1

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC I


TRẦN THỊ HIỀN

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CỦA KIỂM SÁT VIÊN VỤ 1 VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỐI CAO TRONG
HOẠT ĐỘNG KIỂM SÁT ĐIỀU TRA ĐỐI VỚI CÁC VỤ ÁN
HÌNH SỰ VỀ TỘI “VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ CHO VAY
TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TỔ CHỨC
TÍN DỤNG” GIAI ĐOẠN 2015 – 2020

ĐỀ ÁN TỐT NGHIỆP CAO CẤP LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

1


2

Hà Nội, 5/2015
HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC I


ĐỀ ÁN
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CỦA KIỂM SÁT VIÊN VỤ 1 VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỐI CAO TRONG
HOẠT ĐỘNG KIỂM SÁT ĐIỀU TRA ĐỐI VỚI CÁC VỤ ÁN
HÌNH SỰ VỀ TỘI “VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ CHO VAY
TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TỔ CHỨC



4

LỜI CẢM ƠN
Để có được kết quả của đề án, ngoài sự nỗ lực của bản thân, quá trình
xây dựng đề án tôi đã nhận được sự quan tâm giúp đỡ, hướng dẫn, tham gia,
góp ý tận tình của các thầy, cô giảng viên, của lãnh đạo cơ quan, bạn bè, đồng
chí, đồng nghiệp... Với tấm lòng chân thành nhất, tôi xin được trân trọng cám
ơn các thầy cô giảng viên Học viên Chính trị khu vục I, Lãnh đạo, KSV Vụ 1
– Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, trân trọng cảm ơn thầy, cô Chủ nhiệm, ban
cán sự lớp Cao cấp lý luận tập trung B6 - 14, các bạn bè, đồng nghiệp đã giúp
đỡ tôi trong quá trình viết đề án.
Đặc biệt trân trọng cám ơn sự hướng dẫn khoa học của ThS. Trần Thị
Thanh Mai, Giảng viên khoa Nhà nước & Pháp luật, Học viện Chính trị khu
vực I, đã tận tình hướng dẫn tôi trong quá trình lập đề cương và viết đề án.
Do thời gian thực hiện đề án không dài và kiến thức, kinh nghiệm của
bản thân còn hạn chế, đề án không tránh khỏi những thiếu sót nhất định, kính
4


5

mong nhận được sự tham gia, góp ý, giúp đỡ của quý thầy, cô để đề án hoàn
thiện hơn.
Trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày 25 tháng 5 năm 2015.
TÁC GIẢ ĐỀ ÁN

Trần Thị Hiền

Ngân hàng thương mại cổ phần

5


6

6


7

MỤC LỤC
A. MỞ ĐẦU
1. Lý do xây dựng đề án/ Tính cấp thiết của Đề án
2. Mục tiêu của Đề án

Trang
1
1
3

2.1 Mục tiêu chung
2.2 Mục tiêu cụ thể
3. Giới hạn của Đề án

3
3
4


2.4 Các giải pháp thực hiện đề án
3. Tổ chức thực hiện đề án
3.1. Phân công trách nhiệm thực hiện đề án
3.2.Tiến độ thực hiện đề án
3.3. Kinh phí thực hiện đề án
4. Dự kiến kết quả của đề án
4.1. Ý nghĩa thực tiễn của đề án
4.2. Đối tượng hưởng lợi của đề án
4.3. Những thuận lợi và khó khăn khi thực hiện đề án
C. KIẾN NGHỊ, KẾT LUẬN
1. Kiến nghị
2. Kết luận
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

7

24
25
37
37
38
39
40
40
41
42
46
46
49
51, 52

ở Viện KSND cấp tỉnh; KSV sơ cấp được bố trí công tác chủ yếu ở Viện KSND
cấp huyện.
Vì vậy có thể nói, ngành KSND có thực hiện tốt chức năng thực hành quyền
1Quốc hội (2002), Luật Tổ chức Viện Kiểm sát nhân dân, Nxb CTQG, Hà Nội, tr40
2 Hồ Chí Minh (2000) toàn tập, Nxb CTQG, tập 5, Hà Nội, tr 273

9


10
công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp hay không là do chính đội ngũ KSV quyết
định.
Vụ Thực hành quyền Công tố và kiểm sát điều tra án Hình sự kinh tế chức
vụ (Vụ 1) – VKSNDTC được giao nhiệm vụ kiểm sát điều tra và hướng dẫn
VKS địa phương kiểm sát điều tra và thực hành quyền Công tố đối với tội này.
Tuy có rất nhiều cố gắng và đã đạt được nhiều thành tích trong công tác đấu
tranh phòng, chống loại tội phạm này. Tuy nhiên, thực tế trong hoạt động kiểm
sát điều tra, cán bộ KSV của Vụ 1 vẫn còn những hạn chế cả về khách quan và
chủ quan.
Các quy định pháp luật về xử lý các vi phạm, tội phạm trong hoạt động
của các tổ chức tín dụng chưa thực sự phù hợp với sự phát triển nhanh chóng
của nền kinh tế. Ngoài ra, cán bộ trong các cơ quan Bảo vệ pháp luật cũng
chưa được đào tạo kịp thời, chưa phát huy tốt nhiệm vụ được giao nên tính
phòng ngừa, đấu tranh với loại tội phạm này bị hạn chế. Đặc biệt, chưa kịp
thời phối hợp có hiệu quả giữa các cơ quan Bảo vệ pháp luật với Ngân hàng
nhà nước, các tổ chức tín dụng để có biện pháp hiệu quả. Vì vậy, việc xử lý
đối với loại tội phạm này còn gặp những khó khăn, cần được nghiên cứu sửa
đổi, bổ sung cho phù hợp.
Trong quá trình thực hiện công tác thực hành quyền công tố tại Vụ 1 –
VKSNDTC đã cho thấy rất nhiều bất cập khi giải quyết các vụ án liên quan

động của các tổ chức tín dụng”.
- Trình độ chuyên môn của Kiểm sát viên Vụ 1 – VKSNDTC nhất là
trình độ trong hoạt động kiểm sát điều tra các vụ án liên quan đến hoạt động
tín dụng được nâng lên rõ rệt.
- Chất lượng hoạt động kiểm sát điều tra của kiểm sát viên Vụ 1 –
VKSNDTC đối với nhóm tội phạm “vi phạm quy định về cho vay trong hoạt
động của các tổ chức tín dụng” được nâng lên, 100% số các vụ án được xử lý
đúng pháp luật, đúng người, đúng tội.
11


12
+ Về năng lực chuyên môn: 100% KSV đạt trình độ cử nhân luật, tốt
nghiệp khoá đào tạo nghiệp vụ kiểm sát.
+ Về chính trị: 100% KSV phải đạt trình độ lý luật chính trị từ Trung
cấp trở lên, tuyệt đối thấm nhuần đạo đức cách mạng, có bản lĩnh chính trị
vững vàng, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, nói và làm
việc theo chủ trương đường lối của đảng, pháp luật của nhà nước.
+ Về đạo đức nghề nghiệp: Chấp hành nghiêm túc nội quy, quy chế của
ngành KSND (về kỷ luật phát ngôn, mối quan hệ liên quan đến gia đình bị
can, bị cáo …), tuyệt đối giữ bí mật công tác, có lối sống lành mạnh, đạo đức
trong sáng, có tinh thần học hỏi, đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau.
- Hàng năm đạt 100% KSV hoàn thành tốt nhiệm vụ chuyên môn được giao;
- Về tổ chức đảng, đoàn thể: 30% đảng viên hoàn thành xuất sắc nhiệm
vụ; chi bộ Vụ 1 đạt trong sạch vững mạnh; 70% KSV đạt danh hiệu KSV giỏi
tiêu biểu của ngành; 25% KSV đạt chiến sỹ thi đua cơ sở.
3. Giới hạn của đề án
3.1 Đối tượng đề án nghiên cứu: Đề án chủ yếu nghiên cứu hoạt động
kiểm sát điều tra vụ án hình sự của Kiểm sát viên Vụ 1-Viện kiểm sát nhân
dân tối cao đối với nhóm tội phạm “vi phạm quy định về cho vay trong hoạt

1.1.2 Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của kiểm sát viên
Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Kiểm sát viên được quy định
và hướng dẫn cụ thể tại Luật Tố tụng hình sự số 19/2003/QH11, quy định
trình tự, thủ tục tiến hành các hoạt động khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi
hành án hình sự. Nội dung cụ thể như sau:
* Kiểm sát viên được phân công thực hành quyền công tố và kiểm sát
việc tuân theo pháp luật trong hoạt động tố tụng đối với vụ án hình sự có
những nhiệm vụ và quyền hạn sau đây:

13


14
- Kiểm sát việc khởi tố, kiểm sát các hoạt động điều tra và việc lập hồ
sơ vụ án của Cơ quan điều tra;
Đề ra yêu cầu điều tra;
- Triệu tập và hỏi cung bị can; triệu tập và lấy lời khai của người làm
chứng, người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi,
nghĩa vụ liên quan đến vụ án;
- Kiểm sát việc bắt, tạm giữ, tạm giam;
- Tham gia phiên toà; đọc cáo trạng, quyết định của Viện kiểm sát liên
quan đến việc giải quyết vụ án; hỏi, đưa ra chứng cứ và thực hiện việc luận
tội; phát biểu quan điểm về việc giải quyết vụ án, tranh luận với những người
tham gia tố tụng tại phiên toà;
- Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động xét xử của Tòa án,
của những người tham gia tố tụng và kiểm sát các bản án, quyết định của Toà
án;
- Kiểm sát việc thi hành bản án, quyết định của Toà án;
- Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác thuộc thẩm quyền của Viện
kiểm sát theo sự phân công của Viện trưởng Viện kiểm sát.

Khi xử lý các vi phạm pháp luật, cơ quan quyền lực Nhà nước phải áp
dụng đúng pháp luật, đảm bảo công bằng, khách quan mới tạo được niềm tin
cho nhân dân. Ở nước ta, Viện kiểm sát nhân dân giữ vai trò và trách nhiệm
quan trọng trong việc kiểm sát việc tuân theo pháp luật của các cơ quan tiến
hành tố tụng, Viện kiểm sát nhân dân tối cao là cơ quan cao nhất trong hệ
thống Viện kiểm sát nhân dân. Vụ 1 – VKSNDTC được giao nhiệm vụ Thực
15


16
hành quyền công tố và kiểm sát điều tra tội phạm về kinh tế, chức vụ. Trong
đó, trách nhiệm kiểm sát điều tra là vô cùng quan trọng và là nhiệm vụ chính
để đảm bảo xử lý đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. Xã hội đang ngày
càng phát triển, vì vậy đòi hỏi đội ngũ cán bộ kiểm sát, đặc biệt là cán bộ Vụ
1 – VKSNDTC phải nâng cao trình độ, chất lượng để đáp ứng tốt nhất trách
nhiệm kiểm sát điều tra mà Đảng, Nhà nước đã giao phó.
KSV Vụ 1 – VKSNDTC được giao nhiệm vụ kiểm sát điều tra các vụ
án hình sự về kinh tế, chức vụ trong đó có tội “vi phạm quy định về cho vay
của các tổ chức tín dụng”. Loại tội phạm này đang có xu hướng gia tăng về số
lượng và quy mô gây thiệt hai rất lớn cho nền kinh tế và trật tự xã hội. Tuy
nhiên, do sự phát triển của nền kinh tế thời kỳ hội nhập với nhiều hoạt động
tinh vi của tội phạm nên hoạt động của KSV vẫn không tránh khỏi những hạn
chế do nhiều nguyên nhân.
Để hoạt động của KSV Vụ 1 ngày càng đạt hiệu quả đáp ứng yêu cầu
đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới đòi hỏi Vụ 1 phải có đội
ngũ KSV đảm bảo các tiêu chí: “Vững về chính trị, giỏi về nghiệp vụ, tinh
thông về pháp luật, công tâm và bản lĩnh, kỷ cương và trách nhiệm”, cụ thể:
+ Về năng lực chuyên môn: 100% KSV đạt trình độ cử nhân luật, tốt
nghiệp khoá đào tạo nghiệp vụ kiểm sát.
+ Về chính trị: 100% KSV phải đạt trình độ lý luật chính trị từ Trung

và phát triển văn hóa, con người trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa,
hiện đại hóa và hội nhập quốc tế”. Nghị quyết xác định một trong sáu nhiệm
vụ chính trong thời đại hội nhập hiện nay là “Xây dựng văn hóa trong chính
trị và kinh tế” trong đó cụ thể trọng tâm là xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng
viên, công chức, viên chức có phẩm chất đạo đức, tận tuỵ, hết lòng phụng sự
Tổ quốc, phục vụ nhân dân, gắn bó máu thịt với nhân dân; có ý thức thượng
17


18
tôn pháp luật, dân chủ đi đôi với kỷ luật, kỷ cương; tự do cá nhân gắn với
trách nhiệm xã hội và nghĩa vụ công dân. Tạo lập môi trường văn hóa pháp lý,
thị trường sản phẩm văn hóa minh bạch, tiến bộ, hiện đại để các doanh nghiệp
tham gia xây dựng, phát triển văn hóa. Xây dựng văn hóa doanh nghiệp, văn
hóa doanh nhân với ý thức tôn trọng pháp luật, giữ chữ tín, cạnh tranh lành
mạnh, vì sự phát triển bền vững và bảo vệ Tổ quốc.
- Cơ sở pháp lý:
Đề án được xây dựng trên cơ sở các quy định cụ thể sau:
+ Bộ luật hình sự sửa đổi, bổ sung năm 1999.
+ Bộ luật tố tụng hình sự sửa đổi, bổ sung năm 2003.
+ Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân.
+ Luật các tổ chức tín dụng;
+ Các quyết định, thông tư của NHNN (Quyết định số 1627/2011/QĐNHNN năm 2001 của Thống đốc NHNN về việc ban hành quy chế cho vay
của tổ chức tín dụng; Thông tư số 43/2014-TT-NHNN ngày 25/12/2014 về
quy định cho vay bằng ngoại tệ của tổ chức tín dung, CN ngân hàng nhà
nước; Quyết định số 783/2005/QĐ-NHNN ngày 31/5/2005 về việc sửa đổi,
bổ sung một số điều của quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách
hàng …)
1.3 Cơ sở thực tiễn
Quá trình thực hiện công tác của kiểm sát viên trong hoạt động điều tra

các cam kết hội nhập quốc tế mà Việt Nam đã ký kết.
Chính sách mở cửa của Nhà nước đang có những bước đi rõ rệt để thúc
đẩy sự phát triển của nền kinh tế. Luật đất đai 2013; Luật nhà ở 2014; Luật
kinh doanh bất động sản 2014; Luật đầu tư 2014 … có hiệu lực thi hành kéo
theo đó là sự thay đổi về cấu trúc các mối quan hệ của lực lượng sản xuất.
Trong thời điểm hội nhập như hiện nay, với sự tham gia tích cực hơn
của chủ thể mang yếu tố nước ngoài, mở rộng đầu tư cho nhà đầu tư nước
19


20
ngoài dẫn đến cần phải có một cơ chế quản lý phù hợp. Các tội phạm ngày
càng tinh vi, táo tợn hơn. Đặc biệt tội phạm liên quan đến hoạt động Ngân
hàng lại càng có những thủ đoạn mới.Trước thực trạng đó đòi hỏi phải xây
dựng hành lang pháp lý phù hợp thực tế phát triển và đặc biệt phải đào tạo,
rèn luyện những cán bộ áp dụng pháp luật tinh thông, có phẩm chất đạo đức
tốt. Trong đó, vai trò quan trọng của cán bộ, KSV Vụ 1 trong hoạt động tố
tụng hình sự đối với các vụ án ngân hàng hết sức quan trọng vì trực tiếp phê
chuẩn Quyết định khởi tố bị can, phê chuẩn lệnh khám xét, gia hạn điều tra vụ
án, gia hạn tạm giam bị can, … . Vì vậy, đòi hỏi mỗi người phải luôn phấn
đấu, rèn luyện không ngừng để theo kịp với yêu cầu công việc đấu tranh
phòng, chống loại tội phạm liên quan đến tiền tệ ngày càng phức tạp.
Thể chế kinh tế thay đổi để phù hợp với kinh tế thế giới trong khi thể
chế Chính trị chậm thay đổi nên phần nào bị hạn chế trong công tác ban hành
pháp luật, áp dụng pháp luật đấu tranh phòng chống tội phạm, nhất là tội
phạm liên quan đến tài chính. Hoạt động kiểm sát điều tra của Viện kiểm sát
nhân dân cũng phải từng bước thay đổi, phát triển để phù hợp với thời kỳ hợi
nhập góp phần ổn định nền kinh tế đất nước.
2.2. Thực trạng công tác kiểm sát điều tra tội “vi phạm quy định về
cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng” tại Vụ 1 - VKSNDTC.

mình thành hoạt động bảo toàn vốn thông qua tài sản bảo đảm. Cho dù doanh
nghiệp có kế hoạch kinh doanh tốt, hiệu quả thiết thực nhưng không có tài sản
bảo đảm thì chắc chắn Ngân hàng sẽ không cho vay. Ngân hàng cho vay chỉ
cần biết người vay có tài sản thế chấp hay không, quá trình sử dụng vốn vay
không còn là vấn đề được quan tâm mặc dù đó là yếu tố quan trọng nhất.
Hệ thống Ngân hàng của chúng ta rất mỏng manh, rủi ro cao và luôn bị
đặt trong tình trạng báo động do thiếu vốn, thiếu chuyên nghiệp. Một thập kỷ
trước, chúng ta đã sai lầm khi cho cơ chế thành lập Ngân hàng quá dễ dàng,
các tập đoàn Nhà nước đều thành lập Ngân hàng hoặc quỹ tín dụng của riêng
21


22
mình để rồi sử dụng nguồn vốn một cách không có kiểm soát. Hệ thống các
Ngân hàng của chúng ta không có sự độc lập tương đối mà có mối liên hệ mật
thiết với nhau. Khi một Ngân hàng đứng trên bờ vực phá sản, lập tức cả hệ
thống bị lung lay, Nhà nước phải đưa ra biện pháp để “cứu” và rồi Nhà nước
phải cứu hết Ngân hàng này đến Ngân hàng khác...
Bắt nguồn từ việc sai lầm trong bản chất hoạt động Ngân hàng, cơ chế
quản lý chưa thực sự tốt dẫn đến tình hình tội phạm trong lĩnh vực tài chính
đặc biệt là trong lĩnh vực ngân hàng những năm gần đây diễn biến phức tạp.
Từ năm 2010 đến nay, số vụ án nghiêm trọng xảy ra ngày càng tăng về số vụ
và mức độthiệt hại. Điều đáng quan tâm là trong các vụ án đó đều có sự tham
gia, tiếp tay của cán bộ ngân hàng. Điều này đã ảnh hưởng đến thị trường tài
chính, hoạt động sản xuất kinh doanh. Thủ đoạn phổ biến nhất là việc cán bộ
tín dụng vì vụ lợi đã cố ý hoặc lợi dụng sự quản lý lỏng lẻo của ngân hàng,
làm sai quy trình cho vay dẫn đến thất thoát vốn cho vay; doanh nghiệp lập hồ
sơ vay vốn với hồ sơ tài sản thế chấp giả; hợp đồng kinh tế, hợp đồng thuê
kho bãi, quản lý hàng hóa, hóa đơn giá trị gia tăng; bộ chứng từ chiết khấu
giả, phương án kinh doanh, phương án trả nợ giả cổ phiếu, trái phiếu, sổ đỏ

nhiệm gây thiệt hại cho ngân hàng). Khi vướng vào vòng lao lý, họ ăn năn,
hối hận, tự ngẫm và rút ra những bài học thìđã muộn. Dù là muộn nhưng kinh
nghiệm đó lại là bài học lớn cho tất cả những đồng nghiệp của họ, cần đặc
biệt cẩn trọng trong các hoạt động nghiệp vụ của mình và cũng là những bài
học quý cho cán bộ, KSV trong hoạt động KSĐT các vụ án hình sự nói chung
và hoạt động tín dụng nói riêng.
Có thể nhận định, cán bộ nhân viên ngân hàng hiểu thực sự các quy
định của điều luật này cũng không nhiều, đa phần chỉ nghe qua hoặc được
biết tới khi chính họ, người thân hoặc ngân hàng nơi họ đã, đang làm có vụ án
hình sự liên quan. Bản thân các cán bộ làm công tác pháp chế của ngân hàng
23


24
là những người cần thực sự nắm vững các quy định pháp luật nói chung và
quy định nghiệp vụ ngân hàng nói riêng cũng thực sự chưa chắc khi khẳng
định mình đã nghiên cứu rõ và hiểu, biết thực sự, đầy đủ về các quy định cụ
thể của BLHS 1999 và các văn bản liên quan về tội được quy định tại Điều
179 nêu trên.
Một số vụ án lớn, điển hình về tội phạm tài chính- ngân hàng gây thiệt
hại đặc biệt nghiêm trọng trong thời gian gần đây như: Vụ Huỳnh Thị Huyền
Như, nguyên Phó phòng Quản lý rủi ro của Ngân hàng thương mại cổ phần
Vietinbank, chi nhánh TP Hồ Chí Minh và 22 bị can bị khởi tố về các tội lừa
đảo chiếm đoạt tài sản; lợi dụng chức vụ, cho vay lãi nặng; vi phạm các quy
định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng; lừa đảo, chiếm đoạt
tài sản, thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng và làm giả con dấu, tài
liệu của cơ quan, tổ chức chiếm đoạt tiền của các ngân hàng xảy ra tại TP Hồ
Chí Minh và TP Hà Nội chiếm đoạt tiền của các tổ chức, cá nhân gần 4.000 tỷ
đồng; Vụ Phạm Thị Bích Lương, nguyên Giám đốc Chi nhánh ngân hàng
Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Agribank) Nam Hà Nội bị khởi tố về

dụng lại khác nhau. Trong thực tiễn kiểm sát điều tra phát hiện có những hành vi
của cán bộ tổ chức tín dụng này là vi phạm, nhưng cũng hành vi đó thực hiện ở
tổ chức tín dụng khác lại không vi phạm.
Nắm sát tình hình diễn biến và mức độ của loại tội phạm này, lãnh đạo
vụ 1 luôn theo dõi sát sao, giao cho những KSV có kinh nghiệm, có trách
nhiệm kiểm sát điều tra loại tội phạm này. Trong quá trình kiểm sát điều tra
nếu có những vướng mắc, khó khăn KSV kịp thời trao đổi, xin ý kiến của
lãnh đạo vụ hoặc những KSV có kinh nghiệm khác. Vì vậy, trong suốt thời
gian qua, vụ 1 không có vụ án nào vi phạm oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm. Liên
tục 5 năm liền vụ 1 được nhận cờ thi đua dẫn đầu khối; là đơn vị tiêu biểu dẫn
25