Sáng kiến kinh nghiệm môn Thể dục

Năm học 2014 – 2015

MỤC LỤC
I. PHẦN MỞ ĐẦU:
1. Lý do chọn đề tài
2. Phạm vi nghiên cứu
3 Mục đích nghiên cứu
II. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU:
1. Cơ sở lý luận của Sáng kiến:
1.1 Một số quan điểm của Đảng và Nhà nước về cơng tác giáo dục thể chất.
1.2 Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi 13 - 14.
a. Đặc điểm về sinh lý ở lứa tuổi 13 - 14.
b. Đặc điểm tâm lý lứa tuổi.
1.3 Những yếu tố ảnh hưởng
1.4 Nguyên tắc lựa chọn bài tập.
2. Cơ sở thực tiễn của sáng:
2.1 Về cơ sở vật chất:
2.2 Về phương pháp giảng dạy nhảy xa của giáo viên nhà trường:
1. Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu

2. Phương pháp kiểm tra sư phạm:
3. Phương pháp thực nghiệm sư phạm:
2.3 Biện pháp
2.4 Những sai lầm thường mắc và nguyên nhân dẫn đến các sai lầm đó:
2.5 Một số biện pháp nhằm sửa chữa những sai lầm thường mắc trong khi học kỹ thuật
nhảy cao kiểu bước qu
2.6 Kết quả thực hiện

III. NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM VÀ KIẾN NGHỊ:

Trong hệ thống GDTC ở nước ta, điền kinh là một môn Thể thao có một ví trí rất quan
trọng. Nó được mệnh danh là "Nữ hoàng" trên võ đài Olympic và là nội dung cơ bản trong
các chương trình thi đấu tại các kì đại hội quốc gia, khu vực. Chính vì vậy điền kinh được
phổ biến trong các trường phổ thông và là nội dung chính nhằm phát triển tố chất thể lực
chung.
Việc nâng cao thành tích môn học điền kinh trong các trường THCS luôn là yếu tố cần thiết
nhưng để đạt được những thành tích cao đòi hỏi kỹ thuật càng được hoàn thiện. Qua kinh
nghiệm thực tế và các công trình nghiên cứu khoa học đã chứng minh được động tác kỹ
thuật thuần thục chính xác thì phát huy được tối đa thành tích của môn học.
Một trong những nội dung của điền kinh, nhảy cao kiểu bước qua là kỹ thuật tương đối
đơn giản khi giảng dạy cho học sinh lứa tuổi 13 - 14 (Lớp 8). Là một hoạt động không có
chu kì, kỹ thuật đơn giản song đòi hỏi người tập phải đủ về thể lực, kỹ thuật, tư duy thực
hiện động tác.
Trong giảng dạy kỹ thuật Thể dục thể thao(TDTT), việc nắm bắt kỹ thuật là quan trọng mà
trong khi tập luyện thì người tập rất hay mắc phải những sai lầm khi học kĩ thuật, vì vậy
trong giảng dạy phải nhanh chóng tìm ra những sai lầm thường mắc cũng như những nguyên
nhân của nó, đây là vấn đề khó, nhưng việc xác định vận dụng các biện pháp và bài tập để
sữa chữa lại những sai lầm đó lại càng quan trọng hơn.
Vấn đề nghiên cứu các biện pháp tập luyện nhằm khắc phục những sai lầm thường mắc
trong kỹ thuật Nhảy cao kiểu bước qua được rất nhiều giáo viên dạy môn Thể dục quan tâm,
Giáo viên: Trần Thị Thu Hảo

-

2-


Sáng kiến kinh nghiệm môn Thể dục

Năm học 2014 – 2015

chăm lo hơn nữa việc dạy thể dục và phát động phong trào “Thể dục - Vệ sinh - Yêu nước”
trong các nhà trường để củng cố và tăng cường sức khoẻ cho học sinh, sinh viên. Trong
những năm 1975-1985 các Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IV (1976), lần thứ V
(1982) luôn luôn xác định vai trị, vị trí của TDTT trong nhiệm vụ đào tạo và bồi dưỡng con
người có sức khoẻ, có đạo đức, có văn hóa để phục vụ nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội,
trong đó quan tâm công tác giáo dục thể chất cho học sinh, sinh viên là nhiệm vụ mang tính
chiến lược của ngành thể dục thể thao. Chính vì vậy, năm 1983 Chính phủ đã cho phép Bộ
Giáo dục, Tổng cục Thể dục thể thao phối hợp với các đoàn thể Thanh - thiếu niên - nhi
đồng tổ chức Hội khoẻ phù đổng toàn quốc lần thứ nhất để biểu dương phong trào rèn luyện
Giáo viên: Trần Thị Thu Hảo

-

3-


Sáng kiến kinh nghiệm môn Thể dục

Năm học 2014 – 2015

thân thể, tập luyện thể thao của học sinh cả nước. Đại hội TDTT toàn quốc lần thứ nhất năm
1985 các đoàn thể thao học sinh, sinh viên đã tham gia thi đấu và đạt thành tích cao, nhiều
học sinh, sinh viên đã giành được thành tích xuất sắc, giữ nhiều kỷ lục quốc gia.
Bước vào thời kỳ đổi mới khởi đầu từ Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI
(1986) trong công tác thể dục thể thao nói chung và công tác giáo dục thể chất trong các
trường học luôn luôn được Đảng - Nhà nước quan tâm đầu tư và chất lượng giáo dục thể
chất trong các trường học là một yêu cầu cấp bách để bồi dưỡng đội ngũ cán bộ khoa học kỹ
thuật, quản lý kinh tế an ninh quốc phòng trong điều kiện và nhiệm vụ mới của đất nước trên
con đường đổi mới.
Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến mục tiêu giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ.

Cơ quan vận động của cơ thể chủ yếu gồm cơ bắp xương khớp và dây chằng.
Giáo viên: Trần Thị Thu Hảo

-

4-


Sáng kiến kinh nghiệm môn Thể dục

Năm học 2014 – 2015

- Về hệ xương: Do quá trình cốc hóa của cơ thể thường kéo dài tới 20 tuổi. Vì vậy ở
tuổi 13 - 14 vẫn còn ở trong thời kỳ phát triển của xương. Tuy vậy thành phần hữu cơ trong
xương giảm dần và thành phần vơ cơ tăng dần làm cho xương cứng và chịu tải tốt hơn.
Ở lứa tuổi 13 - 14 chiều cao trung bình hàng năm của năm chỉ khoảng 1,7 cm còn ở nữ
thấp hơn.
- Hệ cơ: Nhìn chung ở giai đoạn 13 - 14 sự phát triển của hệ cơ ở nam và nữ đều có xu
hướng phát triển hoàn thiện các nhóm cơ nhỏ, tăng thiết diện các nhóm cơ lớn làm cho sức
mạnh tăng lên rõ rệt.
Riêng giây chằng và khớp của VĐV ở lứa tuổi này nếu không duy trì tập mềm dẻo
thường xuyên hợp lý có thể làm cho linh hoạt khớp bị giảm xuống. Từ đó làm giảm biên độ
động tác.
* Đặc điểm phát triển hệ thống tim mạch.
Ở tuổi 13 - 14 tim phát triển to hơn, thành cơ tim dày lên, van tim phát triển tốt làm cho
cơ tim bóp mạnh hơn làm cho cung lượng tim lớn hơn.
* Đặc điểm phát triển hệ thống hơ hấp.
Ở tuổi 13 - 14 hệ thống hô hấp đã phát triển gần đạt trình độ của người trưởng thành.
b. Đặc điểm tâm lý lứa tuổi.
Đặc điểm nổi bật về tâm lý của lứa tuổi là chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của cả 2 nhân tố

Năm học 2014 – 2015

Tóm lại, sự phát triển và lớn lên về mặt sinh lý cũng là một quá trình làm cho tâm lý
của các em được hoàn thiện. Quá trình phát triển về sinh lý và tâm lý của các em có tính giai
đoạn. Nắm vững được đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi của các em để sử dụng các đối sách
giảng dạy huấn luyện hợp lý là tiền đề của sự nâng cao hiệu quả giảng dạy huấn luyện của
các giáo viên và huấn luyện viên thể thao.
1.3 Những yếu tố ảnh hưởng
Nhảy cao là hoạt động phức tạp được thực hiện liên tục bắt đầu từ chạy đà cho đến lúc kết
thúc là vượt qua xà rơi xuống đất. Thành tích nhảy cao phụ thuộc vào kỹ thuật và sức lực
của người nhảy. Về kỹ thuật các yếu tố quyết định thành tích nhảy cao là: tốc độ ban đầu
(tốc độ tổng hợp của chạy đà và giậm nhảy); góc độ bay (góc tạo bởi phương của tốc độ ban
đầu và phương nằm ngang) và tư thế qua xà của người nhảy - tư thế nào để trọng tâm gần xà
hơn sẽ có điều kiện đạt thành tích cao hơn.
1.4 Nguyên tắc lựa chọn bài tập.
Hiện tại, nhảy cao đã có tới 5 kỹ thuật qua xà, gồm: bước qua, cắt kéo, nằm nghiêng, úp
bụng và lưng qua xà. Tương ứng với mỗi kỹ thuật qua xà có một cách chạy đà và các bước
kỹ thuật khác nhau. Trong đó kỹ thuật nhảy cao kiểu bước qua tuy thành tích không cao
bằng kiểu úp bụng hay lưng qua xà, nhưng đối với học sinh THCS thì kỹ thuật bước qua là
tối ưu. Đây là kỹ thuật rất thông dụng, thích hợp cho mọi đối tượng tập luyện.
Thực tế giảng dạy môn Thể dục ở các trường THCS vấn đề dụng cụ, sân bãi còn đơn
giản nhưng để có được thành tích trong tập luyện và thi đấu đòi hỏi quá trình giảng dạy giáo
viên phải hướng dẫn học sinh tuân thủ nghiêm túc các nguyên tắc quy định, giúp các em
nắm bắt và thực hiện kỹ thuật động tác một cách chính xác, thuần thục.
Nếu tập luyện kỹ thuật nhảy cao kiểu bước qua cho học sinh THCS một cách đầy đủ,
chính xác, khắc phục được những sai lầm thường mắc, đưa ra các biện pháp thích hợp, khả
thi thì chắc chắn rằng chất lượng học tập của bộ môn điền kinh nói chung và môn nhảy cao
nói riêng sẽ được nâng cao.
2. Cơ sở thực tiễn:
2.1 Về cơ sở vật chất:

tôi đã tham khảo nhiều nguồn tư liệu khác nhau chủ yếu là các nguồn tài liệu về giảng dạy
và huấn luyện điền kinh, các tài liệu tham khảo là công trình nghiên cứu của các tác giả
trong nước, một số tạp chí chuyên ngành và các kỷ yếu của các Hội nghị khoa học TDTT,
cũng như các tài liệu mang tính lý luận phục vụ mục đích của sáng kiến.
2. Phương pháp kiểm tra sư phạm:
Trong thời gian 10 tiết lên lớp tôi sử dụng phương pháp kiểm tra sư phạm để kiểm tra và
đánh giá hiệu quả một số Biện pháp khắc phục những sai lầm thường mắc khi học kỹ thuật
nhảy cao kiểu bước qua của học sinh lớp 8 trường THCS nguyễn công trứ.
3. Phương pháp thực nghiệm sư phạm:
Tôi tiến hành thực nghiệm các bài tập sửa chữa những sai lầm thường mắc trong học kỹ
thuật nhảy cao kiểu bước qua cho học sinh khối 8.
Tổ chức thực nghiệm: Tôi tiến hành thực nghiệm trong 1tháng được phân theo chu kỳ 4
tuần, mỗi tuần gồm 2 giáo án, mỗi giáo án gồm 45 phút.
Tôi tiến hành tổ chức thực nghiệm vào các giờ học chính khóa¸ theo chương trình quy định
của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Để đánh giá kết quả thực nghiệm tôi sử dụng phương pháp so sánh tự đối chiếu kết quả
trước và sau thực nghiệm của nhóm học sinh mà tôi lựa chọn.
2.3 Biện pháp
Qua thực tế giảng dạy bộ môn Thể dục tại trường THCS nguyễn công trứ, đặc biệt là
qua theo dõi quá trình tập luyện của các em học sinh, tôi thấy rõ thành tích trong quá trình
học tập môn nhảy cao của các em không như mong muốn, nguyên nhân phần lớn là do các
em chưa có thể lực tốt, chưa nắm vững kỹ thuật, một số động tác không đúng kỹ thuật, phối
hợp thiếu nhịp nhàng các giai đoạn của kỹ thuật. Số lượng học sinh đạt rất ít
Qua khảo sát chất lượng hai lớp 8A, 8B năm học 2012-2013, kết quả học môn Thể dục
Nhảy cao kiểu bước qua thu được như sau:

Giáo viên: Trần Thị Thu Hảo

-


8B/30

16

53,3%

14

46,7%

Để giúp học sinh đạt kết quả cao hơn khi thực hiện kỹ thuật nhảy cao kiểu bước
qua, tôi thiết nghĩ, trong quá trình giảng dạy, người giáo viên cần phải làm thế nào giúp học
sinh rèn luyện để có thể lực tốt, lĩnh hội được kiến thức một cách đầy đủ, nắm vững kỹ
thuật, thực hành thuần thục đồng thời phát hiện sớm những sai lầm của học sinh và có biện
pháp khắc phục tối ưu nhất.
2.4 Những sai lầm thường mắc và nguyên nhân dẫn đến các sai lầm đó:
Trong quá trình lên lớp tôi đã quan sát học sinh tập luyện và đã ghi chép thống kê những
sai lầm mà học sinh thường mắc phải như sau:

BẢNG THỐNG KÊ
TT

NHỮNG SAI LẦM

NGUYÊN NHÂN

THƯỜNG MẮC PHẢI
1

2


Sáng kiến kinh nghiệm môn Thể dục

4

- Chân lăng, chân giậm nhảy
đá rơi xà

Năm học 2014 – 2015
- Chân lăng đá không tích cực, không cao
hoặc bị co;
- Chân giậm nhảy co chậm và không khéo léo.

5

- Bị "tụt mông"

- Giậm nhảy không tích cực và tập luyện ít.

- Bị chấn động khi tiếp đất

- Không chùng gối.

2.5 Một số biện pháp nhằm sửa chữa những sai lầm thường mắc trong khi học kỹ thuật
nhảy cao kiểu bước qua:
Qua quan sát sư phạm và phỏng vấn tôi đã xác định được 5 sai lầm chung nhất để khắc
phục các sai lầm này tôi đã sử dụng các phương pháp sư phạm sau:
- Phương pháp trực quan: Cho học sinh xem tranh ảnh, hình mẫu của những vận động viên
có động tác kỹ thuật đúng, đẹp.
Ví dụ: Khi phân tích thị phạm giai đoạn trên không và tiếp đất (Hình1) của kĩ thuật

+ Tập phản xạ giậm nhảy nhanh;
+ Tập 4 bước cuối cùng hợp lí với giậm nhảy;
+ Đo và chỉnh lại cự li, hướng (góc) chạy đà và điểm giậm nhảy;
+ Tập đặt chân vào điểm giậm nhảy và đá lăng.
* Đối với sai lầm 3: Giậm nhảy bị lao vào xà
- Cách khắc phục:
+ Tập chạy thấp trọng tâm kết hợp đưa đặt chân giậm nhảy;
+ Tập phản xạ giậm nhảy nhanh, đá lăng chạm vật chuẩn vươn người tích cực lên
cao.
* Đối với sai lầm 4: Chân lăng, chân giậm nhảy đá rơi xà; bị "tụt mông"
- Cách khắc phục:
+ Tập các động tác rèn luyện độ linh hoạt của khớp hông và phát triển sức mạnh
chân, sức bật cao (tại chỗ đá lăng, chạy đà đá lăng, đá lăng vào vật treo trên cao, trò
chơi rèn luyện sức mạnh chân...);
+ Tập đánh tay kết hợp giậm nhảy;
+ Tập mô phỏng giậm nhảy qua xà;
+ Đà 1-3-5 bước qua xà;
+ Tập hoàn chỉnh kỹ thuật nhảy cao kiểu bước qua.
* Đối với sai lầm 5: Bị chấn động khi tiếp đất
- Cách khắc phục:
Giáo viên: Trần Thị Thu Hảo

-

10-


Sáng kiến kinh nghiệm môn Thể dục

Năm học 2014 – 2015


93,3%

2

6,7%

8B /30

27

90%

3

10%

III. NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM VÀ KIẾN NGHỊ
Khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm vào trong giảng dạy tôi đã rút cho mình một số kinh
nghiệm sau.
- Là một giáo viên trước mỗi giờ lên lớp phải chuẩn bị giáo án, cũng như bài dạy thật tốt và
luôn tự tin trước học sinh.
- Rèn luyện cho học sinh tự quản tốt, chọn những em cán sự có năng khiếu, hướng dẫn các
em chỉ huy nhóm và giao cho các em tập tốt hơn hướng dẫn các em học yếu. Nhằm giúp học
sinh biết điều khiển và tự điều khiển quá trình tập luyện.
- Thường xuyên tự học, tự bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và tham khảo ý kiến đóng góp
của các bạn đồng nghiệp
- Tích cực tham gia tập luyện thể dục thể thao nâng cao khả năng thực hành của bản thân và
điều quan trọng là phải luôn yêu ngành, yêu nghề và coi đó là cuộc sống của mình, mà luôn
sống tốt cũng là luôn dạy tốt hơn.

thể nhà trường có đội ngũ cán bộ, giáo viên nòng cốt của Ngành luôn sẵn lòng quan tâm,
giúp đỡ, hướng dẫn, dìu dắt; sự cỗ vũ, hỗ trợ của bạn bè đồng nghiệp nên bản thân đã sớm
thực hiện được mơ ước không ngừng học hỏi, tìm tòi giải pháp khắc phục hạn chế nhằm
nâng cao chất lượng dạy học góp phần cùng nhà trường hoàn thành kế hoạch nhiệm vụ năm
học.
- Mặc dù trong phạm vi nghiên cứu đề tài” Biện pháp khắc phục những sai lầm thường
mắc khi học kỹ thuật nhảy cao kiểu bước qua của học sinh lớp 8 trường THCS nguyễn
công trứ" của tôi đã thu được những kết quả khả quan song vẫn không tránh khỏi sự thiếu
sót. Vì vậy, bản thân kính mong sự đóng góp ý kiến của các nhà chuyên môn, các bạn đồng
nghiệp để đề tài được hoàn chỉnh hơn.
Xin chân thành cảm ơn!

Người viết

Trần Thị Thu Hảo

Giáo viên: Trần Thị Thu Hảo

-

12-


Sáng kiến kinh nghiệm môn Thể dục

Giáo viên: Trần Thị Thu Hảo

Năm học 2014 – 2015

-