MỘT SỐ BIỆN PHÁP GÓP PHẦN RÈN CHỮ VIẾT
CHO HỌC SINH TIỂU HỌC

I. PHẦN MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn sáng kiến

Như chúng ta đã biết, một trong những hạnh phúc lớn nhất của trẻ là được đến trường,
được học đọc, học viết. Biết đọc, biết viết thì cả một thế giới mới rộng lớn mênh mông
sẽ mở ra trước mắt các em. Tiểu học là bậc học nền tảng, dạy Tiếng Việt và tập viết là
chúng ta đã trao cho các em chìa khóa để mở ra những cánh cửa bước vào tương lai, là
công cụ để các em vận dụng suốt đời.
Dạy chữ chính là dạy người.Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng đã nói: “Chữ viết cũng là
một biểu hiện của nết người. Dạy cho học sinh viết đúng, viết cẩn thận, viết đẹp là góp
phần rèn luyện cho học sinh tính cẩn thận, tính kỷ luật, lòng tự trọng đối với mình cũng
như đối với thầy cô và bạn mình”.
Học chữ chính là công việc đầu tiên khi các em đến trường. Tập viết là một phân môn
có tầm phần quan trọng đặc biệt ở tiểu học , nhất là đối với các em lớp 1. Học vần , tập
đọc giúp cho học sinh đọc thông viết thạo. Viết đúng, đẹp, nhanh, rõ ràng học sinh có
điều kiện ghi chép bài học của tất cả các môn học tốt hơn. Chữ viết và dạy viết được cả
xã hội quan tâm. Nhiều thế hệ thầy cô giáo đã trăn trở, góp công, góp sức để cải tiến
kiểu chữ, nội dung cũng như phương pháp dạy học chữ viết. Tuy vậy, nhiều học sinh
vẫn viết sai, viết xấu, viết chậm, điều đó ảnh hưởng không nhỏ tới các môn học khác.
Ngoài ra Tập Viết còn góp phần quan trọng vào việc rèn luyện cho học sinh những
phẩm chất đạo đức tốt như: Tính cẩn thận bền bỉ, tinh thần kỉ luật và óc thẩm mỹ bởi
người xưa nói: “Nét chữ, nết người”. Nhận thức được tầm quan trọng đó, với ý thức và
lương tâm, trách nhiệm nghề nghiệp của giáo viên, bản thân tôi luôn suy nghĩ và trăn
trở . Trong giảng dạy, tôi đã không ngừng tích lũy kinh nghiệm về chữ viết để sớm giúp
các em viết chữ đẹp, luôn tìm ra phương pháp dạy học thích hợp viết chữ đẹp. Nhận
thức được tầm quan trọng đó, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài “Một số biện pháp góp phần
rèn chữ viết cho học sinh Tiểu học” Để nâng cao chất lượng vở sạch chữ đẹp . Trong
đề tài này , tôi không đề cập nhiều đến toàn bộ năm học mà chỉ giới hạn trọng tâm ở

 Phương pháp nghiên cứu lí luận .
 Phương pháp điều tra, khảo sát , thu thập số liệu.
 Phương pháp quan sát.
 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm.

II. PHẦN NỘI DUNG
2.1. THỰC TRẠNG TÌNH HÌNH -NGUYÊN NHÂN THỰC TRẠNG

2.1.1. Thực trạng tình hình chữ viết học sinh lớp 2.
Là một giáo viên giảng dạy nhiều năm cho thấy.Thực tế chữ viết của học sinh lớp 2a hiện nay,không
đồng đều, một số em viết chữ tương đối đẹp, còn lại các em viết chữ chưa đẹp, viết cẩu thả, chưa biết
cách trình bày vở, khoảng cách chưa đều , chưa đúng ,chưa ý thức được cái đẹp điều đó sẽ ảnh hưởng
đến kết quả học tập của các em.

-2-


Tư thế ngồi , cách cầm bút sai đa số các em ngồi cúi mặt với vở , người cong vẹo , vai thấp , vai cao
rất nhiều em cầm bút bằng 4 ngón , có em cầm bút bằng 5 ngón có em cầm bút ngả về phía trước, cán
bút vuông góc với mặt vở.

BẢNG THỐNG KÊ TỔNG HỢP CHỮ VIẾT CỦA HỌC SINH

Năm học
(Đầu kì 1)
2016-2017

Sĩ số học sinh
24


- Về đồ dùng dạy học: Bảng viết của giáo viên không có dòng ô li rõ ràng , giáo viên còn viết nhắm
chừng trên bảng.
* Về phía học sinh:
- Nguyên nhân chủ yếu do học sinh chưa nắm được các nét cơ bản cấu tạo chữ ghi âm , vần, tiếng, dấu
thanh chưa nắm vững quy trình viết chữ cái, quy trình nối các nét trong chữ cái trong chữ ghi tiếng
nên chữ viết mới sai độ cao
- Một số em chưa biết cách cầm bút và ngồi học đúng tư thế.
-Đa số học sinh không có thói quen rèn chữ viết, không có ý thức trong việc rèn chữ viết, thậm chí
không cần quan tâm đến chữ viết đẹp hay xấu.
- Vẫn còn 1 số học sinh chưa nghiêm túc nghe giảng lúc đầu, các em chưa cẩn thận khi viết, các em
muốn viết nhanh để hoàn thành bài viết nhằm nghi “ thành tích”với giáo viên và các bạn. Một số học
sinh đồ dung học tập còn thiếu , một số học sinh mắc bệnh về mắt.
- Ngoài ra còn có một số học sinh chưa ý thức được việc giữ gìn sức khỏe, đồ dùng học tập , bên cạnh
còn có 1 số em hay ra mồ hôi tay.
3. HƯỚNG GIẢI QUYẾT VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP
3.1. Phương hướng chung:
Việc đề ra những biện pháp mới của các nhân dựa trên quan điểm kế thừa , phát huy cải tiến những

-3-


biện pháp đã có và đề xuất thêm những biện pháp mới , những biện pháp này khắc phục những hạn
chế của giáo viên và học sinh , phối hợp trong việc viết chữ chưa đẹp đồng thời với việc nâng cao ý
thức của giáo viên và học sinh, phối hợp việc giáo dục ở cả nhà trường và gia đình.
3.2. Những biện pháp cụ thể:
* Biện pháp 1:Việc đầu tiên mà giáo viên cần phải làm khi tiếp cận với học sinh để dạy viết chữ đẹp là
khảo sát trình độ chữ viết của học sinh. Đây là một vấn đề quan trọng bởi vì trong thực tế chúng ta
muốn tiếp cận đối tượng của mình một cách thuận lợi thì trước hết phải hiểu được đối tượng mà mình
muốn tiếp cận. Qua khảo sát này giáo viên phân loại được đối tượng để rèn luyện vì nếu các em đã
biết viết mà viết sai thì rất khó sửa chữa.

đặt dấu thanh , khoảng cách các tiếng trong từ , viết liền nét, cách trình bày bảng giáo viên luôn cần
phải chú trọng về tính cẩn thận, thẩm mỹ vì điều đó ảnh hưởng rất lớn đến học sinh.
* Biện pháp 4:Ngay từ đầu năm học phải rèn cho các em ngồi học đúng tư thế, thoải mái, tránh gò bó .
Hướng dẫn kĩ càng và cho học sinh nắm chắc cầm bút, kĩ thuật rê bút (Là trường hợp viết đè lên theo
hướng ngược laị với nét chữ vừa viết. Trong trường hợp này cần viết nhẹ tay, nếu viết nặng tay nét chữ

-4-


sẽ viết nhòe ra ), lia bút ( Kĩ thuật lia bút là thao tác đứ bút trên không , được dùng khi viết một chữ
cái hay viết nối các chữ cái với nhau để đảm bảo tốc độ trong quá trình viết , nét bút vẫn thể hiện liên
tục nhưng không chạm vào giấy hoặc bảng) Hướng dẫn học sinh nắm chắc quy ước , kí hiệu của giáo
viên trong việc xác định tọa độ dòng kẻ ô li để khi dạy học giáo viên sẽ dễ dạy và học sinh dễ tiếp
thu . Với bản thân tôi quy định như sau; Với vở 5 ô li mỗi đơn vị ô li lớn có 6 dòng kẻ, vở tập viết có
5 dòng kẻ. Dòng kẻ dưới cùng là dòng kẻ thứ nhất, các dòng kẻ khác là 2,3,4,5,6 theo thứ tự tiếp theo.
Tương tự cũng quy định với đường kẻ dọc như vậy, đường kẻ thứ nhất là đường kẻ đậm , các đường
kẻ dọc tương tự được tính như vậy. Ở giữa 2 dòng kể ( đường kẻ) là 1 ô li được tính theo chiều cao
( chiều rộng) và đơn vị gọi là ô li nhỏ. Cách xác định tọa độ phải dựa vào đường kẻ dọc , dòng kẻ
ngang, các ô li làm định hướng. Đây là trong những điều kiện để dạy chữ viết thành một quá trình
được thực hiện lần lượt bởi các thao tác mà hành vi ngòi bút đi qua. Qua quy ước này giáo viên phân
tích cách viết viết các con chữ, hướng dẫn các em xác định điểm đặt bút( điểm bắt đầu), xác định điểm
kết thúc, độ cao, rộng của các con chữ
Ví dụ: Hướng dẫn viết nét khuyết trên được hướng dẫn như sau: Điểm đặt bút( điểm bắt đầu) từ dòng
kẻ ngang thứ hai, trước đường kẻ dọc thứ nhất nửa ô li nhỏ, đưa bút lên dòng kẻ ngang thứ ba( ngay
tại vị trí dòng kẻ ngang thứ ba cát với đường kẻ dọc thứ nhất ) đi qua rộng 1 ô li lên đến dòng kẻ
ngang thứ ba cắt với đường kẻ dọc thứ nhất và kéo xuống theo đường kẻ dọc thứ nhất đến điểm kết
thúc là dòng kẻ ngang thứ 6.
Giáo viên đặt câu hỏi cho học sinh: Nét khuyết trên cao mấy ô li và rộng mấy ô?( cao 5 ô và rộng 1 ô)
Lưu ý: Cần lưu ý ở đây là tất cả các con chữ có nét móc hoặc nét xiên chiều rộng của nó không tính
vào nhằm để học sinh xác định được chiều rộng ô li một cách dễ dàng.

chữ, tìm sự giống nhau và khác nhau của chữ cái đã học trước đó trong cùng một nhóm bằng thao tác
so sánh tương đồng.
Chữ viết mẫu là hình thức trực quan ở tất cả các bài tập viết. Đây là điều kiện đầu tiên để các em viết
đúng. Có các hình thức chữ mẫu: chữ mẫu in sẵn, chữ phóng to trên bảng hoặc trên máy chiếu hắt, chữ
mẫu trong vở tập viết, hộp chữ mẫu… Tiêu chuẩn cơ bản của chữ mẫu là phải đúng mẫu quy định, rõ
ràng và đẹp.
Chữ mẫu có tác dụng:
- Chữ mẫu phóng to trên bảng hoặc trên máy chiếu sẽ giúp học sinh dễ quan sát, từ đó tạo điều kiện để
các em phân tích hình dáng và các nét chữ cơ bản, cấu tạo chữ cái cần viết trong bài học.
- Chữ mẫu của giáo viên viết trên bảng sẽ giúp học sinh nắm được thứ tự các nét chữ của từng chữ cái,
cách nối các chữ cái trong 1 chữ nhằm đảm bảo yêu cầu viết liền mạch, viết nhanh.
- Chữ của giáo viên khi chữa bài, chấm bài cũng được quan sát như một loại chữ mẫu, vì thế giáo viên
cần ý thức viết chữ đẹp, đúng mẫu, rõ ràng.
Ngoài ra, để việc dạy chữ không đơn điệu, giáo viên cần coi trọng việc xử lý quan hệ giữa âm và chữ,
tức là giữa đọc và viết. Do đó trong tiến trình dạy tập viết, nhất là những âm mà địa phương hay lẫn,
giáo viên cần đọc mẫu. Việc viết đúng củng cố việc đọc đúng và đọc đúng đóng góp vai trò quan trọng
để đảm bảo viết đúng.
Phương pháp đàm thoại gợi mở:
Phương pháp này được sử dụng chủ yếu ở giai đoạn đầu của tiết học. Giáo viên dẫn dắt học sinh tiếp
xúc với các chữ cái sẽ học bằng một hệ thống câu hỏi, từ việc hỏi về các nét cấu tạo chữ cái, độ cao,
kích thước chữ cái đến
việc so sánh nét giống nhau và nét khác biệt giữa các chữ cái đã học với chữ cái đã phân tích.
Ví dụ: Khi dạy chữ a, giáo viên có thể đặt câu hỏi: chữ A gồm có bao nhiêu nét? là những nét nào? chữ
A cao mấy ô? độ rộng của chữ là bao nhiêu?…
Với những câu hỏi khó, giáo viên cần định hướng cách trả lời cho các em. Vai trò của giáo viên ở đây
là người tổ chức hướng dẫn học sinh phân tích cấu tạo chữ cái chuẩn bị cho giai đoạn luyện tập viết ở
phần sau.
Phương pháp luyện tập:
Giáo viên cần chú ý đến các giai đoạn của quá trình tập viết chữ. Việc hướng dẫn học sinh luyện tập
phải tiến hành từ thấp đến cao để học sinh dễ tiếp thu. Lúc đầu là việc viết đúng hình dáng, cấu tạo

Muốn cải tiến quy trình dạy tập viết, điều không thể thiếu được là phải đổi mới phương pháp dạy học,
tiết tập viết càng cần phải tạo điều kiện để học sinh chủ động tiếp nhận kiến thức (tự quan sát, nhận
xét, ghi nhớ), tự giác luyện tập và rút kinh nghiệm qua thực hành luyện viết dưới sự hướng dẫn của
giáo viên. Có thể thực hiện những yêu cầu trên theo quy trình tiết tập viết như sau:
A. Bài cũ: Kiểm tra (hoặc nhận xét bài cũ dùng ở tiết tập viết)
- Kiểm tra học sinh viết bảng con (1 - 2 em viết bảng lớp) chữ cái và từ ứng dụng ngắn gọn ở bài
trước. Giáo viên hướng dẫn chữa bài trên bảng (dùng phấn màu sửa chữ viết sai hoặc chưa đúng mẫu),
sau đó gợi ý để học sinh tự sửa chữ đã viết trên bảng con và giơ bảng cho giáo viên kiểm tra, uốn nắn
thêm (chú ý động viên kịp thời những học sinh viết đẹp tiến bộ.
B. Bài mới:
1- Giới thiệu bài: - Nêu nội dung và yêu cầu tiết dạy.
2- Hướng dẫn học sinh viết chữ:
- Giáo viên đưa chữ mẫu cho học sinh quan sát.
- Giáo viên gợi ý cho học sinh nhận biết, so sánh: Chữ gì? Gồm mấy nét? Nét nào đã học, giống chữ

-7-


nào đã học, phần nào khác?… (Có thể cho học sinh chỉ vào chữ mẫu trên bảng)
- Giáo viên hướng dẫn quy trình viết chữ:
+ Sử dụng chữ mẫu để học sinh quan sát.
+ Viết mẫu trên khung chữ thật thong thả cho học sinh theo dõi (ghi nhớ thứ tự các nét).
+ Viết mẫu trên dòng kẻ ở bảng lớp (hoặc trên bảng con) để học sinh nắm vững quy trình viết chữ caí.
Giáo viên viết mẫu sau đó dùng que chỉ lại để mô tả quy trình.
- Học sinh tập viết trên bảng con, giơ bảng để giáo viên kiểm tra uốn nắn, nhận xét kết quả (chú ý về
hình dáng, quy trình).
3- Hướng dẫn học sinh viết ứng dụng:
- Giáo viên giới thiệu nội dung viết ứng dụng và viết nội dung từ ứng dụng; sau đó gợi ý học sinh hiểu
ý nghĩa từ ứng dụng sẽ viết.
- Giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát và nhận xét về cách viết ứng dụng (chú ý đến các điểm quan


4. MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
Qua một thời gian áp dụng những biện pháp trên, kết quả giữ vở và rèn viết chữ đẹp của tập thể lớp
2A đã đạt được những kết quả cao như sau:
- Học sinh rất chăm và có ý thức trong việc rèn chữ viết và trình bày vở sạch đẹp, chữ viết của các em
có tiến bộ hơn hẳn so với đầu năm học.
- Đa số các em nắm được cấu tạo chữ, mẫu chữ và kĩ thuật viết chữ.
- Học sinh viết chữ thành thạo, đẹp, chữ viết đúng quy định, chữ đứng nét đều.
- Học sinh còn biết tự mình thể hiện bài viết sang tạo như bài viết chữ nghiêng, có nét thanh, nét đậm.
- 100% học sinh giữ vở sạch sẽ.
Kết quả Giáo viên rèn chữ cụ thể như sau:
KẾT QUẢ XẾP LOẠI THÁNG 9

TSHS
24

Loại A
SL
Tỉ lệ %
5
20.8%

Loại B
SL
Tỉ lệ %
10
41.7%

Loại C
SL

24

Loại A
SL
Tỉ lệ %
15
62,5%

Loại B
SL
Tỉ lệ %
6
25%

Loại C
SL
Tỉ lệ %
3
12,5%

KẾT QUẢ XẾP LOẠI THÁNG 12

TSHS
24

Loại A
SL
Tỉ lệ %
19
79,2%



22

91.7%

2

8.3%

Ngoài ra , qua các kì thi viết chữ đẹp cấp khối, cấp trường đạt kết quả khá cao như em
Hoàng Phan Khánh Chi, Trần Ngọc Minh Anh, Võ Thị Thanh Vân, Mai Đức Phúc, Ngô Thị Bảo
Châu…..Lớp có nhiều học sinh viết đẹp nhất tổ;
*Đặc biệt: Hội thi : “Nét chữ- Nết người” cấp Tỉnh năm học 2016-2017.
Lớp có 02 em đạt giải Nhì, 01 em đạt giải KK.
*Toàn trường có: 03 em đạt giải Nhất
04 em đạt giải Nhì
01 em đạt giải KK
Không những các em chỉ hoạt động tốt trong phong trào rèn chữ viết, bên cạnh đó các em đã thực
hiện tốt được nề nếp, đẩy mạnh được chất lượng học tập của mình.
5. BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
Qua quá trình tích lũy , nghiên cứu, áp dụng 1 số giải pháp và biện pháp về “Một số biện pháp góp
phần rèn chữ viết cho học sinh Tiểu học” đã nêu trên , tôi nhận thấy rằng việc rèn luyện viết chữ đẹp
đóng một vai trò quan trọng trong việc học tập của học sinh , rèn luyện chữ viết đẹp là một nhiệm vụ
không thể thiếu với lớp học đầu cấp. Cùng với tập đọc, luyện viết chữ giúp học sinh chiếm lĩnh phần
chữ viết của Tiếng việt . Rèn chữ viết học sinh được rèn luyện một số phẩm chất như tính kiên trì, cẩn
thận, khả năng thẩm mỹ….Viết chữ đẹp là nguyện vọng là lòng mong muốn của mỗi giáo viên, của
mỗi phụ huynh học sinh . Vậy có thể thấy rằng chữ đẹp là một nét văn hóa truyền thống, thể hiện sự
tài hoa của người cầm bút, là món ăn tinh thần không kém phần quan trọng trong cuộc sống của con
người xưa và nay.


-11-


TÀI LIỆU THAM KHẢO.
-

Những điểm đổi mới về nội dung và phương pháp dạy học Tiểu học.

-

Phương pháp dạy học, chữ viết Tiếng Việt – Giáo trình sư phạm

-

Rèn luyện kĩ năng viết chữ đẹp – Giáo trình sư phạm.

-

Mẫu chữ viết theo chương trình giảng dạy ( Chữ viết thường)

-

Vở tập viết T1+T2 ( Nhà xuất bản giáo dục)

-

Bồi dường thường xuyên chu kì III ( 2003 – 2007) tập II.

MỤC LỤC