Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 :
Cơ hội & thách thức với các Trường
ĐH, Viện NC và Doanh nghiệp Việt nam
PGS.TS. Nguyễn Chấn Hùng – Viện NC Điện tử, Tin học, Tự động hóa,
Bộ Công thương



Tóm tắt

• Tổng quan về CMCN 4.0
• Cơ hội & Thách thức
• Kết nối ĐH-Viện NC – DN
• Một số hoạt động của VIELINA
• Kết luận
2

12/23/2016


Tổng quan về CMCN4
• Chiến lược Hi-Tech của
chính phủ Đức

• Xuất hiện đầu tiên 2011 – tại
hội chợ CN Hannover – Đức

• Các Cty BOSCH, SIEMENS
đi đầu trong Industry 4.0

3

•
•
•

Dữ liệu thời gian thực
Tự động kiểm kê, cải thiện hiệu quả kho
vận
Nâng cao khả năng giám sát con người

Quần áo bền hơn và luôn khiến cho người
mặc thấy mát mẻ vào mùa hè
Ứng dụng tiềm năng trong ngành y tế…

Robot

Internet of things (mạng lưới vạn •
vật kết nối internet)
“Things” liên quan đến điện tử, phần mềm, cảm
biến và kết nối mạng lưới.

NHƯNG lao động giản đơn bị mất việc
Nguy cơ liên quan đến bảo mật…

•
•
•

Mẫu robot hiện đại nhất có thể làm việc an
toàn cùng với con người và thực hiện các
nhiệm vụ phức tạp hơn.



Cơ hội và thách thức

12/23/2016

6


Việc làm được thúc đẩy, tạo mới và bị mất đi
•
•

Cách mạng công nghiệp: công nghệ có lợi cho các công việc kỹ năng thấp
Trong thế kỷ 20th : công việc đòi hỏi kỹ năng bậc trung hay công việc “theo quy
trình” được tự động hóa

7

12/23/2016

Source: Katz and Margo (2013).


Thách thức & Nguy cơ
Những công việc theo quy
trình, đòi hỏi kỹ năng bậc
trung giờ đây bị cạnh trạnh
bởi máy tính



9

12/23/2016


Người lao động có nguy cơ cao chịu ảnh hưởng của tự
động hóa trong nhóm ASEAN-5

Nguồn: ASEAN in transformation: Future of jobs at risk of automation (ILO, 2016)

12/23/2016

10


Nâng cao năng suất lao động – Một ưu tiên cấp bách

11

12/23/2016


12

12/23/2016


Cơ hội


Việc làm trong lĩnh vực sản xuất tăng lên và hiện
chiếm gần 17% tổng số việc làm

•

Việt Nam là nước xuất khẩu dệt may – da giày hàng
đầu, đạt 36,9 tỷ USD, cao gấp 2 lần Indonesia – đối
thủ cạnh tranh lớn nhất trong khu vực ASEAN.

•

Việt Nam đứng thứ ba trên thế giới về xuất khẩu giày
dép, đứng thứ năm trên thế giới về xuất khẩu dệt
may.

•

Đáng chú ý, ngành dệt may – da giày đóng góp 36%
tổng số việc làm trong lĩnh vực sản xuất, tạo ra khoảng
2,6 triệu việc làm.

14

12/23/2016


VÀI NÉT VỀ NGÀNH ĐIỆN- ĐIỆN TỬ Ở VIỆT NAM
•

Ngành điện – điện tử ở VN là ngành sản xuất có giá trị thấp và chủ

ngày càng nhỏ gọn, làm việc hiệu quả hơn, rẻ hơn, cài đặt dễ dàng hơn, có khả
năng thích nghi và phối hợp với con người tốt hơn.

•

Robot đang dần thay thế các công việc giản đơn.

AUTO

•

E&E

TCF

•

•

Ngành này cần lao động có tay nghề cao và cần định vị thương hiệu lại đối
với thanh niên, phụ nữ.

Tự động hóa, IoT và in 3D
–

Các quy trình tự động hóa đang dần thay thế các công việc giản đơn trong khâu lắp ráp và đóng
gói

–


•

BPO cần phải thay đổi các dịch vụ theo hướng thuê ngoài trong lĩnh vực phân tích kiến
thức (KPO), đây là quá trình đòi hỏi kiến thức và kỹ năng chuyên môn.

•

Những dịch vụ này sẽ đòi hỏi lao động có trình độ cao về y học, kinh doanh, pháp
luật, tài chính, kế toán và phân tích dữ liệu

IoT kết hợp với các công nghệ khác (cloud và dữ liệu lớn). Những công
nghệ này sẽ tối ưu hóa khả năng quản lý kiểm kê, theo dõi sản phẩm và mua
sắm thông minh.
Hơn 90% doanh nghiệp đồng ý rằng các yêu cầu lao động và kỹ năng sẽ
thay đổi khi áp dụng công nghệ trong ngành bán lẻ.
Kỹ năng sẽ bao gồm:
– Khả năng quản lý dữ liệu,
– Tiếp thị kỹ thuật số và truyền thông xã hội (social media),
– Kiến thức sản phẩm chuyên sâu và kỹ năng mềm.

18

12/23/2016


Nhu cầu về đào tạo nhân lực trong kỷ nguyên CMCN 4.0
KỸ NĂNG CHUYÊN MÔN, TƯ DUY CHIẾN LƯỢC VÀ NGOẠI NGỮ LÀ CÁC KỸ
NĂNG QUAN TRỌNG NHẤT Ở VIỆT NAM !!

Làm việc nhóm


19


4.5. Dự kiến nhu cầu về lao động kỹ thuật để đáp ứng yêu cầu sử
dụng công nghệ mới của doanh nghiệp
Cơ cấu DN chia theo nhu cầu của DN về lao động có kỹ năng do ứng
dụng công nghệ mới (Đơn vị:%)
Chung
(N=45)
1. Lao động có trình độ kỹ
thuật bậc cao
2. Lao động về vận hành các
thiết bị tự động hóa
3. Kỹ thuật viên về thiết kế
điện tử, lập trình
4. Kỹ thuật viên kiểm tra chất
lượng sản phẩm
5. Thiết kế thời trang
6. Lao động kỹ thuật có khả
năng ngoại ngữ, có kinh
nghiệm làm việc
7. Chưa xác định, phụ thuộc
vào thị trường
Tổng cộng

Mức độ ứng dụng công nghệ
Công nghệ
Công nghệ Công nghệ
tương đối

15.63

33.33

28.00

10.00

6.67

0.00

3.13

22.22

12.00

0.00

4.44

25.00

3.13

0.00

4.00


34.38

22.22

36.00

25.00

100.00

100.00

100.00

100.00

100.00

12/23/2016
100.00

20


Kết nối ĐH-Viện NC – DN

•
•

Tại sao cần kết nối ?

gia tăng lâu dài

•

Cần có các
quan hệ bền
vững hơn, đem
lại nhiều GTGT
bền vững !

• DN
• Viện NC:
•

NCKH & CGCN là quan
trọng nhất

•

Doanh thu không cao

•

•

Cần có thêm đầu ra
thị trường

•



Mức độ hợp tác với doanh nghiệp:

Phần lớn các ĐH ở VN thường xuyên giữ quan hệ hợp tác với các DN
(100% CSĐT được khảo sát)
coi đây là yếu tố tiên quyết để có thể
nâng cao hiệu quả và chất lượng đào tạo.

•

•

Hình thức hợp tác:

•
•

Đưa học viên đến DN thực tập (phổ biến nhất).

•
•
•

Tham vấn ý kiến chuyên gia, kỹ sư trong DN để xây dựng chương trình đào tạo;

Giới thiệu học viên tốt nghiệp cho các DN tuyển dụng; gửi giáo viên đến DN để nâng
cao tay nghề và được tiếp cận và học hỏi công nghệ mới;

Mời DN cùng đánh giá kỹ năng nghề của học viên;
Đào tạo nâng bậc cho lao động theo đặt hàng của DN.