VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐÀO NGUYỄN VŨ

TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TIN BÁO, TỐ GIÁC VỀ TỘI PHẠM,
KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ
VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN VIỆN KIỂM SÁT
NHÂN DÂN TỈNH HƢNG YÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, 2017


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1
Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TIN
BÁO, TỐ GIÁC VỀ TỘI PHẠM, KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ .................................. 6
1.1 Nhận thức chung về tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị
khởi tố ....................................................................................................................... 6
1.2 Hoạt động tiếp nhận, giải quyết các tin báo, tố giác về tội phạm ....................... 19
Chƣơng 2 QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VÀ THỰC TIỄN
TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TIN BÁO, TỐ GIÁC VỀ TỘI PHẠM, KIẾN
NGHỊ KHỞI TỐ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HƢNG YÊN ..................................... 28
2.1. Quy định của pháp luật hiện hành và thực tiễn tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố
giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố ........................................................................... 28
2.2. Thực tiễn về việc tiếp nhận tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo
pháp luật tố tụng hình sự trên địa bàn tỉnh Hưng Yên .............................................. 46
2.3. Những ưu điểm, tồn tại bất cập qua quá trình tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố


KSV

Kiểm sát viên

PGS

Phó giáo sư

QH

Quốc hội

TTLT

Thông tư liên tịch

TTHS

Tố tụng hình sự

TBVTP

Tin báo về tội phạm

TP

Thành phố

VKSND

Để duy trì và phát triển bền vững các quan hệ xã hội, Đảng và Nhà nước ta
luôn quan tâm đến việc nâng cao pháp luật sát với đời sống xã hội, mới đây tại kỳ
họp quốc hội chủ tịch quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đã chỉ đạo tập chung và tăng
cường việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật giáo dục cùng với đó là coi
trọng nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong nhân dân, động viên, khuyến khích
kịp thời phát hiện tố giác hành vi phạm tội và phối hợp chặt chẽ với cơ quan nhà
nước có thẩm quyền đấu tranh phòng chống tội phạm.
Thông tư liên tịch số 06 ngày 02/08/2013 của Bộ Công an – Bộ Quốc phòng
– Bộ Tài chính – Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn – Viện kiểm sát nhân dân
Tối cao (gọi tắt là Thông tư liên tịch số 06) được ban hành, Cơ quan điều tra và
Viện kiểm sát hai cấp của tỉnh Hưng Yên cũng đã có những chuyển biến tích cực
trong nhận thức và thực hiện công tác tiếp nhận, phân loại và giải quyết tin báo, tố
giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự, đẩy nhanh tiến độ
giải quyết, số lượng tin báo được tiếp nhận nhanh, thời gian giải quyết ngắn, đáp
ứng cơ bản yêu cầu của Nghị quyết số 63/2013/QH13 ngày 27/11/2013 của Quốc
hội khóa 13, Nghị quyết 37/2012/QH 13 ngày 23/11/2012: “Nâng tỉ lệ xử lý tố giác
tin báo về tội phạm đạt trên 90%; điều tra, khám phá các loại tội phạm đạt trên
70%, các tội phạm rất nghiệm trọng, đặc biệt nghiêm trọng đạt trên 90% trên tổng
số án khởi tố…”.[10]
Sau khi Thông tư liên tịch số 06/2013 có hiệu lực thi hành, một số Cơ quan
điều tra và Viện kiểm sát nhân dân các cấp đều thành lập tổ kiểm sát tin báo, tố giác
về tội phạm, có Điều tra viên, Kiểm sát viên chuyên trách tiếp nhận từ giai đoạn thụ lý

1


đơn, phân loại, giao cho các Đội nghiệp vụ. Nhìn chung, Thông tư liên tịch số 06 đã
giải quyết cơ bản những vấn đề khó khăn, vướng mắc trong công tác tiếp nhận, giải
quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự, nhất
là về thời gian giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật

viết trên tạp chí chuyên nghành của Phạm Quốc Huy năm 2003 bàn về các khái
niệm “Tố giác về tội phạm” , “ Tin báo về tội phạm” và “Kiến nghị khởi tố” trong
bộ luật tố tụng hình sự Việt Nam, tạp chí kiểm sát số 17 năm 2003 ... Luận văn thạc
sỹ luật học của Ths. Nguyễn Duy Ngọc về “Tiếp nhận và xử lý tố giác, tin báo về
tội phạm – thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả của Công an các quận, huyện
thành phố Hà Nội”; luận văn thạc sỹ luật học của Ths. Trương Vũ Bình về “Giải
pháp nâng cao hiệu quả công tác tiếp nhận, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm theo
chức năng, thẩm quyền của Bộ đội biên phòng các tỉnh biên giới phía Bắc”; luận
văn thạc sỹ luật học của Ths. Nguyễn Ngọc Thế về “Tổ chức tiếp nhận, xử lý tin
báo, tố giác về tội phạm có yếu tố nước ngoài của lực lượng Cảnh sát nhân dân
Công an Tỉnh Quảng Ninh”, ngoài ra còn có một số đề tài khác như của Lê Ra về
“Thực tiễn thực hiện chức năng nhiệm, nhiệm vụ của VKSND trong việc tiếp nhận,
giải quyết tố giác, TBVTP và kiến nghị khởi tố”, Luận văn thạc sỹ luật học của tác
giả Thái Hưng năm 2013 là “Giải pháp nâng cao chất lượng công tác kiểm sát việc
giải quyết tố giác, TBVTP và kiến nghị khởi tố của vụ thực hành quyền công tố và
kiểm sát điều tra VKSND tối cao”, trang thông tin điện tử VKSND tối cao ...
Các bài viết đã phân tích ở một số khía cạnh về việc tiếp nhận và giải quyết tin
báo, tố giác về tội phạm. Nhìn chung, các công trình trên đã bước đầu nghiên cứu đến
những khía cạnh và góc độ khác nhau về việc tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội
phạm, nhưng học viên muốn đề cập và phân tích thêm, hệ thống cũng như định hướng
hoàn thiện các quy định của tố tụng hình sự về giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm.
Từ những phân tích và dẫn điểm trên, bản thân học viên muốn có sự nghiên
cứu thêm một cách hệ thống về việc tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội
phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự trong thời gian qua và đưa ra
đóng góp ý kiến của mình về những giải pháp, kiến nghị trong việc nâng cao hiệu
quả việc tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến hoạt
động tiếp nhận, giải quyết các tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp

Đề tài nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác –
Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng Sản Việt Nam về Nhà
nước và pháp luật, phòng ngừa đấu tranh phòng và chống tội phạm về cải cách tư
pháp, bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp.

4


Quá trình nghiên cứu được sử dụng dựa trên cơ sở phương pháp luận duy vật
biện chứng. phương pháp nghiên cứu: phân tích - tổng hợp, so sánh, thống kê, diễn
dịch, lịch sử cụ thể nhằm làm rõ những vấn đề thuộc phạm vi nghiên cứu của đề tài
trên cả hai bình diện lý luận và thực tiễn.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1 Ý nghĩa lý luận
Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ góp phần làm rõ lý luận khoa học về tiếp
nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố
tụng hình sự việt nam
Đề tài nghiên cứu có thể làm tài liệu tham khảo, phục vụ công tác của các cơ
quan và dùng để giảng dạy, bào chữa hoặc mọi tổ chức cá nhân có nhu cầu tìm hiểu.
6.2 Ý nghĩa thực tiễn
Đánh giá thực trạng, tình hình trong hoạt động tiếp nhận, giải quyết tin báo,
tố giác về tội phạm, đề ra các giải pháp nhằm nâng cao hoạt động tiếp nhận, giải
quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự
trên địa bàn tỉnh Hưng Yên nói chung và trên phạm vi cả nước nói riêng.
7. Cơ cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung đề tài được chia
thành 3 chương:
Chƣơng 1: Những vấn đề lý luận chung về tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố
giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố.
Chƣơng 2: Quy định của pháp luật hiện hành và thực tiễn tiếp nhận và giải

kỷ cương phép nước, trong đó đảng và nhà nước lãnh đạo thực hiện chặt chẽ cuộc
đấu tranh phòng chống tội phạm.
So với pháp luật hình sự phong kiến, định nghĩa về hình thức, về tội phạm
mang tính chất tiến bộ. Định nghĩa đó thể hiện nguyên tắc cơ bản của pháp chế dân
chủ tư sản là “không có tội phạm, nếu điều đó không cấm trong đạo luật hình sự”.
Định nghĩa về tội phạm có hạn chế của nó và hạn chế đó thể hiện ở chỗ định
nghĩa đó không làm sáng tỏ được bản chất giai cấp – xã hội của tội phạm, không
đưa ra cơ sở của việc phạm tội hóa hành vi.

6


Định nghĩa nội dung về tội phạm làm sáng tỏ hơn bản chất xã hội đích thực
của nó, chỉ ra những lợi ích của giai cấp nào bị tội phạm xâm phạm, thiệt hại nào do
tội phạm gây ra cho các quan hệ xã hội đang thống trị, các cơ sở nào của việc phạm
tội hóa hành vi, tức là các cơ sở để coi hành vi là tội phạm.
Lần đầu tiên trong lịch sử của luật hình sự, định nghĩa nội dung về tội phạm
được pháp luật hình sự Xô viết đưa ra. Điều 5 của “Các cơ sở chỉ đạo của luật hình
sự Cộng hòa Liên bang Nga năm 1919” định nghĩa: “Tội phạm là sự vi phạm trật tự
các quan hệ xã hội được pháp luật hình sự bảo vệ”. Tiếp đó, định nghĩa về tội
phạm được dần dần hoàn thiện và được ghi nhận trong bộ luật hình sự của Cộng
hòa Liên bang Nga năm 1922 và 1926.[41,tr.105]
Tại điều 8 Bộ Luật Hình sự nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm
1999, được sửa đổi, bổ sung năm 2009, có nêu khái niệm về tội phạm như sau: “Tội
phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ Luật Hình sự, do
người có năng lực, trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm
phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm đến chế
độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã
hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự,
nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khác của công dân, xâm

tình hình xảy ra, tin là sự truyền đạt, sự phản ánh dưới các hình thức khác nhau, cho
biết về thế giới chung quanh và những quá trình xảy ra trong nó. Báo là cho biết
việc gì đó đã xảy ra, hoặc cho người có trách nhiệm nào đó biết về việc xảy ra có
thể hại đến trật tự an ninh chung…Là dấu hiệu cho biết trước.
Tin báo về tội phạm là những thông tin do người dân cung cấp cho cơ quan hoặc
người có trách nhiệm về con người hoặc hành vi phạm tội hay có dấu hiệu phạm tội.
Ở phương diện phản ánh, những thông tin về tội phạm là kết quả phản ánh của
những tội phạm đó trong hiện thực khách quan, sự tồn tại của những thông tin này
mang tính quy luật. Những thông tin này tồn tại ở dạng vật chất, đó là tín hiệu thông
tin. Trong hoạt động điều tra tội phạm, tín hiệu thông tin có thể tồn tại ở hai dạng: vật
chất và tư tưởng ý nghĩ. Hai hình thức tồn tại của tín hiệu thông tin này chính là sự đa
dạng của những dấu vết tội phạm để lại trong môi trường xung quanh.
Ở phương diện điều tra khám phá tội phạm thì tin báo, tố giác về tội phạm là
những thông tin ban đầu, có ý nghĩa rất lớn cho các cơ quan pháp luật xem xét tính
chất nghiêm trọng hay không của sự việc đã được những chủ thể báo tin, tố giác

8


đến; tính chính xác và độ tin cậy của các thông tin đến đâu; có dấu hiệu của tội
phạm hay không… Tin báo, tố giác về tội phạm là căn cứ để Cơ quan điều tra mở ra
những hoạt động điều tra, xác minh theo luật định.
Tại Khoản 2 Điều 3 thông tư liên tịch số 06/2013/TTLT-BCA-BQP-BTCBNN&PTNN-VKSNDTC ngày 02/8/2013 hướng dẫn BLTTHS về tiếp nhận, giải
quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố do Bộ trưởng Bộ Công an,
Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Tài chính, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và
phát triển nông thôn, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao có giải thích như
sau: “Tin báo về tội phạm là những thông tin về hành vi có dấu hiệu tội phạm trên
các phương tiện thông tin đại chúng hoặc do cơ quan, tổ chức cung cấp cho cơ
quan, cá nhân có trách nhiệm tiếp nhận, giải quyết”. [10]
* Tố giác về tội phạm

phát triển nông thôn, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao có giải thích như
sau: “Tố giác về tội phạm là những thông tin về hành vi có dấu hiệu tội phạm do cá
nhân có danh tính, địa chỉ rõ ràng cung cấp cho cơ quan, cá nhân có trách nhiệm
tiếp nhận, giải quyết” .[2]
Nhưng BLTTHS năm 2015 sửa đổi năm 2017 và có hiệu lực vào tháng 1 năm
2018 lại quy định tại khoản 1 điều 144 “Tố giác về tội phạm là việc cá nhân phát hiện
và tố cáo hành vi có dấu hiệu tội phạm với cơ quan có thẩm quyền”[22, tr.123]
* Kiến nghị khởi tố
Dưới góc độ ngôn ngữ học, thuật ngữ “Kiến nghị” được hiểu là “ Nêu ý kiến
đề nghị về một việc chung để cơ quan có thẩm quyền xét”; “Yêu cầu” là: “Nêu ra
điều gì với người nào đó, tỏ ý muốn người ấy làm, biết rằng đó là việc thuộc nhiệm
vụ, trách nhiệm hoặc quyền hạn, khả năng của người ấy”.[33] Hai thuật ngữ này
đều có chung là đề nghị một cơ quan, một người nào đó làm một việc thuộc nhiệm
vụ, trách nhiệm, khả năng của họ. Ở góc độ pháp lý, theo chúng tôi, kiến nghị khởi
tố là quyền của cơ quan Nhà nước, thể hiện bằng văn bản kiến nghị gửi đến CQĐT
và VKS, Yêu cầu khởi tố về hình sự để điều tra, xử lý tội phạm và người phạm tội
nào đó. Kiến nghị khởi tố là một dạng đặc biệt của tin báo về tội phạm. Bộ luật
TTHS đã quy định tất cả các cơ quan nhà nước đều có quyền kiến nghị khởi tố: Các
cơ quan Nhà nước phải thường xuyên kiểm tra, Thanh tra việc thực hiện chức năng,
nhiệm vụ được giao; phát hiện kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật để xử lý và

10


phải thông báo ngay cho cơ quan điều tra, VKS về mọi hành vi phạm tội xảy ra
trong lĩnh vực quản lý của mình; có quyền kiến nghị và gửi các tài liệu liên quan
cho CQĐT, VKS xem xét, khởi tố đối với người có hành vi phạm tội và trong thực
tiễn, thông thường là văn bản kiến nghị khởi tố của cơ quan Thanh tra, Tòa án phát
hiện vụ việc có dấu hiệu tội phạm và chuyển hồ sơ vụ việc và kiến nghị khởi tố đến
CQĐT có thẩm quyền để xem xét khởi tố vụ án hình sự, đồng thời thông báo bằng

khi có ý kiến đề nghị khởi tố thì được gọi là văn bản Yêu cầu khởi tố, việcnày phù hợp
với quy định tại điều 105 BLTTHS: khởi tố vụ án theo yêu cầu của người bị hại
Như vậy: Kiến nghị khởi tố là việc các cơ quan Nhà nước khi thực hiện
nhiệm vụ của mình phát hiện sự việc có dấu hiệu tội phạm và có văn bản kiến nghị
cơ quan có thẩm quyền xem xét khởi tố vụ án hình sự. Đây là việc các cơ quan Nhà
nước, qua công tác kiểm tra, Thanh tra và khi thực hiện các nhiệm vụ, công tác khác
phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm, người có hành vi phạm tội và có văn bản
kèm theo tài liệu liên quan, kiến nghị đến cơ quan có thẩm quyền để xem xét, khởi
tố vụ án hình sự, khởi tố đối với người có hành vi phạm tội để điều tra và xử lý theo
pháp luật.
1.1.2 Đặc điểm của tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến
nghị khởi tố
Đặc điểm của tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị
khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự có ý nghĩa rất quan trọng trong lý luận và
thực tiễn, là cơ sở để xác định phạm vi, nội dung và tính xác thực của tiếp nhận, giải
quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự
và chủ thể của nó. Do vậy, việc xác định chính xác nội dung của tiếp nhận, giải
quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự
là rất quan trọng, có ý nghĩa đặc biệt trong công tác điều tra. Kết quả nghiên cứu lý
luận và thực tiễn cho thấy tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến
nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự có những đặc điểm sau:
* Đặc điểm pháp lý:
Trên phương diện lý luận và thực tiễn, chúng ta thấy rằng tiếp nhận, giải
quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự
mang đặc điểm pháp lý, điều này thể hiện ở những đặc trưng sau:
Tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo
pháp luật tố tụng hình sự phải được tiếp nhận và giải quyết theo đúng quy định của
pháp luật và phải được thông báo đến đúng các chủ thể mà theo quy định của pháp

12

tiếp phát hiện dấu hiệu của tội phạm.
5. Người phạm tội tự thú.”[17,tr.64]

13


Từ quy định trên, có thể dễ dàng nhận thấy rằng tiếp nhận, giải quyết tin báo,
tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự được phản ánh
trong các nguồn, theo quy định của pháp luật, là cơ sở và căn cứ để khởi tố vụ án
hình sự. Về bản chất tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị
khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự là những thông tin phản ánh những tội phạm
hay những vụ việc mang tính hình sự xảy ra do người dân, cơ quan nhà nước, tổ
chức xã hội cung cấp cho các cơ quan tiến hành tố tụng (Cơ quan điều tra, Viện
kiểm sát, Tòa án) và những cơ quan khác theo quy định của pháp luật.
Tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo
pháp luật tố tụng hình sự chính là những thông tin ban đầu mà công dân, cơ quan, tổ
chức với sự hiểu biết và tinh thần trách nhiệm của mình thông báo đến các cơ quan
chức năng về những gì họ nghe thấy, họ nhìn thấy và họ cho rằng có dấu hiệu của
tội phạm báo cho cơ quan tổ chức có nhiệm vụ trách nhiệm. Những tin báo, tố giác
của công dân, cơ quan, tổ chức hoặc qua các phương tiện thông tin đại chúng
thường rất nhiều, tuy nhiên tính chính xác và đầy đủ của nguồn thông tin này đôi
khi rất hạn chế, nguồn gốc thông tin thường không xác định được, ví dụ: ai cung
cấp, tại sao lại biết được những thông tin đó, nó xảy ra ở đâu, hiện tượng như thế
nào, biết được trong điều kiện, hoàn cảnh nào…hơn nữa trong thực tế nhiều công
dân sợ liên lụy nên hay dấu tên tuổi, địa chỉ để khỏi bị gọi, hoặc lo sợ bị trả thù nếu
người phạm tội biết ai cung cấp thông tin, chính vì thế việc xác minh làm rõ nguồn
gốc cũng như tính chính xác của những thông tin này thường gặp rất nhiều khó
khăn. Những thông tin ban đầu có thể chính xác hoặc không chính xác, có thể cụ thể
cũng có thể đơn giản, sơ sài nhưng nguồn cung cấp thông tin lại rất phong phú nên
khi nhận được những thông tin ban đầu chỉ được xem là nguồn cung cấp để xác

hộ. Chủ thể của tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng
hình sự cung cấp thông tin đến các cơ quan chức năng cũng có những động cơ, mục
đích khác nhau. Chính vì vậy, mỗi cơ quan tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về
tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự ở các lĩnh vực khác nhau
thì có những nội dung phản ánh khác nhau.
Từ những đặc điểm phân tích trên, cho thấy sự đa dạng về nguồn gốc và nội
dung của tin báo, tố giác về tội phạm. Sự đa dạng này chi phối quá trình thu thập
tiếp nhận và giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật
tố tụng hình sự của các cơ quan chức năng.

15


* Tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo
pháp luật tố tụng hình sự mang tính thời sự:
Tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo
pháp luật tố tụng hình sự là những nguồn tin ban đầu thông tin về tội phạm. Do vậy,
nó mang tính thời sự đối với các cơ quan chức năng khi tiếp nhận. Tính thời sự cao
hay thấp của các tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố
tụng hình sự trong các trường hợp khác nhau cũng khác nhau, phụ thuộc vào
khoảng thời gian từ thời điểm xảy ra vụ việc đến thời điểm chủ thể cung cấp thông
tin, phát hiện ra vụ việc đó và cung cấp cho các cơ quan có thẩm quyền điều tra, xác
mình làm rõ, và khoảng thời gian từ khi cơ quan chức năng tiếp nhận, giải quyết tin
báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự đến thời
điểm ra quyết định khởi tố hay kkông khởi tố vụ án hình sự. Điều này có ảnh hưởng
rất lớn đến hiệu quả giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm và kiến nghị khởi tố.
* Tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo
pháp luật tố tụng hình sự thường thiếu chính xác, không đầy đủ về nội dung:
Tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo
pháp luật tố tụng hình sự thường do cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và người dân

Phân loại tin báo, tố giác về tội phạm theo tính chất của từng loại tội danh:
Căn cứ vào Điều 8 Bộ luật hình sự năm 2009, ta phân tố giác, tin báo về tội phạm
thành bốn loại: tố giác, tin báo về tội phạm có liên quan đến tội phạm ít nghiêm
trọng; tố giác, tin báo về tội phạm có liên quan đến tội phạm nghiêm trọng; tố giác,
tin báo về tội phạm có liên quan đến tội rất nghiêm trọng và tố giác, tin báo về tội
phạm liên quan đến tội đặc biệt nghiêm trọng.
Phân loại theo đối tượng phạm tội: Căn cứ vào lĩnh vực hoạt động và nhân thân
của các đối tượng tội phạm thì phân loại tin báo, tố giác về tội phạm theo các nhóm: tin
báo, tố giác về tội phạm liên quan đến các đối tượng có tiền án, tiền sự; tin báo, tố giác
về tội phạm theo các nhóm: tin báo, tố giác về tội phạm liên quan đến các đối tượng có
chức vụ trong các cơ quan nhà nước; tin báo, tố giác về tội phạm theo các nhóm: tin
báo, tố giác về tội phạm liên quan đến các đối tượng băng nhóm.
Phân loại theo vụ việc phạm tội: căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm của
hành vi phạm tội và số lượng các đối tượng tham gia để phân loại tin báo, tố giác về
tội phạm thành ba nhóm: tin báo, tố giác về tội phạm có liên quan đến tội phạm đơn
lẻ; tin báo, tố giác về tội phạm có liên quan đến tội phạm có tính chất đồng phạm;
tin báo, tố giác về tội phạm có liên quan đến tội phạm có tổ chức.

17


Phân loại theo Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003: Căn cứ theo quy định của
pháp luật tố tụng hình sự và nguồn gốc của tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị
khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự có thể phân chia thành năm loại theo Điều
100 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003:
1. Tố giác của công dân.
2. Tin báo của cơ quan, tổ chức.
3. Tin báo trên các phương tiện thông tin đại chúng.
4. Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án, Bộ đội biên phòng, Hải quan,
Kiểm lâm, lực lượng Cảnh sát biển và các cơ quan khác của Công an nhân dân,

luật tố tụng hình sự còn phản ánh hoạt động của các tội phạm trong đời sống xã hội,
việc tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp
luật tố tụng hình sự tốt sẽ là nguồn thông tin quý giá để đánh giá tình trạng tội
phạm, từ đó có kế hoạch phòng ngừa hiệu quả. Mặt khác, căn cứ vào số lượng và
chất lượng các tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng
hình sự sẽ đánh giá được mức độ tham gia các phong trào tấn công, trấn áp tội
phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự trên từng địa bàn khu dân cư
của quần chúng nhân dân.
Tiếp nhận, gải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp
luật tố tụng hình sự còn là căn cứ để các cơ quan chức năng có thẩm quyền tiến
hành thẩm tra, xác minh làm rõ tính có căn cứ và tính hợp pháp của những tin báo,
tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự đó, trên cơ sở
quyết định có hay không việc khởi tố vụ án hình sự.
Tiếp nhận, gải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp
luật tố tụng hình sự là cơ sở để các cơ quan chức năng có thẩm quyền tiến hành các
hoạt động theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự. Sau khi khởi tố vụ án dựa
trên các dấu hiệu phạm tội, thì hàng loạt các hoạt động điều tra theo quy định của
pháp luật tố tụng hình sự mới được tiến hành và chỉ khi đó những tài liệu thu thập
được mới đảm bảo có tính căn cứ và tính hợp pháp cho việc chứng minh tội phạm.
1.2 Hoạt động tiếp nhận, giải quyết các tin báo, tố giác về tội phạm
1.2.1 Các hình thức tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm
Như chúng ta đã biết, tiếp nhận tin báo, tố giác về tội phạm luôn được coi là
nguồn cung cấp thông tin để xác định có hay không dấu hiệu phạm tội, nhưng việc
xác định này thuộc về cơ quan tiến hành điều tra tổ chức tiến hành thu thập và điều

19


tra xác minh làm rõ nguồn gốc cũng như tính xác thực của tin báo, tố giác trên. Vậy
tiếp nhận tin báo, tố giác về tội phạm được cung cấp từ những nguồn nào?



nội dung được đề cập trong chương trình quốc gia phòng chống tội phạm đó là: tiếp
tục vận động quần chúng nhân dân tham gia vào công tác đấu tranh phòng chống tội
phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự cũng như tiếp nhận, giải
quyết tin báo về tội phạm phát sinh trong xã hội.
Thứ hai, tin báo của cơ quan, tổ chức. Đây là một trong những nguồn cung
cấp thông tin vô cùng quan trọng. Những tin báo này thường chính xác và có cơ sở
vững chắc cho việc định hướng điều tra, xác minh của cơ quan chức năng có thẩm
quyền, cũng chính vì tầm quan trọng của nguồn tin báo này mà nội dung đầu tiên
trong chương trình quốc gia phòng chống tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật
tố tụng hình sự đã đề cập đến tầm quan trọng và ý nghĩa lớn lao của những thông tin
do các cơ quan, tổ chức cung cấp.
Thứ ba, tiếp nhận tin báo trên các phương tiện thông tin đại chúng. Tin trên
báo, đài, truyền hình là các vấn đề nhạy cảm được đông đảo quần chúng biết tới
quan tâm và nó thể hiện tính dân chủ thực sự của nhà nước ta. Thời gian qua, trên
các phương tiện thông tin đại chúng đặc biệt quan tâm đưa những tin phản ánh về
tình hình tội phạm, tệ nạn xã hội, vụ việc tiêu cực…đây là những thông tin đã gây
được sự chú ý của mọi tầng lớp nhân dân trong xã hội, mặc dù không thể không có
những thiếu sót trong việc đưa tin, nhưng những tin báo này đã phần nào góp phần
giảm thiểu những tiêu cực, thiếu sót trong thực tiễn cũng như thông qua đó, các cơ
quan chức năng đã khám phá giải quyết và kiến nghị khởi tố được nhiều vụ án quan
trọng, lấy được lòng tin trong nhân dân.
Thứ tư, thông qua các cơ quan pháp lý có thẩm quyền như: Cơ quan điều tra,
Viện kiểm sát, Tòa án, Bộ đội biên phòng, Hải quan, Kiểm lâm, lực lượng cảnh sát
biển và các cơ quan khác của Công an nhân dân, Quân đội nhân dân tiến hành điều
tra, phát hiện trực tiếp dấu hiệu tội phạm.
Thứ năm, người phạm tội tự thú. Những tin báo, tố giác về tội phạm, kiến
nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự đều được cung cấp từ những nguồn trên.
Tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo pháp luật