VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí

Tóm tắt tác phẩm Mùa lá rụng trong vườn của Ma Văn Kháng
1. Tóm tắt tác phẩm Mùa lá rụng trong vườn của Ma Văn Kháng:
Bài làm 1
Tiểu thuyết Mùa lá rụng trong vườn - được viết ra nhằm chia sẻ với
người đọc giữa đời về niềm lo lắng sâu sắc cho các giá trị truyền thống
trước những biến động, đổi thay của thời buổi kinh tế thị trường - được
Ma Văn Kháng hoàn thành vào năm 1985. Tác phẩm được xét tặng giải
thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 1986. Tác phẩm gồm 20 chương.
Đoạn trích được chọn đưa vào Sách giáo khoa Ngữ văn 12 là một đoạn
dẫn từ phần 4, chương II của tác phẩm.
Bằng một giọng kể ấm áp và cảm động, khi thì qua trật tự tuyến tính dẫn
dắt, khi thì qua ngôn ngữ đối thoại, khi thì để cho sự việc phơi trải giữa
thời gian hiện tại, khi thì để sự tình xa xôi sau một bức màn hồi ức, tác
giả đã đưa người đọc trở về với một buổi chiều cuối năm đầy bình yên
và trầm hương. Trong buổi chiều cuối năm đầy thiêng liêng mang tính
truyền thống đó, người đọc nhận ra những nét đẹp rất phương đông, rất
Việt Nam của ngày Tết cổ truyền: sự đoàn tụ, lễ cúng gia tiên và bữa
cơm tất niên, những lời ước nguyện...
Có thể tiếp cận với không gian và thời gian đầy hương Tết của đoạn
trích được dẫn ở ba toạ độ nghệ thuật sau:
Thứ nhất, chị Hoài và sự trở về trong buổi chiều ba mươi Tết
Chị Hoài - người vợ của một liệt sĩ. Chấp nhận sự vô thường, chị tái giá,
nhưng vẫn giữ sự hằng thường: sự trong sáng thuỷ chung với gia đình
nhà chồng (gia đình ông Bằng). Hết mùa lá rụng năm ấy, chị như chiếc
lá tìm về cội nguồn, trở về thăm lại gia đình cũ đúng thời khắc buổi
chiều tất niên. Chị Hoài (mà cái tên như ngầm gợi lên một cái gì ổn định,
hằng thường, thuỷ chung) hiện lên trong tác phẩm và đoạn trích trong
một lát cắt bất ngờ của đời sống, cũng là trong chặng cuối cuộc hành
trình của một năm tàn tháng tận. Chị đem đến cho khu vườn của nhà

“Cô Phượng đấy như?”) vừa gián tiếp (qua hồi ức của mọi người: “Chị
Hoài, vợ anh cả Tường liệt sĩ. Chị Hoài, dâu trưởng, nết na, thuỳ mị.”;
qua cảm nhận của Phượng trong hiện tại: “Người phụ nữ tưởng đã cắt
hết mối dây liên hệ với gia đình này, vẫn giao cảm, vẫn chia sẻ buồn vui
và cùng tham dự cuộc sống cuả gia đình này”). Chín năm chưa gặp lại
người cha chồng kính yêu. Phút gặp lại, chị Hoài “gần như không chủ
động được mình, chị lao về phía ông Bằng, quên cả đôi dép...”. Ma Văn
Kháng tinh tế và sắc sảo để chị “kịp hãm lại khi còn cách ông già hai
hàng gạch hoa” - hai hàng gạch hoa của lễ giáo và sự xa cách của một


VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí

lần tái giá. Chị thốt lên tiếng “Ông” nghe như một tiếng nấc. Nhưng đến
lễ cúng gia tiên, chị Hoài đã thật sự trở về với niềm tin trong trẻo cũ.
Người đàn bà đó đã giản dị một cách hồn nhiên để tin rằng chị vẫn là
một phần không thể tách rời của cái gia đình xưa cũ. Vì vậy, ngay khi
ông Bằng vừa khấn vái và buông tay chắp xong, chị liền “thế chân ông
cụ, hai tay nâng lên trước ngực.” để cất lên lời khấn vái tổ tiên.
Có phải chính từ hình tượng này mà Ma Văn Kháng đã muốn nói lên
một điều không được nói ra nói tác phẩm: thì ra, con người ta có quyền
vừa hội nhập với cái mới mà vẫn vừa giữ gìn được những nét tinh tuý
hằng thường của cái xưa cũ.
Thứ hai, ông Bằng và cuộc gặp lại người con dâu
Qua cách khắc hoạ của Ma Văn Kháng, ông Bằng vừa là hiện thân vừa
là biểu tượng cho giá trị mang tính chuẩn mực của đời sống gia đình.
Ông tìm bình yên trong tiết tấu cổ điển của bản “Vườn khuya”. Nhưng
giai điệu thong thả du dương êm đềm ấy cũng không giúp ông chống đỡ
nổi sự biến động phức tạp đầy tăng tốc của đời sống thị trường. Ông
phải chứng kiến dần dần sự đổ vỡ của gia đình: con trai (Cừ bỏ xí

Cũng như cây cối trong khu vườn nhà ông Bằng, những con người
trong Mùa lá rụng trong vườn phải đối mặt cho một lần “lên đời” (cũng
là một kiểu “thay lá”) để bước vào cuộc sống đầy năng động, đầy biến
động của cơ chế thị trường. Trong cuộc sống tất bật để đi lên đó, một
mặt những con người trong đoạn trích và tác phẩm phải phấn đấu để
trang bị thêm những giá trị mới để thích nghi với cuộc sống mới; mặt
khác, phải ra sức níu giữ, neo giữ những giá trị hằng thường đã trở thành
chuẩn mực bất biến của đời sống. Giá trị cần được giữ gìn trong mùa lá
rụng của tác phẩm và cũng chính trong đoạn trích là giá trị gia đình.
Thứ ba, mọi người trong gia đình ông Bằng và lễ cúng tất niên
Tất cả đều mong đợi chị Hoài lên thăm, chị Hoài trở về. Và “cầu được,
ước thấy”. Niềm vui mừng của mọi người trong gia đình ông Bằng khởi
phát từ tiếng reo to mừng rỡ của Phượng, tiếp theo là cảnh Đông, Lí,
Luận hấp tấp vội vã từ phòng khách “ùa ra vệt đường lát xi măng đi qua
vườn cây ra cổng...”. Cảnh Lí ôm chầm lấy chị Hoài. Rồi một loạt lời
hỏi han, trao đổi rộn rã. Rồi cảnh người cha chồng và con dâu trưởng
gặp lại nhau trong nghẹn ngào cảm xúc.
Lễ cũng tất niên tràn ngập không khí trang nghiêm nhưng ấm cúng, lời
khấn thành kính mà chân thành. Đứng trước bàn thờ tổ tiên, ông Bằng
“như quên hết xung quanh và bản thể”. Ông thành tâm theo khói hương
ngày Tết trôi về quá khứ hằng thường, cất lên lời vọng tưởng đầy tri ân


VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí

với tổ tiên, ông bà, cha mẹ, với người vợ đã qua đời, với người con trai
cả đã xanh mồ. Để rồi từ quá khứ thiêng, ông trở về với hiện tại bề bộn.
Hơn ai hết trong gia đình này, ông ý thức sâu sắc sự kết nối giữa truyền
thống và hiện tại, giữa tổ tiên và con cháu.
Mâm cỗ tất niên thịnh soạn được cả nhà - nhất là Lí - tươm tất chuẩn bị.

của hợp tác xã đan dệt thảm ngô, họ có bốn đứa con.
Chị Hoài về đây, mang theo rất nhiều quà quê từ gạo nếp, đến giò thủ,
bột sắn dây, gói hạt giống mướp hương,…. Chị Hoài và các em trai em
dâu của nói chuyện, hỏi thăm nhau rôm rã, vui mừng vì lâu ngày mới
được gặp nhau. Rồi sau đó, ông Bằng đi xuống, ông nhìn chị như chực
trào nước mắt. Chị Hoài nhìn ông, và khóc, chị cất tiếng chào: “Ông”
trong nghẹn ngào. Ông Bằng run run, giọng khàn đặc đáp lại “ Hoài đấy
ư, con?”. Nhìn cảnh đó, khiến Phượng không kìm được nước mắt. Ông
Bằng lấy khăn giấy lau đi đôi mắt ướt của mình và hỏi thăm về gia đình
chị.
Họ tiếp tục câu chuyện của mình, trong lúc đó, mâm cỗ cúng gia tiên đã
bày biện tươm tất, xong xuôi. Lý mới ông Bằng khấn lễ cúng gia tiên.
Trên bàn thờ, khói hương nghi ngút, ngọn đèn dầu cứ lim dim cháy.
Mâm cỗ cúng của nhà Lý rất thịnh soạn có bánh chứng hai cái xếp bên
cạnh mâm ngũ quả, với những chén rượu nhỏ được bày trước ảnh song
thân và bên trái là ảnh bà Bằng, bên phải là ảnh anh cả Tường. Lễ khấn
tràn ngập không khí trang nghiêm, ấm cúng. Ông Bằng lầm rầm khấn
như quên hết sự đời, còn chị Hoài thì nhìn lên bàn thờ rồi chị thế chân cụ
Bằng để khấn, hai tay chị nâng lên trước ngực….
Không khí của mâm cỗ không còn là những nổi buồn xưa cũ, thay vào
đó là sự hân hoan ấm cúng của một đại gia đình. Mọi người bước vào
mâm cỗ với niềm vui và chào đón những gì thiêng liêng nhất.
3. Tóm tắt tác phẩm Mùa lá rụng trong vườn của Ma Văn Kháng:
Bài làm 3
Chiều 30 Tết năm Bính Tuất, chị Hoài đi bộ khá xa mới đến được cổng
nhà cụ Bằng. Chị là vợ anh Tường liệt sĩ, con trưởng của cụ Bằng, nay
chị đã phải đi bước nữa. Các em trai, em dâu anh Tường (Đông, Lý,
Luận, Phượng) mừng rỡ, vồn vã, tíu tít đón người chị dâu cũ về thăm gia
đình.