VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

VŨ THỊ THÚY MAI

NHÂN THÂN NGƢỜI PHẠM TỘI CỐ Ý GÂY THƢƠNG
TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƢỜI
KHÁC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH PHƢỚC

Chuyên ngành: Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm
Mã ngành: 60.38.01.05

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2017


Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Trần Hữu Tráng

Phản biện 1: .......................................................................
.......................................................................
Phản biện 2: .......................................................................
.......................................................................

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ
họp tại: Học viện Khoa học xã hội lúc 16 giờ 40 ngày 09 tháng 10
năm 2017

Có thể tìm hiểu luận văn tại: Thư viện Học viện Khoa học xã hội

1


công nghiệp lâu năm như cao su, tiêu, điều, cà phê, trong đó cây điều
và cao su của tỉnh cho sản lượng nhiều nhất cả nước.
Từ khi được thành lập, với sự nỗ lực của toàn thể các cấp, các
ngành và nhân dân trong việc triển khai đồng bộ các chủ trương,
chính sách, giải pháp chỉ đạo, điều hành của Đảng bộ và chính quyền
tỉnh, thường xuyên đôn đốc, kiểm tra tiến độ thực hiện các dự án
trọng điểm của tỉnh nên tình hình kinh tế-văn hóa-xã hội có nhiều
chuyển biến tích cực và đạt được nhiều kết quả khả quan, nhất là về
phát triển kinh tế, giáo dục, y tế, phát triển cơ sở hạ tầng. Bình Phước
đang là điểm đến lý tưởng và môi trường đầu tư hấp dẫn đối với các
nhà đầu tư trong và ngoài nước, với hàng loạt chính sách mở, ưu đãi
và thông thoáng. Tỉnh có tài nguyên phong phú, quỹ đất sạch dồi
dào, giao thông thuận tiện, nguồn nhân công giá rẻ, đồng thời là vựa
rốn cây công nghiệp và hàng nông sản … đã và đang là thế mạnh
“hút” nhà đầu tư, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân trong
tỉnh được nâng cao rõ rệt
Bên cạnh những thành tựu đã đạt được, mặt trái nền kinh tế thị
trường cũng đem lại nhiều yếu tố tiêu cực cho đời sống xã hội, như:
sự phân hóa giàu-nghèo, tệ nạn xã hội, lối sống tiêu cực, thất nghiệp,
cơ chế chính sách chậm đổi mới, nhiều vấn để bức xúc trong xã hội
chưa được giải quyết thỏa đáng. Ngoài ra, địa bàn Bình Phước khá
rộng, phức tạp, dân cư phân bố không đồng đều, phần lớn di cư tự do
từ các tỉnh khác đến nên tỉnh cũng là nơi có nhiều đối tượng hình sự
đến để hoạt động gây án hoặc gây án ở địa bàn khác rồi lẩn trốn đến
đây. Điều kiện thổ nhưỡng tự nhiên của tỉnh là mùa khô nên tình
trạng hạn hán kéo dài dẫn đến thiếu nước sản xuất và sinh hoạt; giá
bán mủ cao su chậm phục hồi; giá bán điều và sản lượng điều hàng

đường phạm tội của người đấy. Ý thức được tầm quan trọng của
nhân thân trong cơ chế hành vi phạm tội, định tội danh, định khung
3


và quyết định hình phạt một cách chính xác và xuất phát từ yêu cầu
của hoạt động đấu tranh phòng, chống tội phạm và ngăn ngừa tội
phạm CYGTT hoặc gây tổn hại đến sức khỏe của người khác phát
sinh trong thời gian tới của các cấp chính quyền tại Bình Phước nên
tác giả chọn đề tài “Nhân thân người phạm tội CYGTT hoặc gây
tổn hại cho sức khỏe của người khác trên địa bàn tỉnh Bình Phước
để làm luận văn thạc sĩ luật học
2. Tình hình nghiên cứu
Trong thời gian qua, các vấn đề liên quan đến để tài đã có
nhiều tác giả đi sâu nghiên cứu, góp phần hoàn thiện lý luận về tội
phạm học cũng như phục vụ thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội
phạm trong giai đoạn hiện nay.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu làm rõ thực tiễn nhân thân người phạm
tội CYGTT hoặc gây tổn hại đến sức khỏe của người khác trên địa
bàn tỉnh Bình Phước, tác giả hướng đến mục đích đề xuất các giải
pháp tăng cường phòng ngừa tình hình tội CYGTT hoặc gây tổn hại
đến sức khỏe của người khác trên địa bàn tỉnh Bình Phước từ góc độ
nhân thân người phạm tội, góp phần nâng cao hiệu quả công tác đấu
tranh phòng, chống loại tội phạm này trên địa bàn tỉnh Bình Phước
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích trên, đề tài cần thực hiện tốt các nhiệm
vụ sau đây:
- Trên cơ sở lí luận chung về nhân thân người phạm tội, đề tài

5.1. Phương pháp luận
Luận văn được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận của
chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề tội phạm,
các văn kiện của Đảng và các chủ trương, đường lối, chính sách của
5


Đảng và pháp luật của Nhà nước về công tác đấu tranh phòng, chống
tội xâm phạm, trong đó có tội CYGTT hoặc gây tổn hại đến sức khỏe
của người khác trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền tại
Việt Nam. Tác giả sử dụng cách tiếp cận từ nguyên lý về mối liên hệ
phổ biến; từ lý luận của cặp phạm trù nguyên nhân và kết quả và
những lí luận khác của triết học duy vật biện chứng để luận giải cho
sự tác động hình thành các đặc điểm nhân thân đặc trưng của những
người phạm tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người
khác trên địa bàn tỉnh Bình Phước.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu đặc thù của tội
phạm học như: phương pháp thống kê, quy nạp, phân tích, so sánh,
diễn dịch, logic, xã hội học, nghiên cứu hồ sơ và các phương pháp
chuyên biệt khác của tội phạm học. Các phương pháp được sử dụng
phù hợp với từng nội dung nghiên cứu
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn, yếu tố mới
cần đạt đƣợc
- Ý nghĩa lý luận: Kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ góp
phần bổ sung, hoàn thiện lý luận về nhân thân người phạm tội nói
chung, nhân thân người phạm tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức
khỏe của người khác nói riêng, từ đó góp phần hoàn thiện lí luận của
Tội phạm học.
- Ý nghĩa thực tiễn: Nghiên cứu nhân thân người phạm tội có

TỘI CỐ Ý GÂY THƢƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO
SỨC KHỎE CỦA NGƢỜI KHÁC
1.1. Khái niệm, ý nghĩa của nhân thân người phạm tội cố ý
gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
1.1.1. Khái niệm nhân thân người phạm tội
Khái niệm nhân thân người phạm tội được rất nhiều giáo trình,
tài liệu, luận văn đề cập. Theo Từ điển tiếng Việt, nhân thân con
người được định nghĩa là: “Tổng hợp các đặc điểm về nhân thế, tính
cách và cuộc sống của cá nhân một con người về mặt thi hành pháp
luật” [31, tr. 45].
Trong tội phạm học, nhân thân con người được hiểu là tổng
hợp các đặc điểm, dấu hiệu thể hiện bản chất của con người đó. Theo
Giáo sư, Tiến sĩ Võ Khánh Vinh thì nhân thân người phạm tội tức là
người có lỗi trong việc thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội bị
Luật hình sự quy định là tội phạm được hiểu là “Tổng thể các dấu
hiệu có ý nghĩa về mặt xã hội, trong sự kết hợp với các điều kiện và
hoàn cảnh bên ngoài ảnh hưởng đến hành vi phạm tội của người đó”
[58, tr.130]
Như vậy, nhân thân người phạm tội CYGTT hoặc gây tổn hại
cho sức khỏe của người khác là tổng thể các dấu hiệu có ý nghĩa về
mặt xã hội, trong sự kết hợp với các điều kiện và hoàn cảnh bên
ngoài ảnh hưởng đến hành vi của người đã CYGTT hoặc gây tổn hại
cho sức khỏe của người khác được quy định tại Điều 104 BLHS
1999.

8


1.1.2. Ý nghĩa của việc nghiên cứu nhân thân người phạm
tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người

thành nên các đặc điểm nhân thân tích cực và đặc điểm nhân thân
tiêu cực. Tội phạm phát sinh khi đặc điểm nhân thân tiêu cực gặp
môi trường có vấn đề. Việc phân định đặc điểm nhân thân xấu hay
tốt chỉ là theo quan điểm xã hội, không phải cứ hình thành đặc điểm
nhân thân tốt là không phạm tội hay cứ hình thành đặc điểm nhân
thân xấu là phạm tội vì con người ai cũng có những đặc điểm nhân
thân tốt và xấu, không có ai có đặc điểm nhân thân tốt hoàn toàn
cũng không có ai xấu hoàn toàn. Tuy nhiên, những người có đặc
điểm nhân thân xấu nổi trội thì khả năng phạm tội cao hơn những
người có đặc điểm nhân thân tốt nổi trội. Người có đặc điểm nhân
thân xấu không quyết định có phát sinh tội phạm hay không mà
muốn phát sinh tội phạm thì các đặc điểm nhân thân xấu này tác
động qua lại với môi trường để làm phát sinh tội phạm. Nghiên cứu
nhân thân người phạm tội chính là làm rõ quá trình phạm tội của
người đó. Dựa trên lí luận chung về phân loại nhân thân người phạm
tội, có thể chia các đặc điểm nhân thân người phạm tội CYGTT
thành 03 nhóm:
1.2.1. Các đặc điểm mang tính xã hội bao gồm
Đặc điểm về độ tuổi: giúp đánh giá quá trình hình thành các
đặc điểm nhân thân tiêu cực, độ tuổi có vai trò thế nào trong cơ chế
hành vi phạm tội; độ tuổi nào phạm tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho
sức khỏe của người khác nhiều nhất, qua đó giúp các CQTHTT áp
dụng các quy định của pháp luật chính xác đối với từng đối tượng,
xây dựng hệ thống các biện pháp đấu tranh và phòng ngừa hiệu quả.
- Đặc điểm về giới tính: Đặc điểm về giới tính giúp thống kê
tội phạm là nam hay nữ, số người phạm tội nam hay nữ chiếm tỷ lệ
cao hơn, sự chênh lệch này có do đặc điểm tâm-sinh lý của nam và
10




hưởng đến việc hình thành các đặc điểm nhân thân của người cư trú
tại địa phương đó.
1.2.2. Các đặc điểm về đạo đức – tâm sinh lý
- Quan điểm, thái độ, nhận thức đối với giá trị đạo đức, pháp
luật.
- Sở thích, thói quen lệch lạc.
1.2.3. Nhóm đặc điểm pháp lý hình sự
Nhóm đặc điểm pháp lý hình sự bao gồm: tiền án, tiền sự;
phạm tội nhiều lần, tái phạm nguy hiểm,...[36, tr.199]. Nghiên cứu
đặc điểm pháp lý hình sự giúp đánh giá vụ án chính xác, khách quan
và toàn diện, từ đó có cơ sở đề ra các giải pháp phòng ngừa tội
CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác đạt hiệu quả
cao.
1.3. Các yếu tố tác động đến sự hình thành các đặc điểm
nhân thân ngƣời phạm tội cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại
cho sức khỏe của ngƣời khác
1.3.1. Các yếu tố thuộc môi trường sống
- Môi trường gia đình: là môi trường quan trọng nhất tác động
đến sự hình thành các đặc điểm nhân thân con người. Hoàn cảnh gia
đình và sự thay đổi của hoàn cảnh đó ở người phạm tội cũng ảnh
hưởng đến sự hình thành các đặc điểm nhân thân, và ở một mức độ
nhất định chúng cũng ảnh hưởng đến tính định hướng và tính bền
vững của hành vi phạm tội [62, tr.145].
- Môi trường giáo dục: Môi trường giáo dục, nhất là giáo dục
phổ thông trong nhà trường tác động mạnh mẽ và trực tiếp đến sự
hình thành và phát triển những đặc điểm nhân thân của con người.
- Môi trường bạn bè:bạn bè đồng trang lứa cũng ảnh hưởng
lớn đến sự hình thành các đặc điểm nhân thân con người. Chơi với
12

13


Thứ nhất, đó là trí tuệ, sự thông minh của con người, nó phụ
thuộc một phần vào trình độ học vấn của mỗi người.
Thứ hai, khả năng kiềm chế, kiểm soát có sự ảnh hưởng quan
trọng của khí chất mỗi con người.
Thứ ba, hiểu biết pháp luật và ý thức pháp luật.
Kết luận chƣơng 1
Trong Chương 1, tác giả tập trung làm rõ khái quát lý luận về
nhân thân người phạm tội. Trên cơ sở nghiên cứu, tác giả phân tích
làm rõ các đặc điểm nhân thân, ý nghĩa của việc nghiên cứu và quá
trình hình thành các đặc điểm nhân thân tiêu cực của người phạm tội.
Những phân tích, kết luận ở chương 1, sẽ là tiền đề, là cơ sở để tìm
hiểu về thực tiễn nhân thân người phạm tội và nguyên nhân hình
thành các đặc điểm nhân thân tiêu cực của người phạm tội CYGTT
trên địa bàn tỉnh Bình Phước.

14


Chƣơng 2
THỰC TIỄN NHÂN THÂN NGƢỜI PHẠM TỘI CỐ Ý GÂY
THƢƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE
CỦA NGƢỜI KHÁC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH PHƢỚC
Công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm của Bình Phước
trong những năm qua đã được các cấp, các ngành và nhân dân rất
quan tâm, xem đây là một trong những nhiệm vụ trọng yếu, cấp
bách, thường xuyên, liên tục và lâu dài nhằm thực hiện nghiêm Hiến
pháp và Pháp luật, góp phần bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người,

2102-2016 là số lượng các vụ án đã xảy ra và số lượng người phạm
tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trên địa
bàn tỉnh Bình Phước trong thời gian nêu trên.
2.1.2. Diễn biến của tình hình tội cố ý gây thương tích
hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trên địa bàn tỉnh
Bình Phước
Diễn biến của tình hình tội phạm là sự vận động và sự thay
đổi của thực trạng và cơ cấu của tình hình tội phạm trong khoảng
thời gian nhất định (một năm, ban năm, năm năm, mười năm…) [58,
tr.64].
2.1.3. Cơ cấu chung của tình hình tội cố ý gây thương tích
hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trên địa bàn tỉnh
Bình Phước
Cơ cấu của THTP là tỷ trọng và mối tương quan của các loại
tội phạm khác nhau trong số lượng chung của chúng trong khoảng
thời gian nhất định và ở một địa bàn nhất định [58, tr. 65].
2.1.3.1. Cơ cấu tình hình tội cố ý gây thương tích hoặc gây
tổn hại cho sức khỏe của người khác theo đặc điểm thời gian, địa
điểm gây án
16


2.1.3.2. Cơ cấu tình hình tội cố ý gây thương tích hoặc gây
tổn hại cho sức khỏe của người khác theo đặc điểm về phương thức,
thủ đoạn, công cụ, phương tiện gây án:
2.1.3.3. Cơ cấu tình hình tội cố ý gây thương tích hoặc gây
tổn hại đến sức khỏe của người khác theo đặc điểm mối quan hệ giữa
nạn nhân và người phạm tội.
2.1.3.4. Cơ cấu tình hình cố ý gây thương tích hoặc gây tổn
hại cho sức khỏe của người khác theo đặc điểm thiệt hại do tội

thân ngƣời phạm tội cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho
sức khỏe của ngƣời khác tại Bình Phƣớc
2.3.1. Các yếu tố khách quan thuộc môi trường sống
2.3.1.1. Môi trường gia đình
2.3.1.2. Môi trường giáo dục
2.3.1.3. Môi trường bạn bè
2.3.1.4. Môi trường kinh tế, văn hóa, xã hội
2.3.2. Các yếu tố chủ quan thuộc về người phạm tội
Có nhiều yếu tố chủ quan thuộc về người phạm tội CYGTT
hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác hình thành nên những
đặc điểm nhân thân xấu, bao gồm: nhu cầu, thói quen, sở thích lệch
lạc, khả năng kiềm chế và kiểm soát hành vi, những hạn chế về ý
thức pháp luật cá nhân.
2.3.2.1. Thói quen, sở thích lệch lạc
2.3.2.2. Khả năng kiềm chế và kiểm soát hành vi
2.3.2.3. Những hạn chế về ý thức pháp luật cá nhân
Kết luận chƣơng 2
Chương 2 của luận văn cho thấy tình hình tội phạm CYGTT
chiếm tỷ lệ rất cao so với tình hình tội phạm nói chung trên địa bàn
xảy ra trên địa bàn tỉnh Bình Phước và là nhóm tội chiếm tỷ lệ cao
nhất trong nhóm các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự,
18


nhân phẩm của con người. Số vụ án đồng phạm chiếm tỷ lệ cao. Tính
nguy hiểm của hành vi phạm đáng báo động với số bị cáo sử dụng
hung khí nguy hiểm thực hiện hành vi phạm tội.
Luận văn tập trung làm rõ các đặc điểm nhân thân và các yếu
tố tác động đến sự hình thành các đặc điểm nhân thân tiêu cực của
người phạm tội CYGTT trên địa bàn tỉnh Bình Phước. Hành vi phạm

phạm cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của
ngƣời khác từ góc độ nhân thân
3.2.1. Các giải pháp hạn chế, khắc phục các tác động tiêu
cực từ môi trường sống
3.2.1.1 Hạn chế, khắc phục các tác động tiêu cực từ môi
trường gia đình
3.2.1.2. Hạn chế các tác động tiêu cực từ môi trường giáo
dục
3.2.1.3. Hạn chế các tác động tiêu cực từ môi trường bạn bè
20


3.2.1.4. Hạn chế, loại trừ các tác động tiêu cực từ môi
trường cộng đồng dân cư, nơi công tác
3.2.1.5. Hạn chế các tác động tiêu cực từ môi trường kinh tế,
xã hội
3.2.1.6. Hạn chế các tác động tiêu cực từ môi trường văn
hóa
3.2.2. Các giải pháp hạn chế hay loại trừ các tác động tiêu
cực từ những thói quen sở thích xấu
3.2.3. Các giải pháp ngăn chặn tái phạm tội
3.3. Tổ chức phòng ngừa tình hình tội phạm cố ý gây
thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác trên
địa bàn tỉnh Bình Phƣớc
Kết luận chƣơng 3
Trong chương 3, tác giả đã có những dự báo tình hình tội
CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, phân tích
sự biến động tác động đến đặc điểm nhân thân người phạm tội
này. Từ đó tác giả đã dự báo về đặc điểm nhân thân của người
phạm tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác

đem lại nhiều yếu tố tiêu cực cho đời sống xã hội, là nguyên nhân gia
tăng nhiều tội phạm và người phạm tội. Công tác phòng ngừa tội
phạm nói chung và tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của
người khác nói riêng vẫn còn những hạn chế nhất định. Tình hình tội
phạm này của tỉnh từ năm 2012 đến năm 2016 diễn biến khá phức
tạp. Hành vi phạm tội của các đối tượng mang tính có chủ đích, có sự
22


chuẩn bị và sử dụng công cụ phương tiện nguy hiểm, có tính sát
thương cao nhằm gây thương tích cho người khác. Hậu quả do các
tội phạm này gây ra không chỉ xâm phạm tính mạng, sức khỏe của
người khác được Luật Hình sự bảo vệ mà còn gây ra sự hoang mang,
lo lắng và những dư luận không tốt trong quần chúng nhân dân ở địa
phương.
Có rất nhiều nguyên nhân phát sinh và tồn tại loại tội phạm
này trên địa bàn tỉnh nhưng chủ yếu chủ yếu là do tác động tiêu cực
từ môi trường kinh tế-xã hội, đó là sự ảnh hưởng của mặt trái nền
kinh tế thị trường, sự du nhập không chọn lọc văn hóa ngoại lai vào
đời sống xã hội; việc giáo dục đạo đức, lối sống, pháp luật cho cá
nhân người phạm tội từ môi trường sống chưa được tốt. Do đó còn
tồn tại bộ phận người có sở thích, thói quen lệch lạc, lối sống ích kỉ,
ưa bạo lực, thích thể hiện sức mạnh, nóng nảy, thiếu kiềm chế, không
làm chủ được bản thân. Ngoài ra, phía nạn nhân cũng có lỗi khi có
thái độ khiêu khích, có những hành vi thách thức, gây gổ, lời nói
chửi bới, lăng nhục, xúc phạm….người phạm tội hoặc những người
thân thích của họ; do công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực văn
hóa, nơi cư trú còn nhiều hạn chế, sơ hở để người phạm tội lợi dụng
để phạm tội. Các cơ quan tư pháp Bình Phước vẫn chưa hoàn toàn
hiểu rõ tầm quan trọng của vấn đề nhân thân người phạm tội trong