3 phương pháp quản lý và lãnh đạo
Nếu là Team Leader, giám đốc công ty hay tướng chỉ huy quân đội, vấn đề cơ bản bạn gặp phải
là “hướng mọi người đi theo con đường bạn chỉ ra”.

Thử nghĩ mà xem, nếu đội của có hơn một người, sẽ có nhiều chí hướng khác nhau. Họ muốn
những thứ khác bạn. Nếu là giám đốc, bạn muốn kiếm được càng nhiều tiền càng nhanh càng tốt,
để có thể nghỉ hưu sớm và tham gia hội thảo “blogger nữ” [:p]. Do đó, bạn có thể dành phần lớn
thời gian của mình, lái xe lòng vòng quanh Sand Hill Road (một con phố ở Silicon Valley có rất
nhiều các công ty đầu tư mại hiểm trong lĩnh vực high-tech), nói chuyện với các nhà đầu tư mạo
hiểm, những người có thể sẽ mua công ty của bạn và tống cho Yahoo!

Nhưng Janice, một trong số những nhân viên lập trình viên của bạn, không quan tâm về việc
công ty được bán cho Yahoo!, bởi cô ấy không muốn kiếm nhiều tiền theo cách đó. Điều cô quan
tâm là viết những dòng code đẹp đẽ bằng một ngôn ngữ mới, bởi học một một điều mới thật
tuyệt với cô.

Trong khi đó, CFO của bạn chỉ muốn ra khỏi phòng chung với anh quản trị hệ thống, anh ta sẽ cố
gắng đưa ra dự thảo ngân sách rằng công ty có thể chuyển tới một nơi rộng rãi hơn, cách nhà anh
ta 2 phút đi đường, thật là trùng hợp!

Tất nhiên, làm cho mọi người đi theo con đường của mình không phải chỉ là vấn đề của riêng
bạn. Đó cũng là vấn đề mà các chính khách gặp phải khi họ được bỏ phiếu, sau khi hứa chấm dứt
lãng phí, tham nhũng, lừa đảo trong chính phủ. Đó cũng là vấn đề mà các chỉ huy quân đội gặp
phải. Họ luôn muốn những người lính của mình “nhằm thẳng quân thù mà lao”, nhưng cá nhân
mỗi người lính thực sự chỉ muốn núp sau tảng đá, chờ người khác lao lên trước.

Có 3 giải pháp bạn có thể quan tâm:

+ Phương pháp ra lệnh và điều khiển (Command and Control method)

+ Phương pháp Econ 101

bật” hẳn là câu chán nhất mà một team leader có thể nói ra.

Trong các công ty high-tech , leader thường có ít thông tin hơn các cộng sự, vì vậy boss nên để
các cộng sự của mình đưa ra quyết định trong các vấn đề kĩ thuật. Khi xếp lang thang quanh chỗ
hai developer đang tranh cãi về cách tốt nhất để nén ảnh, người có ít thông tin nhất chính là boss,
vì vậy ông ta là người sau cùng có thể nghĩ đến khi cần ra một quyết định kĩ thuật.

Nếu phương pháp “Command and control” tệ đến vậy, tại sao quân đội lại dùng ? Tôi học được
điều này khi ở trong NCO, khi tôi ở trong đội lính dù ở Israel (tầm năm 1986). Đó có lẽ là đội
lính dù dở nhất!

Chuyện kể rằng…

Họ có một vài qui tắc:

Nếu đứng giữa bãi mìn -> đứng yên (và bạn được huấn luyện để đứng yên khi đứng giũa bãi
mìn)

Khi tấn công, vừa bắn, vừa lao thẳng vào quân thù. Bắn để quân địch phải núp và không chông
trả được, chạy tới là để tiếp cận sát quân địch và do đó bắn chính xác hơn.

Rồi, giờ là một câu hỏi: “Bạn làm gì khi ở giữa bãi mìn và quân địch lại đang ở trước mặt ?”

Đấy không chỉ là tình huống giả định, đây là một vấn đề rắc rối có thể gặp phải trong một cuộc
phục kích.

Câu trả lời hoá ra lại là: đừng nghĩ đến bãi mìn, chạy thẳng tới quân thù mà bắn. Cơ sở của câu
trả lời này là: nếu đứng yên, tất cả sẽ bị bắn tới khi chết, còn nếu chạy tới thì chỉ một số chết do
dính mìn, còn lại vẫn lao lên được. Vấn đề ở đây là không một người lính có lí trí nào muốn chạy
trong tình huống này. Ai cũng muốn “ăn gian”, chờ người khác chạy trước.

“Đồ ngu!” – Người Cô-dắc lại quát và quất roi, “sao mày lại cho những con gà còi ăn thức ăn
hảo hạng vậy”

Ngày thứ ba, người Cô-dắc hỏi: “Hôm nay mày cho gà ăn gì?”

“Không gì cả”, người Do Thái đáp, “tôi cho nó một đồng Kopeck để nó mua thứ nó muốn”
...

Tại sao lại có tên Econ 101 ? Ở Mĩ, lớp 101 là lớp giới thiệu khi bạn bắt đầu một lĩnh vực nào
đó. Econ viết tắt của Economic.

Phương pháp Econ 101 chỉ ra rằng mọi người đều được thúc đẩy bởi đồng tiền, và cách tốt nhất
để khiển ai đó làm điều mà ta muốn họ làm là dành cho họ món tiền thưởng.

Chẳng hạn như cách mà AOL thưởng cho các nhân viên thuyết phục khách hàng không từ bỏ
dịch vụ của công ty. Hay một công ty phần mềm có thể thưởng cho các lập trình viên viết ra
những chương trình ít bug nhất.

* Vấn đề đối với phương pháp này là ở chỗ : NÓ THAY THẾ “ĐỘNG LỰC BÊN TRONG”
BỞI “ĐỘNG LỰC BÊN NGOÀI”

Động lực bên trong là của bạn, là mong muốn làm một cái gì đó một cách tự nhiên, xuất phát từ
bên trong bạn. Con người thường bắt đầu với rất nhiều động lực bên trong. Họ muốn làm một
công việc tốt. Họ muốn viết chương trình thất ít bug…

Động lực bên ngoài là các động lực đến từ bên ngoài (:p), chẳng hạn như khi bạn được thưởng
khi đạt được một cái gì đó đặc biệt.

Động lực bên trong bao giờ cũng mạnh mẽ hơn động lực bên ngoài. Lí do khiến ai đó chăm chỉ
làm việc hơn thường là vì họ muốn thế <- không phải bàn cãi về điều này. Nhưng khi bạn thưởng