ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
VIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƢỢNG GIÁO DỤC

TRIỆU THÀNH ĐẠT

NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG BỘ TIÊU CHUẨN ĐÁNH GIÁ
CHƢƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO TRUNG CẤP
NGÀNH QUẢN LÝ TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG
TRƢỜNG CAO ĐẲNG CẢNH SÁT NHÂN DÂN I

LUẬN VĂN THẠC SĨ

HÀ NỘI – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
VIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƢỢNG GIÁO DỤC

TRIỆU THÀNH ĐẠT

NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG BỘ TIÊU CHUẨN ĐÁNH GIÁ
CHƢƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO TRUNG CẤP
NGÀNH QUẢN LÝ TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG
TRƢỜNG CAO ĐẲNG CẢNH SÁT NHÂN DÂN I

Chuyên ngành: Đo lƣờng và đánh giá trong giáo dục
Mã số:

60 14 01 20

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Tôi xin cam đoan luận văn với tiêu đề “Nghiên cứu xây dựng bộ tiêu
chuẩn đánh giá chƣơng trình đào tạo trung cấp ngành quản lý trật tự an
toàn giao thông Trƣờng Cao đẳng Cảnh sát nhân dân I” hoàn toàn là kết
quả nghiên cứu của chính bản thân tôi và chưa được công bố trong bất cứ một
công trình nghiên cứu nào của người khác. Trong quá trình thực hiện luận
văn, tôi đã thực hiện nghiêm túc các quy tắc đạo đức nghiên cứu; các kết quả
trình bày trong luận văn là sản phẩm nghiên cứu, khảo sát của riêng cá nhân
tôi; tất cả các tài liệu tham khảo sử dụng trong luận văn đều được trích dẫn
tường minh, theo đúng quy định.
Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính trung thực của số liệu và các
nội dung khác trong luận văn của mình.
Hà Nội, ngày 15 tháng 3 năm 2015
Tác giả luận văn

Triệu Thành Đạt


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 6
1. Lý do chọn đề tài ......................................................................................... 6
2. Mục đích nghiên cứu của đề tài ................................................................. 8
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu .......................................................... 8
4. Câu hỏi nghiên cứu ..................................................................................... 9
5. Phạm vi nghiên cứu ..................................................................................... 9
6. Phƣơng pháp nghiên cứu............................................................................ 9
Chƣơng 1: TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN ...................................... 10
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu ............................................................... 10
1.2. Một số khái niệm có liên quan .............................................................. 14
1.3. Tìm hiểu một số mô hình đánh giá trên thế giới ................................. 22
1.3.1. Đánh giá quá trình (formative evaluation) và đánh giá tổng kết

3.1.2. Mô tả mẫu ............................................................................................. 49
3.1.3. Phương pháp đánh giá ........................................................................ 49
3.1.4. Quy trình đánh giá ............................................................................... 49
3.2. Kết quả đánh giá của giảng viên, cán bộ quản lý giáo dục và học viên
với bộ tiêu chuẩn đề xuất .............................................................................. 51
3.2.1. Phân tích độ tin cậy của thang đo thông qua hệ số Cronbach’s Alpha .51
3.2.2. Kết quả phân tích nhân tố khám phá EFA ......................................... 60
3.2.3. Phân tích T-test .................................................................................... 67
3.2.4. Phân tích mức độ cần thiết .................................................................. 74
3.2.5. Phân tích khả năng thực tiễn của Bộ tiêu chuẩn đề xuất ................. 78
3.3. Các ý kiến khác của giảng viên, cán bộ quản lý giáo dục và học viên
với bộ tiêu chuẩn đề xuất .............................................................................. 80
3.4. Nhận xét về ƣu điểm và khuyết điểm của bộ tiêu chuẩn đề xuất ...... 81
KẾT LUẬN, ĐỀ XUẤT VÀ KHUYẾN NGHỊ ........................................... 83
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................... 85
PHỤ LỤC ....................................................................................................... 88
2


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

TT

Từ viết tắt

Nội dung

1

CBQL


TTATGT

Chương trình

Giảng viên
Trật tự an toàn giao thông

3


DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 2.1. Sơ đồ xây dựng CTĐT ngành quản lý TTATGT............................ 34
Hình 2.2. Sơ đồ xây dựng các mục tiêu đào tạo trong CTĐT ........................ 35
Hình 2.3. Nguyên tắc xây dựng chương trình đào tạo .................................... 36

+

4


DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1. Cấu trúc kiến thức của CTĐT ngành quản lý TTATGT ................ 34
Bảng 2.2. Đánh giá mức đọ quan trọng của đánh giá CTĐT trung cấp ngành
quản lý TTATGT ............................................................................................ 39
Bảng 2.3. Đánh giá của người học về mức độ quan trọng của đánh giá CTĐT
trung cấp ngành quản lý TTATGT ................................................................. 39
Bảng 3.1. Kết quả phân tích độ tin cậy Cronbach‟s Alpha Tiêu chuẩn 1 ....... 52

lượng giáo dục của nước ta đã định hình và đang từng bước phát triển cả
chiều rộng lẫn chiều sâu. Đó là một tất yếu khách quan trong quá trình phát
triển và phù hợp với xu hướng chung trên thế giới. Công tác tự đánh giá của
các cơ sở đào tạo và đánh giá ngoài của các tổ chức kiểm định chất lượng đều
là những nhiệm vụ then chốt trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục.
Chất lượng của một cơ sở đào tạo nói chung thường được tập trung vào
các yếu tố: mục tiêu đào tạo, tổ chức và quản lý, chương trình đào tạo, đội
ngũ giảng viên, đội ngũ cán bộ quản lý, phục vụ và người học…, trong đó
chương trình đào tạo (CTĐT) là một trong những yếu tố cốt lõi của chất
lượng giáo dục. Để CTĐT có chất lượng, các cơ sở đào tạo phải thực hiện
việc tự đánh giá CTĐT. Việc tự đánh giá CTĐT kịp thời và chính xác nhằm:
điều chỉnh, cập nhật và bổ sung những lỗ hổng của chương trình; xác định sự
phù hợp của chương trình đối với nhu cầu người học và xã hội; xác định mức
độ đạt được trong thực hiện chương trình; tiến đến đạt được mục tiêu giáo dục
của CTĐT nói riêng và nâng cao chất lượng giáo dục của cơ sở đào tạo nói
6


chung. Với những CTĐT có chất lượng và phù hợp, nhà trường sẽ khẳng định
được vị trí của mình đối với xã hội và đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh
tế-xã hội.
Trong thời gian gần đây, nhiều vấn đề liên quan đến an toàn giao thông
rất phức tạp gây bức xúc trong quần chúng nhân dân như các vụ tai nạn giao
thông tăng cả về số lượng và mức độ, vấn đề chống người thi hành công vụ,
ùn tắc giao thông,… Lực lượng CSGT là lực lượng hàng ngày tiếp xúc trực
tiếp xử lý nhiều vấn đề nhạy cảm liên quan trực tiếp đến người dân. Do vậy
người cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát giao thông cần phải được trang bị đầy đủ
kiến thức về lý luận, pháp luật, nghiệp vụ CSGT và các kiến thức liên quan
đến công tác Công an để giải quyết các vụ việc, các hành vi vi phạm pháp luật
một cách kịp thời, đúng pháp luật. Các học viên CSGT cần được đào tạo để

tiêu chuẩn đánh giá chương trình đào tạo trung cấp ngành quản lý trật tự
an toàn giao thông Trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân I” làm đề tài
nghiên cứu của mình.
2. Mục đích nghiên cứu của đề tài
Mục đích nghiên cứu của đề tài là đề xuất các tiêu chuẩn đánh giá CTĐT
ngành quản lý trật tự an toàn giao thông nhằm thực hiện có hiệu quả việc
đánh giá chương trình đào tạo ngành quản lý trật tự an toàn giao thông, góp
phần nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ Cảnh sát giao thông của Trường Cao
đẳng Cảnh sát nhân dân I
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: các tiêu chuẩn đánh giá CTĐT cho ngành quản lý
trật tự an toàn giao thông Trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân I
- Khách thể nghiên cứu: Cán bộ quản lý và giảng viên ngành quản lý
trật tự an toàn giao thông Trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân I, học viên
đang học ngành quản lý trật tự an toàn giao thông Trường Cao đẳng Cảnh sát
8


nhân dân I
4. Câu hỏi nghiên cứu
Cơ sở nào để xác định Bộ tiêu chuẩn đánh giá CTĐT trung cấp thuộc
ngành quản lý trật tự an toàn giao thông Trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân I?
Cán bộ quản lý giáo dục, giảng viên và học viên thuộc ngành quản lý
trật tự an toàn giao thông Trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân I nhìn nhận
như thế nào về mức độ cần thiết của các tiêu chí được đề xuất?
5. Phạm vi nghiên cứu
Trong đề này, tác giả chỉ tập trung vào việc đề xuất các tiêu chuẩn tự
đánh giá CTĐT bậc trung cấp ngành quản lý trật tự an toàn giao thông
Trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân I thông qua nghiên cứu tài liệu và khảo
sát ý kiến của giảng viên thuộc ngành quản lý trật tự an toàn giao thông

trình được tiến hành luôn có kết quả không như mong đợi, vì vậy, đánh giá
chương trình không đơn thuần là việc xem xét mục tiêu của chương trình
được thực hiện như thế nào, đánh giá chương trình phải được xem xét rộng
hơn. Tác giả cho rằng: đánh giá chương trình bao gồm xem xét kết quả của
chương trình, những cơ sở xây dựng mục tiêu chương trình cũng phải được
đánh giá.
Công trình nghiên cứu của Thư ký Ủy ban tài chính Canada đưa ra một
số chiến lược và phương pháp đánh giá chương trình. Công trình này đã chỉ ra
những nguyên tắc, ưu và nhược điểm của từng phương pháp đánh giá. Tuy
nhiên, đánh giá chương trình chủ yếu dựa vào kết quả của chương trình
(Treasury Board of Canada, Secreatatiat, 1997).
10


Tài liệu hướng dẫn đánh giá ngoài kiểm định chất lượng giáo dục Việt
Nam do Liên hiệp Đảm bảo năng lực và chất lượng; Trung tâm Đảm bảo chất
lượng Giáo dục Quốc tế (Wsshington , D.C); Viện Khảo thí Giáo dục Hoa Kỳ
(Princeton New Jersey) đã đưa ra tiêu chuẩn đánh giá về CTĐT trong đó đưa
ra những tiêu chí về xây dựng CTĐT, kế hoạch giảng dạy và học tập cho các
ngành đào tạo trên cơ sở chương trình khung của của Bộ Giáo dục và Đào tạo
ban hành, có sự tham gia của các GV và cán bộ quản lý. Tuy nhiên, những
tiêu chí này mới xem xét văn bản của chương trình và kế hoạch đào tạo.
Những tiếu chí về xây dựng, đánh giá chương trình gồm 2 mức “Mức 1: Có
đầy đủ chương trình đào tạo, kế hoạch giảng dạy và học tập và các ngành
đào tạo của trường. Mức 2: Có đầy đủ chương trình chi tiết và tài liệu tham
khảo cho các ngành đào tạo của trường”. Những tiêu chí này không phản ánh
chất lượng thực sự của chương trình vì mới chỉ mô tả hình thức của văn bản
chương trình.
Bên cạnh đó, mạng lưới đảm bảo chất lượng ASEAN thuộc mạng lưới
các trường đại học của các quốc gia Đông Nam Á thành lập (AUN-Quality

tuyển dụng học viên sau khi tốt nghiệp.
Tuy nhiên, tác giả chưa tiếp cận được được những tài liệu hoặc những
công trình nghiên cứu về tiêu chí đánh giá CTĐT trung cấp và cụ thể chương
trình đào tạo ngành quản lý trật tự an toàn giao thông.
Nghiên cứu ở trong nước
Tác giả Nguyễn Đức Chính với công trình “Nghiên cứu xây dựng bộ tiêu
chí đánh giá chất lượng đào tạo dùng cho các trường đại học Việt Nam”
(Nguyễn Đức Chính, 2001) đã nghiên cứu hệ thống tiêu chuẩn kiểm định
trường đại học. Trong đó tiêu chí đánh giá CTĐT đã được đề cập tới, tuy
nhiên, những tiêu chí còn mang tính chung chung, chủ yếu đánh giá dựa vào
sản phẩm chứ không chú trọng đến đánh giá quá trình đào tạo nên sản phẩm.
12


Tác giả Nguyễn Hữu Châu trong công trình “Những vấn đề cơ bản về
chương trình và quá trình dạy học” đã đưa ra một số tiêu chí trong đánh giá
chương trình giáo dục. Theo tác giả, tùy thuộc và mục đích và khía cạnh đánh
giá mà người ta sử dụng hệ thống tiêu chí khác nhau để đánh giá chương trình
(Nguyễn Hữu Châu, 2005).
Đề tài cấp Bộ “Cơ sở lý luận và thực tiễn về chất lượng giáo dục và đánh
giá chất lượng giáo dục”, do Nguyễn Hữu Châu đã tổng kết hệ thống lí luận
cơ bản về chất lượng giáo dục và đánh giá chất lượng giáo dục. Một số tiêu
chí chủ yếu khi đánh giá chương trình được tác giả nêu ra (Nguyễn Hữu
Châu, 2006) như sau:
- Thứ nhất là “Đảm bảo yêu cầu có tính pháp lý”
- Thứ hai là “Đánh giá mức độ thực hiện những yêu cầu khoa học, sư phạm”
Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh – Đại học Quốc gia Thành phố
Hồ Chí Minh sử dụng bộ tiêu chuẩn để tự đánh giá cấp CTĐT dành cho các
trường thành viên dựa trên các tiêu chí tự đánh giá cấp chương trình của mạng
lưới đảm bảo chất lượng của các nước ASEAN bao gồm 17 mục (với 70 tiêu

giá CTĐT trong các trường Công an nhân dân và ngành quản lý trật lự an
toàn giao thông.
1.2. Một số khái niệm có liên quan
Tiêu chuẩn (chuẩn mực)
Trong đánh giá, tiêu chuẩn được hiểu là nguyên tắc đã được thống nhất
giữa những người trong cùng một lĩnh vực đánh giá để đo lường giá trị hoặc
chất luợng ( định nghĩa của Joint Committee on Standards for Educational
Evaluation, 1981).
Trong kiểm định ở Mỹ, tiêu chuẩn được hiểu là mức độ yêu cầu nhất
định mà các trường ĐH hoặc CTĐT cần phải đáp ứng để được cơ quan ĐBCL
hoặc kiểm định công nhận đạt tiêu chuẩn kiểm định (CHEA,2001).
14


Theo cách định nghĩa của châu Âu, tiêu chuẩn trong giáo dục được xem
như kết quả mong muốn của một chương trình đào tạo bao gồm kiến thức, kỹ
năng, thái độ cần có của người tốt nghiệp, kể cả về chuẩn mực của bậc học
lẫn chuẩn mực của ngành được đào tạo (Brennan,1997).
Theo Quy định về “Chu kỳ và quy trình kiểm định chất lượng chương
trình giáo dục của các trường đại học, cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp”
ở Việt Nam (năm 2008), “tiêu chuẩn” được định nghĩa như sau: “Tiêu chuẩn
đánh giá chất lượng CTGD là mức độ yêu cầu và điều kiện mà CTGD phải
đáp ứng để được công nhận đạt tiêu chuẩn chất lượng giáo dục”
(29/2008/QĐ-BGDĐT).
Tiêu chí
Ở một số quốc gia, khái niệm tiêu chuẩn và tiêu chí là như nhau. Nhưng
cũng có quan niệm cho rằng tiêu chí là các tiêu chuẩn con nằm trong tiêu
chuẩn, tức mỗi tiêu chuẩn sẽ có một hay nhiều tiêu chí. Các tiêu chí này sẽ cụ
thể hóa các tiêu chuẩn, giúp việc đánh giá các tiêu chuẩn được dễ dàng hơn.
Theo Quy định về “Chu kỳ và quy trình kiểm định chất lượng chương

của xã hội, của đơn vị sử dụng sinh viên tốt nghiệp.
Các nội dung của chuẩn đầu ra về kiến thức, kỹ năng được xác định theo
các khối kiến thức mô tả trong quy chế đào tạo. Việc xây dựng chuẩn đầu ra
được giao cho đơn vị đào tạo chủ trì, khoa (thuộc trường đại học) hoặc bộ
môn (trong khoa trực thuộc) thực hiện. Chuẩn đầu ra được sử dụng làm cơ sở
để thiết kế (hoặc điều chỉnh) chương trình đào tạo, tổ chức thực thi chương
trình đào tạo và đánh giá kết quả đào tạo.
Đánh giá
Đánh giá là quá trình thu thập thông tin, chứng cứ về đối tượng cần đánh
giá và đưa ra những phán xét, nhận định về mức độ đạt được theo các thang đo
hoặc các tiêu chí đã được đưa ra trong các tiêu chuẩn hay chuẩn mực. Đánh giá
16


có thể là đánh giá định lượng (quantitative) dựa vào các con số hoặc định tính
(quanlitative) dựa vào các ý kiến và giá trị.
Khái niệm “đánh giá” được sử dụng rất phổ biến trong giáo dục đại học.
Theo Trần Thị Tuyết Oanh (2007) đánh giá là hoạt động của con người nhằm
phán xét về một hay nhiều đặc điểm của sự vật, hiện tượng, con người theo
những quan niệm và chuẩn mực nhất định mà người đánh giá cần tuân theo.
Trong hội thảo – tập huấn về kiểm định chất lượng giáo dục đại học tổ
chức tại Quảng Ninh (2012), G.S Anthony de Sam Lazaro cũng đưa ra định
nghĩa: đánh giá là một hay nhiều quá trình xác định, thu thập và chuẩn bị số
liệu để đánh giá mức độ đạt được của các chuẩn đầu ra và các mục tiêu giáo
dục của giáo dục đào tạo. Cả hai khái niệm này cho thấy, đánh giá nhấn mạnh
đến sự phù hợp giữa mục tiêu và việc thực hiện.
Quan điểm này cũng trùng hợp với R.Tiler (1984): “Quá trình đánh giá
chủ yếu là quá trình xác định mức độ thực hiện các mục tiêu của chương trình
giáo dục” .
Theo GS Trần Bá Hoành “Đánh giá là quá trình hình thành những nhận

của một nhóm nguồn lực nhằm đạt được những kết quả cụ thể cho các mục
tiêu đã được định sẵn (Guiding Principles for Program Evaluation in Ontario
Health Units, 1997).
Chương trình đào tạo là một bản thiết kế tổng thể cho một hoạt động đào
tạo. Hoạt động đó có thể chỉ là một khóa đào tạo kéo dài một vài giờ, một
ngày, một tuần hoặc vài năm. Bản thiết kế tổng thể đó cho ta biết toàn bộ nội
dung cần đào tạo, chỉ rõ ra những gì ta có thể trông đợi ở người học sau khóa
học, nó phác họa ra qui trình cần thiết để thực hiện nội dung đào tạo, nó cũng
cho ta biết các phương pháp đào tạo và các cách thức kiểm tra đánh giá kết
18


quả học tập và tất cả những cái đó được sắp xếp theo một thời gian biểu chặt
chẻ (Wentling, 1993- bản dịch của P.V. Lập, 1998).
Theo Lê Đức Ngọc (2005), “Chương trình đào tạo là một văn bản pháp
qui về kế hoạch tổ chức đào tạo một văn bằng, bao gồm: mục tiêu đào tạo; nội
dung và yêu cầu bắt buộc, tự chọn hay tùy ý, phân bố thời lượng các môn
học; kế hoạch thực hiện chương trình và điều kiện xét cấp văn bằng”
(Lê Đức Ngọc và Trần Thị Hoài, 2005).
Từ quan niệm về CTĐT của các tác giả trên, tác giả thấy rằng CTĐT là
tổ hợp của các yếu tố như sau: mục tiêu đào tạo, đối tượng, nội dung đào tạo,
kế hoạch tổ chức thực hiện CTĐT và hệ thống các yêu cầu về nhập học, thi,
kiểm tra, xét tốt nghiệp cho người học. Đây là những căn cứ cơ bản để tác giả
thực hiện đề xuất bộ tiêu chuẩn tự đánh giá CTĐT.
Đánh giá chương trình đào tạo
Theo quan niệm của Nguyễn Hữu Châu “Đánh giá chương trình là phải
đánh giá tổng thể về sự đáp ứng của chương trình đối với mục tiêu đã xác
định; sự phù hợp của chương trình đối với người học và giáo viên; tính hiệu
quả của chương trình trong quá trình giáo dục (bao gồm tính hiệu quả trong
quá trình triển khai và kết quả giáo dục của người học); tác dụng phụ khi

trình đào tạo ngành quản lý trật tự an toàn giao thông là đánh giá chất lượng
của chương trình ngành quản lý trật tự an toàn giao thông.
Theo quan điểm của tác giả, đánh giá chương trình đào tạo ngành quản
lý trật tự an toàn giao thông là đưa ra nhận định về giá trị hoặc ý nghĩa của
chương trình đào tạo ngành quản lý trật tự an toàn giao thông so với yêu cầu
đào tạo đã đề ra và nhu cầu học tập, phát triển của người học trên cơ sở thu
thập, xử lí và sử dụng các thông tin, dữ liệu, sự kiện, bằng chứng và lập luận
của chủ thể đánh giá.
Tự đánh giá CTĐT
Theo Quy định về Chu kỳ và quy trình kiểm định chất lượng chương
20


trình giáo dục của các trường đại học, cao đẳng và trung cấp chuyên
nghiệp ở Việt Nam (2008), “Tự đánh giá chương trình giáo dục” được
định nghĩa như sau: “Tự đánh giá CTGD là quá trình trường tự xem xét,
nghiên cứu trên cơ sở các tiêu chuẩn đánh giá chất lượng CTGD do Bộ
Giáo dục và Đào tạo ban hành để báo cáo về tình trạng chất lượng, hiệu
quả hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học, nhân lực, cơ sở vật chất và
các vấn đề liên quan khác thuộc CTGD làm cơ sở để trường tiến hành điều
chỉnh các nguồn lực và quá trình thực hiện nhằm đáp ứng được các mục
tiêu đã đề ra” (29/2008/QĐ-BGDĐT).
Chương trình đào tạo ngành quản lý trật tự an toàn giao thông
Chương trình đào tạo trung cấp ngành quản lý trật tự an toàn giao thông
được dùng để đào tạo lực lượng Cảnh sát giao thông đường bộ - đường sắt có
trình độ trung cấp; có bản lĩnh chính trị vững vàng, trung thành với Đảng, Nhà
nước và nhân dân; có phẩm chất đạo đức tốt; có ý thức tổ chức kỷ luật nghiêm;
có kiến thức và kỹ năng thực hành các mặt công tác chuyên môn ngành quản lý
trật tự an toàn giao thông; có sức khỏe tốt, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt
nhiệm vụ được giao; có khả năng tiếp tục học tập ở bậc cao hơn.