PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN CAO LÃNH
TRƯỜNG THCS NGUYỄN MINH TRÍ
*******  *******

ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN ĐỀ TÀI :

MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 6
KHẮC PHỤC LỖI CHÍNH TẢ
-------------------

A/ PHẦN MỞ ĐẦU :
I/ Lí do chọn đề tài:
Chữ quốc ngữ là một nét đẹp trong văn hóa của người Việt Nam, gìn giữ và viết
đúng chính tả là giữ gìn và phát huy truyền thống văn hóa dân tộc và còn là trách nhiệm
của mỗi người Việt yêu nước, yêu sự trong sáng của tiếng Việt.
Thực trạng viết sai chính tả đang là mối quan tâm của nhiều người, của cộng
đồng xã hội trong việc giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt.
Trong nhà trường hiện nay, nhiều học sinh viết sai chính tả. Một bài văn của học
sinh trung bình cũng như học sinh giỏi đều mắc lỗi chính tả. Thậm chí một số học sinh
không chú ý gì về lỗi chính tả khi làm bài, lâu ngày thành thói quen có hại khó sửa chữa
được.
Là một giáo viên dạy Ngữ văn nên tôi rất quan tâm đến việc phát hiện lỗi chính
tả trong nói và viết của học sinh và tìm nhiều giải pháp giúp các em khắc phục.


Sau nhiều năm nghiên cứu, thực hiện, tôi đã tích lũy được một số giải pháp giúp
học sinh lớp 6 khắc phục lỗi chính tả và đạt được những kết quả khả quan, muốn được
chia sẻ với đồng nghiệp. Đó cũng là lý do tôi chọn đề tài này.
II/ Mục đích và phương pháp nghiên cứu:
Từ thực trạng học sinh viết sai nhiều lỗi chính tả , tôi đã thống kê, tìm hiểu

một số giải pháp khắc phục lỗi chính tả phổ biến. Cụ thể là:
- Cách phân biệt dấu hỏi và dấu ngã trong từ láy và từ Hán Việt.
- Cách phân biệt phụ âm đầu S và X.
Riêng việc hướng dẫn học sinh một số mẹo chính tả để viết đúng những phụ âm
đầu khác, viết đúng âm chính và âm cuối dễ mắc lỗi thì tôi không đưa vào nội dung đề tài
này vì chưa thống kê kết quả cụ thể.
IV/ Kế hoạch thực hiện :
- Thống kê số bài viết tập làm văn, số lần kiểm tra các phân môn (Văn, tiếng
Việt), số lần trả bài viết tập làm văn, số lần trả bài kiểm tra, số tiết học có bài tập viết
chính tả ở lớp 6 để có kế hoạch, biện pháp giúp học sinh cách viết đúng tiếng Việt, khắc
phục lỗi chính tả phổ biến thông qua các tiết trả bài, các tiết rèn chính tả từng học kỳ theo
phân phối chương trình.
- Cụ thể, số lần trả bài viết TLV, bài kiểm tra 1 tiết ( Văn, Tiếng Việt), số bài học
rèn chính tả ( Theo PPCT) và số bài tập rèn chính tả ở các tiết Tiếng Việt - phần luyện tập
(Theo SGK) Ngữ văn 6 như sau:
* Học kỳ I :
Phân môn

Số lần trả bài

Số tiết học

Số bài tập

Rèn chính tả

Rèn chính tả

Văn


Tập làm văn

K.tra 1-2 tiết
1
1
4

01

06

Kể cả KT HK

* Học kỳ II :
Ghi chú

Kể cả KT HK

- Thống kê các loại lỗi phổ biến của học sinh, cung cấp cho các em những kiến
thức về chính tả, những mẹo về chính tả qua những tiết trả bài, các tiết rèn chính tả, các tiết
học tự chọn từ đầu đến cuối năm học.
- Thường xuyên theo dõi kết quả rèn luyện, khắc phục lỗi chính tả ở học sinh , kịp
thời giúp đỡ học sinh khắc phục những khó khăn, vướng mắc khi thực hiện.
B/ PHẦN NỘI DUNG :
I/ Cơ sở lý luận :
- Chữ viết hiện nay của người Việt là chữ viết ghi lại theo phát âm. Do đó việc
viết đúng phải dựa trên đọc đúng, đọc đúng là cơ sở của viết đúng. Tuy nhiên do yếu tố
vùng miền, cách phát âm mỗi nơi mỗi khác. Mặc dù những quy tắc, quy ước về chính tả
được thống nhất theo ngữ pháp chung nhưng việc viết đúng chính tả trong học sinh hiện
nay còn nhiều khó khăn, tồn tại mà mỗi giáo viên và học sinh cần phải nỗ lực để khắc

III/ Thực trạng và những mâu thuẫn:
- Tình trạng học sinh viết sai chính tả tại các trường phổ thông hiện nay là khá
nhiều. Nhiều em viết sai vì “ không biết viết thế nào cho đúng”. Phần lớn các em viết sai
chính tả nhiều là những học sinh có học lực yếu, kém.


- Qua kiểm tra chất lượng vào đầu năm học, nhiều học sinh viết sai quá nhiều lổi
chính tả do mất kiến thức chính tả từ tiểu học. Thiếu kiến thức, thiếu sự rèn luyện, thiếu
phương pháp để khắc phục nên các em viết sai chính tả là điều khó có thể tránh khỏi. Thậm
chí có em còn viết sai chính tả ngay cả họ và tên mình, viết sai chính tả tên văn bản trong
giao tiếp như :
ĐƠN XIN NGHỈ HỌC thành : ĐƠN XINH NGHĨ HỌC.
- Hiện nay, chương trình cấp I khá nặng, thời lượng dành cho môn chính tả lại ít,
các em thường quan tâm đến các môn khác nhiều hơn. Thầy cô cũng không có nhiều thời
gian cho các em rèn chính tả. Nhiều phụ huynh còn xem việc con mình có viết đúng chính
tả hay không là . . . chuyện nhỏ. Hoặc có người cho rằng “ Có nhiều môn học quan trọng
hơn, viết đúng hay sai chính tả không nhằm nhò gì”.
- Hiện nay thực trạng học sinh viết sai chính tả nhiều là phổ biến. Nhiều học sinh
viết chữ rõ ràng, sạch đẹp nhưng vẫn sai chính tả ở những từ đơn giản.
- Đối với học sinh tiểu học, phân môn chính tả giúp các em hình thành năng lực
và thói quen viết đúng chính tả , nói rộng hơn là năng lực và thói quen viết đúng tiếng Việt.
Thực trạng, học sinh tiểu học nói chung thường viết sai chính tả, nhất là lỗi dấu thanh, lỗi
phụ âm đầu và âm cuối. Hậu quả là lên lớp 6 vẫn còn một số học sinh viết sai nhiều lỗi
chính tả.
- Giúp học sinh lớp đầu cấp THCS viết đúng chính tả là một thách thức, cũng là
một nhiệm vụ không thể xem nhẹ của giáo viên Ngữ văn lớp 6 nói riêng, giáo viên bậc
THCS, nói chung.
- Thực tế, thời gian dành cho việc rèn luyện chính tả cho học sinh ở lớp 6 là rất ít
( chỉ có 3 tiết/ cả năm học) . Do đó đòi hỏi giáo viên phải cố gắng, sáng tạo, tận dụng mọi
thời giờ, mọi giải pháp để giúp học sinh khắc phục lỗi chính tả góp phần nâng cao chất



các em chưa quen, vận dụng chậm nhưng về sau các em vận dụng khá thành thạo. Tôi
khích lệ các em lập sổ tay chính tả để tiện sử dụng.
Sau đây là những mẹo chính tả mà tôi đã hướng dẫn học sinh, giúp các em vận
dụng để khắc phục lỗi chính tả khi viết.
 Mẹo về dấu: Cách phân biệt hỏi và ngã:
Trong các lỗi chính tả thì phổ biến nhất là sự nhầm lẫn giữa dấu hỏi và dấu
ngã . Đó là vì những người không phân biệt hỏi và ngã chiếm 2/3 dân số.
Trong vốn từ vựng tiếng Việt, số lượng từ có dấu hỏi và ngã chiếm một bộ phận
to lớn. Theo thống kê, tiếng Việt có khoảng 1900 từ mang thanh hỏi, 900 từ mang thanh
ngã, tổng cộng có khoảng 2800 từ. Đa số học sinh có sự nhầm lẫn qua lại giữa hai thanh
này rất nhiều. Vì thế việc cung cấp cho học sinh cách viết đúng chính tả về dấu hỏi và dấu
ngã là một việc rất cần thiết đối với giáo viên, đặc biêt là giáo viên Ngữ văn.
1/ Mẹo viết đúng dấu hỏi, dấu ngã đối với từ láy:
Trong các từ láy tiếng Việt có quy luật bổng trầm. Quy luật này có nghĩa là
trong từ láy hai tiếng thì hai chữ này đều là bổng hay đều là trầm, chứ không có một chữ
thuộc hệ bổng hoặc thuộc hệ trầm.
- Hệ bổng gồm : Hỏi - Sắc -

Không ( không dấu- thanh ngang)

- Hệ trầm gồm : Huyền - Ngã - Nặng
Mẹo:
“ Chị Huyền mang Nặng Ngã đau
Anh Ngang Sắc thuốc Hỏi đau chỗ nào ”.
Mẹo này có nghĩa là gặp một chữ mà ta không biết nó là dấu hỏi hay dấu ngã
thì hãy tạo một từ láy âm. Nếu chữ láy âm với nó là dấu sắc, dấu không hay dấu hỏi thì
nó sẽ là dấu hỏi. Trái lại, nếu chữ kia là dấu huyền, dấu nặng, hay dấu ngã thì nó sẽ là
dấu ngã.

Chửa (chưa+có)
4/ Đối với từ Hán Việt:
*MẸO :
“ Mình Nên Nhớ Viết Là Dấu Ngã ”
( Chú ý các phụ âm đầu là : M – N – Nh – V – L – D - Ng )
* LUẬT :
Với các từ Hán Việt, những từ có âm đầu là : M – N – Nh – V – L -D - Ng thì
viết là dấu ngã.
Ví dụ:
- M (mình) : mĩ mãm, mã lực, mãnh hổ, mẫu số, mãn khóa. . .
- N(nên)

: truy nã, trí não, nỗ lực, nữ giới, nam nữ. . .

- Nh (nhớ) : nhẫn nại, nhũng nhiễu, thạch nhũ, nhiễm độc, nhãn hiệu. . .
- V(viết)

: vũ lực, vĩnh viễn, vĩ tuyến, vãng lai, hùng vĩ. . .


- L(là)

: phụ lão, nguyệt liễm, kết liễu, lữ khách, lẫm liệt. . .

- D(dấu)

: dã man, hướng dẫn, dũng cảm, dưỡng sinh, dĩ nhiên. . .

- Ng (ngã) : ngôn ngữ, tín ngưỡng, nghĩa vụ, hàng ngũ, ngũ sắc. . .
Ngoại lệ: ngải ( ngải cứu – tên một cây thuốc )


- hữu : (có), hữu : (bạn)

- kĩ : (tài) kĩ thuật, kĩ xảo,

- kĩ : (hát) kĩ nữ

- phẫu : (mổ) giải phẫu

- hoãn: (chậm) trì hoãn

- tiễn : (đưa) tiễn biệt

- tuẫn : (chết) tuẫn nạn

- tiễn : ( làm) thực tiễn

- trĩ : ( trẻ) ấu trĩ


Về ngoại lệ này, giáo viên chỉ cần cho học sinh nhớ bốn câu thơ sau đây là
tạm đủ:
Kĩ tài, bãi bõ, tĩnh yên
Tiễn đưa, xã xã, sĩ em học trò
Hữu phải, hữu có, cưỡng gò
Tiễn làm, hoãn chậm, quẫn lo vô cùng.
- Cách phân biệt phụ âm đầu : S và X
- Về mặt kết hợp âm tiết: S không đi với các vần bắt đầu bằng:
OA, OĂ, UÊ, OE . . .
Ví dụ:

- Đồ vật : hòn sỏi, song cửa, cái sọt, cái sừng, sợi dây, cái siêu
- Động vật: con sóc, con sò, con sên, con sếu, con cá sấu, con sam, con
sói, con sáo sậu, con săn sắt, con sư tử, con sơn dương, san hô . . .
* Ngoại lệ: Xương, cái xe, xuồng, cây xoan, xoài, trạm xá, mùa xuân. . .
* Một câu ngộ nghĩnh có thể giúp học sinh nhớ phần lớn những ngoại lệ:
“ Mùa xuân, đi xuồng gỗ xoan, mang xoài đến xã, đổi xẻng ở xưởng đem đến
cho trạm xá.”
3/ Những từ chỉ hơi đi ra viết với X :
Xì, xỉu, xùy, xọp, xẹp
4/ Những chữ có nghĩa sụp xuống đi với S:
Sụt, sụp, sẩy chân, kém sút, sặc sụa
5/ Những công cụ ngữ pháp có nhiều chữ đi với S:
Sự, sẽ, sắp, sao, sẵn, song le. . .
V/ Hiệu quả áp dụng :
- Qua một năm thực hiện đề tài, tôi đã theo dõi, thống kê và có kết quả như sau:


+ Số học sinh viết đúng phụ âm đầu S, X :
* Đầu năm : 67 % ; Cuối năm : 90%  tăng 23% so với đầu năm học.
+ Số học sinh viết đúng dấu hỏi, dấu ngã :
* Đầu năm : 70% ; Cuối năm : 94%  tăng 24% so với đầu năm học.
Đây là kết quả khả quan, khích lệ tôi rất nhiều trong việc tìm giải pháp khắc
phục lỗi chính tả cho học sinh.
- Đa số học sinh có ý thức vận dụng mẹo chính tả đã học trong rèn chính tả khi
viết. Nhờ đó số học sinh mắc lỗi chính tả sau mỗi lần làm bài viết, làm bài kiểm tra ngày
càng giảm dần.
- Học sinh có thói quen biết cẩn thận, cân nhắc khi viết, nhất là những từ khó,
những từ đã được học về mẹo chính tả.
- Gây được phong trào thi đua viết đúng chính tả giữa các nhóm học sinh, tạo
được không khí vui mà học, học mà vui trong lớp học khi vận dụng mẹo chính tả.

kết quả tốt đẹp. Tuy kết quả còn khiêm tốn nhưng tôi cảm thấy vui vì công việc của mình
đã bắt đầu có hiệu quả.
- Đề tài sáng kiến kinh nghiệm này chỉ giới hạn ở một số lỗi chính tả phổ biến
trong học sinh. Thực tế, học sinh còn viết sai chính tả ở những phụ âm đầu, âm cuối, âm
chính khác . Bản thân sẽ nghiên cứu để hoàn thiện đề tài, đồng thời tiếp tục nghiên cứu,
giúp học sinh cách viết đúng chính tả các lỗi còn lại trong năm học tới.
- Sữa chữa, giúp học sinh khắc phục lỗi chính tả là là một nhiệm vụ không thể
xem nhẹ đối với giáo viên Ngữ văn. Đây là quá trình lâu dài đòi hỏi người giáo viên phải
kiên trì, bền bĩ, sáng tạo, không nóng vội. Bởi vì có những học sinh tiến bộ ngay trong
vài tuần đầu nhưng cũng có em tiến bộ chậm, giáo viên cần động viên, khích lê, giúp đỡ.
IV/ Đề xuất, kiến nghị:


- Tổ Ngữ văn của nhà trường nên đưa nội dung đề tài này vào chuyên đề hoạt
động chuyên môn, tổ chức thảo luận, góp ý cho chuyên đề này để bổ sung, rút kinh
nghiệm thực hiện trong những năm học về sau.
- Nhà trường cần hỗ trợ kinh phí cho tổ Ngữ văn tổ chức ngoại khóa: “ Thi viết
chính tả ” trong học sinh vào một ngày thuận lợi trong năm học. Có thể tổ chức vào dịp
kỉ niệm các ngày lễ lớn như : Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11; Ngày 26/3, Ngày 30/4. .
.Từ đó học sinh có cơ hội thi đua rèn luyện chính tả, viết đúng chính tả, góp phần học tốt
môn Ngữ văn , nâng cao chất lượng học tập các môn khác và nhất là giúp các em biết yêu
quý tiếng Việt, giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt.
- Khi soạn đáp án và biểu điểm cho các bài viết tập làm văn, giáo viên nên có
yêu cầu viết đúng chính tả, nếu sai nhiều lỗi sẽ bị trừ điểm. Với yêu cầu này học sinh sẽ
chú ý hơn về lỗi chính tả trong bài làm.
An Bình, ngày 9 tháng 3 năm 2012
Xác nhận của Hiệu trưởng

Người viết