đồ mà tổ tiên đã để lại cho
chúng ta, làm sao cho chúng ta theo kịp các nước khác trên hoàn cầu. Trong công
cuộc kiến thiết đó, nước nhà trông mong chờ đợi ở các em rất nhiều.
Học sinh đọc là :
Ngày nay, chúng ta cần phải xây dựng / lại cơ đồ mà tổ tiên đã để lại cho
chúng ta, làm sao cho chúng ta theo kịp / các nước khác trên hoàn cầu. Trong
công cuộc kiến thiết đó, nước nhà trông / mong chờ đợi ở các em rất nhiều.
Thứ hai: Từ chỗ đọc chưa trôi chảy, ngắt - nghỉ chưa đúng, tốc độ đọc còn chậm
nên kỹ năng đọc diễn cảm ở các em rất thấp. Nhiều em chưa biết nhấn mạnh các từ
ngữ, cần nhấn giọng, đọc ngắt nghỉ, đọc diễn cảm chưa tốt nên trong giọng đọc của các
em chưa thể hiện tâm trạng , tính cách của từng nhân vật trong bài tập đọc làm cho
người nghe chưa cảm nhận được sự khác biệt ở từng đoạn văn, bài thơ hay một vở
kịch. Từ đó khả năng cảm thụ bài học, đọc diễn cảm bị hạn chế.
Thứ ba : Trong giờ luyện đọc nhiều em chưa thực sự tự giác, hứng thú và tích
cực học tập. Nếu giáo viên quản lý chưa chặt chẽ thì một số em đọc qua loa hoặc chỉ
đọc một lượt rồi quay sang nói chuyện với bạn làm mất trật tự.
Thứ tư : Học sinh chưa mạnh dạn xung phong đọc, một số học sinh diễn đạt đọc
bằng ngôn ngữ của chính mình còn ít, chưa chịu khó đọc theo ý đồ của tác giả qua mỗi
bài tập đọc đã học . Bên cạnh đó một số học sinh đã biết đọc diễn cảm hay và tốt thì lại
bị một số bạn chế giễu là "đọc điệu" dẫn đến học sinh còn rụt rè không đọc diễn cảm
nữa.
Từ những thực trang nên trên, tôi đã suy nghĩ và xác định cho bản thân mình năm
học 2011 - 2012 này phải dùng nhiều biện pháp để học sinh đọc diễn cảm tốt hơn, hay
hơn. Do đó từ đầu năm tôi đã tiến hành khảo sát kỹ năng đọc diễn cảm của các em.

3.2. Về phía học sinh:
3.2.1. Từ chỗ chưa hứng thú, chưa tự giác luyện đọc diễn cảm ngay trên lớp dẫn
đến về nhà các em ít đọc, chưa có thói quen ham đọc sách, chưa tự giác luyện đọc
ở nhà để nâng cao kỹ năng và tốc độ.
3.2.2. Nguyên nhân khách quan có phần tác động đến các em là tài liệu phục vụ cho
việc đọc còn ít .Đến nhà nhiều học sinh tôi thấy ngoài số sách vở các em học ở trường
thì chẳng có quyển sách, báo hay truyện gì cả, nhất là sách báo thiếu nhi có nhiều tranh
ảnh nhằm kích thích sự hứng thú, say mê xem, đọc phù hợp với tâm lý học sinh tiểu
học (vì địa phương nơi tôi công tác là vùng biển ).
3.2.3. Các bài đọc trong sách giáo khoa các em đã học ở lớp rồi nên về nhà các em
ít luyện đọc lại. Nhiều em chưa có tinh thần thi đua nhau trong việc rèn kỹ năng đọc.
3.2.4. Một số gia đình hoàn cảnh khó khăn nên chưa quan tâm đúng mức đến việc
học hành của con cái.
4. Nhận thức mới- Giải pháp mới
4.1. Nhận thức mới:
Để các em cảm thụ được các tác phẩm văn học, cần trang bị cho các em những
kiến thức, những giọng đọc hay, kĩ năng đọc diễn cảm tốt ở mỗi văn bản nghệ thuật,
bài thơ, đoạn thơ đang học ở phân môn tập đọc lớp 5 mới. Yêu cầu học sinh cần đạt
4
được: Đọc có biểu cảm đoạn văn, đoạn thơ. So với các lớp dưới, kĩ năng đọc diễn cảm
đến lớp 5 được đề ra ở mức độ ban đầu ( chỉ đọc diễn cảm một đoạn) và thực hành
luyện tập từng bước để tạo điều kiện cho các em học tốt môn tiếng việt và văn học ở
các lớp trên.
Qua thực tế giảng dạy, bản thân tôi mong muốn học sinh mình học, đọc diễn cảm
qua mỗi bài tập đọc, học thuộc lòng hay một bài tập làm văn Để góp phần nâng cao
khả năng đọc diễn cảm của các em, hiểu rõ được cách đọc, hiểu được nội dung bài tập
đọc, học thuộc lòng, tôi đều chú ý đến đồng đều tất cả các môn học . Nhưng tôi thấy
băn khoăn sau mỗi giờ tập đọc đầu năm học học sinh đọc diễn cảm chưa cao, chưa tốt,
chưa hay, phần nào ảnh hưởng đến chất lượng toàn diện. Cho nên tôi cần đưa ra cho
mình một giải pháp nhất định để giúp các em đọc tốt phần đọc diễn cảm ở các bài tập

thường ngắt giọng một cách tuỳ tiện như sau:
- Những tàu lá chuối / vàng ối như những đuôi áo, vạt áo.
( Quang cảnh làng mạc ngày mùa. TV5 tập 1 tr. 10 )
ở đây học sinh đã ngắt nhịp sai tách "vàng ối" ra khỏi " Những tàu lá chuối "
dẫn đến đọc câu văn không diễn cảm không đúng cách ngắt giọng nên người nghe
không cảm nhận được những tàu lá chuối ở trong bài rất vàng và đẹp.
Ngắt giọng biểu cảm là phương tiện tác động đến người nghe. Ngắt giọng lôgíc
thiên về trí tuệ, ngắt gọng biểu cảm thiên về cảm xúc. Ngắt giọng biểu cảm là chỗ nghỉ
lâu hơn bình thường hoặc chỗ nghỉ không do logic ngữ nghĩa mà do dụng ý của người
đọc nhằm tạo ra một ấn tượng về cảm xúc, tạo sự chú ý của người nghe góp phần tạo
nên nghệ thuật cao hơn cho văn bản.
Ngắt giọng đúng và hay là đích của dạy học và cũng là một trong những phương
tiện để dạy tiếp nhận, chiếm lĩnh văn bản được đọc.
4.2.3. Giáo viên nắm được cách ngắt nhịp thơ, những câu văn dài:
Không những học sinh hiểu được cách ngắt nhịp thơ, những câu văn dài mà giáo
viên cần hướng dẫn tiếp cho học sinh biết nhấn giọng ở những từ gợi tả, gợi cảm.
Chẳng hạn khi đọc một đoạn trong bài tập đọc " Kì diệu rừng xanh".
Loanh quanh trong rừng, chúng tụi đi vào lối đầy nấm dại, một thành phố
nấm lúp xúp dưới bóng cây thưa. Những chiếc nấm to bằng ấm tích màu sặc sỡ rực
lên.
Tôi đã hướng dẫn cho học sinh khi đọc cần nhấn giọng các từ: loanh quanh, nấm
dại, lúp xúp, ấm tích, sực sỡ, rực lên.
4.2.4. Hướng dẫn học sinh thể hiện ngữ điệu tức là thay đổi về tốc độ, cao độ,
cường độ và trường độ.
Học sinh phải hiểu rõ được cao độ là độ cao thấp của âm thanh . Cường độ là độ
lớn, nhỏ, mạnh, yếu của âm thanh. Tốc độ là độ nhanh chậm, ngắt, nghỉ. Trường độ là
độ dài, ngắn của âm thanh và âm sắc . Tốc độ đọc chi phối sự diễn cảm, có ảnh hưởng
đến việc thể hiện ý nghĩa, cảm xúc. Do đó tốc độ đọc phải đi song song với việc tiếp
nhận có ý thức bài đọc . Khi đọc cho người khác nghe thì người đọc phải xác định tốc
độ nhanh chậm để người nghe hiểu được khi đọc một bài tin ngắn, một lời nhắn (Ví dụ

các nhân vật phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và tính cách của từng nhân vật. Chẳng hạn
như người già, trẻ em, người tốt, kẻ xấu.
Ví dụ: Qua bài tập đọc " Chuyện một khu vườn nhỏ" có đoạn viết:
Thu cầu viện ông:
- Ông ơi, đúng là có chú chim vừa đỗ ở đây bắt sâu và hót nữa ông nhỉ ! .
Ông nó hiền hậu quay lại xoa đầu cả hai đứa:
7
- Ừ, đúng rồi! Đất lành chim đậu, có gì lạ đâu hả cháu?
Với bài này cần hướng cho học sinh đọc với giọng nhí nhảnh, giọng ông hiền hậu.
Sau đó mời một số em lên thi đọc diễn cảm của một đoạn văn minh hoạ giọng
đọc phù hợp với nội dung của đoạn trích trên.
4.2.6. Rèn luyện diễn cảm tốt thông qua đọc mẫu:
Để các em đọc diễn cảm tốt, tôi thường xuyên đọc mẫu, giúp học sinh luyện tập
thể hiện sự cảm nhận về nội dung, ý nghĩa của bài qua giọng đọc. Sau đó các em tự tìm
cách đọc diễn cảm riêng của mỗi cá nhân tự bộc lộ để phát huy tính sáng tạo của các
em khi đọc diễn cảm.Trên cơ sở đọc mẫu và các em tìm cách đọc chuyển sang luyện
đọc và đọc diễn cảm theo nôi dung của từng bài. Qua kết quả đọc của các em, tôi dẫn
dắt, gợi ý để các em phát huy ưu điểm, khắc phục những hạn chế và tìm ra cách đọc
hợp lý.
4.2.7. Hướng dẫn học sinh luyện đọc:
Tôi cho học sinh luyện đọc theo cặp, theo nhóm và thay đổi nhóm thường xuyên.
Hôm nay nhóm sáu em, ngày mai nhóm bốn em, ngày kia là nhóm hai em, cho các em
đọc theo phân vai. Tôi thường xuyên tổ chức cho các em khi đọc diễn cảm trước lớp
để các em học tập lẫn nhau và em nào đọc tốt, hay tiến bộ so với trước sẽ có phần
thưởng để động viên dù là món quà nhỏ cũng tao cho các em phấn khởi và mong đến
tiết học sau sẽ đến lượt mình đọc .
4.2.8. Vận động gia đình và các tổ chức, cá nhân tạo điều kiện ủng hộ các
học sinh nghèo.
Bằng các biện pháp vận động gia đình và các tổ chức, cá nhân tạo điều kiện ủng
hộ các học sinh nghèo trong lớp, trong trường cùng chung tay góp sức vì một cộng

- Học sinh có kỹ năng giao tiếp trong cuộc sống hơn, có tự tin hơn trong giao tiếp
và trong việc học tập.
- Tạo cơ sở tốt để học sinh học tập và tạo ra tiền đề cho các lớp cao hơn.
- Góp phần quan trọng hình thành tính cách của học sinh.
- Hình thành thái độ tự tin khi giải quyết các vấn đề trong cuộc sống tốt hơn.
Qua khảo sát kỹ năng đọc diễn cảm của các em lớp 5 tôi thấy kết quả đạt như
sau:
Tổng số
học sinh
Đọc đúng trôi chảy Đọc ngắt nghỉ đúng Đọc diễn cảm đúng
Số lượng Tỷ lệ Số lượng Tỷ lệ Số lượng Tỷ lệ
30 em 25 em 83 % 22 em 73 % 18 em 60%
V. ĐÁNH GIÁ VỀ PHẠM VI ẢNH HƯỞNG CỦA SÁNG KIẾN:
- Từ những biện pháp ở trên, tôi thấy giờ học có hiệu quả hẳn lên nhiều em đọc
đúng, đọc hay đọc ngắt nghỉ đúng và diễn cảm tốt. Các em không còn e dè như trước
nữa mà đã mạnh dạn xung phong đọc tốt hơn, giờ học sôi nổi hơn.
- Học sinh hiểu bài hơn, đồng thời góp phần làm cho học sinh diễn đạt tốt hơn
trong phân môn tập làm văn.
9
- Học sinh có kỹ năng giao tiếp trong cuộc sống hơn, có tự tin hơn trong giao tiếp
và trong việc học tập.
- Tạo cơ sở tốt để học sinh học tập và tạo ra tiền đề cho các lớp cao hơn.
- Góp phần quan trọng hình thành tính cách của học sinh.
- Hình thành thái độ tự tin khi giải quyết các vấn đề trong cuộc sống tốt hơn.
VI. KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT:
Về phía nhà trường: Quan tâm đến cơ sở vật chất phải có tài liệu giảng dạy, bộ
sách tham khảo. Đồ dùng giảng dạy phải đầy đủ, đảm bảo chất lượng.
Tổ chuyên môn: Tăng cường dự giờ thăm lớp để trao đổi đóng góp ý kiến để từng
bước nâng cao nghiệp vụ tay nghề cho giáo viên.
Ngành giáo dục: Thường xuyên mở các lớp chuyên đề về đổi mới phương pháp

viên khích lệ học sinh kịp thời.
Trên đây là một số giải pháp của bản thân khi trực tiếp dạy học chương trình sách
giáo khoa tiếng việt lớp 5 - phân môn tập đọc. Thông qua rèn đọc diễn cảm cho học
sinh lớp 5 tôi đã áp dụng có hiệu quả. Rất mong nhận được sự góp ý của các đồng
nghiệp để bản sáng kiến được hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn !.
Thành Vọng, ngày 09 tháng 03 năm 2012
Người viết
Xác nhận
của thủ trưởng đơn vị
Phan Trung Dị
11