VIỆN HÀN LÂM
KHOA HOC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THI SỸ

QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT
TRONG TRƯỜNG HỢP CÓ NHIỀU BẢN ÁN
THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
Mã số: 60.38.01.04

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2017


Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội
Người hướng dẫn khoa học: TS. Đinh Xuân Nam

Phản biện 1: TS. Đặng Quang Phương

Phản biện 2: TS. Phan Anh Tuấn

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc
sĩ họp tại: Học viện Khoa học xã hội 07 giờ 30 ngày 10 tháng 10
năm 2017

Có thể tìm hiểu luận văn tại: Thư viện Học viện Khoa học xã hội

“Tổng hợp hình phạt theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực
tiễn xét xử ở các Tòa án Quân sự Quân khu 1”;
Huỳnh Thị Thu Hương (2015) Luận văn Thạc sĩ Luật
học “Quyết định hình phạt trong trường hợp phạm nhiều tội
theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn Thành phố Đà
Nẵng”.
Đến nay chưa có một công trình nào nghiên cứu về vấn
đề “Quyết định hình phạt trong trường hợp có nhiều bản án
theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn Thành phố Hồ
Chí Minh”. Vì vậy, đây là đề tài hoàn toàn mới, cần thiết phải
nghiên cứu trong giai đoạn hiện nay.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu
Đề tài của luận văn nghiên cứu những vấn đề lý luận và
thực tiễn về quyết định hình phạt trong trường hợp có nhiều
bản án từ thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh trong những năm
vừa qua, từ đó đưa ra một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật và
các giải pháp nhằm bảo đảm quyết định hình phạt đúng trong
trường hợp có nhiều bản án.
Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu tài liệu về quyết định hình phạt trong
trường hợp có nhiều bản án;
- Phân tích các quy định của pháp luật hình sự về quyết
định hình phạt trong trường hợp có nhiều bản án;
2


- Thu thập số liệu thống kê các bản án mà TA hai cấp
Thành phố Hồ Chí Minh đã giải quyết từ năm 2012 đến năm
2016 có quyết định hình phạt trong trường hợp tổng hợp nhiều

Ý nghĩa lý luận
Kết quả nghiên cứu góp phần hoàn thiện các quy phạm
về quyết định hình phạt và quyết định hình phạt trong trường
hợp có nhiều bản án.
Ý nghĩa thực tiễn
Luận văn có thể là tài liệu tham khảo cho nghiên cứu
khoa học
7. Cơ cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, phụ lục, danh mục tài liệu tham
khảo và kết luận, luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp luật về quyết
định hình phạt trong trường hợp có nhiều bản án
Chương 2: Thực trạng quyết định hình phạt trong
trường hợp có nhiều bản án và thực tiễn áp dụng tại Thành
phố Hồ Chí Minh
Chương 3: Một số kiến nghị và giải pháp nhằm bảo
đảm quyết định hình phạt đúng trong trường hợp có nhiều bản
án

4


Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ
QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TRONG TRƯỜNG HỢP CÓ
NHIỀU BẢN ÁN
1.1 Khái niệm, nguyên tắc và phân loại quyết định
hình phạt
1.1.1 Khái niệm hình phạt và quyết định hình phạt
1.1.1.1 Khái niệm hình phạt

1.1.3 Căn cứ quyết định hình phạt
1.1.3.1 Căn cứ vào quy định của Bộ luật hình sự.
Quy định của BLHS là cơ sở pháp lý quan trọng nhất để
TA định tội danh và xác định khung hình phạt, yêu cầu đầu tiên
của việc lựa chọn đúng loại và mức hình phạt cụ thể.
1.1.3.2 Cân nhắc tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã
hội của hành vi phạm tội.
Thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm đã cho
thấy các trường hợp phạm tội diễn ra hết sức đa dạng, phức
tạp và không bao giờ giống nhau một cách tuyệt đối, kể cả
các trường hợp cùng phạm một tội cụ thể cũng luôn khác
nhau về tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội.
1.1.3.3 Cân nhắc nhân thân người phạm tội
Nhân thân người phạm tội là một phạm trù lịch sử, bao
gồm tổng hợp các đặc điểm về xã hội, tâm lý, đạo đức, sinh
6


học, nói lên tính chất của con người đã thực hiện hành vi nguy
hiểm cho xã hội bị quy định trong BLHS là tội phạm.
1.1.3.4 Cân nhắc các tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng
trách nhiệm hình sự
Các tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng trách nhiệm hình sự
với tính chất là một căn cứ quyết định hình phạt là những tình
tiết được quy định trong Phần chung của BLHS, có giá trị làm
giảm hoặc tăng mức độ trách nhiệm hình sự của người phạm
tội trong phạm vi một khung hình phạt để tạo tiền đề cho việc
cá thể hoá hình phạt đối với người phạm tội được chính xác.
1.2 Quyết định hình phạt trong trường hợp có nhiều
bản án theo quy định của Luật hình sự Việt Nam

định hình phạt chung lại vượt quá mức hình phạt mà Luật hình
sự quy định. Việc quyết định hình phạt chung cho các bản án
cũng được thực hiện bằng nhiều cách khác nhau như thu hút
hình phạt nhẹ vào hình phạt nặng hoặc cộng tất cả các hình
phạt đã tuyên cho từng tội lại, hoặc cộng thêm vào hình phạt
nặng nhất một phần của các hình phạt đã tuyên.
1.2.2 Quyết định hình phạt trong trường hợp có nhiều
bản án theo quy định của Bộ luật hình sự năm 1985 và Bộ
luật hình sự năm 1999
8


Mặc dù BLHS năm 1985 đã nhiều lần được sửa đổi, bổ
sung (các năm 1989, 1991, 1992 và 1997) nhưng sau gần 15
năm áp dụng cho thấy các quy định của Bộ luật này nói chung
và chế định quyết định hình phạt nói riêng đã bộc lộ nhiều bất
cập, hạn chế. Vì vậy, để đáp ứng yêu cầu phát triển của đất
nước trong giai đoạn cách mạng mới, tại kỳ họp thứ 6, Quốc
hội khóa X đã thông qua BLHS sửa đổi (BLHS năm 1999). Bộ
luật này vẫn giữ nguyên bốn trường hợp tổng hợp hình phạt,
trong đó có tổng hợp hình phạt của nhiều bản án (Điều 51).
Tuy nhiên, so với BLHS năm 1985, nội dung các quy định cụ
thể về tổng hợp hình phạt trong Bộ luật này đã được sửa đổi bổ
sung tương đối cơ bản cả về nội dung cũng như về kỹ thuật lập
pháp.
Quyết định hình phạt của nhiều bản án: BLHS năm
1999 quy định về tổng hợp hình phạt nhiều bản án như sau
(Điều 51):
- Trường hợp một người đang phải chấp hành một bản
án mà lại bị xét xử về tội đã phạm trước khi có bản án này, thì

khác nhau về quyết định hình phạt. Mặt khác, luận văn cũng
phân tích làm rõ các nguyên tắc chung của quyết định hình
phạt và nguyên tắc đặc thù của quyết định hình phạt trong
trường hợp có nhiều bản án, căn cứ quyết định hình phạt và đối
với trường hợp phạm nhiều tội theo quy định của pháp luật
Việt Nam qua các thời kỳ. Qua đó, thấy được tính chất đặc biệt
của các quy định của pháp luật về quyết định hình phạt đối với
trường hợp có nhiều bản án, làm tiền đề cho việc nghiên cứu về
thực trạng áp dụng chế định này từ thực tiễn xét xử của Toà án
nhân dân hai cấp Thành phố Hồ Chí Minh ở chương 2

11


Chương 2
THỰC TRẠNG QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TRONG
TRƯỜNG HỢP CÓ NHIỀU BẢN ÁN VÀ THỰC TIỄN ÁP
DỤNG TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
2.1 Tình hình xét xử các vụ án hình sự và xét xử các
vụ án hình sự có quyết định hình phạt trong trường hợp có
nhiều bản án
2.1.1 Tình hình xét xử các vụ án hình sự
Trong 5 năm, TAND các cấp Thành phố Hồ Chí Minh
đã thụ lý, giải quyết khoảng 57454 vụ/132368 bị cáo. Tình
hình tội phạm tăng dần theo từng năm về số vụ và số người
phạm tội; năm 2012 là 10848 vụ /23057 bị cáo; năm 2013 là
11139 vụ/24518 bị cáo; năm 2014 số vụ thụ lý, giải quyết là
11597 vụ/27021 bị cáo; năm 2015 là 11863 vụ/28714 bị cáo;
năm 2016 là 12007 vụ án/29058 bị cáo, các nhóm phạm tội có
chiều hướng gia tăng là: nhóm tội xâm phạm sở hữu, danh dự

đặc biệt nghiêm trọng xuất hiện ngày càng nhiều, gây ảnh
hưởng đến trật tự an toàn và nguy hiểm cho xã hội lớn hơn.
2.1.2 Tình hình xét xử các vụ án hình sự có quyết
định hình phạt trong trường hợp có nhiều bản án
Trong thực tiễn các trường hợp phạm nhiều tội xảy ra
có thể thuộc một trong các khả năng sau:
13


- Một người phải chấp hành một bản án mà lại bị xét xử
về một tội đã phạm trước khi có bản án này;
- Một người đang chấp hành một bản án lại phạm tội
mới và bị đưa ra xét xử;
- Một người phải chấp hành nhiều bản án mà các hình
phạt của các bản án này chưa được tổng hợp.
2.2 Thực tiễn áp dụng quy định của Bộ luật hình sự
năm 1999 về quyết định hình phạt trong trường hợp có
nhiều bản án tại Thành phố Hồ Chí Minh
2.2.1 Những kết quả đạt được
Công tác xét xử của Tòa án nhân dân hai cấp Thành
phố Hồ Chí Minh trong thời gian qua có những tiến bộ rõ rệt,
chất lượng xét xử ngày càng cao. Hội đồng xét xử nêu cao tinh
thần trách nhiệm và thận trọng trong khi áp dụng pháp luật,
quyết định hình phạt nghiêm minh, đúng người, đúng tội, đặc
biệt các quyết định hình phạt trong trường hợp có nhiều bản án
đều được quyết định chính xác, tương ứng với từng hành vi
phạm tội của người phạm tội.
2.2.2 Những tồn tại, thiếu sót
Hoạt động xét xử các vụ án hình sự còn hiện tượng sai
sót về đánh giá chứng cứ, về định tội danh hoặc thiếu sót về

sót, tồn tại. Qua đó, cũng chỉ ra nguyên nhân của những hạn
chế, tồn tại trên và chủ yếu tập trung nghiên cứu về những bất
cập của quy định pháp luật về quyết định hình phạt nói chung
và quyết định hình phạt trong trường hợp có nhiều bản án nói
riêng làm cơ sở để đề xuất các kiến nghị và giải pháp khắc
phục, nâng cao hiệu quả khi quyết định hình phạt trong trường
hợp có nhiều bản án.

17


Chương 3
MỘT SỐ KIẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP NHẰM BẢO ĐẢM
QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐÚNG TRONG TRƯỜNG
HỢP CÓ NHIỀU BẢN ÁN
3.1 Hoàn thiện các quy định của Bộ luật hình sự về
quyết định hình phạt và quyết định hình phạt trong trường
hợp có nhiều bản án
Nhiều quy định của BLHS hiện hành không còn phù
hợp, không đáp ứng kịp thời yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp
quyền xã hội chủ nghĩa, cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế ở
nước ta hiện nay… Những hạn chế này đã ảnh hưởng không
nhỏ đến sự phát triển của đất nước cũng như hiệu quả đấu tranh
phòng chống tội phạm.
3.1.1 Bộ luật hình sự năm 2015 về tổng hợp, quyết
định hình phạt
- Quyết định hình phạt trong trường hợp phạm nhiều
tội: Điều 55 BLHS năm 2015 quy định về tổng hợp hình phạt
trong trường hợp phạm nhiều tội. So với Điều 50 BLHS năm
1999, nội dung quy định tại Điều 55 của BLHS mới cơ bản

pháp
3.2.1 Tăng cường công tác hướng dẫn áp dụng pháp
luật
19


Pháp luật không thể tự đi vào cuộc sống mà phải thông
qua hoạt động của các chủ thể, trong đó hoạt động xét xử của
TA có vai trò đặc biệt quan trọng.
3.2.2 Nâng cao năng lực của đội ngũ Thẩm phán
Các tiêu chuẩn tuyển chọn và quy trình bổ nhiệm Thẩm
phán các cấp đã được quy định chặt chẽ trong Luật tổ chức
TAND năm 2014, theo đó ngoài các tiêu chuẩn (là cử nhân
luật, được đào tạo nghiệp vụ xét xử, có phẩm chất đạo đức tốt,
có sức khỏe và năng lực xét xử,…), ứng viên được lựa chọn
còn phải trải qua kỳ thi tuyển quốc gia.
3.2.3 Tăng cường kiểm sát và giám đốc xét xử
Theo quy định của pháp luật (Điều 2 Luật tổ chức
VKSND năm 2014, Điều 20 BLTTHS năm 2015) thì ngoài
chức năng công tố, VKS còn thực hiện chức năng kiểm sát hoạt
động tư pháp (xét xử); TA cấp trên thực hiện việc kiểm tra bản
án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án cấp dưới,
nếu phát hiện có vi phạm pháp luật thì kháng nghị theo quy
định của pháp luật (Điều 27 Luật tổ chức TAND).

20


Kết luận chương 3
Trong Chương 3, tác giả đã phân tích làm rõ các nội

sự và hình phạt đối với pháp nhân, trong đó có các quy định về
quyết định hình phạt đối với pháp nhân thương mại thuộc
trường hợp có nhiều bản án. Tuy nhiên, vẫn còn một số bất
cập, tồn tại của BLHS hiện hành (bao gồm cả chế định THHP)
chưa được BLHS năm 2015 khắc phục hoặc tuy được khắc
phục nhưng chưa triệt để. Để tiếp tục khắc phục những bất cập,
tồn tại này, tác giả đề xuất định hướng và nội dung cần sửa đổi
23