1. PHẦN MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn sáng kiến:
Con người sống giữa thiên nhiên đầy ắp màu sắc của cỏ cây, hoa lá, mây trời,
muông thú, tất cả đều lung linh, đẹp đẽ. Chúng không chỉ cho ta vật chất để sống
mà từ cái đẹp đó đã đem lại cho con người những xúc cảm, tình cảm yêu đời, yêu
người.
Đất nước ta đang bước vào thời kỳ đổi mới, thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại
hoá đất nước, phù hợp với truyền thống Việt Nam. Yếu tố cơ bản và nền tảng để
phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững đó là phát triển nguồn
nhân lực con người. Hay nói cách khác là phát triển và đổi mới giáo dục trong đó
có môn Mĩ thuật - một môn học chính thức của cấp trung học. Xuất phát từ nhận
thức trước đây thường xem môn Mĩ thuật là môn phụ cho nên các ngành, các cấp
chưa quan tâm nhiều về trí tuệ, thời gian cũng như trang thiết bị, đồ dùng học tập
đặc biệt là phương pháp dạy học chủ yếu còn mang nặng phương pháp dạy học cổ
truyền, máy móc, rập khuôn, chưa chú trọng đến giáo dục thẩm mĩ. Vì vậy hiệu
quả chưa cao, chưa đáp ứng được mục tiêu môn học. Mà chúng ta đã biết giáo dục
thẩm mĩ cho học sinh là nhiệm vụ chính của môn Mĩ thuật. Bởi con người ta luôn
có khát vọng vươn tới cái đẹp, mà muốn cho mỗi người trong đó có trẻ em tiếp cận
và cảm thụ một cách đầy đủ về cái đẹp nói chung, về màu sắc nói riêng thì việc rèn
luyện kĩ năng sử dụng màu sắc phù hợp cho học sinh lớp 6 là một việc làm hết sức
cần thiết. Có năng khiếu và yêu thích môn vẽ nhưng phải có kĩ năng chuẩn mực
mới có thể vẽ đẹp, hợp lí và sáng tạo. Đối với học sinh lớp 6 là lứa tuổi nhỏ nhất
trong bậc THCS, cần có sự uốn nắn, rèn luyện ngay từ đầu.
Trong chương trình giáo dục mới, môn Mĩ thuật được xem như là một phương
tiện giáo dục quan trọng trong việc giáo dục thẩm mĩ cho học sinh. Ngoài việc
cung cấp cho học sinh một số kiến thức mĩ thuật phổ thông, hiểu biết về cái đẹp
môn Mĩ thuật còn giúp các em có thêm hứng thú để các em học tốt các môn học
1


khác cũng như giúp học sinh vận dụng những hiểu biết kiến thức mĩ thuật vào học

2. PHẦN NỘI DUNG
2.1. Thực trạng của nội dung cần nghiên cứu:
2.1.1 Đặc điểm tình hình
a. Thuận lợi:
* Về phía nhà trường: Tiếp tục thực hiện phong trào “Ứng dụng công
nghệ thông tin trong dạy học”. Năm học này nhà trường đã mua sắm thêm
nhiều máy móc, thiết bị dạy học như màn hình, máy chiếu, kết nối Internet nên
việc tìm hiểu thông tin phục vụ hoạt động dạy học cho giáo viên có phần thuận
lợi. Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên quan tâm chỉ đạo giáo viên thực
hiện việc đổi mới phương pháp dạy học, tạo mọi điều kiện thuận lợi để giáo viên
nghiên cứu và áp dụng các sáng kiến kinh nghiệm trong dạy học.
* Về phía giáo viên: Bản thân là giáo viên được đào tạo về chuyên môn
giảng dạy Mĩ thuật, giàu lòng đam mê và tâm huyết với bộ môn. Với kinh
nghiệm giảng dạy ở trường phổ thông hơn 4 năm, tôi đã không ngừng trau dồi
kỹ năng, học hỏi phương pháp dạy học từ các đồng nghiệp, theo dõi và nắm bắt
kiến thức mĩ thuật qua các phương tiện truyền thông đã giúp tôi có được một số
kinh nghiệm, một số phương pháp rèn luyện kỹ năng sử dụng màu sắc cho học
sinh, đặc biệt là học sinh lớp 6.
* Về phía học sinh: Học sinh bậc THCS nói chung đã được tiếp xúc với
môn học Mĩ thuật từ bậc Tiểu học nên phần nào các em đã có kiến thức cũng
như kĩ năng sử dụng màu sắc. Các em đã được học tập theo phương pháp dạy
học mới (tự học tự chiếm lĩnh) nên đã rèn luyện được tính tự sáng tạo, tính độc
lập của mình. Đa phần các em đều ngoan, thích được học mĩ thuật, nhiều em rất
có năng khiếu vẽ, tích cực hoạt động trong giờ học, tham gia tốt các cuộc thi vẽ
tranh do hội đồng đội phát động.
b. Khó khăn:
* Về phía nhà trường: Hiện tại trường chưa có phòng học bộ môn Mĩ thuật
nên chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu môn học.
3


28

24
25
23
24

88,9
86,2
82,1
85,

Chưa đạt
SL
%
03
04
05
04

11,1
13,8
17,9
14,3

7
Tổng
112
96
85,7


2.2.3. Hướng dẫn học sinh so sánh các mẫu vật thực:
Độ đậm nhạt của màu sắc phụ thuộc vào các màu nằm cạnh nó, hay nói cách
khác một màu sắc nào đó không phát huy hết tính chất của nó khi chỉ nằm một
mình đơn độc, mà nó được bộc lộ tốt hơn khi nằm cạnh màu khác làm tôn nó lên.
Trong trường hợp này có thể xẩy ra hai hiện tượng hoàn toàn trái ngược nhau: hoặc
tốt hơn, hoặc xấu đi. Thí dụ: màu đỏ đặt lên màu vàng làm cho đỏ ấy tươi sáng lên,
rực rỡ hơn; nhưng cũng màu đỏ ấy đặt lên màu xanh thì sẽ làm mất tính chất của
nó mà thôi. Điều này đòi hỏi giáo viên định hướng cho các em một cách hết sức
khéo léo và tế nhị, vì chọn màu gì và sử dụng màu như thế nào mà không làm mất
đi sự tự do sáng tạo của học sinh mà vẫn đảm bảo sự hợp lí trong khi sử dụng màu,
đó mới là điều cơ bản của việc dạy học môn Mĩ thuật mà giáo viên cần lưu tâm.
Ví dụ: Bài 9 - Vẽ tranh: Đề tài học tập - Lớp 6
Chọn màu gì vẽ vào hình ảnh chính, phụ thì tuỳ thuộc vào ý thích các em,
nhưng khi đã chọn hình ảnh chính màu đậm rồi thì hình ảnh phụ nên vẽ màu nhạt,
hoặc ngược lại. Ngoài ra khi chọn màu phù hợp rồi cũng cần hướng dẫn học sinh
kĩ thuật vẽ màu đó là vẽ hình ảnh chính trước vẽ màu ở hình ảnh phụ sau, hay sử
dụng các loại chất liệu (loại bút màu) khác nhau như: Bút lông cần đưa nét nhanh
và nhẹ nhàng, sáp màu, chì màu cần nhấn mạnh hơn, bên cạnh đó vẽ màu vào các
hình không nên vẽ đều nhau tạo thành mảng bẹt mà có thể vẽ chỗ đậm, chỗ nhạt sẽ
tạo thành hình khối của nó hơn...

Hình 2:

Tranh của học
sinh

6



2.2.5. Phát huy năng lực sáng tạo và khả năng độc lập của học sinh:
Dạy Mĩ thuật phải phát triển ở các em những năng lực quan sát, so sánh, đối
chiếu, phân tích, tổng hợp, suy nghĩ độc lập sáng tạo trong học tập, để các em tìm
ra được cái mới, cái đẹp và cảm thụ được nó.
Mục tiêu của dạy học lấy học sinh làm trung tâm là tôn trọng nhu cầu tiềm
năng của học sinh, chuẩn bị cho học sinh sớm thích ứng với đời sống xã hội, hoà
nhập và phát triển cộng đồng. Giáo viên là người tổ chức điều hành, học sinh là
người thực hiện, học sinh tự giác, chịu trách nhiệm về kết quả học tập của mình,
được tham gia đánh giá và đánh giá lẫn nhau.
Ví dụ : Bài 18 (tiết 18) Trang trí hình vuông (Mĩ thuật 6)
Khi hướng dẫn vẽ màu thì không nên yêu cầu học sinh phải chọn màu này cho
hoa, màu kia cho lá. Nên để cho học sinh vẽ màu tự do theo ý thích, tự do không
có nghĩa là vẽ màu linh tinh, vẽ màu theo ngẫu hứng, mà cần vẽ đúng luật trang
trí (đối xứng, xen kẻ hay nhắc lại...). Chẳng hạn: Bông hoa có bốn cánh đó học
sinh có thể tự do chọn màu nhưng khi đã chọn một màu nào đó rồi thì nhất định
bốn cánh hoa đó chỉ nên vẽ một màu. Và ở các lá bốn góc cũng vậy, không yêu cầu
học sinh vẽ màu gì, nhưng khi đã chọn lá ở một góc thì lá ba góc còn lại phải vẽ
cùng màu đó (những hình vẽ, hoạ tiết giống nhau cố gắng vẽ bằng nhau và vẽ
cùng một màu). Điều này luôn làm cho học sinh cảm giác thoải mái trong học tập,
không bị gò bó, ràng buộc làm những việc mà mình không thích, tức là đã phát
huy tối đa tính tích cực độc lập suy nghĩ, sáng tạo của học sinh, mà vẫn đạt được
mục tiêu bài học cũng như đặc trưng của môn học. Hơn nữa qua đây chúng ta
thấy rất rõ, sự định hướng của giáo viên chung cho cả lớp, nhưng kết quả lại là đa
dạng, phong phú về màu sắc của sản phẩm, sự phong phú đó được thể hiện thông
qua những suy nghĩ, những việc làm hết sức ngây thơ và hồn nhiên của các em mà
điều đó rất khó có được ở người lớn và đây chính là đặc trưng cơ bản của dạy học
Mĩ thuật, mềm mỏng nhưng cần phải đúng đắn, một môn học ít công thức, không
8



Tri thức của môn học đều được chắt lọc từ cuộc sống và trở lại phục vụ cho
cuộc sống, cho nên trong dạy học cần liên hệ bài học với thực tiễn tạo cho học sinh
sự liên tưởng, gây thói quen quan sát, so sánh, móc nối giữa cái đang học và cái đã
có trong cuộc sống, hướng các em đi tìm cái đẹp cho mai sau.
Để vận dụng biện pháp này có hiệu quả đòi hỏi giáo viên cần suy nghĩ, tìm tòi,
phân tích tổng hợp, yêu nghề và hứng thú với bộ môn.
Biện pháp này giúp học sinh tự bổ sung nhận thức và phát huy óc tưởng tượng,
khả năng tư duy, sáng tạo cho các em. Trang bị cho các em những hiểu biết cần
thiết để vận dụng vào cuộc sống. Như là cảm nhận được màu sắc đẹp ở viên gạch
lát nền của lớp học, hình vẽ, hoạ tiết ở tờ giấy khen... hay sự cảm nhận tinh tế với
màu sắc của thiên nhiên khi thể hiện qua các bài văn miêu tả sau này, thiết thực
hơn nữa có thể chọn màu sắc trang phục, đồ dùng cá nhân cho phù hợp với con
người...
Ngoài những biện pháp trên còn phải vận dụng các phương pháp giáo dục
chính khoá và ngoại khoá để giáo dục, hướng dẫn học sinh phân biệt các màu sắc,
những màu đậm, những màu nhạt, vẽ màu từ đơn giản đến phức tạp để vận dụng
vào các bài tập thực hành một cách có hiệu quả.
- Đánh giá phân tích kết quả qua các bài thực hành của học sinh về vẽ tranh, vẽ
trang trí của học sinh lớp 6.

10


- Quá trình tư duy của học sinh có vai trò trong việc tiếp thu những tri thức về
môn Mĩ thuật và vận dụng những tư duy của các em dần dần phát triển từ khái quát
đến chi tiết.
- Ở lớp 6, tư duy hình ảnh trực quan còn đơn giản, dễ sai lệch, khi lên các lớp
trên khả năng tư duy hình ảnh trực quan của các em cao hơn, chính xác hơn, đến
lớp cuối cấp khả năng tư duy trừu tượng xuất hiện và hoàn thiện dần. Việc rèn
luyện cách quan sát, nhận xét, kĩ năng chọn màu thích hợp thông qua các bài vẽ

Số
Đạt
Chưa đạt
Lớp
lượng
SL
%
SL
%
6A
6B
6C
6D
Tổng

27
29
28
28
112

27
29
28
28
112

100
100
100

như vậy, các nhà giáo dục, các thầy giáo, cô giáo, các bậc phụ huynh hãy cùng
phối hợp để khơi dậy những điều tốt đẹp còn tiềm ẩn trong mỗi một con người các
em để phát huy năng lực nhận thức của mình từ khi đang ngồi trên ghế nhà trường.

12


Để điều đó trở thành hiện thực khi mỗi một chúng ta, nhất là giáo viên dạy học
môn Mĩ thuật cần:
- Kiên trì, chịu khó nghiên cứu bài dạy một cách chu đáo.
- Phải nắm vững nội dung yêu cầu, nhiệm vụ của từng tiết dạy cụ thể, nắm được
đặc điểm tâm sinh lí của của học sinh cũng như khả năng tư duy, sáng tạo của từng
học sinh.
- Phải có lòng yêu nghề, mến trẻ, tinh thần học hỏi cao để luôn luôn trau dồi
chuyên môn nghiệp vụ.
- Tăng cường làm đồ dùng dạy học, dụng cụ trực quan...
Trên đây là một vài biện pháp của bản thân tôi đã áp dụng thành công trong
những năm học vừa qua. Mặc dầu vậy nhưng không tránh khỏi những hạn chế tồn
tại nhất định rất mong được sự góp ý của HĐKH trường, HĐCM và đồng nghiệp
để ngày càng đạt kết quả cao hơn trong dạy học môn Mĩ thuật.
3.2. Kiến nghị, đề xuất:
3.2.1. Về phía Sở GD và Phòng GD:
- Tăng cường mở các lớp tập huấn về đổi mới phương pháp dạy học môn Mĩ
thuật để mỗi một giáo viên có điều kiện nắm bắt kịp thời các phương pháp dạy
học mới.
- Tổ chức có định kỳ các đợt sinh hoạt chuyên môn Mĩ thuật để giáo viên có
cơ hội được giao lưu, học tập kinh nghiệm giảng dạy của đồng nghiệp.
3.2.2. Về phía nhà trường:
- Nhà trường cần mua thêm tranh, ảnh và vật mẫu cho bộ môn Mĩ thuật.
3.2.3. Về phía Giáo viên.

4
4
4,5
5
6
7

2.2.4. Gợi ý học sinh chỉ các màu sắc có trong bức tranh, màu
nào được sử dụng nhiều, màu nào ít sử dung trong bức tranh đó:
2.2.5. Phát huy năng lực sáng tạo và khả năng độc lập của học 8,9
sinh:
9,10
2.2.6. Tổ chức cho học sinh các trò chơi học tập:
2.2.7. Liên hệ với thực tiễn cuộc sống:
10,11
2.2.8 Ứng dụng công nghệ thong tin:
11
3. PHẦN KẾT LUẬN
12
3.1. Ý nghĩa của sáng kiến:
12,13
3.2. Kiến nghị - Đế xuất
13

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Tài liệu hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kỹ năng môn Mĩ thuật - Bộ GD
& ĐT tháng 11/2009
14