Khóa luận tốt nghiệp

Khoa Văn thư - Lưu trữ

MỤC LỤC

HỆ THỐNG BẢNG BIỂU
MỤC LỤC........................................................................................................1
HỆ THỐNG BẢNG BIỂU..............................................................................4
A. PHẦN MỞ ĐẦU.........................................................................................1
1. Lí do chọn đề tài....................................................................................1
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề.....................................................................2
3. Mục tiêu nghiên cứu..............................................................................4
4. Nhiệm vụ nghiên cứu............................................................................5
5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.........................................................5
6. Phương pháp nghiên cứu.......................................................................5
7. Bố cục của đề tài...................................................................................6
B. NỘI DUNG..................................................................................................7
Chương 1. Khái quát về tài liệu cá nhân, gia đình, dòng họ tại Trung tâm
Lưu trữ quốc gia III........................................................................................7
1.1. Chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức của Trung tâm Lưu trữ quốc
gia III.........................................................................................................7
1.1.1.Vị trí và chức năng...........................................................................9
1.1.2.Nhiệm vụ quyền hạn.........................................................................9
1.1.3.Cơ cấu tổ chức ...............................................................................10
1.2.Khái niệm tài liệu cá nhân, gia đình, dòng họ...................................11
1.3.Đặc điểm của tài liệu cá nhân, gia đình, dòng họ tại Trung tâm Lưu
trữ quốc gia III.........................................................................................13
1.4. Nội dung, thành phần của tài liệu lưu trữ cá nhân gia đình dòng họ
tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III...........................................................17
1.4.1. Nhóm tài liệu về tiểu sử cá nhân, gia đình, dòng họ.....................18

họ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III......................................................39
2.8. Công tác Thống kê tài liệu cá nhân, gia đình, dòng họ tại Trung tâm
Lưu trữ quốc gia III.................................................................................45
2.9. Chế độ, chính sách đối với cá nhân, gia đình, dòng họ của Trung tâm
Lưu trữ quốc gia III.................................................................................45
Tiểu kết chương 2....................................................................................49
Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chức và..................................50
quản lý tài liệu cá nhân, gia đình, dòng họ.................................................50
tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III.............................................................50
3.1. Nhận xét, đánh giá việc tổ chức lưu trữ tài liệu cá nhân, gia đình,
dòng họ tại Trung tâm lưu trữ quốc gia III..............................................50
3.1.1. Ưu điểm trong tổ chức lưu trữ tài liệu cá nhân, gia đình, dòng họ
tại Trung tâm lưu trữ quốc gia III............................................................50
3.1.2. Hạn chế trong tổ chức lưu trữ tài liệu cá nhân, gia đình, dòng họ
tại Trung tâm lưu trữ quốc gia III............................................................51
3.1.3. Nguyên nhân của những hạn chế trong công tác tổ chức và quản lý
tài liệu cá nhân, gia đình, dòng họ...........................................................52
3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chứctài liệu cá nhân, gia đình, dòng
họ tại trung tâm lưu trữ quốc gia III........................................................52
3.2.1. Đối với tổ chức bộ máy và nhân sự...............................................52
3.2.2. Đối với quy định của nhà nước về tổ chức và quản lý tài liệu cá
nhân, gia đình, dòng họ...........................................................................53
3.2.3. Đối với công tác sưu tầm tài liệu cá nhân, gia đình, dòng họ.......54
3.2.4. Đối với công tác phân loại tài liệu cá nhân, gia đình, dòng họ.....58
3.2.5. Đối với công tác bảo quản tài liệu tại cá nhân, gia đình, dòng họ.
.................................................................................................................58


Khóa luận tốt nghiệp


Nguyễn Trọng Nhân)
Hình ảnh “Lễ ký Hiệp định trao đổi văn hóa - giáo dục
giữa Việt Nam và Liên xô, tháng 12 năm 1958” (tài liệu

04

cá nhân của Gs.Vs. Nguyễn Khánh Toàn).
Hình ảnh về chuyến thăm và tặng quà Trung Tâm Lưu
trữ quốc gia III của gia đình Hoạ sỹ Bùi Trang Chước và

05

Hoạ sỹ Ngọc Linh, Tháng 6/2016
Hình ảnh lãnh đạo Trung tâm Lưu trữ quốc gia III tặng vật

06

lưu niệm cho gia đình cố nhạc sỹ Trần Hoàn.
Hình ảnh lãnh đạo Trung tâm Lưu trữ quốc gia III tặng

vật lưu niệm cho gia đình cố nhạc sỹ Trần Hoàn.


Khóa luận tốt nghiệp

Khoa Văn thư - Lưu trữ

A. PHẦN MỞ ĐẦU

1. Lí do chọn đề tài.

Khóa luận tốt nghiệp

Khoa Văn thư - Lưu trữ

liệu cá nhân, gia đình, dòng họ trong lĩnh vực văn học).
Mặc dù tài liệu xuất xứ cá nhân có nhiều giá trị, ý nghĩa như vậy nhưng
việc tìm hiểu, khai thác giá trị của chúng thì vẫn còn rất nhiều hạn chế. Số
lượng người tìm hiểu, nghiên cứu về những tài liệu trong các phông lưu trữ cá
nhân này còn chưa nhiều, trong khi hiện đang có 111 phông lưu trữ cá nhân,
chủ yếu là của các văn nghệ sĩ và một số nhà hoạt động trên các lĩnh vực khoa
học, xã hội khác đang được bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III. Việc
gìn giữ những tài liệu cá nhân, gia đình dòng họ có ý nghĩa vô cùng quan
trọng. Xét ở tầm vĩ mô, đó là sự nghiệp bảo tồn di sản văn hóa dân tộc, di sản
văn hóa nhân loại. Xét ở tầm vi mô, đó là việc rất cần thiết nhằm góp phần tối
ưu hóa thành phần Phông Lưu trữ quốc gia Việt Nam.
Là sinh viên Khoa Văn thư – Lưu trữ trường Đại học Nội vụ Hà Nội,
chúng tôi rất mong muốn tìm hiểu công tác tổ chức và quản lý tài liệu cá
nhân, gia đình, dòng họ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III. Sở dĩ vậy, vì dưới
góc độ là độc giả, chúng tôi rất muốn được tiếp cận tài liệu của các cá nhân,
gia đình, dòng họ mà chúng tôi yêu mến để nghiên cứu, tìm hiểu về chúng.
Đồng thời, dưới góc độ sinh viên ngành Lưu trữ học, chúng tôi rất mong
muốn được liên hệ, so sánh và tự xây dựng, trình tự công tác sưu tầm tài liệu
cá nhân, gia đình, dòng họ để thấy được những tồn tại của công tác này. Đó là
những kiến thức quan trọng phục vụ công việc khi chúng tôi ra trường.
Chính vì những lý do trên, chúng tôi đã chọn vấn đề “Tổ chức và quản
lý tài liệu cá nhân, gia đình, dòng họ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III”
làm đề tài khóa luận tốt nghiệp của mình.
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề.
Tài liệu xuất xứ cá nhân đã được nhiều người quan tâm, nghiên cứu;
được đề cập đến trong nhiều bài viết, tạp chí, sách, trang thông tin điện tử.

liệu lưu trữ từ nhân dân, Tạp chí Văn thư – Lưu trữ Việt Nam, số 3 năm 2004”
của tác giả Nguyễn Văn Thâm; “Khai thác và phát huy giá trị của tài liệu lưu
trữ trong nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn” do Trường Đại học Khoa
học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức tháng 12 năm
2009”;
Hướng thứ năm là, tổ chức và quản lý của một hay một số phông lưu
trữ cá nhân hiện đang bảo quản tại Trung tâm III, với các đề tài nghiên cứu
khoa học như: “Phông lưu trữ cá nhân của nhà nghiên cứu văn học Hoài
Thanh – nguồn sử liệu về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh qua các bài

3


Khóa luận tốt nghiệp

Khoa Văn thư - Lưu trữ

nghiên cứu về thơ, văn của Bác”; “Công tác bổ sung tài liệu lưu trữ cá nhân
tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III – Nhận xét và kiến nghị” của tác giả
Nguyễn Lan Chiên.
Chúng ta có thể nhận thấy ở các bài viết và các công trình nghiên cứu
trước đó, các tác giả đã khái quát được: vị trí, giá trị của tài liệu cá nhân nói
chung (nhất là tài liệu văn học nghệ thuật); thành phần tài liệu xuất xứ cá
nhân; vấn đề quản lý cũng như việc bổ sung tài liệu cá nhân tại Trung tâm lưu
trữ Quốc gia III; tổ chức phát huy tài liệu lưu trữ nhân dân. Đó là những kết
quả nghiên cứu rất đáng được chúng ta ghi nhận. Tuy nhiên, vẫn còn thiếu các
công trình, nghiên cứu hay bài viết đề cập đến: tài liệu gia đình, dòng họ;
những giải pháp cụ thể, góp phần nâng cao chất lượng tổ chức và quản lý với
tài liệu cá nhân, gia đình, dòng họ tại Trung tâm III. Vì thế, đề tài khóa luận
tốt nghiệp của chúng tôi vừa có tính kế thừa, vừa có sự phát triển để làm rõ và

đình, dòng họ hiện đang bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III;
- Khảo sát thực trạng tổ chức và quản lý tài liệu cá nhân, gia đình, dòng
họ tại Trung tâm III;
- Nghiên cứu và đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công
tác tổ chức và quản lý tài liệu cá nhân, gia đình, dòng họ tại Trung tâm Lưu
trữ quốc gia III.
5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
a, Đối tượng nghiên cứu
Để thực hiện đề tài, chúng tôi tập trung hướng tới đối tượng nghiên cứu
là tổ chức và quản lý tài liệu lưu trữ cá nhân, gia đình, dòng họ.
Qua khảo sát thực tế, hiện tại Trung tâm III chưa sưu tầm được tài liệu
của các gia đình, tuy nhiên căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ của Trung tâm thì
những tài liệu này vẫn là đối tượng mà Trung tâm cần thu thập, bảo quản. Vì
vậy, đối tượng nghiên cứu mà đề tài hướng tới vẫn là công tác tổ chức và
quản lý đối với khối tài liệu cá nhân, gia đình, dòng họ.
b, Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu của đề tài là khối tài liệu cá nhân, gia đình, dòng
họ đang bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III.
6. Phương pháp nghiên cứu.
Để thực hiện đề tài, ngoài các phương pháp được áp dụng trong nghiên
cứu khoa học như: phương pháp tổng hợp, phương pháp phân tích chức năng,
phương pháp phân tích hệ thống, phương pháp toàn diện và tổng hợp, đề tài
còn sử dụng các phương pháp cụ thể như:
- Phương pháp điều tra khảo sát: được áp dụng để tìm hiểu thực trạng tổ

5


Khóa luận tốt nghiệp


6


Khóa luận tốt nghiệp

Khoa Văn thư - Lưu trữ

Tôi xin chân thành cảm ơn Trung tâm Lưu trữ quốc gia III đã cho phép
và tạo điều kiện thuận lợi để tôi có cơ hội tìm hiểu thực trạng, khai thác, thu
thập thông tin, số liệu để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp. Tôi xin gửi lời cảm
ơn đến các cán bộ Phòng Thu thập và Sưu tầm tài liệu, Phòng Bảo quản tài
liệu, Phòng Đọc đã hướng dẫn, giải đáp các vấn đề liên quan giúp bài khóa
luận của tôi được hoàn chỉnh hơn. Đặc biệt em xin cảm ơn chị Nguyễn Thị
Thu – Cán bộ phụ trách Sưu tầm tài liệu đã tận tình hướng dẫn và cung cấp
cho tôi một kiến thức sâu rộng hơn về khối tài liệu cá nhân, gia đình, dòng họ
tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III.
Mặc dù đã cố gắng và nỗ lực để hoàn thành Khóa luận tốt nghiệp,
nhưng do hạn chế về nhiều mặt trong quá trình thực hiện nên khóa luận không
tránh khỏi những khiếm khuyết và sai sót. Tôi mong nhận được sự chỉ bảo,
đóng góp ý kiến của quý thầy cô cùng Hội đồng, để bài khóa luận của tôi
được hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Sinh viên

Trần Lệ Thu

B. NỘI DUNG
CHƯƠNG 1. KHÁI QUÁT VỀ TÀI LIỆU CÁ NHÂN, GIA ĐÌNH, DÒNG
HỌ TẠI TRUNG TÂM LƯU TRỮ QUỐC GIA III.


của các dòng họ mà còn là những nguồn sử liệu quý giá để nghiên cứu nhiều
khía cạnh khác nhau của đời sống xã hội. Nhận thức được ý nghĩa và vị trí
của tài liệu lưu trữ cá nhân, gia đình, dòng họ như một phần di sản văn hóa
của quốc gia, ngay từ năm 1982 khi Pháp lệnh bảo vệ tài liệu Lưu trữ quốc
gia và sau đó Pháp lệnh Lưu trữ quốc gia năm 2001 đều khẳng định tài liệu
của “các nhân vật lịch sử” cần được “Nhà nước đăng ký bảo hộ, các cơ quan
lưu trữ hướng dẫn giúp đỡ về mặt bảo quản; Nhà nước khuyến khích việc ký

8


Khóa luận tốt nghiệp

Khoa Văn thư - Lưu trữ

gửi, tặng tài liệu đó vào các cơ quan lưu trữ Nhà nước…”. Cho đến năm 2011
khi Luật Lưu trữ ra đời đã quy định rõ thành phần tài liệu; quy định trách
nhiệm xác định giá trị tài liệu của cá nhân thuộc Phông lưu trữ quốc gia Việt
Nam; quyền và nghĩa vụ của các cá nhân có tài liệu. Trên những cơ sở hành
lang pháp lý đó trong việc thực thi chức năng, nhiệm vụ được giao, Trung tâm
III luôn coi trọng công tác lưu trữ tài liệu xuất xứ cá nhân, gia đình, dòng họ.
1.1.1. Vị trí và chức năng.
Trung tâm III là tổ chức sự nghiệp thuộc Cục Văn thư và Lưu trữ nhà
nước, có chức năng trực tiếp quản lý và thực hiện hoạt động lưu trữ đối với tài
liệu lưu trữ thuộc phạm vi nhiệm vụ quyền hạn được giao.
Trung tâm III có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản và trụ sở làm
việc tại thành phố Hà Nội.
1.1.2. Nhiệm vụ quyền hạn.
1)Trực tiếp quản lý tài liệu lưu trữ hình thành trong quá trình hoạt động
của các cơ quan tổ chức cá nhân;

6)Thực hiện các nhiệm vụ khác do Cục trưởng giao.
1.1.3. Cơ cấu tổ chức .
Theo Quyết định số 166/QĐ-VTLTNN ngày 28 tháng 10 năm 2015
của Cục Văn thư và lưu trữ Nhà nước thì cơ cấu tổ chức của Trung tâm III
gồm 10 phòng, đơn vị sau:
- Phòng Thu thập và Sưu tầm tài liệu;
- Phòng Chỉnh lý tài liệu;
- Phòng Bảo quản tài liệu;
- Phòng Công bố và Giới thiệu tài liệu;
- Phòng Tin học và công cụ tra cứu;
- Phòng Đọc;
- Phòng Tài liệu nghe nhìn;
- Phòng Hành chính - Tổ chức;
- Phòng kế toán;
- Phòng Bảo vệ và Phòng cháy chữa cháy.
Với chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức như trên, Trung tâm III có
một vị trí quan trọng trong hệ thống tổ chức lưu trữ Việt Nam. Trung tâm
được giao những nhiệm vụ liên quan đến di sản dân tộc, đến lợi ích quốc gia.
Đó là việc bảo quản an toàn và tổ chức sử dụng có hiệu quả tài liệu có ý nghĩa

10


Khóa luận tốt nghiệp

Khoa Văn thư - Lưu trữ

quốc gia của các cơ quan, tổ chức, cá nhân từ năm 1945 trở lại đây.
1.2. Khái niệm tài liệu cá nhân, gia đình, dòng họ.
Ở nước ngoài, thuật ngữ tài liệu cá nhân, tài liệu gia đình, tài liệu dòng


Khóa luận tốt nghiệp

Khoa Văn thư - Lưu trữ

tiên trong Pháp lệnh Bảo vệ tài liệu lưu trữ quốc gia năm 1982. Cho đến năm
1992, trong Từ điển Lưu trữ Việt Nam do Cục Lưu trữ nhà nước xuất bản:
“Tài liệu xuất xứ cá nhân là tài liệu được hình thành trong quá trình sống và
hoạt động của một hoặc một nhóm người”.
Trong khái niệm về tài liệu lưu trữ được quy định trong Pháp lệnh lưu
trữ Quốc gia do Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành năm 2001, tài liệu lưu
trữ quốc gia cũng bao gồm tài liệu của các cá nhân, nhưng lại chỉ là các nhân
vật lịch sử, tiêu biểu. Điều này đã làm thu hẹp cách hiểu cũng như phạm vi
của tài liệu cá nhân. Về mặt lý thuyết, việc xác định tài liệu lưu trữ cá nhân
chỉ liên quan đến những nhân vật nổi tiếng cũng tạo nên những rào cản cho sự
mở rộng phạm vi sưu tầm các tài liệu có nguồn gốc cá nhân và đang nằm
trong tay nhân dân. Vì thế, chúng ta cần phải có cách hiểu đầy đủ hơn về tài
liệu xuất xứ cá nhân.
Theo Giáo trình Lý luận và phương pháp công tác văn thư, có nhắc đến
Tài liệu lưu trữ văn học – nghệ thuật: “Tài liệu lưu trữ văn học – nghệ thuật là
tài liệu ghi lại quá trình và kết quả lao động sáng tạo trong các lĩnh vực văn
học, nghệ thuật như: kịch, tuồng, chèo, nhạc, họa, văn, thơ, ca…Thông
thường tài liệu này bao gồm bản thảo của các tác phẩm văn học – nghệ thuật
và những tài liệu có giá trị về văn học – nghệ thuật được hình thành trong quá
trình hoạt động của các nhà văn, nhà thơ, nhà hoạt động nghệ thuật”.
Theo PGS.TS Vũ Thị Phụng, Tài liệu lưu trữ nhân dân ( Private
archives ) là từ dùng để chỉ những tài liệu hình thành trong quá trình hoạt
động của các cá nhân, gia đình, dòng họ; các hiệp hội, các tổ chức phi chính
phủ các doanh nghiệp tư nhân ( gọi chung là tổ chức tư nhân ) được các chủ
sở hữu lựa chọn, tổ chức lưu giữ, bảo quản và sử dụng để phục vụ cho những

cơ quan lưu trữ, bảo tàng hoặc được cá nhân khác nhau sưu tầm.
Lưu trữ cá nhân là những tài liệu hình thành trong quá trình sống và
hoạt động của riêng mỗi một con người. Tài liệu cá nhân tại Trung tâm III
được ra đời từ những ý tưởng, tư duy sáng tạo của mỗi người, là sở hữu cá
nhân của một người và được bảo hộ theo Luật bản quyền.
Thứ hai, phương thức trình bày thông tin không bị ràng buộc bởi các
quy định của nhà nước.
Sự sắp xếp thông tin cũng như nội dung tài liệu cá nhân trên vật mang
tin không có quy luật. Mỗi loại văn bản đều được hình thành nên theo ý muốn
chủ quan của tác giả. Đặc biệt, nội dung bao giờ cùng mang đặc điểm cá nhân

13


Khóa luận tốt nghiệp

Khoa Văn thư - Lưu trữ

rõ nét xuất phát từ nhiều yếu tố như sự xuất thân, cũng như sự phụ thuộc của
cá nhân vào một tầng lớp, một quốc gia, một dân tộc, một xã hội hay nền văn
hóa khác nhau. Bên cạnh đó, mỗi cá nhân cũng có những tính cách riêng biệt,
thậm chí dị biệt thể hiện qua các sản phẩm sáng tạo.
Thể loại, hình thức và phương pháp ghi chép thông tin không bị ràng
buộc bởi những chuẩn mực nhất định mà lại rất đa dạng tùy theo sở thích,
cách thức của từng người; không bị chi phối bởi các quy định của công tác
văn thư. Quá trình hình thành khối hay phông tài liệu thường không lệ thuộc
vào sự quản lý, mà chúng được tạo nên một cách thầm lặng, tự phát trong sự
hoạt động sáng tạo và đời sống riêng tư của mỗi người. Thành phần tài liệu
lưu trữ cá nhân chỉ có thể dự báo được với xác xuất khi biết được đặc điểm
chủ thể sáng tác của họ, tiểu sử gia đình cùng các mối quan hệ họ hàng, bạn

băng từ.
Ví dụ: Trong khối tài liệu cá nhân của nhà nghiên cứu văn học Hoài
Thanh, nhóm tài liệu sáng tác, thư và thơ gửi cho ông là các tài liệu viết.
Trong số những tài liệu này, bài viết: “Một vài nét về con người Bác qua thơ
Bác” được viết tay trên giấy ôli và viết cả hai mặt. Nhiều tài liệu được viết
trên một mặt giấy như: bài viết “Nhật ký trong tù, một sự kiện lớn trong đời
sống văn học”, “Những vần thơ dâng Bác”của tác giả được đánh máy một mặt
trên giấy A4...
Cũng trong khối tài liệu cá nhân của Hoài Thanh thì nhóm tài liệu ảnh
là các tài liệu được chế tác trên vật liệu là phim ảnh, băng từ.
Tài liệu cá nhân, gia đình, dòng họ khi được Trung tâm III thu về là tài
liệu lẻ tẻ và rởi rạc; có nhiều thể loại như giấy, ảnh, bản đồ, sách; tài liệu viết
tay, đánh máy, in sao, ..với chất liệu, kích cỡ khác nhau; nhiều tài liệu ở tình
trạng vật lý xấu ,chưa được chỉnh lý sắp xếp khoa học mà mới chỉ lập mục lục
tạm. Đặc điểm chính của khối tài liệu này là có nhiều kích cỡ và chất liệu
khác nhau; phần lớn là tài liệu gốc, bản chính, bản thảo viết tay của tác giả ,
bản đánh máy có bút tích sửa chữa của tác giả hoặc có lời đề tặng của tác giả
trên các loại sách báo, tư liệu. Có nhiều tài liệu bằng chữ Hán, Nôm, Pháp,
Nga, Anh…
• Đối với tài liệu xuất xứ cá nhân, tài liệu viết gồm:
Trong khối tài liệu của nhà nghiên cứu văn học, nguyên Tổng thư ký
Hội Liên hiệp Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam, phó Viện trưởng Viện Văn học,

15


Khóa luận tốt nghiệp

Khoa Văn thư - Lưu trữ




Khóa luận tốt nghiệp

Khoa Văn thư - Lưu trữ

Thanh có tài liệu: Quyết định số 11/TCTH ngày 3-3-1972 của Ban Tuyên
huấn về Ban phụ trách tuần báo văn nghệ (thuộc Hội LHVHNT) do Hoài
Thanh làm chủ nhiệm là bản sao.
- Rất nhiều tài liệu xuất xứ cá nhân là tài liệu đánh máy và có chữ ký,
có bút tích sửa chữa của các chính các cá nhân.
Ví dụ : Trong khối tài liệu cá nhân của nhà nghiên cứu văn học Hoài
Thanh có tài liệu “ Thơ chúc tết của Bác” (của tác giả viết năm 1971).
- Trong số những tài liệu cá nhân còn có tài liệu được đánh máy (không
có bút tích của các tác giả), in rôneo.
Ví dụ: Trong khối tài liệu cá nhân của nhà nghiên cứu văn học Hoài
Thanh có tài liệu:“Thơ Sóng Hồng” của Hoài Thanh (bản đánh máy và không
có bút tích)
• Có tài liệu bằng tiếng nước ngoài.
Ví dụ: Trong khối tài liệu cá nhân của đồng chí Tôn Quang Phiệt có:
Gia phả dòng họ Tôn Quang Phiệt từ đời tổ phụ là Lỗ Xuyên Công được viết
bằng chữ Hán hay Báo cáo của đồng chí Tôn Quang Phiệt, trưởng đoàn đại
biểu nước Việt Nam dân chủ cộng hòa tại Đại hội đoàn kết nhân dân Á Phi
lần thứ 4 họp ở Ga na từ ngày 9 tháng 5 đến 16 tháng 5 năm 1965 được viết
bằng tiếng Pháp.
- Có tài liệu bị rách:
Ví dụ:Trong khối tài liệu cá nhân của Gs.Vs.Nguyễn Khánh Toàn có:
Tư liệu về hoạt động của Hội Văn nghệ dân tộc Việt Nam do Gs.Vs. Nguyễn
Khánh Toàn làm Chủ tịch từ 1985-1989 đã bị rách.
1.4. Nội dung, thành phần của tài liệu lưu trữ cá nhân gia đình

Chí Minh và nhiều tư liệu sử dụng để viết thơ Hồ Chủ Tịch ), thơ Sóng Hồng
( 2 bài viết về thơ Sóng Hồng và 4 tư liệu sử dụng để viết về thơ của Sóng
Hồng)…
1.4.3. Nhóm tài liệu phim ảnh, ghi âm, ghi hình.
Dòng đời luôn cuộn chảy như một dòng sông, không ai có thể sống hai
lần ở một độ tuổi nào đó. Nhiếp ảnh, điện ảnh đã giúp cho con người giữ lại
mãi hình ảnh một khoảnh khắc khi con người được thu vào ống kính, mà sẽ
không bao giờ quay trở lại lần thứ hai. Vì vậy, đã có nhiều bức ảnh, đoạn ghi
âm, ghi hình đi vào lịch sử và là nguồn sử liệu quý để nghiên cứu lịch sử các
sự kiện hiện tượng hoặc tiểu sử một con người, hay một giai đoạn lịch sử đã

18


Khóa luận tốt nghiệp

Khoa Văn thư - Lưu trữ

xảy ra trong quá khứ. Tài liệu cá nhân, gia đình, dòng họ tại Trung tâm III,
cùng với khối tài liệu viết lớn, còn bao gồm cả tài liệu nghe nhìn (ảnh, băng
ghi âm).
Có những bức ảnh, đoạn ghi âm, ghi hình do các phóng viên của các cơ
quan thông tấn, báo chí được giao nhiệm vụ thực hiện công việc được chuyển
vào lưu trữ để quản lý theo quy định của nhà nước và còn có những tài liệu
như trên được thực hiện không phải theo chức năng nhiệm vụ được giao mà
do nhu cầu của cá nhân. Chính vì vậy những tấm ảnh, đoạn ghi âm, ghi hình
này cần được bảo tồn, khai thác và phát huy giá trị của chúng, trong hoạt
động xã hội, trong nghiên cứu khoa học và lịch sử.
Các nhà nhiếp ảnh là các cá nhân chủ yếu tạo ra nguồn tài liệu ảnh.
Trong giai đoạn 1945 – 1954, các nhiếp ảnh như: Võ An Ninh, Vũ Năng An,

kỷ vật của cán bộ đi B. Trong đó khối hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B chiếm
một số lượng lớn trong phông (285 mét giá với gần 56.000 bộ hồ sơ).
1.4.5. Nhóm tài liệu do cá nhân, gia đình, dòng họ sưu tầm được.
Trong cuộc đời của mình, các cá nhân, gia đình, dòng họ dù là tiêu biểu
hay bình thường đều có những đóng góp cho xã hội, cho cơ quan, tổ chức của
mình công tác hay ngành, lĩnh vực mà mình hoạt động. Có nhiều các bài viết
khẳng định những đóng góp, cống hiến của các cá nhân, nhất là các cá nhân
tiêu biểu ngay cả khi họ đã qua đời. Những bài viết này có thể do cá nhân hay
gia đình của họ nhận được sưu tầm được. Chúng cũng là một bộ phận trong
khối tài liệu của cá nhân, gia đình, dòng họ.
Ví dụ: Trong khối tài liệu của cá nhân của Giáo sư Nguyễn Khánh Toàn
hiện đang có hơn 100 bài viết của các cơ quan, các cá nhân, các nhà khoa học,
bạn bè thể hiện những tình cảm, sự ghi nhận của họ về những đóng góp của
ông đối với nền giáo dục và nền khoa học nhân văn nước nhà, khi cả ông còn
sống và sau khi ông mất như các bài viết: Nguyễn Khánh Toàn , kiến trúc sư
những thắng lợi trong giai đoạn đầu của sự nghiệp giáo dục cách mạng ở
nước nhà, Báo Giáo dục và Thời đại, số 99/ 1430, ngày 10 tháng 12 năm 1996
của tác giả Nguyễn Cảnh Toàn : nhà khoa học xã hội lớn, Tạp chí Toàn cảnh
dư luận, số 181, tháng 8 năm 2005 của tác giả Nhật Hồng…
1.5. Giá trị của tài liệu cá nhân, gia đình, dòng họ tại Trung tâm
Lưu trữ quốc gia III.
Cũng giống như các loại hình tài liệu lưu trữ khác, tài liệu của cá nhân,
gia đình, dòng họ là một nguồn sử liệu đặc biệt, có giá trị trên nhiều phương

20


Khóa luận tốt nghiệp

Khoa Văn thư - Lưu trữ

21