ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

TRẦN QUANG HẢO

MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGUỒN
NHÂN LỰC DU LỊCH VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SỸ DU LỊCH HỌC

HÀ NỘI, 2009


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

TRẦN QUANG HẢO

MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGUỒN
NHÂN LỰC DU LỊCH VIỆT NAM HIỆN NAY

Chuyên ngành: Du lịch
(Chương trình đào tạo thí điểm)

LUẬN VĂN THẠC SỸ DU LỊCH HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. TRỊNH XUÂN DŨNG

HÀ NỘI, 2009



Ch-ơng 2: Thực trạng phát triển nguồn nhân lực
du lịch Việt nam ................................................................. 24

2.1. Một số nét khái quát về du lịch Việt Nam ..........................................24

1


2.1.1. Tài nguyên và các loại hình du lịch ở Việt Nam.......................24
2.1.2. Một số kết quả hoạt động du lịch................................................30
2.1.2.1. Đón và phục vụ du khách................................................30
2.1.2.2. Thu nhập du lịch.............................................................31
2.1.2.3. Đầu t- phát triển du lịch................................................32
2.1.2.4. Cơ sở kinh doanh du lịch................................................33
2.1.2.5. Hợp tác, hội nhập quốc tế...............................................35
2.2. Thực trạng số l-ợng, chất l-ợng, cơ cấu nguồn nhân lực du lịch......36
2.2.1. Về số l-ợng nguồn nhân lực du lịch..........................................36
2.2.2. Về chất l-ợng và cơ cấu nguồn nhân lực du lịch......................38
2.2.2.1. Chất l-ợng nguồn nhân lực du lịch.................................39
2.2.2.2. Cơ cấu nguồn nhân lực du lịch........................................45
2.3. Thực trạng hoạt động phát triển nguồn nhân lực du lịch .................53
2.3.1. Quản lý nhà n-ớc về phát triển nguồn nhân lực du lịch..........53
2.3.1.1. Hệ thống quản lý nhà n-ớc về phát triển nguồn
nhân lực du lịch...............................................................53
2.3.1.2. Hoạt động quản lý nhà n-ớc về phát triển nguồn
nhân lực du lịch...............................................................55
2.3.2. Hoạt động phát triển nguồn nhân lực du lịch...........................61
2.3.2.1. Số l-ợng tuyển sinh..........................................................61
2.3.2.2. Ch-ơng trình đào tạo.......................................................62
2.3.2.3. Đội ngũ giáo viên............................................................63

3.3. Nâng cao năng lực cơ sở đào tạo phát triển nguồn nhân lực ...........78
3.3.1. Phát triển, hoàn thiện mạng l-ới cơ sở đào tạo du lịch............78
3.3.2. Xây dựng, hoàn thiện ch-ơng trình khung cho các bậc
đào tạo du lịch.............................................................................80
3.3.3. Xây dựng, phát triển đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu
phát triển......................................................................................80
3.3.4. Chú trọng các hoạt động hỗ trợ, khuyến khích đào tạo
phát triển nguồn nhân lực du lịch..............................................81
3.4. Duy trì và mở rộng hoạt động hợp tác quốc tế ..................................82
Kết luận .....................................................................................................84
Tài liệu tham khảo .................................................................................86
Phụ lục ........................................................................................................89

3


mở đầu
1. Tính cấp thiết của đề tài
Du lịch Việt Nam với tiềm năng to lớn về tự nhiên, xã hội và nhân văn,
trong những năm qua đã b-ớc đầu phát triển đạt đ-ợc nhiều thành tựu đáng
khích lệ. Nhận thức của Đảng, Nhà n-ớc và các tầng lớp nhân dân về du lịch
với vai trò là một ngành kinh tế quan trọng dần đ-ợc hình thành. Du lịch phát
triển đã góp phần thúc đẩy tăng tr-ởng kinh tế chung của đất n-ớc, góp phần
cải thiện đáng kể về cơ sở hạ tầng, tạo công ăn việc làm cho một bộ phận
không nhỏ lực l-ợng lao động, thúc đẩy nhiều ngành kinh tế khác phát triển,
tạo điều kiện đẩy nhanh tốc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế của đất n-ớc sang
h-ớng kinh tế công nghiệp - dịch vụ, tác động trực tiếp đến việc tái phân chia
thu nhập trong xã hội, góp phần xóa đói giảm nghèo và nâng cao đời sống cho
một bộ phận nhân dân, khai thác những tiềm năng sẵn có của đất n-ớc, giữ vai
trò quan trọng trong việc tăng c-ờng quan hệ hợp tác quốc tế, nâng cao vai

du lịch, xác định những điểm mạnh, -u thế cần phát huy; đồng thời tìm ra
những vấn đề còn hạn chế, yếu kém, nhằm đề xuất những giải pháp thiết thực,
khả thi, góp phần nhanh chóng phát triển nguồn nhân lực du lịch đáp ứng yêu
cầu cả về số l-ợng, chất l-ợng và có cơ cấu phù hợp là một việc làm cần thiết.
Vì vậy, đề tài Một số giải pháp phát triển nguồn nhân lực du lịch Việt Nam
hiện nay đ-ợc chọn làm đề tài luận văn.
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Hiện nay, ch-a có công trình khoa học nào tập trung nghiên cứu một
cách đầy đủ, chi tiết về các giải pháp phát triển nguồn nhân lực du lịch Việt
Nam. Tuy nhiên, có một số tài liệu của Tổng cục Du lịch, của các đơn vị nhViện Nghiên cứu phát triển du lịch, Tạp chí Du lịch, các cơ sở đào tạo du lịch
và một số tài liệu khoa học khác có đề cập một phần nội dung mà luận văn
nghiên cứu. Nội dung chủ yếu th-ờng đ-ợc đề cập trong các tài liệu khoa học
này là thông tin về thực trạng, yêu cầu phát triển nguồn nhân lực du lịch và có

5


đề xuất một số giải pháp chung cho đào tạo, bồi d-ỡng nguồn nhân lực du
lịch. Cụ thể nh-:
Năm 2006, Tổng cục Du lịch có đề tài nghiên cứu cấp ngành về Thực
trạng và giải pháp chủ yếu phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế
mũi nhọn đề cập một số nội dung, trong đó có hai nội dung chủ yếu là: (i)
thực trạng ngành Du lịch Việt Nam; (ii) các định h-ớng, giải pháp hiện nay để
thực hiện mục tiêu đ-a Du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn;
Nhóm tác giả tr-ờng Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội và chuyên gia tvấn Viện Nghiên cứu Chính sách Quốc gia Nhật Bản năm 2006 phối hợp xây
dựng Báo cáo Tăng c-ờng năng lực quản lý và xúc tiến các hoạt động th-ơng
mại dịch vụ của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập thuộc Dự án VIE/02/009.
Nội dung Báo cáo tập trung làm rõ một số vấn đề về: (i) thực trạng, xu h-ớng
phát triển của ngành Du lịch Việt Nam, (ii) đánh giá sản phẩm du lịch Việt
Nam, (iii) điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức và một số khuyến nghị,

lịch ở cả 3 khu vực lao động: quản lý nhà n-ớc, sự nghiệp và kinh doanh du
lịch.
3.2. Nội dung nghiên cứu
Để giải quyết đ-ợc mục tiêu đã đề ra, luận văn tập trung nghiên cứu
những nội dung chính nh- sau:
- Vị trí vai trò quan trọng của nguồn nhân lực trong phát triển du lịch
Việt Nam.
- Yêu cầu phát triển về số l-ợng, chất l-ợng, cơ cấu lao động du lịch du
lịch Việt Nam;
- Thực trạng nguồn nhân lực và hoạt động phát triển nguồn nhân lực du
lịch Việt Nam. Phân tích, đánh giá những mặt tích cực và những điểm còn hạn
chế cần khắc phục.
- Đề xuất các giải pháp phát triển nguồn nhân lực du lịch Việt Nam hiện
nay, tập trung vào các nhóm giải pháp về: Tổ chức bộ máy, nhân sự làm công
tác phát triển nguồn nhân lực du lịch; cơ chế, chính sách, pháp luật về phát
7


triển nguồn nhân lực du lịch; nâng cao năng lực các cơ sở đào tạo du lịch; duy
trì và mở rộng hợp tác quốc tế về phát triển nguồn nhân lực du lịch.
4. Phạm vi và đối t-ợng nghiên cứu
4.1. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi và không gian nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu các
yếu tố liên quan đến nguồn nhân lực du lịch, tập trung vào lực l-ợng lao động
trực tiếp của ngành Du lịch; công tác quản lý, phát triển nguồn nhân lực du
lịch và đề xuất một số giải pháp phát triển nguồn nhân lực du lịch trong phạm
vi cả n-ớc d-ới góc độ quản lý nhà n-ớc về du lịch.
- Về thời gian: Các tài liệu thứ cấp đ-a vào nghiên cứu, phân tích đ-ợc
thu thập trong thời gian từ năm 2000 đến 2009; các tài liệu, số liệu sơ cấp
đ-ợc thu thập trong năm 2008, 2009. Các giải pháp đ-a ra để thực hiện trong

Ch-ơng 3: Giải pháp phát triển nguồn nhân lực du lịch Việt Nam
hiện nay
3.1. Kiện toàn tổ chức và nhân sự về phát triển nguồn nhân lực du lịch
3.2. Xây dựng và hoàn thiện cơ chế, chính sách về phát triển nguồn
nhân lực du lịch.
3.3. Nâng cao năng lực cơ sở đào tạo phát triển nguồn nhân lực du lịch.
3.4. Duy trì và mở rộng hoạt động hợp tác quốc tế.

9


Tài liệu tham khảo
Tài liệu tiếng Việt:
1. Ban T- t-ởng Văn hóa Trung -ơng (2001), tài liệu nghiên cứu văn kiện Đại
hội IX của Đảng, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr.159
2. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Những điều cần biết về tuyển sinh đạo học và cao
đẳng năm 2009, Nxb Giáo dục, Hà Nội
3. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Những điều cần biết về tuyển sinh trung cấp
chuyên nghiệp năm 2009, Nxb Giáo dục, Hà Nội
4. Trịnh Xuân Dũng, Tiêu chuẩn để đánh giá du lịch là một ngành kinh tế mũi
nhọn, Tạp chí Du lịch Việt Nam, số 1/2004, tr.18-19
5. Đảng Cộng sản Việt Nam (1997), Văn kiện Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp
hành Trung -ơng khóa VIII, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
6. Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần
thứ IX, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
7. Đảng Cộng sản Việt Nam (1991), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần
thứ VII, Nxb Sự thật, Hà Nội
8. Vũ Mạnh Hà, Bàn thêm về vấn đề đào tạo tại khoa Du lịch học - Tài liệu
hội thảo khoa học đào tạo nguồn nhân lực và nghiên cứu khoa học trong du
lịch - những vấn đề đặt ra, Tr-ờng đại học khoa học xã hội và nhân văn,

đất n-ớc thời kỳ đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2045, tháng 5/2009, tr. 6369
Tài liệu tiếng Anh:
21. James A. Bardi (2005), Hotel Front office Management, Nxb John
Wiley& Sons, Inc, New Jersey, United States of America
22. John Beech and Simon Chadwick (2006), The Business of Tourism
Management, Nxb Pearson Education Limited, England
11


23. Christopher Holloway withe Neil Taylor (2006), The Business of Tourism,
Nxb Pearson Education Limited, England
24. Philip Kotler (2006); John T.Bowen; James C.Markens, Marketing for
Hospitality and Tourism, Nxb Pearson International Education
25. The Culinary Institute Of America (2001), Remarkable Service, Nxb John
Wiley& Sons, Inc, United States of America
Trang th«ng tin ®iÖn tö tiÕng n-íc ngoµi:
26. World Tourism Organisation: www.unwto.org, Tourism and Economic
Stimulus- Initial Assessment Madrid, Update September 2009.

12