SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

PHÒNG GD&ĐT HUYỆN QUAN SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 6 RÈN LUYỆN
KĨ NĂNG SOẠN THẢO VĂN BẢN Ở TRƯỜNG
PTDTBTTHCS TRUNG TIẾN

Người thực hiện: Lê Thùy Linh
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường PTDTBT THCS Trung Tiến
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Tin học

THANH HÓA NĂM 2018


MỤC LỤC

1. Mở đầu..........................................................................................

1

1.1. Lí do chọn đề tài......................................................................... 1
1.2. Mục đích nghiên cứu................................................................... 1
1.3. Đối tượng nghiên cứu................................................................. 1
1.4. Phương pháp nghiên cứu............................................................ 2
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm......................................................

2

nâng cao chất lượng học sinh và chất lượng đội ngũ giáo viên.
Là một giáo viên được phân công giảng dạy môn Tin học tôi rất trăn trở
trước chất lượng giáo dục của nhà trường nói chung và chất lượng môn Tin nói
riêng. Bản thân thiết nghĩ trong giảng dạy môn Tin học việc giúp học sinh vận
dụng được các kiến thức lý thuyết đã học để thực hành trên máy tính là một vấn
đề mà giáo viên cần quan tâm. Để đạt được mục tiêu chương trình đề ra, trước
hết giáo viên phải nắm vững mục tiêu, nội dung, khả năng có thể khai thác trong
từng bài. Điều quan trọng là giáo viên phải xây dựng những phương pháp huy
động tính tích cực của học sinh trong hoạt động học để các em nắm chắc và vận
dụng thành thạo các nội dung trong từng bài, góp phần phát triển năng lực tư
duy và năng lực thực hành của học sinh. Và việc phát huy tính tích cực của học
sinh là rất cần thiết trong quá trình dạy học, vì có như thế học sinh mới làm chủ
được kiến thức. Từ thực tế đó, tôi đã mạnh dạn tìm tòi và nghiên cứu “Một số
giải pháp giúp học sinh lớp 6 rèn luyện kĩ năng soạn thảo văn bản ở trường
PTDTBTTHCS Trung Tiến”.
1.2. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu đề tài với mục đích làm tăng khả năng học tập tích cực của học
sinh, đặc biệt là kĩ năng thực hành soạn thảo văn bản đối với học sinh lớp 6 và
nâng cao chất lượng bộ môn.
1.3. Đối tượng nghiên cứu
1


Đề tài nghiên cứu tổng kết về vấn đề sử dụng một số giải pháp tích cực
trong dạy học để giúp học sinh học tốt phần soạn thảo văn bản trong môn Tin
học 6.
1.4. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết:
Ngay từ đầu năm học bản thân đã đăng kí nghiên cứu đề tài, hình thành cơ
sở lý thuyết và viết bản thảo theo từng giai đoạn nghiên cứu.

cực làm chuyển biến quá trình học tập của học sinh. Bản thân cũng nhận thấy
trong thực tế giảng dạy môn Tin học, giáo viên cần linh hoạt trong việc phân bố
2


thời gian giữa lý thuyết và thực hành, không nhất thiết là cứ phải sử dụng thời
lượng lý thuyết và thực hành rập khuôn theo phân phối chương trình. Bởi giảng
dạy Tin học là phải trực quan, học sinh phải được quan sát các đối tượng trực
tiếp trên máy tính kể cả trong các tiết lý thuyết. Vì vậy đòi hỏi giáo viên phải có
phương pháp phù hợp để học sinh tiếp thu được kiến thức lý thuyết đồng thời
hình thành ngay kĩ năng thực hành cơ bản trong tiết lý thuyết. Đặc biệt khi giảng
dạy môn Tin học người giáo viên ngoài việc truyền thụ kiến thức còn phải chú
trọng đến việc hướng dẫn học sinh vận dụng kiến thức để giải quyết những vấn
đề có liên quan trong thực tế đời sống và định hướng nghề nghiệp sau này.
Tuy vậy, trong thực tế dạy học Tin học hiện nay việc áp dụng phương pháp
dạy học tạo hứng thú cho học sinh vẫn còn nhiều lúng túng và khó khăn. Một
mặt vì cơ sở vật chất còn thiếu thốn, chưa đáp ứng được chuẩn trong giảng dạy
Tin học. Mặt khác trên toàn huyện chỉ mới có một số ít trường đưa bộ môn Tin
học vào giảng dạy nên việc trao đổi học hỏi về chuyên môn nghiệp vụ của đội
ngũ giáo viên còn rất hạn chế. Chưa có nhiều lớp bồi dưỡng tập huấn nâng cao
tay nghề dành cho giáo viên Tin học trong huyện. Vì vậy một số giáo viên vẫn
còn áp dụng một cách rập khuôn, máy móc lối dạy học "truyền thống" chủ yếu
giải thích, minh họa tái hiện, liệt kê kiến thức theo sách giáo khoa là chính, ít sử
dụng câu hỏi tìm tòi, tình huống có vấn đề… coi nhẹ rèn luyện thao tác tư duy,
năng lực thực hành, ít sử dụng các phương tiện dạy học nhất là các phương tiện
trực quan làm cho chất lượng giờ dạy chưa cao.
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Soạn thảo văn bản là mảng kiến thức cơ bản nhất trong chương trình Tin
học nói chung và Tin học 6 nói riêng. Kĩ năng soạn thảo văn bản sẽ xuyên suốt
cả quá trình học tập và ứng dụng Tin học. Nó như một điều kiện cần thiết đối

gặp rất nhiều trở ngại. Đặc biệt đa số gia đình học sinh chưa có máy vi tính, các
em chỉ tiếp xúc với máy tính chủ yếu là ở trường nên việc củng cố khắc sâu kiến
thức là rất khó khăn. Cho nên sau khi học xong bài, các em chưa nắm được
lượng kiến thức giáo viên giảng, rất nhanh quên và kỹ năng thực hành chưa tốt.
Ví dụ: Khi học bài định dạng văn bản, học xong bài mới, ở lớp sau khi quan sát
cô giáo làm mẫu các em vân dụng làm thử rất tốt, nhưng khi đến tiết thực hành
các em lại quên, thực hiện lại lộn xộn, không chính xác. Kết quả khảo sát ban
đầu cho thấy tỉ lệ học sinh khá giỏi là rất ít, cụ thể như sau:
Lớp

Sĩ số

6A
6B

Giỏi

Khá

Trung bình

Yếu – Kém

SL

%

SL

%


0

3

14

13

62

5

24

Qua mỗi bài dạy tôi luôn băn khoăn rằng: Vì sao nội dung này không thu
hút được học sinh? Vì sao kết quả học tập của học sinh lại chưa cao khi học nội
dung này? Có phải những phương pháp dạy học mà tôi đã áp dụng không phù
hợp với đối tượng học sinh mà tôi đang dạy? Có cách nào để thay thế, thay đổi
làm cho học sinh yêu thích môn học? Trước thực trạng đó tôi đã nghiên cứu một
số giải pháp thay thế và được trình bày dưới đây.
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1. Phương pháp tăng cường các hình thức kiểm tra đánh giá
a. Vấn đáp
- Kiểm tra bài cũ là một khâu không thể thiếu trong dạy học vì nếu không
kiểm tra giáo viên sẽ không nắm được tình hình học bài và chuẩn bị bài của học
sinh và giáo viên nên đánh giá cho điểm, nhận xét để khuyến khích học sinh.
4



nên chỉ đơn giản là nhắc các em đọc trước bài mới mà cần nêu cụ thể câu hỏi mà
khi đọc xong bài mới các em có thể trả lời được. Đó là cách giao nhiệm vụ cụ
thể giúp học sinh đọc sách giáo khoa có mục tiêu cụ thể rõ ràng.
- Sách giáo khoa là tài liệu để học sinh đọc thêm cho rõ ràng những kiến
thức mà giáo viên truyền đạt trên lớp vì vậy không nên thay đổi những ví dụ
mẫu để nếu học sinh đã được đọc trước sẽ tham gia ngay được vào bài giảng,
những học sinh yếu có thêm một tài liệu để đọc lại khi chưa rõ cách giáo viên
hướng dẫn.
5


- Đối với những nội dung mà sách giáo khoa đã có chi tiết đầy đủ thì không
nên ghi lên bảng cho HS chép mà cho các em về tự đọc trong sách giáo khoa,
cách làm này vừa tiết kiệm thời gian vừa tạo thói quen đọc sách giáo khoa cho
học sinh và làm cho bài giảng không bị nhàm chán.
b. Tự học qua học tổ nhóm
- Giáo viên ra các bài tập tổng hợp theo các nhóm tạo điều kiện cho học
sinh được hoạt động tập thể, xây dựng tính đoàn kết tương trợ lẫn nhau trong
từng nhóm.
2.3.3. Phương pháp dạy học tạo tiền đề vững chắc để hình thành kĩ
năng cho học sinh
Trước khi học phần soạn thảo văn bản, tôi đã yêu cầu học sinh thực hiện tốt
các nội dung sau:
- Học sinh phải nắm vững quy tắc gõ mười ngón đã được học, nhớ được vị
trí các phím trên bàn phím là điều vô cùng quan trọng để hình thành kĩ năng
soạn thảo. Bên cạnh đó yêu cầu học sinh có kĩ năng sử dụng chuột thông thạo.
- Ngay từ bài học đầu tiên của chương trình soạn thảo tôi đã giới thiệu phần
mềm soạn thảo văn bản, cách mở/đóng phần mềm. Yêu cầu học sinh nắm vững
và nhận biết được các thành phần của cửa sổ soạn thảo như: Bảng chọn, nút
lệnh…Đặc biệt hướng dẫn ngay học sinh cách mở văn bản và lưu văn bản.

bản chuyển sang đoạn văn bản mới chỉ nhấn phím Enter một lần.
+ Đặc biệt là quy tắc gõ chữ Việt theo kiểu Telex
Để có chữ

Phím cần gõ

ă

aw

â

aa

đ

dd

ê

ee

ô

oo

ơ

ow hoặc [




dung nào là cần giới thiệu lý thuyết, nội dung nào là cần tập trung thực hiện thao
tác làm mẫu không rập khuôn theo sách giáo khoa, thay đổi tiến trình lên lớp sao
cho phù hợp với mức độ tiếp nhận của đối tượng học sinh.
b. Phương pháp dạy học phát huy tối đa phương tiện dạy học trực quan để
hình thành kĩ năng cơ bản cho học sinh
Phương tiện dạy học luôn đóng vai trò quan trọng trong việc truyền thụ
kiến thức của giáo viên cũng như lĩnh hội kiến thức của học sinh. Hiểu rõ điều
đó bản thân tôi luôn tích cực sử dụng phương tiện dạy học trực quan một cách
hợp lí trong các tiết dạy. Đối với dạy môn Tin học, nếu người giáo viên cứ rập
khuôn dạy học một cách máy móc, tách bạch giữa lý thuyết và thực hành thì
chắc chắn hiệu quả sẽ không cao. Nhất là đối với phần soạn thảo văn bản. Bản
thân tôi luôn sử dụng phương pháp lồng ghép giữa lý thuyết và thực hành trong
các tiết dạy. Thay vì cứ cho học sinh ghi các bước thực hiện như sách giáo
khoa(sẽ làm cho học sinh cảm thấy khó hiểu vì các lệnh thường bằng tiếng anh,
điều này sẽ làm ảnh hưởng đến tâm lí học tập của các em) tôi chỉ giới thiệu về ý
nghĩa của các thao tác trong học tập và thực tiễn rồi đi vào làm mẫu, học sinh
quan sát trên màn chiếu các bước giáo viên thực hiện(rất trực quan tạo hứng thú
cho học sinh trong học tập) sau đó tôi yêu cầu một vài học sinh làm thử cho cả
lớp quan sát. Lúc này cơ bản các em đã có thể thực hiện, tôi yêu cầu cả lớp thực
hiện lại trên chính máy tính các em đang ngồi. Cuối cùng tôi mới yêu cầu học
sinh ghi các bước thực hiện vào vở để làm cơ sở lý thuyết.
Ví dụ: Khi tôi dạy bài 18: Trình bày trang văn bản và in
Ở phần 2. Chọn hướng trang và đặt lề trang
Thay vì cho học sinh ghi các nội dung:

- Chọn lệnh Page Layout, để mở hộp thoại Page Setup:
+ Chọn ô Portrait(đứng) hoặc Landscape(nằm ngang) để đặt theo chiều
đứng hay chiều nằm ngang.

học tập tích cực hơn, việc giảng dạy dễ thành công hơn.
Trong các tiết dạy tôi luôn đặt câu hỏi gợi mở để học sinh tìm tòi, phát hiện
vấn đề, từ đó dẫn dắt vào nội dung mới của bài học.
Ví dụ: Khi tôi dạy bài 20. Thêm hình ảnh để minh họa
Ở phần 1.a. Mục đích chèn hình ảnh vào văn bản tôi đã thực hiện:
9


- Mở đầu tôi đưa ra hai văn bản cho học sinh quan sát như sau:

VĂN BẢN 1

VĂN BẢN 2

- Tôi đưa ra câu hỏi: Em hãy cho biết trong hai văn bản trên có điểm gì
khác nhau? Em thích văn bản nào hơn? Vì sao?
- Học sinh của tôi đã trả lời: Sự khác nhau giữa hai văn bản trên là văn bản
số 1 có hình ảnh, văn bản số 2 không có hình ảnh. Em thích văn bản số 1. Vì văn
bản số 1 nhìn đẹp hơn và giúp em dễ hiểu hơn về nội dung văn bản.
- Tôi giới thiệu với học sinh: Ở văn bản 1 cô giáo đã thực hiện thao tác
chèn hình ảnh vào văn bản để minh họa, còn văn bản 2 thì cô không chèn hình
ảnh.
- Tôi lại tiếp tục đưa ra một văn bản khác:

10


- Và đặt câu hỏi: Em hãy hình dung ra ngôi nhà mà Bác sống trong bài thơ
trên?
- Gọi một số học sinh trả lời

định hướng học sinh khi soạn thảo văn bản cần phát huy tối đa chức năng của
bàn phím, điều này sẽ giúp các em tiết kiệm được rất nhiều thời gian và hình
thành tác phong học tập và làm việc chuyên nghiệp hơn cho sau này. Trong quá
trình soạn thảo, hầu hết các thao tác định dạng, chỉnh sửa… đều có thể thực hiện
được bằng các tổ hợp phím. Vì vậy trong các tiết dạy bên cạnh việc hướng dẫn
học sinh thực hiện lệnh tôi luôn hướng dẫn kèm theo cách dùng tổ hợp phím và
khuyến khích học sinh sử dụng cách này trong quá trình xử lí văn bản. Khi đến
tiết ôn tập tôi sẽ tổng kết thành bảng dưới đây cho học sinh làm cơ sở ôn tập
chuẩn bị kiểm tra thực hành cũng như làm cơ sở xuyên suốt cho cả quá trình học
tập sau này của học sinh. Đây là một kĩ thuật xử văn bản hữu hiệu mà bản thân
tôi đã áp dụng và yêu cầu học sinh ghi nhớ:
Phương pháp thực hiện

TT

Công việc

1.

Mở một văn bản mới

2.

Mở một văn bản có
sẵn

File/Open(

3.



File/New(

Ctrl + N

)

Ctrl + O

)
)

Ctrl + S

Chọn phần văn bản cần di chuyển/
Chọn nút lệnh Cut(

)

Ctrl + X

13


Đưa con trỏ đến vị trí cần dán/

7.

Dán phần văn bản



Chọn nút lệnh Undo(

12.

Đóng văn bản

13.

Căn lề giữa đoạn văn
bản

Chọn đoạn văn bản/Mở hộp thoại
Paragraph/Chọn Centered( )

Ctrl + E

14.

Căn lề phải đoạn văn
bản

Chọn đoạn văn bản/Mở hộp thoại
Paragraph/Chọn Right( )

Ctrl + R

15.

Căn lề trái đoạn văn

cụ hoặc trong hộp thoại Font

Ctrl + I

19.

In đậm văn bản

Chọn nút lệnh
trên thanh công
cụ hoặc trong hộp thoại Font

Ctrl + B

20.

Mở hộp thoại Font

Tích chọn mở hộp thoại trên bảng
chọn Home

Ctrl + D

21.

Trở về đầu văn bản

Di chuyển bằng thanh cuốn hoặc
phím mũi tên trên bàn phím



22.

Trở về cuối văn bản

Di chuyển bằng thanh cuốn hoặc
phím mũi tên trên bàn phím

Ctrl + End

23.

Di chuyển văn bản
đến đầu trang mới

Bấm phím Enter cho đến vị trí đầu
trang mới

Ctrl + Enter

24.

Chọn kí tự bên phải
con trỏ

Kéo giữ chuột

Shift +

25.

Kéo giữ chuột

Shift + Home

29.

Chọn văn bản từ vị trí
con trỏ đến cuối dòng
văn bản

Kéo giữ chuột

Shift + End

- Tôi cũng lưu ý với học sinh rằng tùy từng phiên bản của phần mềm soạn
thảo mà một vài tổ hợp phím có thể không thực hiện chức năng giống nhau
nhưng bảng trên đây hoàn toàn chính xác với phiên bản Word 2007 và Word
2010 mà tôi đang sử dụng giảng dạy cho học sinh trường tôi.
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
Với sự tận tâm, nhiệt tình, trách nhiệm của bản thân tôi cùng với sự cố
gắng nỗ lực của học sinh. Sau một thời gian triển khai sáng kiến, với những cố
gắng trên tôi đã giúp học sinh có nhiều tiến bộ trong quá trình học tập như:
- Nắm được các kiến thức cơ bản, tạo hứng thú trong học tập.
- Đa số học sinh đã hình thành được kĩ năng soạn thảo cơ bản và một số
học sinh đã soạn thảo thành thạo.
- Học sinh đã biết cách trình bày một cách sinh động, hợp lí các đối tượng
trên văn bản.
- Tăng khả năng tự học, tự phát hiện vấn đề
- Tăng chất lượng dạy và học.
Cụ thể như sau:


Trước khi vận dụng

0

0

1

4,5

11

50

10

45,5

Sau khi vận dụng

2

9,1

3

13,6

12


62

5

24

Sau khi vận dụng

3

14,3

5

23,8

11

52,4

2

9,5

21

Tăng(+), giảm(-)

+ 24,1

phòng học bộ môn theo đúng tiêu chuẩn giúp học sinh có điều kiện học tập tốt
hơn.
+ Cần có sự kết hợp chặt chẽ giữa giáo viên chủ nhiệm lớp với giáo viên bộ
môn và các tổ chức trong trường để giáo dục học sinh toàn diện.
+ Phòng giáo dục và đào tạo cần tổ chức các lớp tập huấn, các buổi sinh
hoạt chuyên môn để đội ngũ giáo viên cùng bộ môn có cơ hội được tham gia học
hỏi kinh nghiệm lẫn nhau để nâng cao chất lượng giảng dạy.
Trên đây là những kinh nghiệm của cá nhân tôi. Kính mong các cấp lãnh
đạo, các đồng nghiệp xem xét, bổ sung để tôi tiếp tục hoàn thiện ý tưởng của
mình hoàn thành tốt nhiệm vụ và có phương pháp phù hợp với đặc trưng bộ
môn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA HIỆU TRƯỞNG

Quan Sơn, ngày 20 tháng 3 năm 2018
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung
của người khác.

Lê Thùy Linh

17


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Sách giáo khoa Tin học dành cho THCS, Quyển 1: Phạm Thế Long, Bùi
Việt Hà, Quách Tất Kiên, Bùi Văn Thanh – Nhà xuất bản Giáo dục.
2. Sách giáo viên Tin học dành cho THCS, Quyển 1: Phạm Thế Long, Bùi
Việt Hà, Bùi Văn Thanh – Nhà xuất bản Giáo dục.
3. Thiết kế bài giảng Tin học dành cho THCS, Quyển 1: TS. Trần Doãn