HÛÚÁNG DÊÎN XÊY DÛÅNG WEB SITE 1
MUÅC LUÅC
Chûúng I Khaái quaát chung.......................................................................2
Chûúng II Thiïët kïë giao diïån....................................................................8
Chûúng III Thiïët kïë web site..................................................................22
HÛÚÁNG DÊỴN XÊY DÛÅNG WEB SITE 2
Chûúng I
Khấi quất chung
Bâi viïët nây dûåa trïn cú súã thûåc tiïỵn khi chng tưi thûåc hiïån viïåc
xêy dûång mưåt Web site (khấi niïåm chó àïën mưåt mấy hay mưåt
mẩng cung cêëp cấc trang thưng tin dûúái dẩng WWW). Nố phẫn
ấnh nhûäng cưë gùỉng vâ hiïíu biïët ca chng tưi trong quấ trònh hổc
hỗi cng nhû thûåc nghiïåm.
Trïn Internet, quẫ thûåc cố rêët nhiïìu Web site ch trổng àïën ngưn
ngûä HTML, cng cố rêët nhiïìu Web site dânh cho mc àđch thûúng
mẩi, nghïå thåt. Thïë nhûng lẩicố đt ngìn thưng tin àïì cêåp àïën
viïåc thiïët kïë mưåt trang Web, mưåt Web site, thiïët kïë àưì hoẩ, giao
diïån ngûúâi sûã dng hay nhûäng kiïën thûác vïì cấch thûác tưí chûác
thưng tin.
Mc àđch ca Web site cêìn thiïët kïë
Bûúác àêìu tiïn trong cưng àoẩn thiïët kïë mưåt Web site lâ chng ta
àậ cố nhûäng quët àõnh chùỉc chùỉn vïì viïåc chng ta sệ "xët bẫn"
cấi gò vúái Web site ca mònh. Khưng cố ch àõnh vâ mc tiïu rộ
râng thò cẫ web site àố sệ trúã nïn lan man, sa lêìy vâ cëi cng ài
àïën mưåt àiïím khố cố thïí quay trúã lẩi. Thiïët kïë cêín thêån vâ àõnh
hûúáng rộ lâ nhûäng chòa khoấ dêỵn àïën thânh cưng trong viïåc xêy
dûång mưåt Web site.
Trûúác khi xêy dûång mưåt Web site, chng ta nïn:
Xấc àõnh àưëi tûúång àưåc giẫ ca web site.
Web site cố mc àđch rộ râng.
Thiïët lêåp cấc ch àïì chđnh ca web site.

hûúáng dêỵn sệ thđch húåp cho cấc àưåc giẫ àổchâng ngây, vâ cho cẫ
cấc àưåc giẫ chó truy nhêåp đt lêìn.
Àưåc giẫ (web surfer)
Cấc trang web (homepage) cho cấc chûúng trònh duåt web cng
nïn tûúng tûå nhû cấc bòa tẩp chđ. Mc tiïu lâ tđnh toân thïí vúái
hònh ẫnh bùỉt mùỉt, ch àïì nưåi dung gêy ch . Têët cẫ cấc liïn kïët
HÛÚÁNG DÊỴN XÊY DÛÅNG WEB SITE 4
trïn trang ch nây nïn chó tiïëp àïën cấc trang bïn trong web site.
Chng ta cng phẫi tẩo àûúåc thưng bấo ngùỉn gổn, sc tđch cấi cố
trong web site cố thïí àûúåc àưåc giẫ quan têm.
Àưåc giẫ múái vâ àưåc giẫ khưng thûúâng xun
Sưë àưåc giẫ nhốm nây ph thåc vâo mưåt cêëu trc site rộ râng, dïỵ
truy nhêåp àïën sûå tưíng quất vïì cêëu trc toân bưå thưng tin trïn web
site. Ngûúâi múái truy nhêåp sệ cố cẫm giấc bõ àe doẩ búãi mưåt cêëu
trc menu phûác tẩp, ngẩi ài sêu vâo web site nïëu trang àêìu
khưng cố hin ẫnh hêëp dêỵn vâ khưng àûúåcsùỉp xïëp rộ râng. Theo
Jakob Nielsen úã Sun Microsystems, thò cố dûúái 10% àưåc giẫ cån
mân hònh xëng dûúái phêìn àêìu ca mưåt trang web. Cấc àưåc giẫ
khưng thûúâng xun lẩi ch trổng àïën trang khấi quất, cêëu trc
cố phên lúápvâ hònh ẫnh àưì hoẩ, biïíu tûúång gip hổ nhúá, kïët nưëi
àïën võ trđ thưng tin hổ cêìn trong web site ca chng ta. Mưåt tûâ
àiïín cấc khấi niïåm k thåt, tûâ viïët tùỉt vâ danh sấch cấc vêënàïì
thûúâng àûúåc xẫy ra (FAQ - frequently asked questions) cố thïí rêët
hûäu dng cho cấc àưåc giẫ múái vâ khưng thûúâng xun ca chng
ta.
Cấc àưåc giẫ chun nghiïåp, thûúâng xun
Sưë àưåc giẫ nây ph thåc vâo web site ca chng ta àïí nhêån thưng
tin nhanh chống vâ chđnh xấc. Cấc àưåc giẫ chun nghiïåp rêët sưët
råt vúái menu nhiïìulúáp cố àưì hoẩ chêët lûúång kếm mâ chó cung
cêëp tûâ 2 àïën 6 lûåa chổn mưåt lêìn. Hổ khất khao cấc menu khưng àưì

Trong thïë giúái rưång lúán ca World Wide Web, cấc web surfer lâ cấc
àưåc giẫ lang thang, khưng l do, nhûäng ngûúâi cố thïí àổc web site
ca chng ta mâ khưng u cêìu bêët cûá sûå thc ếp nâo, hóåc mưåt
àõnh nâo. Chng tưi khưng cố àõnh trònh bây cấc k thåt àïí lưi
kếo cấc àưåc giẫ nhốm nây vâo cấc web site vúái mc àđch giẫi trđ,
thûúng mẩi. Mưåt mc àđch khấc ca cấc web site chđnh lâ cấc site
cho cấc doanh nghiïåp, giấo dc, dẩng "intranet", núi mâ àưåc giẫ
tòm àổc vúái mc àđch rộ râng hún nhiïìu.
Àâo tẩo
Cấc ûáng dng àâo tẩo trïn cú súã cưng nghïå web rêët cố trònh tûå
trong mùåt thiïët kïë, cố rêët đt cú hưåi àïí ài lẩc àïì tûâ trang giúái thiïåu
chđnh. Àûâng lâm àưåc giẫ vâ cẫ mc àđch ca chng ta bõ lưån xưån
HÛÚÁNG DÊỴN XÊY DÛÅNG WEB SITE 6
búãi cấc mưëi liïn kïët ra ngoâi thưng tin ch chưët. Giúái hẩn cấc liïn
kïët bùçng nt "Tiïëp tc", hay "Quay vïì trang trûúác" àẫm bẫo mổi
àưåc giẫ sệ nhòn thêëy cng mưåt giấo trònh, cho phếp chng ta dûå
àoấn chđnh xấc hún thúâi gian truy nhêåp ca ngûúâi àổc. Àẩi àa sưë
giấo trònh giẫ thiïët thúâi gian truy nhêåp dûúái mưåt giúâ, hóåc sệ àûúåc
phên àoẩn thânh cấc phêìn đt hún mưåt giúâ. Chng ta cng nïn
thưng bấo cho ngûúâi àổc vïì lûúång thúâi gian ca bâi giẫng, hóåc
cng lûu hổ àûâng ài xa khỗi phêìn chđnh ca bâi giẫng nïëu bâi
giẫng àố cêìn phẫi trẫ tiïìn àïí àổc.
Cấc ûáng dng àâo tẩo loẩi nây thûúâng u cêìu sûå log-in ca àưåc
giẫ, vâ cng thûúâng sûã dng cêu hỗi dẩng form cố trẫ lúâi àng/sai
hóåc theo dẩng lûåa chổn cêu trẫ lúâi tûâ mưåt danh sấch. Thưng tin
vïì àổc giẫ, bẫng àiïím àûúåc lûu trûä trong cú súã dûä liïåu àûúåc liïn
kïët vúái web site.
Dẩy hổc
Trong cấc ûáng dng dẩy hổc dûåa trïn cưng nghïå web, thưng tin
àûúåc trònh bây thûúâng tinh tïë vâ cố chiïìu sêu hún lâ trong cấc ûáng

nhanh chống ài thùèng vâovêën àïì, tòm cấi hổ cêìn vâ sau àố dïỵ
dâng in hóåc lûu giûä cấi hổ tòm thêëy. Thưng thûúâng thưng tin
khưng phẫi lâ cấc "cêu chuån", do àố cêëu trcca nố hoân toân
khưng cố trònh tûå. Cêëu trc menu, nưåi dung nhêët àõnh phẫi àûúåc
tưí chûác cêín thêån àïí hưỵ trúå tòm kiïëm , thu nhêån nhanh, dïỵ lûu giûä
cấc file, in êën khi cêìn. Cêìn giûä cấc hònh ẫnh àưì hoẩ nhỗ àïí thúâi
gian nẩp xëng nhanh, vâ chng ta cng nïn nghiïn cûáu, ấp dng
phêìn mïìm tòm kiïëm thay vò chó cung cêëp mưåt danh sấch cấc liïn
kïët. Thúâi gian liïn kïët câng ngùỉncâng tưët.
HÛÚÁNG DÊỴN XÊY DÛÅNG WEB SITE 8
Chûúng II
Thiïët kïë giao diïån
Khấi quất
Cấc àưåc giẫ ca web khưng chó xem thưng tin, hổ tûúng tấc vúái nố
theo cấch thûác múái khưng nhû cấc tiïìn lïå trong viïåc thiïët kïë tâi
liïåu giêëy. Giao diïån ngûúâi dng àưì hoẩ (GUI) ca hïå thưëng, cưång
thïm cấc tûúng tấc êín d, hònh ẫnh vâ cấc quan niïåm àûúåc sûã
dng àïí chuín tẫi mổi tđnh nùng, thưng tin lïn mân hònh, vâ trẫi
qua thúâi gian cấc àùåc th trûåc quan ca cấc thânh phêìn giao diïån
àưì hoẩ vâ sûå tûúng tấc chûác nùng hoấ àậ tẩo nïn nết àùåc trûng
"nhòn thêëy vâ cẫm nhêån" ca cấc trang web cng cấc mưëi liïn kïët
hypertext. Thiïëtkïë àưì hoẩ vâ cấc hònh ẫnh "k hiïåu" trûåc giấc
khưng chó àïí lâm àểp trang web - àưì hoẩ trúã thânh mưåt phêìn àûúåc
tđch húåp ca kinh nghiïåm cầưåc giẫ àưëi vúái web site ca chng
ta. Trong cấc tâi liïåu cố ẫnh lêỵn nhau, khưng thïí hoân toân tấch
rúâi thiïët kïë àưì hoẩ vúái thiïët kïë giao diïån.
Trang Web àưëi lêåp vúái thiïët kïë tâi liïåu thưng thûúâng
Àẩi àa sưë nhêån thûác hiïån tẩi ca chng ta vïì thưng tin cố cêëu trc
bùỉt ngìn tûâ viïåc tưí chûác cấc quín sấch, tẩp chđ xët bẫn àõnh
kàậ àûúåc in vâ cưng tấc chó sưë hoấ thû viïån, cấc hïå thưëng phên

Cấc trang World Wide Web khấc sấch vâ cấc tâi liïåu khấc úã mưåt
nết cú bẫn: cấc mưëi liïn kïët siïu vùn bẫn cho phếp ngûúâi àổc truy
nhêåp àïën mưåt trang web àún lễ khưng cêìn àïën lúâi nối àêìu hay tûåa
àïì. Àiïìu nây thûúâng cố nghơa lâ cấc àêìu trang, chên trang ca
trang web sệ phûác tẩp, nhiïìu thưng tin hún cấc trang in trïn giêëy.
Cố thïí lâ vư l, bìn cûúâi khi lùåp lẩi cấc thưng tin bẫn quìn, tấc
giẫ, thúâi gian xët bẫn úã têët cẫ cấc trang sấch, nhûng mưåt trang
web riïng lễ thûúâng cêìn àïën nhûäng thưng tin nây vò cấc trang àún
lễ cố thïí chó lâ mưåt phêìn nhỗ ca cẫ web site chng ta cố mâ àưåc
giẫ àố cố thïí nhòn thêëy. Vêën àïì tẩo cấc trang web àưåc àấo khưng
chó cố àưëi vúái cấc trang web. Cấc bấo chun àïì, tẩp chđ, àa sưë cấc
bấo ngây àïìu lùåp lẩi thúâi gian phấthânh, sưë bẫn tẩi phêìn àêìu hay
cëi tûâng trang vò hổ biïët àưåc giẫ ca hổ thûúâng cùỉt cấc bâi bấo,
hóåc photocopy cấc trang tûâ tẩp chđ vâ cêìn thưng tin trđch dêỵn àïí
theo dội ngìn gưëc ngun bẫn ca cấc bâi.
HÛÚÁNG DÊỴN XÊY DÛÅNG WEB SITE 10
Cho cấc khố khùn khi tẩo cấc web site vûâa dïỵ sûã dng, vûâa àêìy à
nưåi dung, chiïën lûúåc thiïët kïë tưët nhêët lâ ấp dng nhêët quấn mưåt sưë
qui ûúác thiïët kïë cú bẫn trong mổi trang web ca chng ta. Cấc
thânh phêìn cú bẫn ca mưåt tâi liïåu khưng phûác tẩp, nố cng
chùèng lâ gò so vúái cưng nghïå Internet. Nố rêët giưëng vúái àiïìu àûúåc
giẫng trong mưåt lúáp bấo chđ: ai, cấi gò, khi nâo vâ úã àêu.
Ai
Ai àang nối? Cêu hỗi nây thêåt cú bẫn, vâ thưng tin thûúâng àûúåc
àẫm bẫo àïën nưỵi cấctấc giẫ ca web thûúâng bỗ qua phêìn tin quan
trổng nhêët mâ mưåt àưåc giẫ cêìn àïën àïí àấnh giấ ngìn gưëc, lai lõch
ca tâi liïåu: ai àang nối cho tưi? D trang web cố xët phất tûâ mưåt
cấ nhên hay tûâ mưåt viïån nghiïn cûáu, cng ln phẫi thưng bấo
cho ngûúâi àổc ai àậ tẩo trang web àố. Cún thấccấc web site truìn
bấ thưng tin khưng chđnh xấc, hún nûäa lûâa gẩt vïì tai nẩnmấy bay

World Wide Web lâ mưåt àõa àiïím duy nhêët cố chiïìu thưng tin cûåc
lúán nhûng lẩi cố đt chó dêỵn rộ râng vïì võ trđ thûåc sûå ca tâi liïåu.
Nhêën vâo mưåt liïn kïët web, chng ta cố thïí kïët nưëi àïën mưåt web
server úã Sydney (c) hay Chicago (M) hóåc mưåt núi nâo àố trïn
Internet rưång lúán. Nïëu bẩn khưng thưng thẩo lùỉm trong viïåc phên
tđch àõa chó Internet (URL), thêåt khố khùn àïí xấc àõnh tâi liïåu
àang thûåc sûå nùçm úã àêu. Sau cng àêy chđnh lâ World Wide Web,
vâ cêu hỗi tâi liïåu àïën tûâ àêu àưi khi khưng thïí tấch khỗi cêu hỗi
tâi liïåu nây ca ai. Chng ta nïn ln ln thưng bấo cho àưåc giẫ
chng ta àang úã àêu, cng vúái (nïëu nố thđch húåp) cấc thưng tin vïì
doanh nghiïåp, viïån, cú quan ca chng ta.
Nïn kïët húåp àõa chó ca trang ch (home URL) đt nhêët úã cấc trang
chđnh trong web site ca chng ta àïí tẩo thån tiïån cho viïåc thûåc
hiïån cấc kïët nưëi àïën chng ta. Mưåt khi àưåc giẫ lûu cấc trang nhû
mưåt file text hóåc in ra giêëy, cấc mưëi liïn kïët cố thïí sệ bõ mêët ài.
Cấc phiïn bẫn múái ca mưåt sưë trònh duåt chđnh cố thïm tđnh
nùng tûå àưång thïm àõa chó vâo cấc banr in, nhûng rêët nhiïìu àưåc
giẫ khưng sûã dng cấc àùåc tđnh nêng cao nây. Vâ àa sưë chng ta
bêy giúâ cố hâng ni bẫn in cấc trang web, khưng dïỵ gò tòm lẩi àõa
chó ca mưåt tâi liïåu nâồố.
HÛÚÁNG DÊỴN XÊY DÛÅNG WEB SITE 12
Chng ta hậy sûã dng nhêët quấn tiïu àïì, cấc thưng tin ph trúå
nhû tïn sûã hûäu, thúâi àiïím cêåp nhêåt vâ đt nhêët mưåt liïn kïët àïën
trang ch trong mổi trang web ca chng ta. Nïn àùåt àõa chó ca
trang ch lïn mưåt sưë trang chđnh trong web site ca chng ta.
Thïm cấc thânh phêìn cú bẫn nây vâ chng ta àậ thûåc hiïån àûúåc
90% con àûúâng àïí cung cêëp cho cấc àưåc giẫ ca chng ta mưåt giao
diïån web cố thïí hiïíu àûúåc.
Thiïët kïë giao diïån cú bẫn
Thiïët kïë hûúáng túái ngûúâi sûã dng

thûác àûúåc hổ àang úã àêu trong tưí chûác thưng tin. Cấc biïíu tûúång
nhêët quấn, dïỵ hiïíu, cấc lûúåc àưì àưì hoẩ àưìng nhêët vâ bẫn khấi quất
(àưì hoẩ hay vùn bẫn), mân hònh tưíng húåp cố thïí cho àưåc giẫ sûå tin
tûúãng lâ hổ cố thïí tòm thêëy cấi hổ tòm mâ khưng lậng phđ thúâi
gian.
Àưåc giẫ phẫi ln cố khẫ nùng quay trúã lẩi trang ch vâ cấc àiïím
ch chưët trïn web site ca chng ta. Cấc liïn kïët cú bẫn nây nïn
cố trïn mổi trang web ca chng ta, nố thûúâng lâ cấc nt êën àưì
hoẩ vúái hai mc àđch: tẩo cấc mưëi liïn kïët cú bẫn vâ giptẩo mưåt
biïíu tûúång àưì hoẩ thưng bấo cho àưåc giẫ biïët hổ vêỵn côn àang úã
trong web site ca chng ta. Vđ d, trïn web site ca Netscape,
thanh biïíu tûúång sau àêy cố tẩi cëi mưỵi trang web:
Àûúåc thu gổn tûâ hònh ẫnh lêëy tẩi: home.netscape.com
Thanh nt êën hay àûúåc sûã dng (cho nhiïìu lûåa chổn trong mưåt
diïån tđch nhỗ), cố thïí àoấn trûúác (cố úã têët cấc chên trang), vâ tẩo
mưåt àùåc tđnh àưìng nhêët cho mổi trang web ca Netscape site.
Khưng cố trang cëi cng (dead-end)
Mổi trang web nïn cố đt nhêët mưåt liïn kïët.
Cấc trang "dead-end" - cấc trang khưng
mốcnưëi àïën cấc trang khấc trong cng
site - khưng chó lâ mưåt sûå thêëtvổng vúái
àưåc giẫ, chng thûúâng lâm mêët khẫ nùng
àûa àưåc giẫ àïën vúái cấc trang khấc trong
web site ca chng ta.
HÛÚÁNG DÊỴN XÊY DÛÅNG WEB SITE 14
Cấc trang web thûúâng àûúåc àûa ra khưng cố lúâi tûåa àêìu: àưåc giẫ
thûúâng tẩo hay ài theo cấc liïn kïët thùèng àïën cấc trang cêët sêu
trong cêëu trc ca web site. Do vêåyhổ cố thïí khưng bao giúâ nhòn
thêëy trang ch (Homepage) hóåc cấc thưng tin múã àêìu trïn we
site ca chng ta. Nïëu cấc trang phđa dûúái ca site khưng cố cấc