PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Giáo dục tư tưởng, đạo đức, lối sống cho học sinh là một lĩnh vực quan trọng
trong hình thành nhân cách, phát triển con người trong nhà trường. Ðiều đó đặt ra
việc tăng cường giáo dục kỹ năng sống để HS có những ứng xử, hành động, việc
làm đúng đắn trong học tập, đời sống.
Một trong những mục tiêu quan trọng của nền giáo dục nước ta là giáo dục
nhân cách, giáo dục làm người. Tư tưởng, lối sống là biểu hiện của nhân cách
phát sinh, phát triển trong môi trường xã hội, nhà trường và gia đình. Hiện nay
HS đang phải đối mặt với nhiều khó khăn trong việc lựa chọn những giá trị phù
hợp truyền thống của dân tộc, vừa đáp ứng xu hướng phát triển của xã hội hiện
đại, nhất là việc lựa chọn lối sống, hành vi ứng xử trong cuộc sống, học tập, công
tác và các mối quan hệ xã hội. Bên cạnh biểu hiện của những tư tưởng, đạo đức,
lối sống tích cực, lành mạnh và hành vi ứng xử có văn hóa, vẫn còn một bộ phận
HS có những hành vi thiếu văn hóa, có biểu hiện vi phạm đạo đức, gây lo lắng,
bức xúc trong dư luận xã hội.
Đối với học sinh nội trú trường PT DTNT THCS Qùy Châu, mới sống xa
gia đình, ở nội trú trong nhà trường không khỏi tránh được những bỡ ngỡ,
còn nhiều điều lạ lẫm, chưa quen với nếp sống mới nên không biết xử lý khi gặp
những tình huống khó khăn, hay trở ngại trong học tập cũng như trong cuộc sống.
Chính vì vậy, việc giáo vụ phải quan tâm đến việc giáo dục kĩ năng sống cho các
em, giúp các em nhanh chóng hòa nhập vào môi trường mới. đó chính là lý do tôi
chọn đề tài này để nghiên cứu và thực hiện.
2. Mục đích của đề tài
Sau khi nghiên cứu, thực hiện một số biện pháp giáo dục kĩ năng sống
cho học sinh nội trú, tôi hy vọng đề tài này sẽ giúp tôi có thêm kinh nghiệm và
kiến thức trong công tác giáo dục học sinh, cũng như giúp cho học sinh nắm bắt
được các kiến thức về kĩ năng sống, từ đó các em có thể rèn luyện, trao dồi, tu
dưỡng bản thân, tránh được những cám dỗ của tệ nạn xã hội, biết cách giải quyết
những khó khăn của bản thân gặp phải. tự tin, vững bước trong cuộc sống.
3. Đối tượng nghiên cứu

Cũng theo WHO, kỹ năng sống được chia thành 2 loại là kỹ năng tâm lý xã
hội và kỹ năng cá nhân, lĩnh hội và tư duy, với 10 yếu tố như: tự nhận thức, tư duy
sáng tạo, giải quyết vấn đề, kỹ năng giao tiếp ứng xử với người khác, ứng phó với
các tình huống căng thẳng và cảm xúc, biết cảm thông, tư duy bình luận và phê
phán, cách quyết định, giao tiếp hiệu quả và cách thương thuyết
b. Phân loại kỹ năng sống
- Kĩ năng cứng ( 25%) (IQ) khả năng học vấn, bằng cấp, chuyên môn …
- Kĩ năng mềm (75%)(EQ) thuộc trí tuệ, cảm xúc, tính cách, ứng xử, kĩ năng làm
việc…
Với Giáo dục ở nước ta những năm qua, kỹ năng sống thường được phân loại
theo 3 nhóm :
Nhóm I: Kỹ năng nhận biết và sống với chính mình (tự nhận thức, xác định
giá trị, kiểm soát cảm xúc, ứng phó với căng thẳng…)
Nhóm II: Kỹ năng nhận biết và sống với người khác (giao tiếp hiệu quả, giải
quyết mâu thuẫn, thương lượng, từ chối, bày tỏ cảm thông, hợp tác)
Nhóm III: Kỹ năng ra quyết định một cách hiệu quả (thu thập và xử lý thông
tin, tư duy phê phán, tư duy sáng tạo, giải quyết vấn đề, ra quyết định…)
Có rất nhiều cách phân loại kỹ năng sống và việc phân loại chỉ có tính chất
tương đối. Thực tế cho thấy, các kỹ năng sống không tách rời nhau mà liên quan
chặt chẽ với nhau.
Căn cứ trên thực tiễn giáo dục và cơ sở phân loại của các tài liệu đưa ra hệ
thống những kỹ năng cần thiết cho học sinh như sau:
1.2. Những yếu tố ảnh hưởng đến kĩ năng sống của học sinh trong trường nội
trú và vai trò của giáo vụ trong việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh nội
trú:
a. Những yếu tố ảnh hưởng đến kĩ năng sống của học sinh trong trường nội trú:
- Điều kiện học tập và sinh hoạt của kí túc xá
2



- Giáo vụ là cố vấn tổ chức hoạt động tự quản của tập thể học sinh,
quán triệt được toàn diện nội dung giáo dục, kế hoạch hoạt động của cá nhân và
tập thể bao gồm từ việc học tập, rèn luyện đạo đức, văn hóa, thể dục thể thao, sinh
hoạt tập thể, hoạt động chính trị xã hội, quan hệ giao tiếp, ứng xử cộng đồng và
trong tình bạn..

3


CHƯƠNG 2
CƠ SỞ THỰC TIỄN GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CỦA GIÁO VỤ CHO
HỌC SINH NỘI TRÚ Ở TRƯỜNG PT DTNT THCS QÙY CHÂU
2.1. Đặc điểm trường PT DTNT THCS Qùy Châu
Trường PT DTNT THCS QUỲ CHÂU được thành lập từ năm 2012,
đóng trên địa bàn khối Hoa Hải thị trấn Tân Lạc huyên Qùy Châu, với nhiệm vụ
đào tạo nguồn nhân lực học sinh dân tộc thiểu số của huyện có trình độ văn hóa, có
sức khỏe và phẩm chất tốt để tham gia vào công cuộc xây dựng đất nước nói
chung, cho huyện nhà nói riêng.
Đối tượng giáo dục là con em các dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa trong huyện
được tuyển chọn từ các trường tiểu học trên địa bàn huyện.
Với đội ngũ cán bộ giáo viên có trình độ chuyên môn tốt, nhiệt tình, tâm
huyết với giáo dục, đồng thời với sự quan tâm của nhà nước, cơ sở vật chất nhà
trường đã được trang bị tương đối tốt nên chất lượng giáo dục của nhà trường
nhiều năm đạt kết quả cao, đứng trong tốp đầu các trường THCS toàn huyện.
2.2. Thực trạng kỹ năng sống của học sinh ở trường PT DTNT THCS Qùy Châu:
Hầu hết học sinh của nhà trường đều thực hiện các nội dung học tập và hoạt
động ngoài giờ lên lớp theo đúng quy định của nhà trường. Tuy nhiên việc thực
hiện còn mang tính thụ động, luôn phải có giáo vụ và giáo viên trực phụ trách nhắc
nhở, đôn đốc thì mới thực hiện, còn mang tính ỷ lại, chưa chủ động rèn luyện các
kĩ năng trong các hoạt động. cụ thể ở các kĩ năng sau:

2. Thiết kế các chủ đề giáo dục kĩ năng sống:
Hàng tuần, nhà trường đã đưa ra kế hoạch tuần rèn luyện kỹ năng sống .Căn cứ vào
đó, giáo vụ hướng dẫn học sinh thiết kế nội dung rèn luyện theo đúng kế hoạch và
nội dung chương trình.
3. Xây dựng các tình huống giáo dục kĩ năng sống phù hợp với học sinh và môi
trường nội trú:
Căn cứ vào các chủ đề sinh hoạt ngoại khoá của nhà trường và các vấn đề
thực tiễn trong sinh hoạt của học sinh, giáo vụ xây dựng các nội dung giáo dục
kĩ năng sống phù hợp với điều kiện cụ thể với mục đích, định hướng rõ ràng, cần
phong phú đa dạng, tránh nhàm chán. Đồng thời cần chú trọng đến những vấn đề
nổi cộm, mang tính thời sự để có tính giáo dục kịp thời.
II. Tổ chức hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh nội trú trường PTDTNT
THCS Qùy Châu theo Thông tư SỐ 04/2014/TT-BGDĐT BAN HÀNH QUY
ĐỊNH QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG VÀ HOẠT
ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ CHÍNH KHÓA.
Để học sinh được rèn luyện các kĩ năng cần thiết đã nêu ở trên, cũng như tạo
ra môi trường thân thiện cho các em học sinh, tạo sự hoà đồng, cởi mở giữa giáo
vụ và học sinh, giữa học sinh và học sinh thì giáo vụ cần lựa chọn các chủ đề và
xây dựng các hình thức tiến hành phù hợp, sau đây là một số nội dung rèn luyện kỹ
năng sống trong năm học vừa rồi theo tháng và theo kế hoạch tuần mà BGH nhà
trường đã giao cụ thể giáo vụ lập kế hoạch rèn luyện kỹ năng sống theo từng tuần
từng tiết và từng chủ đề phụ hợp với đặc điểm học sinh toàn trường
III. Nội dung của một số kỹ năng cơ bản
1 - KỸ NĂNG TỰ HỌC HIỆU QUẢ
Học là quá trình lâu dài và không ngừng nghỉ, dù các em có thông minh tới đâu
nhưng nếu không học, không trau dồi kiến thức liên tục thì thông minh cũng chỉ
giống như vật trang trí mà thôi. Tuy nhiên các em cần phải hiểu rằng không phải
mỗi ngày cắp sách tới trường,lên lớp chăm chú nghe thầy cô giảng bài, hay cứ ra
đời rồi mình sẽ tự có kiến thức. Đó là suy nghĩ hoàn toàn sai lầm. Để có được kiến
thức các em cần phải có kỹ năng học và tự học, những kỹ năng đó sẽ không ai dạy

mang lại hiệu quả, bởi học không phải là ngày một ngày hai mà là “học nữa, học
mãi”.
Kỷ luật khi học
Hãy luyện cho mình tính kỷ luật khi học trên lớp cũng như lúc tự học. Các em
không thể vừa học, vừa nói chuyện, vừa học vừa chơi game hay làm một việc
khác. Khi học các em hãy dành toàn bộ tâm trí, tập trung cao độ, không xao nhãng.
Đừng tập cho mình những thói quen xấu khi học, nếu không những thói quen này
sẽ theo các em ở bất kỳ hoàn cảnh nào trong đời sống cũng như công việc. Hãy kỹ
luật khi học, đó cũng là cách tốt nhất để bạn rèn luyện tính kỹ luật cho bản thân
mình sau này.
Tìm kiếm tài liệu
Các em không chỉ nên tiếp thu kiến thức từ một nguồn như giáo viên cung cấp,
sách vở, xã hội… mà cần tìm kiếm tài liệu từ nhiều nguồn khác nhau. Các em đã
nghe giáo viên giảng về vấn đề nào đó mà các em quan tâm thì hãy tìm kiếm tài
liệu về vấn đề đó từ sách, báo, các trang mạng, bạn bè để hiểu sâu hơn về nó. Tuy
nhiên không phải ai cũng có kỹ năng tìm kiếm tài liệu nhanh và chính xác, vì thế
các em cũng cần rèn luyện cho mình kỹ năng này nhé. Việc này chỉ khó khi các em
mới bắt đầu, khi đã quen các em sẽ dễ dàng tìm được các thông tin cần thiết để bổ
sung thêm vào kho kiến thức của mình.
Tự kiểm tra kiến thức
Không phải kiến thức của các em lúc nào cũng được người khác kiểm tra, vì vậy
để việc học đạt hiệu quả cao các em phải biết cách tự kiểm tra kiến thức của mình
bằng cách như: Tự làm bài kiểm tra ngắn, liệt kê những nội dung chính, vẽ biểu đồ,
6


bản đồ tư duy… Việc kiểm tra lại kiến thức cũng là cách mà các em một lần nữa
cũng cố lại những gì đã học được, những gì còn mơ hồ cần phải học thêm.
Học cách ghi nhớ
Các em cần phải biết được thói quen học của mình như thế nào để có cách ghi nhớ

- Biết cách giữ mối quan hệ bạn bè trong sáng
- Biết một số tri thức về quan hệ tình dục an toàn và hậu quả của có thai ở tuổi vị
thành niên.
B. NỘI DUNG:
I. Các khái niệm liên quan:
1/ Tuổi dậy thì:
Tuổi dậy thì là giai đoạn chuyển tiếp từ trẻ con lên người lớn với nhiều thay
đổi rõ rệt về tâm sinh lý. Đây là lứa tuổi diễn ra bao điều kỳ diệu, cái tuổi cơ thể có
những biến đổi bất ngờ. Lứa tuổi đó tính tình người ta như thay đổi, đôi điều rắc
7


rối, những nỗi băn khoăn tưởng như không ai giải đáp được. Rắc rối vậy mà biết
mấy tự hào, bởi mình đang lớn lên, đang trưởng thành. Thật đúng khi gọi đó là
TUỔI HOA.
2/ Xuất tinh:
Xuất tinh là hiện tượng tinh dịch (tinh trùng và dịch nhờn) từ trong hệ sinh
dục nam giới phóng ra ngoài. Bạn trai lớn lên đến một lúc nào đó có khả năng này.
Có nhiều bạn trai xuất tinh không có kích thích lúc ngủ gọi là mộng tinh. Là hiện
tượng bình thường ở nam giới, đánh dấu tuổi dậy thì chính thức ở nam.
3/ Hiện tượng kinh nguyệt:
Ở người và một số động vật có hiện tượng kinh nguyệt. Vậy hiện tượng kinh
nguyệt ở người xảy ra như thế nào?
Trứng rụng là do sự tác động của kích thích tố của tuyến yên tiết ra. Khi
trứng rụng bao noãn biến thành thể vàng, tiết ra một loại kích thích tố kiềm hãm sự
hoạt động của tuyến yên đối với sự chín trứng. Cùng với sự giảm kích thích tố của
thể vàng, lớp niêm mạc xốp rộp lên và cuối cùng bong ra gây hiện tượng đứt các
mạch máu nhỏ làm chảy máu (hành kinh) trong 3 – 4 ngày. Hiện tượng này xảy ra
theo chu kỳ (hàng tháng) 28 – 32 ngày. Đây là dấu hiệu chứng tỏ trứng không
được thụ tinh và cũng là hiện tượng sinh lý bình thường, đánh dấu tuổi dậy thì

+ Hỏi: Dấu hiệu nào đánh dấu dậy thì chính thức ở nữ?
+ Đáp: Bắt đầu hành kinh.
Máu kinh vốn rất sạch, nhưng ra ngoài cơ thể nó trở thành môi trường tốt
cho vi khuẩn hoạt động. Nên phải thường xuyên giữ gìn vệ sinh. Chú ý trong thời
gian này nên ít vận động, không được ngâm mình ở những nơi nước dơ bẩn,… nên
thường xuyên tắm rửa bằng nước ấm và xà phòng. Một số bạn gái bị đau bụng, đau
lưng, đau đầu,… trước và trong khi hành kinh. Đó là do chất prostaglandin mà cơ
thể tạo ra để gây co bóp tử cung giúp niêm mạc bong và thải ra ngoài. Nếu có
nhiều prostaglandin, bạn đau nhiều, thậm chí có thể buồn nôn và đi ngoài nữa.
Nhưng đau hành kinh không phải là bệnh, bạn gái mới lớn nhiều người đau bụng
vì các chất nội tiết trong cơ thể còn chưa ổn định. Trong thời gian đau có thể dùng
thuốc Cao ích mẫu hoặc Hoàn điều kinh của Đông y; ngoài ra khi đau nhiều cũng
có thể dùng một số loại thuốc giảm đau như ibuprofen, aspirin, alaxan,…
* Giảng giải: Ngoài ra còn có những dấu hiệu khác:
- Lớn nhanh; da trở nên mịn màng; hông nở rộng; mông, đùi phát triển. Cũng
như nam nên chọn quần áo kích cở phù hợp với cơ thể.
-Mọc lông nách, lông mu. Tuyến mồ hôi, tuyến nhờn phát triển.Cũng như
nam nên thường xuyên vệ sinh, nếu không tốt gây ra các bệnh về da liễu hay là nơi
trú ẩn của những vi khuẩn gây bệnh.
- Bộ phận sinh dục và vú phát triển. Phải chọn và mặc quần áo lót phù hợp với
cơ thể đồng thời phải kín đáo và không gây khó chịu cho cơ thể.
Trong thời gian dậy thì cả nam và nữ đều có hiện tượng xuất hiện mụn trứng
cá. Đó là vì các tuyến nhờn bên dưới da tăng cường hoạt động, đào thải nhiều qua
da. Khi một chút bã nhờn không thoát khỏi mặt da nó dần dần tích lại thành một
“cục” nhỏ màu trắng trắng vàng vàng, chính là trứng cá. Không nên nặn mụn, vì
nặn khiến mụn lan ra. Còn nếu “không thể dừng được” bạn chỉ nặn các nốt “đã
chín” và dễ nặn. Trước khi nặn nên rửa tay sạch để tránh gây nhiễm trùng. Nên ăn
nhiều rau, quả, thức ăn nhiều chất xơ giúp bài tiết dễ dàng; cũng nên rửa mặt sạch
sẽ, chà xát mặt nhẹ nhàng giúp máu lưu thông, nhưng chớ rửa quá nhiều khiến da
mặt khô, các tuyến tiết thêm chất nhờn, có thể làm trứng cá nặng thêm.

cách ăn mặc, kiểu đầu tóc sao cho đẹp trai, xinh gái. Trong các cuộc chuyện trò,
bạn thích bàn luận về giới kia, những từ “bọn con trai”, “bọn con gái” thường xuất
hiện. Ý thức về giới len lỏi vào trong quan hệ bạn bè. Gán ghép bạn này với bạn
khác là một trò đùa khá được ưa chuộng, nhiều khi làm cho người bị gán ghép phải
bối rối. Một số bạn ở tuổi này bắt đầu để ý đến những bạn khác giới. Giữa đám
đông bạn bè, có thể có một bạn nào đó trở thành “đối tượng”, mà bạn hay nghĩ tới,
thích lại gần. Đó là những rung động trong sáng buổi ban đầu, có thể khiến bạn
muốn hoàn thiện mình để đẹp hơn trong mắt “người ta”. Sự hấp dẫn có thể khá
mạnh mẽ, làm bạn xúc động, băn khoăn, nhưng bạn hãy tin rằng tình cảm lúc này
phần nhiều là cảm tính, rồi nó sẽ qua đi tự nhiên như nó đến vậy thôi. Tình cảm
tuổi học trò rất đáng quý, ta hãy nâng niu nó, nhưng hãy chờ đợi những tình cảm
thật sự sâu sắc sau này.
3/ Một hiện tượng đáng chê trách:
Đa số các bạn gái thường phẫn nộ đối với việc một số bạn nam quấy nhiễu
bạn gái bằng những lời lẽ, hành vi xấu. Họ túm tụm đứng chắn ngoài cổng trường,
chọc ghẹo trên đường đến trường hoặc quấy nhiễm ngay trong lớp khiến các bạn
gái luôn nơm nớp lo sợ. Làm một số bạn gái không dám đến trường hoặc về nhà.
Các bạn trai cũng phẫn nộ vì những phần tử xấu này tuy là số ít nhưng làm hổ danh
cánh nam nhi nhiều lắm. Bạn hãy xét lại mình đi. Mỗi bạn trai chúng ta đều có một
người mẹ mà ta vô cùng yêu quý và kính trọng, nhiều bạn còn có chị gái hoặc em
gái. Vậy thì mỗi khi bạn bắt nạt một bạn gái, chị hay em bạn rất có thể cũng bị một
tên mày râu nào đó bắt nạt hay thậm chí mẹ bạn cũng phải chịu đựng điều đó.
Nghe thế bạn tức lắm phải không? Biết tức thì hãy tôn trọng và quý các bạn gái
như chị em gái của mình. Muốn có “nam tính” trước tiên phải có lòng nhân hậu,
làm người nhân hậu sẽ được các bạn gái quý mến và cảm phục đấy. Còn những
người không bao giờ biết ân hận vì những hành động xấu của mình khi lớn lên sẽ
mãi mãi không biết cách sống với người khác giới. Không những mọi người không
có cảm tình với họ, mà trong cuộc sống lứa đôi họ sẽ mất đi nhiều hạnh phúc. Hãy
học tính tốt bụng và thương yêu người thân, bạn bè và mọi người xung quanh.
Điều đó mang lại cho bạn vẻ đẹp tâm hồn không dễ gì có được.

tế, tâm lí, xã hội.
IV. Kết luận:
Ngoài các kiến thức các bạn vừa thu thập, các bạn có thể tìm hiểu thêm thông
tin và nhận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản cho các bạn từ:
- Các sách tham khảo có từ thư viện trường học.
- Các giáo viên bộ môn sinh học, giáo dục công dân, văn học,…
- Cán bộ y tế của các cơ sở y tế , các cộng tác viên dân số và cán bộ đoàn thể
nơi bạn đang cư trú.
- Tại các trung tâm tư vấn và dịch vụ thân thiện cho vị thành niên tại địa
phương của bạn.
III. Hiệu quả do sáng kiến đem lại:
Khi hướng dẫn kỹ năng sống cho học sinh thông qua các hoạt động
ngoại khóa chúng tôi nhận thấy học sinh hào hứng trong việc áp dụng những
kiến thức đã học vào thực tế, từng cá nhân đã tự tích lũy cho mình những kinh
nghiệm từ thực tế trong các hoạt động ở trường và ở nhà. Các em thấy thích thú
vui vẻ hơn, đoàn kết hơn và linh hoạt hơn trong cuộc sống và yêu lao động hơn
dưới sự dẫn dắt của giáo viên. Cùng với việc tích lũy cho mình những kinh
nghiệm, những kĩ năng và bài học quý báu thì điều mà các em cảm thấy thích
thú nhất là vừa được vui chơi vừa rèn luyện sức khỏe để phục vụ tốt cho việc
học tập của chính bản thân các em. Nề nếp khu nội trú được nâng lên, nội quy
11


khu nội trú được thực hiện nghiêm túc, các hiện tượng mất đoàn kết giữa các
học sinh nội trú với nhau, phân biệt giữa các dân tộc trong học sinh đã được hạn
chế, không còn học sinh vi phạm nội quy nội trú, nội quy trường học. Hàng tháng
có 2 lần sinh hoạt và dạy kỹ năng sống, cuối năm học cho học sinh viết bài kiểm
tra kỹ năng sống kết quả cụ thể trong học kỳ I vừa qua như sau:
Lớp
Loại Giỏi

25
100%
7A2
23
92%
2
8%
7A3
24
100%
6A1
25
100%
6A2
25
100%
6A3
25
100%
Thông qua các buổi rèn luyện thầy trò hiểu và gần gũi nhau hơn,
tập thể học sinh ở nội trú biết đoàn kết, giúp đỡ và bao bọc lẫn nhau nhiều hơn.
Các hình ảnh các hoạt động biểu diễn văn nghệ, vui chơi thể dục thể thao
của học sinh nội trú trường PTDTNT THCS Qùy Châu
IV. KIẾN NGHỊ
- Tăng cường giáo dục kỹ năng sống cho học sinh lồng ghép vào các môn học
như : Văn học, Lịch Sử, Sinh học, GDCD, Địa lý…..
- Coi kỹ năng sống như một môn học chính khóa
- Tổ chức các hoạt động phong phú và đa dạng: để rèn luyện kỹ năng sống,
cách duy nhất là tiến hành thực hành. Và các phương pháp hiệu quả nhất đó là:
Thảo luận, phân tích trường hợp điển hình, giải quyết tình huống, đóng vai, chơi