ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

TRẦN CAO NGUYÊN

ĐẢNG BỘ TỈNH NGHỆ AN LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN
BỘ NGƢỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ Ở
CÁC HUYỆN MIỀN NÚI TỪ NĂM 1996
ĐẾN NĂM 2015

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ

Hà Nội - 2017


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

TRẦN CAO NGUYÊN

ĐẢNG BỘ TỈNH NGHỆ AN LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN
BỘ NGƢỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ Ở
CÁC HUYỆN MIỀN NÚI TỪ NĂM 1996
ĐẾN NĂM 2015
Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
Mã số: 62.22.03.15

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS.TS. Đỗ Quang Hƣng


mọi điều kiện để tác giả thu thập tài liệu nghiên cứu luận án.
Cuối cùng tác giả xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới gia đình, bè bạn thân
thiết, đồng nghiệp trong Trường Đại Học Vinh đã luôn tạo điều kiện, động viên,
giúp đỡ mọi mặt để tác giả hoàn thành luận án.
Tác giả: Trần Cao Nguyên


MỤC LỤC

Trang
Trang phụ bìa
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
1. Tính cấp thiết của đề tài.......................................................................................1
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của Luận án..................................................3
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của Luận án ..................................................4
4. Cơ sở lý luận, thực tiễn, nguồn tài liệu và phƣơng pháp nghiên cứu của Luận án.....4
5. Đóng góp mới về khoa học của Luận án .............................................................5
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của Luận án ............................................................6
7. Kết cấu của Luận án ............................................................................................6
Chƣơng 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ
TÀI LUẬN ÁN ...........................................................................................................7
1.1. Các công trình khoa học liên quan đến đề tài Luận án ....................................7
1.1.1. Các công trình nghiên cứu về dân tộc thiểu số và xây dựng đội ngũ cán bộ
dân tộc thiểu số ở Việt Nam .................................................................................7
1.1.2. Các công trình nghiên cứu đề cập đến miền núi và đội ngũ cán bộ ngƣời
dân tộc thiểu số ở các huyện miền núi tỉnh Nghệ An ........................................17

vụ đẩy mạnh công cuộc đổi mới ở các huyện miền núi tỉnh Nghệ An................69
3.1.2. Chủ trƣơng của Đảng bộ tỉnh Nghệ An về xây dựng đội ngũ cán bộ
ngƣời DTTS trong HTCT (2006 - 2015) ...........................................................78
3.2. Đảng bộ tỉnh Nghệ An chỉ đạo thực hiện xây dựng đội ngũ cán bộ ngƣời dân tộc
thiểu số trong HTCT từ năm 2006 đến năm 2015 .....................................................92
3.2.1. Chỉ đạo quy hoạch nguồn cán bộ và tạo nguồn cán bộ .............................92
3.2.2. Chỉ đạo công tác đào tạo, bồi dƣỡng .........................................................99
3.2.3. Chỉ đạo tiếp nhận, tuyển dụng, thực hiện chế độ chính sách và đánh giá,
kiểm tra, kỷ luật cán bộ....................................................................................107
Tiểu kết chƣơng 3 ................................................................................................112
Chƣơng 4. NHẬN XÉT VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM ...................................115
4.1. Nhận xét quá trình Đảng bộ tỉnh Nghệ An lãnh đạo xây dựng đội ngũ cán bộ
ngƣời DTTS trong HTCT ở các huyện miền núi (1996 – 2015) .........................115
4.1.1. Ƣu điểm .................................................................................................115
4.1.2. Hạn chế, khiếm khuyết ..........................................................................127
4.1.3. Nguyên nhân của ƣu điểm và những hạn chế, yếu kém ........................132
4.2. Một số kinh nghiệm chủ yếu ........................................................................135


4.2.1. Quán triệt và vận dụng đúng đắn, sáng tạo chủ trƣơng của Trung ƣơng
Đảng về xây dựng đội ngũ cán bộ ngƣời dân tộc thiểu số vào điều kiện cụ thể
của địa phƣơng .................................................................................................135
4.2.2. Xác định đúng vai trò của các đảng bộ cơ sở trong xây dựng đội ngũ cán
bộ ngƣời DTTS trong HTCT ............................................................................137
4.2.3. Nâng cao nhận thức của các cấp ủy, chính quyền về vị trí, vai trò của đội
ngũ cán bộ ngƣời DTTS và tầm quan trọng của công tác xây dựng đội ngũ cán
bộ ngƣời DTTS trong HTCT ............................................................................139
4.2.4. Phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành trong xây dựng đội ngũ cán bộ
ngƣời DTTS trong HTCT ................................................................................141
4.2.5. Các cấp ủy Đảng và chính quyền cần chú trọng phát triển kinh tế, xã hội

CN

Cử nhân

CNH, HĐH

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

DTNT

Dân tộc nội trú

DTTS

Dân tộc thiểu số

HĐND

Hội đồng nhân dân

HTCT

Hệ thống chính trị

MTTQ

Mặt trận tổ quốc

TC


trong suốt tiến trình cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn xác định vấn đề dân
tộc, đoàn kết các dân tộc có ý nghĩa chiến lƣợc trong mọi giai đoạn lịch sử. Đại hội đại
biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng (2016) tiếp tục khẳng định: “Đoàn kết các dân tộc
có vị trí chiến lƣợc trong sự nghiệp cách mạng của nƣớc ta. Tiếp tục hoàn thiện cơ chế,
chính sách, bảo đảm các dân tộc bình đẳng, tôn trọng, đoàn kết, giải quyết hài hòa quan
hệ giữa các dân tộc, giúp nhau cùng phát triển, tạo chuyển biến rõ rệt trong phát triển
kinh tế, văn hóa xã hội vùng có đồng bào dân tộc thiểu số…”[53, tr.36-37]. Để giải
quyết tốt vấn đề dân tộc, yêu cầu trƣớc hết là phải xây dựng đƣợc một đội ngũ cán bộ
dân tộc thiểu số vững mạnh cả về số lƣợng và chất lƣợng. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã
khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, “công việc thành công hay thất bại
đều do cán bộ tốt hay kém” [63, tr.269]. Vì vậy, đối với các địa phƣơng có nhiều dân
tộc sinh sống, Đảng và Nhà nƣớc chú trọng đến việc sử dụng và xây dựng đội ngũ cán
bộ ngƣời dân tộc thiểu số và xem đây là lực lƣợng chủ yếu tại địa phƣơng để thúc
đẩy sự phát triển toàn diện về kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội. Tuy nhiên, công tác
cán bộ dân tộc thiểu số hiện nay ở Việt Nam còn nhiều bất cập. Những tình huống
chính trị, cả việc những thế lực thù địch lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo, kích động
chia rẽ đồng bào dân tộc thiểu số, chia rẽ khối đoàn kết các dân tộc ở các vùng dân tộc
thiểu số (Tây Nguyên, Tây Bắc…) đã cho thấy những hạn chế, yếu kém từ hệ thống
chính trị cấp cơ sở, cũng nhƣ tình trạng “vừa thiếu, vừa yếu” của đội ngũ cán bộ là
ngƣời dân tộc thiểu số. Văn kiện Hội nghị lần thứ Bảy Ban Chấp hành Trung ƣơng
khóa IX (2003) chỉ rõ: “Nhìn chung, đội ngũ cán bộ lãnh đạo và quản lý ở vùng dân
tộc và miền núi còn thiếu về số lƣợng, yếu về năng lực tổ chức, chỉ đạo thực hiện; công
tác đào tạo, bồi dƣỡng cán bộ ngƣời dân tộc thiểu số chƣa đƣợc quan tâm”[47, tr.34].
Đây là thực trạng chung của cả nƣớc, trong đó có tỉnh Nghệ An về công tác xây dựng
đội ngũ cán bộ ngƣời dân tộc thiểu số ở các huyện miền núi.
Nghệ An là tỉnh có 10 huyện và 1 thị xã miền núi, chiếm 83,31% diện tích tự
nhiên toàn tỉnh; các huyện miền núi Nghệ An có 101 xã khu vực III, 61 xã khu vực
II, 90 xã khu vực I và 1.188 thôn bản đặc biệt khó khăn, có 27 xã biên giới; 3 huyện

1

Vì vậy, nghiên cứu tổng kết công tác lãnh đạo xây dựng đội ngũ cán bộ ngƣời
dân tộc thiểu số trong hệ thống chính trị ở các huyện miền núi của Đảng bộ tỉnh
Nghệ An để khẳng định: tính đúng đắn, sáng tạo trong chủ trƣơng và sự chỉ đạo của

2


Đảng bộ tỉnh; đánh giá đúng những thành tựu, hạn chế; nhận xét và rút ra những kinh
nghiệm có giá trị khoa học để vận dụng vào công tác xây dựng đội ngũ cán bộ ngƣời
dân tộc thiểu số trong hệ thống chính trị của Đảng bộ tỉnh Nghệ An trong tình hình
mới đạt hiệu quả cao hơn, đó là việc làm rất cần thiết và cấp bách hiện nay.
Với tất cả những lý do trên, nghiên cứu sinh chọn đề tài: “Đảng bộ tỉnh Nghệ
An lãnh đạo xây dựng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số trong hệ thống
chính trị ở các huyện miền núi từ năm 1996 đến năm 2015” làm Luận án tiến sĩ
Lịch sử, chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của Luận án
2.1. Mục đích
Luận án làm rõ quá trình Đảng bộ tỉnh Nghệ An lãnh đạo xây dựng đội ngũ
cán bộ ngƣời dân tộc thiểu số trong hệ thống chính trị ở các huyện miền núi từ năm
1996 đến năm 2015, từ đó rút ra một số kinh nghiệm có thể vận dụng để thực hiện
tốt hơn công tác xây dựng đội ngũ cán bộ ngƣời dân tộc thiểu số trong hệ thống
chính trị ở các huyện miền núi trong thời gian tới.
2.2. Nhiệm vụ
Để đạt đƣợc mục đích trên luận án đặt ra những nhiệm vụ cần giải quyết sau:
Thứ nhất, trình bày tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án.
Thứ hai, khái quát những yếu tố tác động đến tác động đến công tác xây dựng
đội ngũ cán bộ ngƣời dân tộc thiểu số ở các huyện miền núi tỉnh Nghệ An từ năm
1996 đến năm 2015 (đƣợc chia ra làm 2 giai đoạn: giai đoạn 1, từ năm 1996 đến
năm 2005; đoạn giai 2, đoạn từ năm 2006 đến năm 2015).
Thứ ba, hệ thống chủ trƣơng, đƣờng lối của Đảng và Nhà nƣớc về công tác

núi (từ 1996 đến năm 2015): Chỉ đạo xây dựng quy hoạch, tạo nguồn cán bộ; Chỉ đạo
công tác đào tạo, bồi dƣỡng cán bộ; Chỉ đạo về việc tiếp nhận tuyển dụng và thực
hiện chế độ chính sách.
- Về không gian nghiên cứu: Luận án tập trung nghiên cứu ở địa bàn 10 huyện
miền núi Nghệ An gồm: cấp huyện và cấp xã (Tƣơng Dƣơng, Quế Phong, Kỳ Sơn,
Quỳ Châu, Quỳ Hợp, Con Cuông, Tân Kỳ, Nghĩa Đàn, Thanh Chƣơng, Anh Sơn).
- Về thời gian nghiên cứu: Luận án tập trung nghiên cứu từ năm 1996 đến năm
2015, qua 04 nhiệm kỳ đại hội của Đảng bộ tỉnh Nghệ An, khóa XIV (1996 - 2000),
khóa XV (2001- 2005), khóa XVI (2005 - 2010) và khóa XVII (2010 - 2015).
4. Cơ sở lý luận, thực tiễn, nguồn tài liệu và phƣơng pháp nghiên cứu của Luận án
4.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn
- Cơ sở lý luận: Luận án thực hiện dựa trên nền tảng quan điểm lý luận chủ
nghĩa Mác-Lênin, Tƣ tƣởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt

4


Nam về công tác xây dựng đội ngũ cán bộ nói chung và cán bộ dân tộc thiểu số nói
riêng.
- Cơ sở thực tiễn: Luận án nghiên cứu từ thực tiễn công tác xây dựng đội ngũ
cán bộ nói chung và đội ngũ cán bộ ngƣời dân tộc thiểu số trong thống chính trị ở
các huyện miền núi Nghệ An nói riêng, đƣợc phản ánh trong các văn bản báo cáo,
các bảng biểu thống kê lƣu trữ của các cơ quan Đảng, chính quyền, đoàn thể và các
cơ quan chức năng có liên quan và qua kết quả điều tra, khảo sát trực tiếp của
nghiên cứu sinh.
4.2. Nguồn tài liệu
Luận án khai thác nguồn tài liệu phong phú bao gồm:
- Văn kiện của Đảng và Nhà nƣớc về công tác xây dựng đội ngũ cán bộ
ngƣời dân tộc thiểu số trong thời kỳ đổi mới, đặc biệt tập trung trong thời gian từ
năm 1996 đến 2015.

trị ở khu vực miền núi có những điểm tƣơng đồng với tỉnh Nghệ An.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của Luận án
6.1. Về phương diện lý luận
Luận án góp phần hệ thống hóa và làm sáng tỏ thêm về mặt lý luận vấn đề về
lĩnh vực xây dựng nguồn nhân lực với đối tƣợng cụ thể là cán bộ ngƣời dân tộc
thiểu số trong thống chính trị.
6.2. Về phương diện thực tiễn
Kết quả nghiên cứu của Luận án có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho các
cơ quan hoạch định chính sách phát triển nguồn nhân lực đặc thù ở khu vực miền
núi; đóng góp thêm tài liệu tham khảo cho công tác nghiên cứu và giảng dạy về lịch
sử địa phƣơng, về thực hiện chính sách dân tộc nói chung, xây dựng đội ngũ cán bộ
ngƣời dân tộc thiểu số nói riêng ở tỉnh Nghệ An.
7. Kết cấu của Luận án
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục công trình khoa học của tác giả
liên quan đến đề tài, Danh mục tài liệu tham khảo, Phụ lục, nội dung chính của
Luận án đƣợc kết cấu trong 4 chƣơng và 8 tiết.

6


Chƣơng 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN
ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
1.1. Các công trình khoa học liên quan đến đề tài Luận án
1.1.1. Các công trình nghiên cứu về dân tộc thiểu số và xây dựng đội ngũ cán
bộ dân tộc thiểu số ở Việt Nam
- Nghiên cứu về tình hình kinh tế xã hội ở khu vực miền núi và vai trò của
đồng bào dân tộc thiểu số đối với sự phát triển kinh tế, xã hội ở khu vực miền núi,
qua các ấn phẩm, Các dân tộc thiểu số trong sự phát triển kinh tế - xã hội ở miền
núi Nxb, Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1996 của tác giả Bế Viết Đẳng (chủ biên) và

triển của khu vực miền núi, nghiên cứu đã đề xuất những giải pháp mang tính khả thi
nhƣ: “Phải có quy hoạch, kế hoạch đào tạo, bồi dƣỡng sử dụng cán bộ dân tộc từ cơ
sở cho đến Trung ƣơng, theo nhu cầu của từng loại cán bộ trong từng thời kỳ, bảo
đảm mục tiêu chiến lƣợc chung của cả nƣớc”. Đặc biệt, tác giả xác định cần “đẩy
mạnh xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ là ngƣời dân tộc thiểu số không chỉ vì lợi
ích của các dân tộc thiểu số mà còn nhằm phục vụ sự nghiệp cách mạng chung của cả
nƣớc, vì chiến lƣợc con ngƣời,”. Mặc dù không đề cập trực tiếp đến công tác xây
dựng đội ngũ cán bộ ngƣời dân tộc thiểu số ở các huyện miền núi Nghệ An nhƣng
nghiên cứu của tác giả Cƣ Hoà Vần đã phần nào đánh giá những điểm chung về hạn
chế và bất cập đối với chủ thể chính trị là đội ngũ cán bộ ngƣời dân tộc thiểu số ở khu
vực miền núi, những kết quả đó chính là cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn để luận án
tiếp tục kế thừa và đề xuất các giải pháp trong xây dựng đội ngũ cán bộ ngƣời dân tộc
thiểu số ở các huyện miền núi Nghệ An trong quá trình nghiên cứu.
- Bài viết của tác giả Nguyễn Minh Hiển,“Sự phát triển giáo dục và đào tạo ở
vùng dân tộc thiểu số”, nghiên cứu đƣợc tác giả thể hiện trong cuốn sách“Các dân
tộc thiểu số Việt Nam thế kỷ XX”, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, (2001). Bài viết
có cái nhìn khá sâu đối với sự chuyển biến về chất, lƣợng của đội ngũ cán bộ ngƣời
dân tộc thiểu số ở khu vực miền núi nƣớc ta. Đánh giá về sự phát triển của công tác
giáo dục và đào tạo ở vùng dân tộc thiểu số trong giai đoạn hiện nay, nghiên cứu
của tác giả cho rằng: “công tác đào tạo, cán bộ là ngƣời dân tộc thiểu số ở vùng dân
tộc đạt nhiều thành tựu đáng kể. Mƣời năm về trƣớc, nhiều cán bộ thôn xã còn ở
tình trạng mù chữ. Cho đến nay, cán bộ thôn xã thấp nhất cũng có trình độ tiểu học,
có ngƣời có trình độ trung học phổ thông. Nhiều cán bộ ngƣời dân tộc thiểu số đã
có trình độ cao”. Với những kết quả đạt đƣợc về thành tựu của công tác giáo dục ở
khu vực miền núi trong những năm qua, bài viết nhấn mạnh “Thành tựu nổi bật của
giáo dục ở vùng dân tộc là xác lập đƣợc quy trình xây dựng đội ngũ cán bộ dân tộc

8



một vấn đề cấp bách, thể hiện ở chỗ: “thiếu, yếu, kém của cán bộ ngƣời dân tộc
thiểu số”. Do đó, để góp phần xây dựng đất nƣớc trong thời kỳ hội nhập, vấn đề
xây dựng đội ngũ cán bộ cán bộ ngƣời dân tộc thiểu số là hết sức cần thiết.
- Luận án Trí thức người dân tộc thiểu số ở Việt Nam trong công cuộc đổi mới, của
Trịnh Quang Cảnh (2002), Luận án khái quát chung về tình hình phát triển của miền
núi Việt Nam, đánh giá thực trạng phát triển miền núi Việt Nam. Khi đề cập đến nội
dung trọng tâm bàn về vai trò của đội ngũ tri thức ngƣời dân tộc thiểu số trong công
cuộc xây dựng đất nƣớc nói chung và vùng miền núi nói riêng, Luận án đánh giá

10


thực trạng đội ngũ tri thức là ngƣời dân tộc thiểu số, trong đó Luận án đề cập tới sự
yếu kém về trình độ dân trí của đồng bào miền núi là một vấn đề bấp cập đối với
công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế xã hội ở khu vực miền núi hiện nay. Trên
cơ sở đó, Luận án đƣa ra một số giải pháp góp phần xây dựng đội ngũ tri thức ngƣời
dân tộc thiểu số ở Việt Nam ngày càng phát triển đáp ứng yêu cầu công cuộc đổi mới của
đất nƣớc.
- Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Ngọc Hà, “Đổi mới công tác đào tạo nguồn
cán bộ dân tộc thiểu số miền núi theo hƣớng nâng cao năng lực tổ chức hoạt động
thực tiễn”, đăng trên Tạp chí Giáo dục lý luận, số 1, 2002. Trên cơ sở chỉ ra thực
trạng nguồn cán bộ dân tộc thiểu số miền núi, tác giả đề cập tới đổi mới công tác
đào tạo nguồn cán bộ dân tộc thiểu số miền núi theo hƣớng nâng cao năng lực tổ
chức hoạt động thực tiễn, đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa
đất nƣớc.
- Nghiên cứu của các tác giả Nguyễn Thị Mỹ Trang, Lại Thị Thu Hà Chính
sách cử tuyển - một chủ trương đúng trong chính sách dân tộc của Đảng và Nhà
nước ta về phát triển giáo dục, đào tạo ở vùng miền núi, vùng dân tộc thiểu số, đăng
trên Tạp chí Dân tộc học, số tháng 2/2005. Các tác giả đề cập đến trình độ phát triển
ở khu vực miền núi trong công cuộc đổi mới của đất nƣớc, trên cơ sở chỉ ra thực

Uỷ viên Trung ƣơng Đảng là ngƣời dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ gần 9% khoá X và
hàng vạn cán bộ ngƣời dân tộc thiểu số đƣợc tham gia trong các cơ quan Đảng, Nhà
nƣớc, các ngành, các cấp”. Bên cạnh những thành tựu đạt đƣợc trong công tác xây
dựng đội ngũ cán bộ ngƣời dân tộc thiểu số trong hệ thống chính trị trong thời gian
qua, những đóng góp của đội ngũ cán bộ ngƣời dân tộc thiểu số đối với sự phát triển
kinh tế xã hội của đất nƣớc, nghiên cứu còn chỉ ra những tồn tại, hạn chế của công tác
dân tộc là: “Hệ thống chính trị và đội ngũ cán bộ dân tộc ở cơ sở vùng dân tộc thiểu
số còn hạn chế về tri thức và trình độ kỹ năng làm việc. Ở vùng sâu, vùng xa, vùng
đặc biệt khó khăn rất nhiều đồng chí chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu thực hiện nhiệm vụ
chính trị ở địa phƣơng”. Trên cơ sở đó, tác giả đƣa ra một số bài học lớn về công tác
dân tộc trong thời kỳ đổi mới, một trong những bài học quan trọng đó là: “Kiện toàn
và phát huy vai trò của hệ thống chính trị, chăm lo công tác đào tạo, bố trí và sử dụng
cán bộ ngƣời dân tộc thiểu số trong các vùng dân tộc thiểu số”.
- Ngoài ra, trong các bài viết của các tác giả Phạm Hồng Quang trên Tạp chí
giáo dục, số 175/2007, “Mô hình đào tạo cán bộ quản lí ngƣời dân tộc thiểu số cho các
tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam”; Tráng A Pao (2005), “Thực hiện chế độ cử tuyển
trong đào tạo cán bộ vùng dân tộc thiểu số miền núi”, Tạp chí Cộng sản, số 6;
Nguyễn Hữu Ngà (2005), “Đào tạo, bồi dƣỡng cán bộ, công chức dân tộc thiểu số
trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”, Tạp chí Dân tộc học, số 3;
Lê Phƣơng Thảo (2005), “Thành tựu và kinh nghiệm xây dựng đội ngũ cán bộ dân

12


tộc thiểu số ở nƣớc ta trong thời kỳ đổi mới”, Tạp chí Lịch sử Đảng. Trong các bài
viết các tác giả đều tập trung nêu lên những khó khăn về tình hình kinh tế, xã hội ở
khu vực miền núi trong đó đặc biệt nhấn mạnh về chất lƣợng đội ngũ cán bộ là
nguyên nhân cơ bản dẫn đến vấn đề đói nghèo, lạc hậu ở khu vực miền núi, từ đó
các tác giả đƣa ra nhiều giải pháp đồng bộ trong đó có giải pháp yêu cầu nâng cao
chất lƣợng đội ngũ cán bộ cho đồng bào dân tộc thiểu số.

nói riêng.
- Bài viết của tác giả Giàng Seo Phử,“Quan tâm phát triển địa bàn dân tộc
miền núi - một yêu cầu cơ bản quan trọng hiện nay”, đăng trên Tạp chí Quốc phòng
toàn dân số tháng 3/2010. Bài viết thể hiện rõ hệ thống quan điểm của tác giả khi đề
cập đến vai trò của Đảng, Nhà nƣớc đối với sự phát triển khu vực miền núi, tác giả
nhấn mạnh: “Những năm qua nắm vững quan điểm của Đảng, công tác dân tộc của
các cơ quan, ban ngành đoàn thể trong cả nƣớc đã đạt đƣợc nhiều thành tựu quan
trọng. Hệ thống chính trị ở các địa bàn dân tộc miền núi ngày càng vững mạnh; tình
hình chính trị, trật tự xã hội cơ bản ổn định, an ninh, quốc phòng đƣợc giữ vững ”.
Đề cập đến những hạn chế đối với sự phát triển ở địa bàn khu vực miền núi, nghiên
cứu đã chủ trƣơng đề ra các giải pháp cơ bản, trong đó xác định giải pháp có tính
khả thi và quan trọng nhất là: “Thực hiện tốt công tác quy hoạch, đào tạo, bồi
dƣỡng, sử dụng cán bộ địa phƣơng, cán bộ là ngƣời dân tộc thiểu số”.
- Trên cơ sở phân tích những thành tựu và chỉ ra những hạn chế trong thực
hiện chính sách dân tộc của Đảng qua 25 năm đổi mới, bài viết, “Thực hiện chính
sách dân tộc của Đảng Cộng sản Việt Nam sau 25 năm đổi mới”, của tác giả Bùi
Đình Bôn, đăng trên Tạp chí Giáo dục Lý luận Chính trị quân sự số 125, (2011) đã
làm sáng tỏ nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn của Đảng đối với công tác dân tộc và
miền núi. Trong bài viết tác giả chỉ rõ: “Sau 25 năm thực hiện công cuộc đổi mới,
dƣới sự lãnh đạo của Đảng và quản lý điều hành của bộ máy Nhà nƣớc, sự tập hợp và
động viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đồng bào các dân tộc đã nêu cao tinh thần
tự lực, tự cƣờng, thực hiện thắng lợi chính sách dân tộc và thu đƣợc nhiều kết quả
quan trọng”. Một trong những thành tựu quan trọng mà tác giả đề cập đó là: “Hệ
thống chính trị vùng đồng bào dân tộc thiểu số đƣợc xây dựng củng cố ngày càng
vững mạnh, đội ngũ cán bộ trí thức ngƣời dân tộc thiểu số đã đƣợc hình thành và
trƣởng thành rõ rệt. Hơn 40 dân tộc thiểu số đã có con em của mình tốt nghiệp cao
đẳng và đại học. Tất cả các dân tộc thiểu số đều có ngƣời của dân tộc mình là đảng
viên Đảng Cộng sản Việt Nam”. Để thực hiện thắng lợi đƣờng lối, chính sách dân tộc
của Đảng và đấu tranh chống “Diễn biến hoà bình”, bạo loạn lật đổ của các thế lực
thù địch lợi dụng vấn đề “dân tộc” chống phá cách mạng Việt Nam, tác giả đề xuất

(khóa IX) về công tác dân tộc, tôn giáo - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn”,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, (2013). Tác giả khẳng định vấ n đề dân tô ̣c và đoàn
kế t dân tô ̣c là vấ n đề chiế n lƣơ ̣c của cách ma ̣ng Viê ̣t Nam

. Bên cạnh những thành

tƣ̣u đã đa ̣t đƣơ ̣c , tác giả chỉ ra những hạn chế yếu kém trong việc thực hiện chính
sách dân tộc và miền núi nhƣ : chất lƣợng, hiệu quả giáo dục và đào tạo còn thấp,
việc đào tạo nghề chƣa đƣợc quan tâm. Hệ thống chính trị cơ sở ở nhiều vùng dân
tộc và miền núi còn yếu; trình độ của đội ngũ cán bộ còn thấp, công tác phát triển

15


đảng chậm; cấp ủy, chính quyền và các đoàn thể nhân dân ở nhiều nơi hoạt động
chƣa hiệu quả, không sát dân, không tập hợp đƣợc đồng bào… Trên có sở đó, tác
giả đề ra những quan điểm cơ bản, những nhiệm vụ chủ yếu và những giải pháp về
công tác dân tộc trong tình hình mới, trong đó công tác xây dựng đội ngũ cán bộ
cho đồng bào miền núi đƣợc tác giả khẳng định là vấn đề cấp bách hiện nay, là điều
kiện để thực hiện phát triển kinh tế xã hội của miền núi.
- Bài viết: “Tình hình dân tộc thiểu số và công tác dân tộc ở nƣớc ta hiện nay”,
của tác giả Đỗ Thị Thạch trong cuốn sách “Mười năm thực hiện Nghị quyết Trung
ương 7 (khóa IX) về công tác dân tộc, tôn giáo - Một số vấn đề lý luận và thực
tiễn”, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, (2013). Bài viết trình bày một cách cơ bản
về tình hình dân số, xã hội, về địa bàn cƣ trú của đồng bào dân tộc thiểu số. Tác giả
khẳng định, sự phát triển của các dân tộc thiểu số còn thấp so với dân tộc đa số,
giữa các dân tộc và các vùng có sự chênh lệch với nhau, đặc biệt là số đồng bào dân
tộc ở vùng cao, biên giới, vùng sâu, vùng xa còn rất nhiều khó khăn và kém phát
triển về mọi mặt. Do vậy, xoá bỏ khoảng cách chênh lệch về trình độ phát triển giữa
các dân tộc đó là vấn đề cốt lõi để giải quyết chính sách bình đẳng, đoàn kết dân tộc

- Luận án tiến sĩ: Tạo nguồn cán bộ, công chức xã người dân tộc thiểu số ở các
tỉnh Tây Nguyên trong giai đoạn hiện nay, của tác giả Trƣơng Thị Bạch Yến, năm 2014,
Luận án đã trình bày một cách có hệ thống những vấn đề cơ sở lý luận và thực tiễn về
khái niệm, nội dung, phƣơng thức tạo nguồn cán bộ, công chức xã. Luận án đã tổng hợp
kinh nghiệm và những vấn đề đặt ra trong tạo nguồn cán bộ, công chức xã là ngƣời dân
tộc thiểu số ở các tỉnh Tây Nguyên những năm vừa qua. Trên cơ sở đó, luận án đề xuất
các giải pháp có tính đặc thù, khả thi nhằm đẩy mạnh tạo nguồn cán bộ, công chức xã
ngƣời dân tộc thiểu số ở các tỉnh Tây Nguyên đến năm 2020. Các giải pháp nhƣ củng cố,
phát triển và giao trách nhiệm cụ thể cho hệ thống các trƣờng dân tộc nội trú, các cơ sở
giáo dục - đào tạo trên địa bàn Tây Nguyên tham gia tạo nguồn cán bộ công chức xã
ngƣời dân tộc thiểu số, xây dựng, củng cố và phát huy vai trò hệ thống chính trị cấp cơ
sở, lực lƣợng ngƣời có uy tín trong cộng đồng dân tộc thiểu số ở Thôn, Buôn trong tạo
nguồn cán bộ công chức xã ngƣời dân tộc thiểu số.
1.1.2. Các công trình nghiên cứu đề cập đến miền núi và đội ngũ cán bộ
người dân tộc thiểu số ở các huyện miền núi tỉnh Nghệ An
- Ấn phẩm, “Một số chính sách về dân tộc và miền núi Nghệ An”, Nxb Nghệ
An, 1992 của Ban Dân tộc và Miền núi Nghệ An. Ấn phẩm đánh giá khá chi tiết về
tình hình kinh tế xã hội của các huyện miền núi, trên cơ sở những hạn chế và khó
khăn ở khu vực miền núi, ấn phẩm đã trình bày những chính sách cụ thể của Ban dân
tộc miền núi Nghệ An đối với sự phát triển của khu vực miền núi trong thời gian tới,
nhƣ chính sách kinh tế, xã hội; chính sách văn hóa; chính sách giáo dục... Đặc biệt ấn
phẩm trích lời của Chủ tịch Hồ Chí Minh và của các đồng chí lãnh đạo cao cấp, trích

17