BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

ĐẶNG THANH NAM

ĐÁNH GIÁ TIỀM NĂNG
PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG
TẠI HUYỆN KONPLÔNG TỈNH KON TUM

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

Đà Nẵng - Năm 2013


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

ĐẶNG THANH NAM

ĐÁNH GIÁ TIỀM NĂNG
PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG
TẠI HUYỆN KONPLÔNG TỈNH KON TUM

Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
Mã số: 60.34.05

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

Người hướng dẫn khoa học: TS. Đoàn Gia Dũng

Đà Nẵng - Năm 2013

3

5. Ý nghĩa khoa học của đề tài

3

6. Kết cấu của luận văn

4

CHƯƠNG 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ DU LỊCH,
DU LỊCH CỘNG ĐỒNG VÀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG 5
1.1. MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ DU LỊCH

5

1.1.1. Khái niệm du lịch và sản phẩm du lịch

5

1.1.2. Tài nguyên du lịch và các loại hình du lịch

7

1.2. DU LỊCH CỘNG ĐỒNG VÀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG 10
1.2.1. Cộng đồng địa phương

10

1.2.2. Du lịch cộng đồng

32

1.4. MỘT SỐ MÔ HÌNH PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG Ở VIỆT
NAM HIỆN NAY

34


1.4.1. Mô hình du lịch cộng đồng tại bản Lác, Mai Châu tỉnh Hòa
Bình

35

1.4.2. Mô hình du lịch cộng đồng tỉnh Cao Bằng

36

1.4.3. Mô hình du lich cộng đồng tại thôn Bản Lạn, tỉnh Hà Giang

39

CHƯƠNG 2. ĐÁNH GIÁ TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH
CỘNG ĐỒNG Ở HUYỆN KONPLONG, TỈNH KON TUM

42

2.1. TỔNG QUAN VỀ HUYỆN KONPLONG

42



52

2.2.5. Công tác xúc tiến, quảng bá liên kết phát triển du lịch

54

2.2.6. Hoạt động kinh doanh lữ hành và hướng dẫn du lịch

55

2.2.7. Tổ chức không gian du lịch

57

2.2.8. Chính sách thu hút vốn đầu tư phát triển du lịch

57

2.3. ĐÁNH GIÁ TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG
TẠI HUYỆN KONPLONG, TỈNH KON TUM

64

2.3.1. Vị trí du lịch Măng đen, huyện KonPlong

64

2.3.2. Đánh giá tiềm năng tài nguyên tự nhiên


96

3.1. DỰ BÁO TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN DU LỊCH TRONG NƯỚC VÀ
TRÊN THẾ GIỚI

96

3.1.1.Tình hình du lịch thế giới

96

3.1.2. Tình hình du lịch trong nước và tỉnh Kon Tum

96

3.2. QUAN ĐIỂM VÀ MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG 97
3.2.1. Quan điểm

97

3.2.2. Mục tiêu phát triển du lịch cộng đồng

99

3.3. TỔ CHỨC KHÔNG GIAN DU LỊCH VÀ DU LỊCH CỘNG ĐỒNG
TẠI KONPLONG

101

3.3.1. Định hướng phát triển du lịch cộng đồng



3.5. CÁC GIẢI PHÁP ĐỂ PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG TẠI
HUYỆN KONPLONG

111

3.5.1. Giải pháp đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ
thuật du lịch ở địa phương

111

3.5.2. Giải pháp về phát triển du lịch có sự tham gia của cộng đồng cư
dân địa phương

112

3.5.3. Giải pháp đào tạo và nâng cao nhận thức của người quản lý du
lịch, người dân địa phương
3.5.4. Giải pháp bảo vệ và tôn tạo nguồn tài nguyên du lịch

114
116

3.5.5. Hoàn thiện công tác quản lý và nâng cao chất lượng cơ sở lưu
trú, nhà hàng để phát triển du lịch cộng đồng bền vững

119

3.5.6. Giải pháp quảng bá du lịch cộng đồng KonPlong


Diển đàn hợp tác kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương

CHDCND

Cộng hòa dân chủ nhân dân

CNTT

Công nghệ thông tin

DTQH

Diện tích quy hoạch

DLCĐ

Du lịch cộng đồng

GDP

Tổng sản phẩm quốc nội

KT-XH

Kinh tế - xã hội

NQ/TU

Nghị quyết/tỉnh ủy


bảng
1.1
2.1
2.2
2.3
2.4

Các loại hình du lịch cộng đồng

Trang
15

Tình hình khách du lịch đến Măng đen năm (20072010)

48

Hiện trạng cở sở lưu trú và công suất khai thác năm
(2005-2010)

51

Doanh thu ngành du lịch huyện KonPlong (20072010)

53

Các dự án thu hút đầu tư phát triển ngành du lịch
KonPlông

63


Thác nước Măng cành

88

2.3

Tượng Đức Mẹ - Măng Đen

89

2.4

Du khách giao lưu với dân địa phương

90

2.5

Nhà khách Măng đen – KonPlông

91

3.1

Định hướng không gian du lịch cộng đồng KonPlong

104

3.2

nhiều hồ như: hồ Toong Đăm, toong zơri, Toong pô..., nhiều thác như thác Pa
Sĩ, ĐăkKe, thác Lôba. Khí hậu mát mẻ quanh năm, có nhiệt độ bình quân 2122oC. Huyện KonPlong cũng là khu vực có tiềm năng đặc sắc về mặt thiên
nhiên và văn hoá, những bản làng mang đậm nét hoang sơ... Bên cạnh, việc
đầu tư phát triển khu du lịch sinh thái Măng Đen trở thành một khu du lịch
sinh thái tầm cỡ Quốc gia, thì việc phát triển du lịch cộng động là rất cần thiết


2

góp phần đa dạng các sản phẩm du lịch và tạo động lực phát triển nền kinh tế
- xã hội của huyện. Mặc khác, du lịch cộng đồng hiện nay đang là xu thế phát
triển của ngành du lịch trên thế giới.
Do vậy, việc nghiên cứu một cách khoa học và có hệ thống để đánh giá
tiềm năng du lịch cộng đồng và tìm ra những giải pháp phát triển du lịch cộng
đồng huyện KonPlong nhằm thúc đẩy sự phát triển ngành du lịch huyện, đồng
thời góp phần thúc đẩy nhanh quá trình phát triển kinh tế - xã hội của huyện là
yêu cầu và nhiệm vụ cấp thiết. Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, tác giả
chọn đề tài: "Đánh giá tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng tại huyện
KonPlong, tỉnh Kon Tum" để nghiên cứu là cần thiết, có ý nghĩa cả về lý
luận và thực tiễn.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở lý luận chung về du lịch, du lịch cộng đồng. Đề tài sẽ đi sâu
vào phân tích, đánh giá thực trạng về ngành du lịch nói chung và tiềm năng
phát triển du lịch cộng đồng trên địa bàn huyện KonPlong. Đồng thời, nghiên
cứu, phân tích, tìm hiểu về các nguồn tài nguyên thiên nhiên, văn hóa, các di
tích lịch sử, các làng nghề truyền thống, danh lam thắng cảnh...để phát triển
du lịch cộng đồng và triển khai mô hình du lịch này tại huyện KonPlong, qua
đó đề xuất những giải pháp phát triển du lịch cộng đồng tại điểm du lịch xã
KonTuRằng từ đó làm cơ sở nhân rộng mô hình du lịch cộng đồng cho toàn
huyện KonPlong theo định hướng phát triển bền vững, góp phần thúc đẩy sự

- Đánh giá thực trạng phát triển du lịch huyện KonPlong, định hướng
và xây dựng phát triển du lịch cộng đồng và những hạn chế tồn tại, tìm ra
được nguyên nhân của hạn chế để phát triển du lịch cộng đồng tại KonPlong.
Phân tích các điều kiện cần thiết và tiềm năng phát triện du lịch cộng đồng tại
KonPlong. Trên cơ sở đó, quảng bá, kêu gọi đầu tư quy hoạch phát triển du
lịch cộng đồng gắn với du lịch sinh thái Măng đen và các loại hình du lịch
khác, từ đó đề ra các giải pháp phát triển du lịch cộng động KonPlong trong


4

thời gian đến.
6. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, Phụ lục,
luận văn gồm bốn chương như sau:
Chương 1: Một số vấn đề lý luận cơ bản về du lịch, du lịch cộng đồng
và phát triển du lịch cộng đồng.
Chương 2: Thực trạng hoạt động và phát triển du lịch ở huyện
KonPlông, tỉnh Kon Tum
Chương 3: Đánh giá tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng tại huyện
KonPlông, tỉnh Kon Tum


5

CHƯƠNG 1

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ DU LỊCH, DU LỊCH
CỘNG ĐỒNG VÀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG
1.1. MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ DU LỊCH

vụ tạo thành, các dịch vụ này đứng riêng không thể gọi là sản phẩm du lịch,
khi chúng kết hợp lại với nhau tạo thành một thể thống nhất, hoàn chỉnh, làm
thỏa mãn nhu cầu của du khách.
Sản phẩm du lịch có các đặc điểm như sau:
- Sản phẩm du lịch gắn với tài nguyên du lịch. Tài nguyên du lịch bao
gồm các yếu tố của tự nhiên và các hoạt động sáng tạo của con người. Tài
nguyên du lịch là một yếu tố quan trọng cùng với dịch vụ du lịch và hàng hóa
du lịch tạo ra sản phẩm du lịch. Cùng với quá trình phát triển của khoa học kỹ
thuật, tài nguyên du lịch cũng được khai thác, tôn tạo và tái tạo làm tăng giá
trị của sản phẩm du lịch. Đặc biệt thông qua công nghệ quảng bá, công nghệ
tổ chức làm cho sản phẩm du lịch tăng tính hấp dẫn.
- Sản phẩm du lịch bao giờ cũng là yếu tố quyết định điểm đến của
khách du lịch. Khách du lịch lựa chọn chuyến đi của mình phải trả lời câu hỏi:
đi đâu? Bao giờ? Và bao nhiêu (ngày)? Chính vì vậy, sản phẩm du lịch hấp
dẫn là yếu tố quan trọng nhất của thị trường du lịch, quyết định thành công
hay thất bại của hoạt động kinh doanh du lịch của ngành du lịch.
- Sản phẩm du lịch gắn liền giữa sản xuất và tiêu dùng, thường là
không dịch chuyển được. Vì vậy khách du lịch phải đến tại địa điểm có sản
phẩm du lịch để tiêu dùng các sản phẩm đó, thỏa mãn nhu cầu của mình. Đặc
điểm này làm cho sản phẩm du lịch gắn với khả năng không thay đổi được,
tính đồng nhất giữa thời gian sản xuất và thời gian tiêu dùng sản phẩm.
- Tính mau hỏng và không dự trữ được cũng là một đặc điểm của sản
phẩm du lịch. Như trên đã nói thời gian sản xuất và thời gian tiêu dùng trùng
nhau nên sản phẩm du lịch không như các sản phẩm bán hàng khác, quá trình


7

tạo ra sản phẩm du lịch cũng là quá trình tiêu dùng hết sản phẩm đó.
Sản phẩm du lịch quyết định hiệu quả kinh doanh du lịch. Thị trường

thích. Theo ý kiến thăm dò của du khách thường không đến những nơi có khí
hậu quá lạnh, quá ẩm và quá nóng, quá khô. Như vậy, khí hậu nơi du lịch phải
hài hòa về điều kiện nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa, gió...điều đó có nghĩa là địa
điểm, vùng hoặc đất nước du lịch cần có mùa du lịch tương đối khô, nhiệt độ
trung bình của không khí vào ban ngày không cao lắm, ở mức cho phép để du
khách phơi được ngoài trời nắng, khách du lịch ưu chuộng những nơi có
nhiều ánh nắng mặt trời, và số ngày mưa tương đối ít vào thời điểm du lịch.
+ Thủy văn: Nước là một yếu tố không thể thiếu được để duy trì sự
sống của con người, Gương nước rộng lớn không những tạo ra một bầu không
khí trong lành mà còn tác dụng rất tốt đối với sức khỏe của con người. Ngoài
tác dụng để tắm ngâm thông thường, gương nước còn là một phương thuốc
khá hiệu nghiệm chữa trị các bệnh stress. Chính vì vậy, không ít nơi trên thế
giới mọc lên những khu du lịch nghĩ dưỡng ven hồ, ven biển, thu hút một số
lượng khá lớn du khách du lịch từ mọi miền đất nước. Trong tài nguyên nước,
các nguồn nước khoáng là tiền đề không thể thiếu được đối với việc phát triển
du lịch chữa bệnh. Tính chất chữa bệnh của các nguồn nước khoáng đã được
phát hiện từ thời Đế chế La Mã. Ngày nay nguồn nước khoáng đóng vai trò
quyết định cho sư phát triển du lịch chữa bệnh, những nước giàu nguồn nước
khoáng nỗi tiếng như: Nga, pháp, Italia...
+ Thế giới động, thực vật: Thế giới động vật đóng một vai trò quan
trọng trong sự phát triển của du lịch chủ yếu nhờ sự đa dạng và tính đặc hữu.
Con người thường phấn đấu để cuộc sống của mình ngày càng đầy đủ về tiện
nghi. Để đạt được mục đích ấy họ đã làm cho cuộc sống ngày càng xa rời
thiên nhiên. Trong khi đó, với tư cách là một thành tạo của thiên nhiên, con
người lại muốn quay trở về gần thiên nhiên. Do vậy bên cạnh loại hình du lịch
văn hóa, du lịch về với thiên nhiên đang trở thành một xu thế và nhu cầu phổ


9



diểm giống nhau, hoặc vì chúng thỏa mãn những nhu cầu, động cơ du lịch
tương tự, hoặc được bán cho cùng một nhóm khách hàng, hoặc vì chúng có
cùng một cách phân phối, một cách tổ chức như nhau, hoặc được xếp chung
theo một mức giá bán nào đó [3, tr.71]. Hiện nay, có nhiều tiêu thức phân loại
các loại hình du lịch khác nhau như sau:
- Căn cứ phạm vi lãnh thổ của chuyến đi du lịch, thì du lịch được phân
thành du lịch quốc tế và du lịch nội địa.
+ Du lịch quốc tế là hình thức du lịch mà ở đó điểm xuất phát và điểm
đến của khách nằm ở lãnh thổ của các quốc gia khác nhau.
+ Du lịch nội địa là hình thức du lịch mà điểm xuất phát và điểm đến
của khách cùng nằm trong lãnh thổ của một quốc gia
- Căn cứa vào nhu cầu làm nảy sinh hoạt động du lịch, thì du lịch được
phân thành những loại hình du lịch sau: Du lịch chữa bệnh; Du lịch nghĩ
ngơi,giải trí; Du lịch thể thao; Du lịch văn hóa; Du lịch công cộng; Du lịch
thương gia; Du lịch thăm hỏi, du lịch quê hương; Du lịch quá cảnh.
- Căn cứ vào hình thức tổ chức, thì du lịch được phân thành các loại
sau: Du lịch theo đoàn; Du lịch cá nhân.
Ngoài ra, còn nhiều hình thức phân loại khác nhau như căn cứ vào
phương tiên giao thông ta có du lịch xe đạp, xe máy... Căn cứ vào phương tiện
lưu trú ta có du lịch ở khách sạn, du lịch ở lều, trại... Căn cú vào địa hình, vị trí
địa lý ta có du lịch nghỉ núi, du lịch nghỉ biển, sông, hồ và du lịch đồng quê.
1.2. DU LỊCH CỘNG ĐỒNG VÀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG
1.2.1. Cộng đồng địa phương
a. Khái niệm cộng đồng
Cộng đồng địa phương được hiểu là một nhóm dân cư cùng sinh sống
trên trên một lãnh thổ nhất định qua nhiều thế hệ và có những đặc điểm chung
về sinh hoạt văn hóa truyền thống, sử dụng các nguồn tài nguyên và môi




12

- Tính cộng đồng bền vững được khẳng định qua thời gian, chính thời
gian là yếu tố gắn kết các thành viên cộng đồng để cùng nhau tạo ra các giá trị
văn hóa đặc sắc cho cộng đồng.
b. Khái niệm về phát triển cộng đồng
Phát triển cộng đồng là quá trình tăng trưởng kinh tế cộng đồng cùng
với tiến bộ của cộng đồng theo hướng hoàn thiện các giá trị chân, thiện, mỹ.
Theo định nghĩa của Liên Hợp Quốc thì Phát triển cộng đồng là những
tiến trình, qua đó nỗ lực của người dân kết hợp với nỗ lực của chính quyền để
cải thiện các điều kiện kinh tế, xã hội, văn hóa của cộng đồng và giúp các
cộng đồng này hòa nhập và đóng góp vào tiến trình phát triển chung của quốc
gia [16].
1.2.2. Du lịch cộng đồng
a. Khái niệm du lịch cộng đồng
Du lịch cộng đồng được hình thành và phát triển mạnh mẽ tại các nước
Châu Phi, Châu Âu, Châu Mỹ, Châu Úc những năm 80 – 90 của thế kỷ trước.
Sau đó lan rộng sang khu vực châu Á trong đó có các nước khu vực ASEAN
như Inđônêxia, Philippin, Thái Lan, Việt Nam …Hiện nay, tùy theo phương
pháp tiếp cận và nghiên cứu của các nhà khoa học mà có nhiều quan điểm
khác nhau về khái niệm du lịch cộng đồng.
Theo Nicole Hausle và Wollfgang Strasdas cho rằng “Du lịch cộng
đồng là một hình thái du lịch trong đó chủ yếu là người dân địa phương đứng
ra phát triển và quản lý. Lợi ích kinh tế có được từ du lịch sẽ đọng lại nền
kinh tế địa phương”. Quan niệm trên nhấn mạnh đến vai trò chính của người
dân địa phương trong vấn đề phát triển du lịch ngay trên địa bàn họ quản lý.
Theo quỹ bảo tồn thiên nhiên thế giới WNF: “Du lịch cộng đồng là loại
hình du lịch mà ở đó cộng đồng địa phương có sự khảo sát và tham gia chủ
yếu và sự phát triển và quản lý hoạt động du lịch và phần lớn lợi nhuận thu

- Leo Núi
- Xem động vật hoang dã
- Cùng ăn, cùng ở, sinh hoạt với dân cư địa phương

Du lịch làng, bản

- Tham quan làng bản bằng phương tiện thô sơ hoặc
đi bộ
- Tham quan đồn điền, trang trại, khu nuôi trồng

Du lịch sinh thái
nông nghiệp

- Tham quan canh tác cùng người dân như trồng
trọt, chăn nuôi, đánh bắt thuỷ hải sản .
- Tham gia các hoạt động ngoài trời tại khu vực
nông thôn.