TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
-------------------------------------

DƯƠNG THỊ QUỲNH

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC PHÂN TÍCH BÁO CÁO
TÀI CHÍNH TẠI TỔNG CÔNG TY CỔ PHẦN
BẢO HIỂM QUÂN ĐỘI (MIC)


Hà Nội - 2015TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
-------------------------------------

DƯƠNG THỊ QUỲNH

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC PHÂN TÍCH BÁO CÁO
TÀI CHÍNH TẠI TỔNG CÔNG TY CỔ PHẦN
BẢO HIỂM QUÂN ĐỘI (MIC)

Chuyên ngành: KẾ TOÁN KIỂM TOÁN VÀ PHÂN TÍCH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. TRẦN THỊ MINH HƯƠNG


Hà Nội – 2015


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn: “Hoàn hiện công tác phân tích báo cáo tài chính

năm 2015

Tác giả luận văn

Dương Thị Quỳnh


MỤC LỤC
KẾT LUẬN
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC 1: CÂU HỎI PHỎNG VẤN
PHỤ LỤC 2: SỐ LIỆU PHÂN TÍCH MINH HỌA CỦA MIC
PHỤ LỤC 3: BÁO CÁO TÀI CHÍNH HỢP NHẤT NĂM 2012, NĂM 2013, NĂM
2014

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

BCTC

:

Báo cáo tài chính


Bình quân
Cổ phần
Doanh nghiệp
Doanh thu
Doanh thu thuần
Khách hàng


VCSH
VN

:
:

Vốn chủ sở hữu
Việt Nam

BQ
CP
DN
DT
DTT
KH
LN
LNST
NB
PTKH
PTNB
QLDN
TNDN
TS
TSCĐ
TSDH

Tài sản ngắn hạn

DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

TÓM TẮT LUẬN VĂN
Hoạt động bảo hiểm đã có từ rất lâu đời và nhanh chóng trở thành một lĩnh vực
có đóng góp quan trọng trong phát triển nền kinh tế. Với sự phát triển của thị trường
bảo hiểm, các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ đã xuất hiện nhiều và càng ngày
càng có sự cạnh tranh mạnh mẽ. Thị trường bảo hiểm thời gian qua còn gặp nhiều khó
khăn, chính vì vậy, các doanh nghiệp cần có những giải pháp để phát triển hoạt động
kinh doanh của mình. Và công cụ để đánh giá được tình hình tài chính của doanh
nghiệp đó chính là phân tích báo cáo tài chính. Thực tế hiện nay tại các doanh nghiệp
bảo hiểm, công tác phân tích báo cáo tài chính còn chưa được chú trọng và chưa thực
sự phát huy được vai trò của nó. Trong phạm vi của luận văn này, tác giả xin đề cập
đến công tác phân tích báo cáo tài chính tại Tổng công ty cổ phần bảo hiểm quân đội
với đề tài: “Hoàn thiện công tác phân tích báo cáo tài chính tại Tổng công ty cổ phần
bảo hiểm quân đội (MIC)”. Luận văn có kết cấu 4 chương như sau:
Chương 1: Giới thiệu đề tài nghiên cứu
Chương 2: Cơ sở lý luận về công tác phân tích báo cáo tài chính trong doanh
nghiệp bảo hiểm.
Chương 3. Thực trạng công tác phân tích báo cáo tài chính tại Tổng công ty cổ
phần bảo hiểm quân đội (MIC).
Chương 4. Các giải pháp hoàn thiện công tác phân tích báo cáo tài chính tại Tổng
công ty cổ phần bảo hiểm quân đội (MIC).
CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
Trong chương này, luận văn trình bày cụ thể các vấn đề sau:
-

Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu.
Tổng quan về các đề tài nghiên cứu có liên quan, luận văn trình bày một số các đề tài
liên quan đến công tác phân tích báo cáo tài chính nói chung cũng như một số đề tài

-


Hoạt động kinh doanh bảo hiểm là một chu trình kinh doanh đảo ngược, hoạt động đầu
tư tài chính luôn gắn với hoạt động bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm phải trích lập dự
phòng nghiệp vụ bảo hiểm, phạm vi bảo hiểm rộng, bao gồm nhiều hoạt động, hoa
hồng bảo hiểm được tính vào chi phí trực tiếp,...; những đặc thù này ảnh hưởng lớn
đến công tác phân tích báo cáo tài chính tại doanh nghiệp bảo hiểm và làm khác biệt so
với doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực khác.
Trong chương này, luận văn cũng trình bày các vấn đề cơ bản của công tác phân
tích báo cáo tài chính trong doanh nghiệp bảo hiểm là về cơ sở dữ liệu, phương pháp
phân tích, nội dung phân tích và tổ chức công tác phân tích. Cơ sở dữ liệu được sử
dụng trong phân tích báo cáo tài chính bao gồm báo cáo tài chính và những báo cáo
khác trong doanh nghiệp bảo hiểm: báo cáo nội bộ, báo cáo nghiệp vụ... Các phương
pháp phân tích báo cáo tài chính trong các doanh nghiệp bảo hiểm bao gồm phương
pháp so sánh, phương pháp loại trừ, phương pháp thay thế liên hoàn, phương pháp số
chênh lệch, phương pháp liên hệ cân đối, phương pháp tỷ lệ, phương pháp Dupont...
Các phương pháp này được sử dụng linh hoạt phù hợp với nội dung phân tích và yêu
cầu phân tích của nhà quản trị. Nội dung phân tích cũng bao gồm những nội dung cơ
bản như: khái quát tình hình tài chính, phân tích cơ cấu nguồn vốn – tài sản, phân tích
khả năng thanh toán và phân tích khả năng sinh lời. Ngoài ra, với đặc thù kinh doanh
của doanh nghiệp bảo hiểm là rủi ro lớn, nên ngoài những yêu cầu phân tích cơ bản,


13

còn có thêm phân tích về rủi ro tài chính, đòn bẩy hoạt động và dự báo các chỉ tiêu.
Trong mỗi nội dung phân tích đó, luận văn đều đưa ra các chỉ tiêu tính toán cụ thể và ý
nghĩa của các chỉ tiêu đó. Tổ chức công tác phân tích báo cáo tài chính bao gồm tổ
chức bộ máy phân tích và tổ chức thực hiện quy trình phân tích: Lập kế hoạch phân
tích, thực hiện quy trình phân tích, hoàn thành công việc phân tích. Luận văn còn đề
cập đến những nhân tố ảnh hưởng đến công tác phân tích báo cáo tài chính trong
doanh nghiệp bảo hiểm bao gồm những nhân tố bên trong và bên ngoài doanh nghiệp.

dụng những số liệu cũ đã phân tích từ trước nên còn chưa phản ảnh rõ ràng tình hình
tài chính của doanh nghiệp. Mặt khác là do sự thay đổi chính sách kế toán của doanh
nghiệp bảo hiểm (áp dụng chính sách mới TT232/2012/TT-BTC) cũng như thay đổi về
chế độ kế toán của các doanh nghiệp lớn (thay đổi quyết định 15/2006/QĐ-BTC bằng
thông tư 200/2014/TT-BTC) nên có những thay đổi về các chỉ tiêu, từ đó dẫn đến một
số sai sót một số chỉ tiêu.
Đánh giá khái quát tình hình tài chính của MIC là việc xem xét, nhận định sơ bộ
bước đầu về tình hình tài chính của doanh nghiệp trên các nội dung tổng quát như: tổ
chức, huy động, phân phối, sử dụng và quản lý vốn. Về quy mô tài sản của doanh
nghiệp, năm 2014 đã có sự tăng trưởng mạnh, tăng lên hơn 400 tỷ đồng so với năm
2013, tương ứng với tốc độ tăng 17,56%. Nguyên nhân là do công ty đã có sự tăng
trưởng về đầu tư tài chính ngắn hạn, dài hạn, tăng tài sản cố định. Về cơ cấu nguồn
vốn, công ty có cơ cấu nợ luôn chiếm tỷ trọng cao, hệ số nợ năm 2014 là 0,73. Điều
này giúp công ty phát huy tác dụng của đòn bẩy tài chính tuy nhiên nhưng công ty sẽ
gặp nhiều rủi ro tài chỉnh hơn. Về khả năng thanh toán, trong 2 năm qua công ty vẫn
duy trì hệ số khả năng thanh toán đảm bảo, hệ số khả năng thanh toán tổng quát xấp xỉ
1,4; hệ số khả năng thanh toán ngắn hạn và hệ số khả năng thanh toán nhanh cuối năm
2014 tăng chậm và đạt tới xấp xỉ 1. Về hiệu quả kinh doanh, năm 2014, hoạt động kinh
doanh của công ty có tỷ suất lợi nhuận thuần và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu
giảm đi so với năm 2013, và các tỷ suất này vẫn còn thấp.
Công ty phân tích cấu trúc tài chính bằng việc vừa kết hợp phân tích ngang và
phân tích dọc cơ cấu tài sản và nguồn vốn. Về quy mô của nguồn vốn, tài sản năm
2014 đã có sự tăng trưởng lớn, tăng hơn 434 tỷ, tương ứng tỷ lệ tăng 27,56%. Trong
đó, hệ số nợ trên tổng nguồn vốn của công ty là khá cao ở cả 2 thời điểm, đều hơn
70% (năm 2014 là 72,81% tăng tỷ trọng thêm 1,04 % so với năm 2013). Điều này cho
thấy công ty có đòn bẩy tài chính cao, chi phí sử dụng vốn thấp, tuy nhiên đi kèm với
nó là rủi ro tài chính cũng cao hơn. Cơ cấu tài sản ngắn hạn và tài sản dài hạn thay đổi
không đáng kể, vẫn theo tỷ lệ chủ yếu là tài sản ngắn hạn (hơn 60%) và tài sản dài hạn



tốc độ tăng trưởng cao và cao hơn cả tốc độ tăng trưởng doanh thu (54,7%), trong khi
đó, lợi nhuận các hoạt động tài chính và hoạt động khác ảnh hưởng không đáng kể.
Như trên cho thấy, doanh nghiệp đang ngày càng mở rộng hoạt động kinh doanh, tuy
nhiên, nó vẫn chưa thực sự hiệu quả so với nguồn vốn bỏ ra. Dựa vào bảng đã lập, nhà


16

phân tích thấy được tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu của công ty qua 2 năm 2013,
2014 là 4,82% và 3,22%, đều là tỷ suất lợi nhuận không thấp cũng không cao so với
các doanh nghiệp bảo hiểm khác. Tuy nhiên so với các doanh nghiệp bảo hiểm lớn thì
vẫn còn kém hơn mặc dù doanh thu bảo hiểm gốc của Tổng công ty đã đứng thứ 6
trong thị trường bảo hiểm phi nhân thọ.
Về tổ chức công tác phân tích báo cáo tài chính, bộ máy thực hiện chỉ có kế toán
trưởng là người trực tiếp phân tích, quy trình tổ chức công tác phân tích còn chưa đầy
đủ: bao gồm 2 giai đoạn là lập kế hoạch phân tích và thực hiện phân tích.
Sau khi xem xét thực trạng về công tác phân tích báo cáo tài chính tại Tổng công
ty, luận văn trình bày ưu nhược điểm về các khía cạnh đã nêu. Ngoài ra, việc tổ chức
công tác phân tích tại Tổng công ty còn có nhiều hạn chế xuất phát từ nhiều yếu tố
khác ngoài nhân tố bên trong doanh nghiệp. Đây chính là những căn cứ để luận văn
đưa ra những giải pháp hoàn thiện hơn công tác phân tích báo cáo tài chính tại Tổng
công ty được trình bày ở chương 4.
CHƯƠNG 4. CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC PHÂN TÍCH
BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI TỔNG CÔNG TY CỔ PHẦN BẢO HIỂM QUÂN
ĐỘI (MIC)
Trước khi đi sâu vào vấn đề cốt lõi của chương, luận văn đề cập đến định hướng
phát triển và sự cần thiết phải hoàn thiện công tác phân tích báo cáo tài chính tại Tổng
công ty cổ phẩn bảo hiểm quân đội. Luận văn đã đề cập đến định hướng phát triển của
MIC trong thời gian tới trên các khía cạnh tài chính, khách hàng, quy trình bên trong,
học hỏi và tăng trưởng. Và mục tiêu cụ thể của MIC trong 5 năm tới là: Phấn đấu trở

phương pháp khác để có thể đưa ra được kết quả, nhận định chính xác về chỉ tiêu phân
tích, ví dụ như sử dụng kết hợp phương pháp Dupont và phương pháp số chênh lệch
trong phân tích khả năng sinh lời. Cũng như khi sử dụng phương pháp so sánh, cần mở
rộng phạm vi so sánh ra, không chỉ so sánh giữa các chỉ tiêu mà còn so sánh các chỉ
tiêu với trung bình ngành, với những doanh nghiệp có cùng thị phần.
Các giải pháp hoàn thiện nội dung phân tích bao gồm:
Hoàn thiện đánh giá khái quát tình hình tài chính, cần đánh giá tình hình tăng
trưởng vốn của công ty. Khi phân tích về cấu trúc tài chính, ta có thể thấy được về cấu
trúc tài sản cũng như nguồn vốn của Tổng công ty. Cụ thể, hiện nay, cơ cấu nguồn vốn
của công ty đang chiếm tỷ trọng lớn là nguồn vốn nợ phải trả, mà cụ thể là nợ ngắn
hạn. Điều này cho thấy được đòn bẩy tài chính của công ty cao cũng như rủi ro của
công ty cũng cao. Chính vì vậy, khi phân tích báo cáo tài chính, Tổng công ty nên đề
ra những giải pháp để xây dựng cơ cấu nguồn vốn hợp lý, vì dụ như thực hiện các biện
pháp giảm nợ vay ngắn hạn và có kế hoạch trả nợ vay để đảm bảo khả năng thanh toán
cũng như tăng tính độc lập tài chính trong các năm tới đồng thời huy động nguồn vốn
khác để tài trợ cho hoạt động sản xuất kinh doanh: tăng tỷ trọng vốn chủ sở hữu bằng
cách huy động vốn đầu tư của chủ sỡ hữu và nhà đầu tư.


18

Về hoàn thiện phân tích tình hình và khả năng thanh toán, cần quan tâm hơn nữa
đến nội dung này. Cần tính toán được số chênh lệch tương đối, tuyệt đối các khoản
phải thu, phải trả, xác định kỳ thu tiền bình quân, xem xét mức độ chiếm dụng vốn hay
bị chiếm dụng vốn như thế nào. Công ty nên xem xét thêm báo cáo khác và chi tiết
hơn về các khoản nợ, xem xét tình hình thanh toán của khách hàng và nhà cung cấp
theo từng giai đoạn tuổi nợ là như thế nào, nhằm phản ánh đúng đắn hơn về tình hình
thanh toán cũng như xem xét được chính sách tín dụng có thích hợp hay không. Từ đó
có giải pháp xây dựng chính sách tín dụng thương mại hợp lý. Công ty cần đi sâu hơn
nữa vào phân tích khả năng thanh toán dài hạn. Tính toán thêm một số chỉ tiêu khác để

Luận văn cũng đã trình bày các điều kiện thực hiện giải pháp hoàn thiện công tác
phân tích báo cáo tài chính tại Tổng công ty cổ phần bảo hiểm quân đội. Về phía nhà
nước, cần có sự hướng dẫn cụ thể hơn về chế độ kế toán chung cũng như chế độ kế
toán đối với doanh nghiệp bảo hiểm, tạo điều kiện, thúc đẩy thị trường chứng khoán
Việt Nam. Nhà nước thúc đẩy được các hoạt động xúc tiến thương mại, mở rộng quan
hệ với các nước trên thế giới sẽ hỗ trợ cho hoạt động phân tích tài chính doanh nghiệp
nhanh chóng phát triển cả nội dung lẫn phương pháp. Đối với công ty và cơ quan trực
thuộc, cần có sự phối hợp lẫn nhau để có thể hoàn thiện hơn công tác phân tích báo
cáo tài chính. Bộ máy quản lý cần nhận thức được tầm quan trọng của công tác phân
tích tình hình tài chính tại tổng công ty. Và từ đó, tổ chức phân tích cũng được chú
trọng hơn về nhân lực cũng như quá trình phân tích. Nên bố trí những người có năng
lực trình độ thực hiện việc phân tích, ngoài ra có thể có sự phân tích của chuyên gia.
Hiện nay cho thấy, công ty đang có mục tiêu thu hút các nhà đầu tư nước ngoài và
tham gia thị trường chứng khoán, chính điều này cũng cho thấy nhà quản trị cần phải
quan tâm hơn đến phân tích tình hình tài chính của công ty. Các công ty trực thuộc yêu
cầu cung cấp cơ sở dữ liệu một cách chính xác và đầy đủ, kịp thời cho công tác phân
tích.
Với những nội dung đã thực hiện, luận văn đã đáp ứng được mục tiêu nghiên cứu
song về mặt chuyên môn còn hạn chế, luận văn không tránh khỏi những thiếu sót. Tác
giả rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo cũng như các anh, chị
chuyên gia để hoàn thiện luận văn.


TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
-------------------------------------

DƯƠNG THỊ QUỲNH

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC PHÂN TÍCH BÁO CÁO
TÀI CHÍNH TẠI TỔNG CÔNG TY CỔ PHẦN

của Tổng công ty cổ phần bảo hiểm Quân đội (MIC).


23

CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
1.1.

Tính cấp thiết của đề tài
Hoạt động bảo hiểm đã có từ rất lâu đời và nhanh chóng trở thành một lĩnh vực
có đóng góp quan trọng trong phát triển nền kinh tế. Hoạt động của doanh nghiệp bảo
hiểm là hỗ trợ về mặt tài chính thông qua công tác bồi thường tổn thất, hoặc thiệt hại
phát sinh từ những rủi ro được bảo hiểm. Gắn liền với hoạt động bảo hiểm là hoạt
động đầu tư vốn từ các quỹ nhàn rỗi được hình thành từ phí bảo hiểm đóng góp một
phần quan trọng trong sự phát triển của thị trường tài chính.
Với sự phát triển của thị trường bảo hiểm, các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhận
thọ đã xuất hiện nhiều và càng ngày càng có sự cạnh tranh mạnh mẽ. Thị trường bảo
hiểm thời gian qua còn gặp nhiều khó khăn, chính vì vậy các doanh nghiệp lại càng
phải phát triển, có chiến lược nhất định, cũng như những giải pháp để phát triển hoạt
động kinh doanh của mình. Để đánh giá đúng đắn thực trạng tình hình cũng như đưa ra
những giải pháp phát triển, nâng cao vị thế của mình cũng như thực hiện những mục
tiêu đã đề ra, nhà quản trị cần có những công cụ nhất định để đánh giá được tình hình
tài chính của mình. Một trong số những công cụ đó là phân tích báo cáo tài chính.
Cùng với đó, trong thời gian vừa qua, trong ngành bảo hiểm có nhiều sự thay đổi
về chế độ tài chính cũng như chế độ kế toán doanh nghiệp bảo hiểm nói riêng cũng
như thay đổi chế độ kế toán nói chung cho toàn bộ các doanh nghiệp. Cụ thể là năm
2012, Bộ tài chính thay thế Thông tư 156/2007/TT-BTC bằng thông tư 125/2012/TTBTC về hướng dẫn chế độ tài chính đối với doanh nghiệp môi giới bảo hiểm; thông tư
232/2012/TT-BTC thay thế cho quyết định 1296/TC/QĐ/CĐKT hướng dẫn chế độ kế
toán cho doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ; TT200/2014/TT-BTC thay thế cho
quyết định 15/2006/QĐ-BTC về chế độ kế toán cho doanh nghiệp lớn. Với những thay

năng lực tài chính tại đơn vị nghiên cứu. Tuy nhiên còn có một số điểm hạn chế là
nguồn dữ liệu phân tích chưa phong phú, phương pháp phân tích chưa được vận dụng
một cách linh hoạt, nội dung phân tích cũng chỉ mới đề cập đến một số nội dung cơ
bản, chưa xét đến các nội dung đặc biệt khác nhưng cũng quan trọng như phân tích rủi
ro, dự báo tài chính.
Luận văn thạc sĩ: “Phân tích báo cáo tài chính của Tổng công ty bảo hiểm
BIDV”, Đậu Thị Hoài Phương, 2012. Luận văn này đã hệ thống hóa được tương đối
đầy đủ cơ sở lý luận của phân tích báo cáo tài chính và đặc điểm kinh doanh của doanh
nghiệp bảo hiểm ảnh hưởng đến nội dung và mục đích của phân tích báo cáo tài chính.
Các đề xuất đã nêu ra nhằm mục đích nâng cao năng lực tài chính của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, nội dung phân tích còn trùng lặp, chưa khai thác sâu, việc phân tích mới
chú trọng đến bảng cân đối kế toán và báo cáo kết quả kinh doanh, chưa đi vào phân
tích báo cáo lưu chuyển tiền tệ và thuyết minh báo cáo tài chính.
Luận văn thạc sĩ: “Phân tích báo cáo tài chính tại công ty cổ phần PVI”, Hồ Thị
Khánh Vân, 2012. Luận văn đã dựa phân tích thực trạng và đề ra được một số giải
pháp hoàn thiện phân tích báo cáo tài chính tại công ty cổ phần PVI. Tuy nhiên còn
một số hạn chế là luận văn chỉ mới nêu cơ sở lý thuyết về phân tích báo cáo trong
doanh nghiệp nói chung, chưa cụ thể hóa được trong doanh nghiệp bảo hiểm và những
đặc thù trong doanh nghiệp bảo hiểm ảnh hưởng gì đến phân tích báo cáo tài chính.
Luận văn thạc sĩ: “Hoàn thiện công tác phân tích tài chính tại công ty cổ phần
cầu Cienco -1”, Hoàng Thị Phương, 2013. Luận văn đề cập đến công tác phân tích tài


25

chính tại công ty cổ phần cầu Cienco -1, luận văn đã nêu được cơ sở lý thuyết về công
tác phân tích báo cáo tài chính tại các doanh nghiệp xây dựng. Phân tích thực trạng về
công tác phân tích báo cáo tài chính tại Cienco-1 và đề ra các giải pháp hoàn thiện
công tác phân tích. Tuy nhiên, luận văn còn một số hạn chế như các nội dung phân tích
còn chưa sâu, về công tác tổ chức phân tích còn chưa nêu được giải pháp cụ thể.

-

được tiến hành như thế nào?
Công tác phân tích báo cáo tài chính đã được thực hiện đầy đủ và có thực sự cung cấp

-

những thông tin hữu ích cho doanh nghiệp? Nếu có thì ở mức độ nào?
Công tác phân tích có hợp lý trong các khía cạnh cụ thể?
Những điểm còn hạn chế trong công tác phân tích và những nguyên nhân của nó?

1.4.