VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐÀO NGUYỄN VŨ

TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TIN BÁO, TỐ GIÁC VỀ TỘI PHẠM,
KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ
VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN VIỆN KIỂM SÁT
NHÂN DÂN TỈNH HƢNG YÊN

Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
Mã số: 60 38 01 04

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Hà Nội – 2017


Công trình đƣợc hoàn thành tại
Học viện Khoa học Xã hội
Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Phùng Thế Vắc

Phản biện 1: PGS.TS. Trần Đình Nhã

Phản biện 2: PGS.TS. Trần Hữu Tráng

Luận văn đƣợc bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn, họp tại Học
viện Khoa học Xã hội – Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam.

dẫn về vấn đề này, nhưng vẫn chưa được hoàn thiện và đầy đủ.

1


Với những lý do nêu trên, học viên chọn đề tài “Tiếp nhận,
giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp
luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn Viện kiểm sát nhân dân
tỉnh Hưng Yên” làm đề tài luận văn thạc sỹ luật học của mình để
tiến hành nghiên cứu với mong muốn được góp phần nghiên cứu, đề
xuất hoàn thiện về những giải pháp trong vấn đề thụ lý và giải quyết
tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng
hình sự trước diễn biến của tình hình tội phạm, kiến nghị khởi tố theo
pháp luật tố tụng hình sự trên địa bàn tỉnh Hưng Yên hiện nay.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Các bài viết đã phân tích ở một số khía cạnh về việc tiếp nhận
và giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm. Nhìn chung, các công trình
trên đã bước đầu nghiên cứu đến những khía cạnh và góc độ khác
nhau về việc tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, nhưng
học viên muốn đề cập và phân tích thêm, hệ thống cũng như định
hướng hoàn thiện các quy định của tố tụng hình sự về giải quyết tin
báo, tố giác về tội phạm. Từ những phân tích và dẫn điểm trên, bản
thân học viên muốn có sự nghiên cứu thêm một cách hệ thống về
việc tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi
tố theo pháp luật tố tụng hình sự trong thời gian qua và đưa ra đóng
góp ý kiến của mình về những giải pháp, kiến nghị trong việc nâng
cao hiệu quả việc tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn liên

Đề tài nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ
nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng
3


Cộng Sản Việt Nam về Nhà nước và pháp luật, phòng ngừa đấu tranh
phòng và chống tội phạm về cải cách tư pháp, bảo vệ quyền lợi ích
hợp pháp.
Quá trình nghiên cứu được sử dụng dựa trên cơ sở phương
pháp luận duy vật biện chứng. phương pháp nghiên cứu: phân tích tổng hợp, so sánh, thống kê, diễn dịch, lịch sử cụ thể nhằm làm rõ
những vấn đề thuộc phạm vi nghiên cứu của đề tài trên cả hai bình
diện lý luận và thực tiễn.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1 Ý nghĩa lý luận
Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ góp phần làm rõ lý luận khoa
học về tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị
khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự việt nam
Đề tài nghiên cứu có thể làm tài liệu tham khảo, phục vụ công
tác của các cơ quan và dùng để giảng dạy, bào chữa hoặc mọi tổ
chức cá nhân có nhu cầu tìm hiểu.
6.2 Ý nghĩa thực tiễn
Đánh giá thực trạng, tình hình trong hoạt động tiếp nhận, giải
quyết tin báo, tố giác về tội phạm, đề ra các giải pháp nhằm nâng cao
hoạt động tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị
khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự trên địa bàn tỉnh Hưng Yên nói
chung và trên phạm vi cả nước nói riêng.
7. Cơ cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung đề
tài được chia thành 3 chương:
Chƣơng 1: Những vấn đề lý luận chung về tiếp nhận, giải


5


Tin báo có khái niệm phạm vi rất rộng. Trong lý luận của các
ngành khoa học khác nhau như Triết học, Khoa học tự nhiên, Khoa
học xã hội…có rất nhiều quan điểm khác nhau về tin báo. Theo quan
điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng thì tin báo là nội dung của sự
phản ánh, là thuộc tính bản chất của vật chất.
Như vậy, tin báo tồn tại khách quan và khái niệm của nó gắn
liền với khái niệm vật chất và ý thức. Trong Đại từ điển tiếng Việt
phổ thông, tin báo được xác định là: “Điều báo cho biết sự việc, tình
hình xảy ra”.
* Tố giác về tội phạm
Tố giác là gì? Dưới góc độ của ngôn ngữ học thì tố giác là báo
cho cơ quan chính quyền biết người hoặc hành động phạm pháp nào
đó. Theo từ điển Bách Khoa Công an nhân dân Việt Nam thì “Tố
giác là công dân tố cáo trước cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội về
người hoặc hành động phạm pháp đã xảy ra. Lời tố giác là một
trong những nguồn tin ban đầu về những vụ việc có tính hình sự, là
nội dung phản ánh đầu tiên về vụ việc đó…”.
Quan điểm khác cho rằng: “Tố giác về tội phạm là việc cá
nhân phát hiện, tố cáo người phạm tội hoặc hành vi có dấu hiệu tội
phạm với cơ quan có thẩm quyền giải quyết theo quy định tại khoản
1 Điều 100, Điều 101 và Điều 103 của Bộ luật Tố tụng hình sự”. Tố
giác về tội phạm được hiểu là việc cá nhân phát hiện, tố cáo người
phạm tội hoặc hành vi có dấu hiệu tội phạm với các cơ quan có thẩm
quyền giải quyết theo quy định của BLTTHS.
* Kiến nghị khởi tố
Dưới góc độ ngôn ngữ học, thuật ngữ “Kiến nghị” được hiểu

đúng các chủ thể mà theo quy định của pháp luật có chức năng tiếp
nhận thông tin về tội pham. Pháp luật tố tụng hình sự bắt buộc các cơ
quan có chức năng, thẩm quyền tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác
7


về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự như: Cơ
quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án…
Tố giác của công dân:
1. Tin báo của cơ quan, tổ chức.
2. Tin báo trên các phương tiện thông tin đại chúng.
Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án, Bộ đội biên phòng, Hải
quan, Kiểm lâm, lực lượng cảnh sát biển và các cơ quan khác của Công
an nhân dân, Quân đội nhân dân được giao nhiệm vụ tiến hành một số
hoạt động điều tra trực tiếp phát hiện dấu hiệu của tội phạm.
3. Người phạm tội tự thú.”
Tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị
khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự chính là những thông tin ban
đầu mà công dân, cơ quan, tổ chức với sự hiểu biết và tinh thần trách
nhiệm của mình thông báo đến các cơ quan chức năng về những gì
họ nghe thấy, họ nhìn thấy và họ cho rằng có dấu hiệu của tội phạm
báo cho cơ quan tổ chức có nhiệm vụ trách nhiệm
* Tiếp nhận, giải quyếttin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị
khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự rất đa dạng về nguồn gốc và
nội dung:
Tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị
khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự rất đa dạng về nguồn gốc. Nơi
Tiếp nhận, giải quyết nơi cung cấp tin báo, tố giác về tội phạm, kiến
nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự rất phong phú và đa dạng
như: tố giác tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng hình

phạm theo các nhóm: tin báo, tố giác về tội phạm liên quan đến các
đối tượng có chức vụ trong các cơ quan nhà nước; tin báo, tố giác về
tội phạm theo các nhóm: tin báo, tố giác về tội phạm liên quan đến
các đối tượng băng nhóm.
9


Phân loại theo Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003: Căn cứ theo
quy định của pháp luật tố tụng hình sự và nguồn gốc của tin báo, tố
giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự có
thể phân chia thành năm loại theo Điều 100 Bộ luật tố tụng hình sự
năm 2003:
1. Tố giác của công dân.
2. Tin báo của cơ quan, tổ chức.
3. Tin báo trên các phương tiện thông tin đại chúng.
4. Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án, Bộ đội biên phòng,
Hải quan, Kiểm lâm, lực lượng Cảnh sát biển và các cơ quan khác của
Công an nhân dân, Quân đội nhân dân được giao nhiệm vụ tiến hành
một số hoạt động điều tra trực tiếp phát hiện dấu hiệu của tội phạm;
5. Người phạm tội tự thú.
Việc phân loại tin báo, tố giác tội phạm, kiến nghị khởi tố theo
pháp luật tố tụng hình sự như trên rất có ý nghĩa trong công tác thống
kê các vi phạm pháp luật hình sự. Từ đó đưa ra những dự báo và xây
dựng kế hoạch đấu tranh, phòng chống và ngăn ngừa tội phạm.
* Ý nghĩa: Hoạt động khởi tố vụ án hình sự phải dựa trên
những cơ sở tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp
luật tố tụng hình sự được phản ánh từ các nguồn cung cấp thông tin
khác nhau theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự
1.2 Hoạt động tiếp nhận, giải quyết các tin báo, tố giác về
tội phạm

quyết khiếu nại, tố cáo. Người bị thiệt hại có quyền được bồi thường về
vật chất, tinh thần và phục hồi danh dự theo quy định của pháp luật”.
11


Trước hết, khiếu nại, tố cáo là một quyền cơ bản của công dân,
là quyền dân chủ của công dân.
Thứ hai, khiếu nại, tố cáo là phương thức giám sát của nhân
dân đối với Nhà nước và cán bộ, công chức Nhà nước.
Theo quy định của Điều 101 Bộ luật tố tụng hình sự năm
2003:“Công dân có thể tố giác tội phạm với Cơ quan điều tra, Viện
kiểm sát, Tòa án hoặc với các cơ quan khác, tổ chức. Nếu tố giác
bằng miệng thì cơ quan, tổ chức tiếp nhận phải lập biên bản và có
chữ ký của người tố giác. Cơ quan, tổ chức khi phát hiện hoặc nhận
được tố giác của công dân phải báo tin ngay về tội phạm cho Cơ
quan điều tra bằng văn bản.”
Điều 103 Bộ luật TTHS năm 2003 quy định:“1. Cơ quan điều
tra, Viện kiểm sát có trách nhiệm tiếp nhận đầy đủ mọi tố giác, tin báo
về tội phạm do cá nhân, cơ quan, tổ chức và kiến nghị khởi tố do cơ
quan nhà nước chuyến đến. Viện kiểm sát có trách nhiệm chuyển ngay
các tố giác tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố kèm theo các tài liệu
có liên quan đã tiếp nhận cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền.
2. Trong thời hạn hai mươi ngày, kể từ ngày nhận được tố
giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, Cơ quan điều tra trong
phạm vi trách nhiệm của mình phải kiểm tra, xác minh nguồn tin và
quyết định việc khởi tố hoặc quyết định không khởi tố vụ án hình sự.
Trong trường hợp sự việc bị tố giác, tin báo về tội phạm hoặc
kiến nghị khởi tố có nhiều tình tiết phức tạp hoặc phải kiểm tra, xác
minh tại nhiều địa điểm thì thời hạn để giải quyết tố giác và tin báo
có thể dài hơn, nhưng không quá hai tháng.

- Yêu cầu cơ quan, tổ chức, công dân cung cấp những thông
tin tài liệu cần thiết và giải thích những vấn đề có liên quan.
13


- Yêu cầu cơ quan, tổ chức hữu quan tự thanh tra, kiểm tra
hoặc yêu cầu cơ quan Thanh tra cùng cấp tiến hành Thanh tra làm rõ
sự việc.
- Yêu cầu cơ quan điều tra cung cấp kết quả giải quyết và báo
lại cho người tố giác biết.
Biện pháp cần thiết là biện pháp trong khuôn khổ pháp luật
cho phép mà bảo vệ được tính mạng, tài sản, các quyền và lợi ích
hợp pháp khác cho người tố giác để không bị những hành vi trả thù
người bị tố giác gây thiệt hại.
- VKS kiểm sát CQĐT để cùng phối hợp giải quyết tốt và triệt để
2.2. Thực tiễn về việc tiếp nhận tin báo, tố giác về tội
phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự trên địa
bàn tỉnh Hƣng Yên

2.2.1 Khái quát sơ lược về vị trí địa lý, kinh tế và dân cư
của tỉnh Hưng Yên tác động đến việc tiếp nhận tin báo, tố giác
về tội phạm
Tỉnh Hưng Yên có 01 Thành phố 07 phường 09 huyện với 145
xã, tổng diện tích là 926,0 km2, dân số 1.380.000 người, phía Tây và
Tây Bắc giáp TP Hà Nội, phía Tây Nam giáp tỉnh Hà Nam, phía
Đông Nam giáp tỉnh Hải Dương, phía Bắc giáp tỉnh Bắc Ninh, phía
Tây giáp tỉnh Thái Bình.
Do vậy, công tác tiếp nhận và giải quyết tin báo, tố giác về tội
phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự của công dân,
cơ quan, tổ chức là một trong những việc làm rất quan trọng, góp

nại nhiều lần, khiếu nại gay gắt, vượt cấp, kể cả khi đã có quyết định
giải quyết khiếu nại cuối cùng nhưng người dân vẫn cảm thấy không
thỏa đáng.
15


- Nhận thức về một số quy định trong TTLT số 06 giữa Cơ
quan điều tra và Viện kiểm sát chưa thống nhất, dẫn đến khó khăn
trong việc áp dụng, báo cáo, thống kê. Một số cá nhân còn xem nhẹ
công tác này, chỉ tập trung vào công tác giải quyết án. Lãnh đạo
Công an tỉnh chưa ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện nên các
Cơ quan điều tra của Công an tỉnh lúng túng trong việc thực hiện.
Qua số liệu thống kê của các đơn vị VKS thành phố, huyện và Tỉnh
cho thấy có sự chênh lệch khá lớn trong số liệu thụ lý của các
CQĐT.
- Một số tin báo, tố giác về tội pham và kiến nghị khởi tố
thuộc thẩm quyền giải quyết của Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát
nhân dân tối cao chưa được tập trung về một đầu mối để theo dõi,
báo cáo Viện kiểm sát nhân dân tối cao theo quy chế tiếp nhận, giải
quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố
tụng hình sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Cơ quan điều tra Viện
kiểm sát nhân dân tối cao, ban hành kèm theo Quyết định số
116/2011/QĐ-VKSTC-C6 ngày 14/4/2011 của Viện trưởng Viện
kiểm sát nhân dân tối cao (gọi tắt là Quy chế 116).[23]

Mối

quan

hệ giữa Viện kiểm sát với các cơ quan khác được giao nhiệm vụ tiến

động cho ĐTV.
* Một số thiếu sót khác:
- Về khái niệm tin báo theo quy định của thông tư “Tin báo về
tội phạm là những thông tin có dấu hiệu tội phạm trên các phương
tiện thông tin đại chúng...” với khái niệm như vậy nhận thức và giải
quyết tin báo qua điện thoại không phải là tin báo, từ đó không thực
hiện các trình tự, thủ tục tiếp nhận, phân công điều tra viên thụ lý,
giải quyết tin báo theo thông tư.
- Khái niệm về tố giác tội phạm phải là những cá nhân có danh
tính, địa chỉ rõ ràng cung cấp, dẫn đến hiểu máy móc về khái niệm tố
17


giác tội phạm, do đó không xem xét một số thông tin ghi không rõ
danh tính, địa chỉ của người cung cấp rõ dấu hiệu tội phạm dẫn đến
bỏ lọt tội phạm.
- Thông tư chưa quy định về thẩm quyền, thủ tục giải quyết tin
báo, tố giác về tội phạm khi có tranh chấp về thẩm quyền giải quyết.
- Việc sử lý vật chứng đối với những vụ việc khi cơ quan điều
tra ban hành quyết định không khởi tố (Ví dụ: vụ án đánh bạc có thu
giữ vật chứng là tiền công cụ phương tiện là bài chiếu bát...) hiện nay
thông tư liên tịch số 06/2013 cũng chưa quy định cụ thể.
Chƣơng 3
GIẢI PHÁP CƠ BẢN GÓP PHẦN NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG
CỦA HOẠT ĐỘNG TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TIN BÁO, TỐ
GIÁC VỀ TỘI PHẠM, KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TRÊN ĐỊA BÀN
TỈNH HƢNG YÊN
3.1 Dự báo những yếu tố tác động đến tình hình tiếp nhận,
giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố trong
thời gian tới

Cơ sở vật chất của các cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, giải
quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố
tụng hình sự không ngừng được cải thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho
các cán bộ có thẩm quyền giải quyết có phương tiện kỹ thuật tốt để
làm tròn nhiệm vụ của mình.
* Khó khăn, vướng mắc:
- Về tố tụng: Thời hạn giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm,
kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự của Cơ quan điều tra
quy định tại Điều 103 của Bộ luật tố tụng hình sự quá ngắn, không
19


đủ thời gian để Cơ quan điều tra tổ chức xác minh, nhất là đối với
các tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố
tụng hình sự phức tạp như:
Tại Điều 100 Bộ luật TTHS đưa ra 5 cơ sở để xác minh dấu hiệu
tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự như sau:
“1. Tố giác của công dân.
2. Tin báo của cơ quan, tổ chức.
3. Tin báo trên các phương tiện thông tin đại chúng.
4. Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án, Bộ đội biên phòng,
Hải quan, Kiểm lâm, lực lượng Cảnh sát biển và các cơ quan khác của
Công an nhân dân, Quân đội nhân dân được giao nhiệm vụ tiến hành
một số hoạt động điều tra trực tiếp phát hiện dấu hiệu của tội phạm;
5. Người phạm tội tự thú.” [17,tr.64]
Tuy nhiên, Bộ luật TTHS và thông tư liên tịch số 06/2013
cũng không hướng dẫn cụ thể các trường hợp được coi là có dấu hiệu
của tội phạm.
Chưa quy định rõ về công tác kiểm sát của VKS đối với tin
báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự của

nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020
của Đảng và Nhà nước ta.
3.2.2 Một số giải pháp khác
TTLT 06/2013 và chỉ thị số 06 /CT-VKSTC cùng quyết định
số 422 /QĐ-VKSTC đã giải quyết cơ bản những vấn đề khó khăn,
vướng mắc trong công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác tin báo về tội
phạm, do vậy, CQĐT, VKS và các cơ quan có liên quan cần nhanh
chóng triển khai và quán triệt thực hiện nghiêm túc.
VKS các cấp có trách nhiệm tổng hợp số liệu và báo cáo tình
hình kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị
21


khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự tại các cuộc họp giao ban liên
ngành cùng cấp, đồng thời hàng tháng báo cáo lên VKS cấp trên.
Vận động trong quần chúng nhân dân tích cực tham gia phong
trào toàn dân đoàn kết phòng, chống tội phạm, tích cực tố giác tội
phạm, kiến nghị khởi tố nếu phát hiện đối tượng có hành vi vi phạm
pháp luật. Công việc này nên tiến hành thường xuyên, liên tục trên
tất cả các địa bàn, nhưng tập trung nhiều vào các địa bàn trọng điểm,
phức tạp về an ninh trật tự. Theo đó cần xây dựng cơ chế bảo vệ an
toàn, bí mật (khi cần thiết cho người tố giác tội phạm).

22


KẾT LUẬN
Công tác đấu tranh phòng chống tội phạm trong những năm
qua có những bước phát triển mới. Đời sống nhân dân không ngừng
được nâng cao. Bên cạnh đó, là hoạt động phòng ngừa, đấu tranh với