Sáng kiến kinh nghiệm: Một số giải pháp giúp HS lớp 6 ñọc - hiểu văn bản văn h
ọc
Trường THCS Ân Tường Tây GV: Nguyễn Thị Minh Thủy 1MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 6
ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN VĂN HỌC A. MỞ ĐẦU
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Thực trạng trong dạy học Văn nói chung và của trường THCS Ân Tường Tây
hiện nay
Trong nhà trường phổ thông, môn Ngữ văn có một vị trí quan trọng trong việc
nâng cao chất lượng giáo dục. Theo kết quả thăm dò ý kiến, trao ñổi với các thầy cô giáo
dạy văn ở ñơn vị và các trường trong huyện, chất lượng học văn những năm gần ñây ngày
càng giảm sút. Tình trạng học sinh không còn hứng thú học văn ñã trở thành hiện tượng
phổ biến trong nhà trường. Nhiều giáo viên dạy văn phàn nàn, khổ tâm vì học sinh không
chịu học văn. Hiện tượng ấy là do nhiều nguyên nhân, trong ñó có nguyên nhân thuộc về
giáo dục nhà trường, thuộc về chất lượng của môn Văn, một môn học có trách nhiệm rất
lớn ñối với thế giới tinh thần của các em. Qua thực tế giảng dạy văn, tôi nhận thấy các em
chưa có thói quen chủ ñộng tìm hiểu khám phá bài học, chưa có nhu cầu tự thân bộc lộ sự
hiểu biết, cảm nhận văn học. Trước những vấn ñề văn học cần bộc lộ quan ñiểm, các em
thường dựa vào cách hiểu, cách cảm, cách ñánh giá của người khác. Nhiều giáo viên chưa
mạnh dạn ñổi mới cách dạy học, còn thuyết trình nhiều, chưa chú ý ñến khả năng tích cực
sáng tạo trong nhận thức và cảm thụ văn học của học sinh, còn áp ñặt, buộc học sinh phải
thừa nhận, học thuộc. Vậy làm thế nào ñể giúp học sinh yêu thích, có hứng thú khi tiếp
nhận và cảm thụ văn học, trách nhiệm của người giáo viên dạy văn hãy chỉ dẫn và mở ra
cho các em con ñường ñến với văn học. Đối với học sinh, ñặc biệt ñối tượng học sinh lớp
6, lứa tuổi hồn nhiên, ngây thơ chưa hiểu nhiều về cuộc sống, cũng như chưa có kinh
nghiệm sống thì không dễ dàng nhìn thấy, cảm nhận ngay cái hay, cái ñẹp, giá trị cuộc

học, bản thân giáo viên phải chủ ñộng, sáng tạo tìm ra những biện pháp, cách tổ chức
hướng dẫn quá trình học tập cảm thụ văn học của học sinh một cách có hiệu quả. Nhiệm
vụ của người giáo viên dạy văn là phải chỉ ra cho học sinh con ñường tích cực chủ ñộng
khám phá, tìm hiểu, cảm thụ văn bản; ñánh thức niềm ñam mê văn chương, khơi dậy tâm
hồn văn học ở các em. Chỉ có ñam mê, yêu thích thì học sinh mới có hứng thú, nhu cầu
ñọc, khám phá và cảm thụ tốt văn bản.
1.2. Cơ sở thực tiễn
Ngày nay cùng với sự phát triển và ñi lên của xã hội, chúng ta ñược sống trong môi
trường văn minh, hiện ñại nhưng kèm theo là những vấn ñề nảy sinh làm ảnh hưởng ít
nhiều ñến ñời sống xã hội. Đạo ñức học sinh xuống cấp, quan niệm không ñúng về các
môn học, chú trọng các môn học tự nhiên, xem nhẹ các môn học xã hội, trong ñó có môn
Văn; thầy cô chưa mạnh dạn, chưa ñồng bộ ñổi mới phương pháp dạy học.
Đổi mới phương pháp dạy học là vấn ñề ñang ñược xã hội quan tâm, là nhiệm vụ mà
Đảng và Nhà nước giao cho ngành Giáo dục & Đào tạo. Người giáo viên phải hiểu rằng
bản chất của ñổi mới phương pháp dạy học là lấy học sinh làm trung tâm, giáo viên chỉ
ñóng vai trò hướng dẫn ñể học sinh tìm tòi, khám phá, chiếm lĩnh kiến thức. Trong dạy
văn, ñổi mới phương pháp là làm cho học sinh không những tự tìm ra con ñường phân
tích, ñánh giá, thưởng thức, rèn luyện các kĩ năng văn học mà còn tự rút ra cho mình
những bài học sâu sắc về tư tưởng, tình cảm, lối sống. Đổi mới phương pháp là một yêu
cầu bắt buộc ñối với giáo viên. Muốn giải quyết ñược những vấn ñề còn hạn chế trong
Sáng kiến kinh nghiệm: Một số giải pháp giúp HS lớp 6 ñọc - hiểu văn bản văn h
ọc
Trường THCS Ân Tường Tây GV: Nguyễn Thị Minh Thủy 3

dạy học văn, cần phải ñổi mới phương pháp dạy học. Sự ñổi mới ñó có thể ñược giải
quyết ở nhiều khía cạnh, nhiều bình diện khác nhau. Ở ñề tài này, tôi xin trình bày vấn ñề
là tìm ra một số giải pháp giúp học sinh lớp 6 hứng thú, chủ ñộng ñọc - hiểu, cảm thụ tốt
văn bản văn học.
2. Các biện pháp tiến hành, thời gian tạo ra giải pháp của ñề tài
2.1. Các biện pháp tiến hành

ấn tượng ban ñầu về văn bản, tạo tâm thế, tâm lí cần có cho quá trình thâm nhập và khám
Sáng kiến kinh nghiệm: Một số giải pháp giúp HS lớp 6 ñọc - hiểu văn bản văn h
ọc
Trường THCS Ân Tường Tây GV: Nguyễn Thị Minh Thủy 4

phá văn bản. Chính vì vậy giáo viên không nên bỏ qua phần giới thiệu bài. Để lôi cuốn
học sinh, giáo viên nên có nhiều cách giới thiệu bài mới như: Giới thiệu bài bằng cách ñặt
câu hỏi, dựa vào ý nghĩa, nội dung văn bản, dùng tranh ảnh minh họa dẫn vào bài, nhắc
lại vấn ñề ñặt ra trong bài cũ rồi dẫn vào bài mới hoặc giới thiệu bài mới thông qua mẫu
chuyện ngắn Lời giới thiệu bài cần ngắn gọn, nhẹ nhàng, gây hứng thú cho học sinh,
tránh rườm rà, cầu kì, làm mất nhiều thời gian. Phần giới thiệu bài mới lâu nay vốn là
công việc của giáo viên, dường như nó là thủ tục ñầu tiên bước vào dạy bài mới, thao tác
cứ lặp ñi lặp lại dễ gây sự nhàm chán ñối với học sinh nên nhiều khi chúng ta giới thiệu
các em ít ñể ý hoặc không muốn nghe. Vì vậy hãy ñể các em ñược trực tiếp tham gia vào
công việc này. Muốn các em có ñược một giới thiệu bài tốt, tôi hướng dẫn cho các em các
cách mở bài, cho các em thực hiện theo nhóm. Các em về nhà họp nhóm ñọc kĩ văn bản,
tìm hiểu nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa văn bản, sau ñó viết lời giới thiệu bài mới. Mỗi giờ
học văn học, tôi chuẩn bị số bông hoa tương ứng với số nhóm (mỗi bông hoa một màu
trong ñó có một bông hoa may mắn). Sau phần kiểm tra bài cũ, tôi cho các nhóm bốc
thăm. Nhóm nào ñược bông hoa may mắn nhóm ñó ñược quyền giới thiệu bài. Hoặc khi
kiểm tra bài cũ, nhóm nào có HS trả lời bài cũ tốt nhất thì nhóm ñó ñược ưu tiên giới
thiệu bài mới.



Giới thiệu bài bằng cách tự ñặt câu hỏi
* Khi dạy văn bản “Buổi học cuối cùng”
Người dẫn tự ñặt câu hỏi và giới thiệu bài: Bạn hiểu thế nào là ngôn ngữ dân tộc?
Khi một dân tộc mất ñi tiếng nói của mình thì dân tộc ñó sẽ như thế nào? Để hiểu rõ vấn
ñề này, chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu văn bản “Buổi học cuối cùng”.

Xi-át-tơn ñã thể hiện tình yêu quê hương, tình cảm yêu quý gắn bó với thiên nhiên thắm
thiết của người da ñỏ. Thấm ñẫm trong bức thư là những lời tâm huyết ñầy sức thuyết
phục của thủ lĩnh. Để hiểu rõ hơn nội dung của thư, chúng ta tìm hiểu bài học.



Giới thiệu bài bằng cách hóa thân vào nhân vật
Người dẫn hóa thân vào nhân vật Dế Mèn: Xin chào các bạn! Mình là Dế Mèn ñây.
Mình muốn hỏi các bạn có bao giờ các bạn làm ñiều gì khiến phải ân hận chưa. Còn
mình, một lần ngỗ nghịch ñể phải ân hận suốt ñời. Qua lần ấy, mình ñã rút ra một bài học
vô cùng thấm thía. Bài học ấy là gì, mời các bạn hãy cùng tìm hiểu văn bản “Bài học
ñường ñời ñầu tiên” trích tác phẩm “Dế Mèn phiêu lưu kí” của nhà văn Tô Hoài.



Dùng tranh ảnh minh họa ñể dẫn vào bài
Học sinh sưu tầm tranh ảnh hoặc các em tự vẽ. Tranh ảnh liên quan ñến nội dung
văn bản các em sẽ giới thiệu.
* Khi dạy văn bản “Cây tre Việt Nam”, nhóm ñược giới thiệu bài cho học sinh
trong lớp quan sát tranh và ñặt câu hỏi cả lớp tham gia trả lời: Hình ảnh trong các bức
tranh có ñiểm gì chung? Bạn hãy giới thiệu ngắn gọn nội dung của những bức tranh ñó?

bản, tìm hiểu kĩ nội dung, bài học tác giả gửi gắm. Đây cũng là biện pháp gây ấn tượng,
tạo sự hứng thú, tạo tâm thế học tập, bước ñầu giúp các em tự tin ñể cảm thụ văn bản văn
học.
b. Tổ chức ghi “Nhật kí ñọc”
Con ñường ñi vào cảm thụ văn bản nhất thiết phải từ ñọc, gắn liền với việc ñọc. Tổ
chức ñọc văn bản là hoạt ñộng trước tiết học, diễn ra ở nhà và trong tiết học. Đây là họat
ñộng quan trọng ñể học sinh cảm thụ văn bản. Đọc ñể nắm bắt ñược cảm xúc của tác giả,
ñể hòa nhập vào thế giới cảm xúc, ñể phát hiện ý ñồ nghệ thuật của tác giả, ñể nhìn ra thế
giới cuộc sống trong văn bản, ñể tiếng nói nội tâm người ñọc hòa vào tiếng nói nội tâm
của tác giả. Phần ñọc văn bản ñược thầy cô hướng dẫn và dặn dò rất kĩ ở phần hướng dẫn
soạn bài ở nhà, bởi không ñọc văn bản sẽ không soạn ñược bài, sẽ khó khăn khi tiếp nhận
văn bản. Thực tế cho thấy học sinh rất lười ñọc, nhiều học sinh ñến lớp mà chưa hề ñọc
văn bản hoặc có ñọc thì qua loa ñại khái, ñọc lướt, ñọc xong không hiểu văn bản nói gì.
Để khắc phục tình trạng nêu trên, tôi luôn nhắc nhở các em phải hiểu rằng ñọc văn bản là
yêu cầu bắt buộc; ñọc kết hợp tìm hiểu kĩ câu hỏi, bài tập trong SGK, những yêu cầu, câu
hỏi gợi ý, ñịnh hướng của giáo viên. Tôi cho các em ghi “Nhật kí ñọc”. Mỗi em có một
sổ nhật kí. Tên gọi “Nhật kí ñọc” giúp cho các em nhận thấy ñây là công việc phải làm
thường xuyên, bắt buộc với mỗi học sinh. Trước khi soạn bài, các em ñọc văn bản nhiều
lần rồi ghi lại những ñiều mình biết, hiểu, cảm về tác giả và văn bản vào sổ nhật kí như
tiểu sử, sáng tác của tác giả, hoàn cảnh ra ñời, thể loại, nội dung và nghệ thuật của văn
bản, tính cách nhân vật, chi tiết, hình ảnh, câu văn, câu thơ hay, gây ấn tượng , có thể là
những suy nghĩ, cảm xúc, nhận xét riêng của mình sau khi ñã ñọc văn bản. Để thúc ñẩy,
Sáng kiến kinh nghiệm: Một số giải pháp giúp HS lớp 6 ñọc - hiểu văn bản văn h
ọc
Trường THCS Ân Tường Tây GV: Nguyễn Thị Minh Thủy 7

kiểm tra hoạt ñộng ñọc của học sinh, tôi kết hợp khi kiểm tra bài cũ, phân công học sinh
học tốt bộ môn kiểm tra sổ “Nhật kí ñọc” và báo cáo cho tôi ñầu giờ hoặc sau tiết học ñể
kịp thời nhắc nhở. Tôi thu sổ tay “Nhật kí ñọc” mỗi tháng ít nhất 2 lần về kiểm tra, khen
thưởng, khuyến khích những học sinh ghi tốt và có cách hướng dẫn học sinh ghi chưa tốt

tăng phần hứng thú, kích thích niềm ñam mê học tập của học sinh, tôi hướng dẫn cho các
em tóm tắt truyện bằng những sơ ñồ với nhiều hình dạng, màu sắc thể hiện khả năng sáng
tạo của các em. Tôi cho thực hiện theo nhóm, vẽ trên giấy khổ lớn. Đến phần ñọc, kể tóm
tắt văn bản, ñại diện 1- 2 nhóm gắn sơ ñồ của nhóm lên bảng và dựa vào ñó tóm tắt. Các
nhóm khác nhận xét, bổ sung. Sáng kiến kinh nghiệm: Một số giải pháp giúp HS lớp 6 ñọc - hiểu văn bản văn h
ọc
Trường THCS Ân Tường Tây GV: Nguyễn Thị Minh Thủy 8
bay về
trời
Vua lập
ñền thờ,
phong
danh
hiệu
THÁNH
GIÓNG

* Sơ ñồ tóm tắt truyện Thánh Gióng

Sáng kiến kinh nghiệm: Một số giải pháp giúp HS lớp 6 ñọc - hiểu văn bản văn h
ọc
Trường THCS Ân Tường Tây GV: Nguyễn Thị Minh Thủy 9  
1.Giới
thiệu em
gái Kiều
Phương
BỨC
TRANH
CỦA
EM GÁI
TÔI
2. Phát
hiện tài
năng
của em
gái

3. Anh
ghen
ghét ñố
kị
6. Hiểu
tâm hồn
và lòng
nhân
h
ậu của
5.Anh
ngỡ
ngàng…
Tóm tắt: Một con ếch sống trong giếng ñã lâu ngày, xung quanh nó là những con
vật bé nhỏ. Nó cứ nghĩ mình thì oai như chúa tể, còn bầu trời chỉ bằng chiếc vung. Đến
khi mưa to, nước dâng lên ñưa ếch ra khỏi giếng. Nó ñi lại nghênh ngang, không thèm ñể
ý ñến xung quanh nên bị một con trâu giẫm bẹp. Tóm tắt: Cô Mắt, Cậu Chân, Cậu Tay, Bác Tai, Lão Miệng từ xưa sống rất thân
thiết với nhau (tranh 1). Một hôm Chân, Tay, Tai, Mắt tị với lão Miệng là lão chẳng làm
gì mà lại ñược ăn ngon (tranh 2). Chúng hăm hở kéo ñến nhà lão Miệng cho lão biết từ
nay chúng không làm cho lão ăn nữa ( tranh 3). Qua ba ngày, cả bọn cảm thấy mệt mỏi rả
rời, không muốn làm gì cả (tranh 4). Sau ñó, chúng mới vỡ lẽ ra là nếu miệng không ñược
ăn thì chúng không có sức (tranh 5). Thế rồi, chúng cho Lão Miệng ăn và cả bọn lại khỏe
khoắn như trước. Từ ñó, chúng lại hoà thuận như xưa (tranh 6).