T ạp chi Khon học ( 3 ĨỈQ C I ỈN , L u n t họo 26 (2010) 12-23

B à n v ề n m iy è n tấ c oiải q u y ế t v ấ n đề
d â n sự t r o n g v ụ án h ìn h sự

N g u y ề n N g ọ c Chi*
K h o a L u ậ i. ỉy ư i h ọ c ịJ u o c g ia H à \ ộ ị .
1 4 4 X u ủ n T h ìiy . C a u C ìiu v . H à K ộ ị , V iậ i N u m

Nhận nuày 05 ihárm 02 năm 2010

Tóm tát. Trên cơ sớ nghiên cứu các quv tỉịnh cùa Bộ luậi tố lụng bình s\r Viột Nam Iiủm 2003 hiộii
liànli, lỏc già đà bàn về nguyci) lác giải quyct vấn dồ dàn sự trong vụ áti hinh sự, phân lích nội
duna, nhừng vướnu mác đé từ đó dề xuát sửa đổi, bổ suna một sổ quy Jịnh của Bộ luật ló (ụng
hình sự năm 2003 liên quan dẻn nguycn lác giài quycl vấn đc dân sự Irong vụ án hinh sự.

T ro n g số những nguycn tắc cư bân q u i ilịn h
lại Chương II Bộ lu ậ l to tụ n g lìin lì sự 2003
(BL'1' r iỉS ) có nauyên ứic g iả i q u v c t vấiì dồ dán
sự trong cùng vụ án hình sự làm định hướng
cho cho toàii bộ quá ir ìíìli g iả i q iỉy c t vụ án cùa
các cơ quan tiến lìà n li lổ tụng (C Q T I1 T 7 ). K h i

n liiộ m dãn sự. v ầ n dề dân sự cỏ dược giâi q u \ ểl
cìnìg v ớ i vụ án lì inh sự hay không iro n g luậl
m ỗ i nước lại q u i (iịnh iại klìác nlìạu lù y vno dặc
đ ic m k in h té, \ ă hội và pháp luật quốc gia đỏ.
C ỏ thè khái quát ò ba caclì ihửc sau:

áp d ụ n g n g u y e n lã c n ủ \ . n h iề u NỈUÌ đc b ỉit c ậ p



quyé t này. Pháp luật lìlìững nước này có sự lảclì
b iộ l rạch rò i giữa trách nhivm hinlì sự và Iráclì
nhiệm dân sự trèn cơ sớ quan niệm n iộ l hành vi
irỏ i pháp lu ậl, gày lliiộ l hại có llìé dan dếii liai 10
quycn là tố quyền lìinh sự và tố quy ổn dân sự
ncn cần p liâ i được g iải q u yei bnng hni vụ án vời

hai trin h lự , thủ tục khác biột nliaiỉ. 'ĩ o quyền
h ìn lì sự SC c lii g iâi qiiyct vajì dề 1rác lì nhiệm

hìtìh sự còn hành \ i iiây ih iộ l hại ỉiuoài liợp
dong dirợc g ià i quyết trong \ \ì án dàn sự. Chinh
v i vậy. (rong Luệt to Uing hìnlì sự cùn các nước
llìc o hệ ih ó n tt pháp luật C o niiììon I a\v khònu
cỏ diều lu ậl nào quy dịnh VC viộc giài q u y c l van


S .N C lii i ỉí ĩp ch i KỊ.OÍI hoc i> h ỉQ C ỉỉN . Ỉ Uiit hoc 26 Ì2 0 U ỈỈ Ì2 ' ^

lie Jan sự. l.uậl dicu tra và tỏ lụ n g hinh sư cùa
V irơnu quôc Anh dirợc N iì hoàng th õ iìíi qua.
VƠI sự iư Viịn và clổns thuận của các N till ị sĩ
ihuộc C-ì I Inrơnc viện và Ha việ n n cay 4 iháng
7 nám 1996 với k c l cẩu klìá d o sộ gồm 7 plìãn
c li ii ih \ à pKân phụ liic . D iêu d â n g n ỏ i lá ở c à 7
plìần VI 5 phụ lục đều klìô n g có phần lìào quy
J in li Ví! việ c giài quyẻt củc van dề liê n qu:in đỏn
ỉrách m iệ m dãn sự do hảnli v i phạm tỏ i gả\ ra.
cOnu không cỏ quy đ ịn h nào n ó i ve ngu y én úơn

dược tịuy dịnh cụ thể tại nhiều diều luật trong
bộ luậi ĩiày. Theo đỏ, k h i xét KÙ lì in h sự trên cơ
sử q u 'ế t đ ịiìh khởi tố của V iệ n C ô ng lố , Tòa

13

do cJo có Ihổ lìié u víêc kiê ĩì dãn sự có thò đirợc
giầĩ quyèt cùng vớ i viỌc x é t \ư VC hình sự. Tại
D iều 4 B ò luật nav q u y d in h : ‘*Cũníi c6 ihc thực
hiện quyển khớ i k iệ u vè dân sự mà không cần
khơi tu hi nil sự. Tuy n h icn . phần đàn sự cùa \ụ
án se clura được \ c l \ ử clìừ ng nào phân liinh sự

cúa vụ án chưa dirợc x c l \ ù xong, tìcu đà khôi
tố lìiiih sự". Đ iẽ u này c ó iighTa là cờ llic tách
phân dnn sự tro n g vụ ản h ỉn h sự ra đề giải quyết
ric n c bổng m ộ t v ụ ân dãn sự. Tuy nhiên, néu vụ
án lìin lì sự đà được khở i tố th i phái dợi Toà án
xót xử xong p lìầ ii Kinh sự th i mới dược xél xìr
phẩn dãn sự. N ế u phần dàn sự irong vự ủn hinh
sự đà dược khở i kiệ n trước Toà Dân sự có tlìẳm
quyẻn th i khôn g được k iệ n trước Toả hình sự,
trừ trư ờng hợp V iệ n C ô n g to đả kluVi to lìinh sự
irước k h i T o à án dân sự ra bàn án xét xử vẻ nội
dung. Q uyết đ ịn h VC phần dàn sự iro n g \ \ \ ản
hinh sự sẽ được thực hiộn sau k])i ra quyết dịtìlì
ve phần h in h sự Vd viộ c xem xét, quycl dịnh về
pliẩn dán sự sè tuân theo m ột thủ lục khác, dơỉ)
gián lìơn. Đ iề u 371 q u y định: “ Sau khi dă ra
q u ycl đ ịn lì vể hình sự, T o à đạỉ lùnh, không có

xác c ù ig I)hư tin lì thần do lìành v i b ị tru y 10 gây
ra’\ Điểu luật này đã xác định người bị hại hay
ngu yê i đơn dân sự có quyền kiệ n vè dân sự đối
với các ih iệ t hại về vật chải cũ n g như liiih Ihần
do hành v i phạm lộ i gây ra trước T ò a hình sự,

hại cỏ q u y ề n x in d ứ n g n g u yên đơii dân sự Irước

vả tại phiẻn loà. T u y nhiẽn, viộc x in đứng
nguyên đơn phài được thực hiệtì irước khi V iệ n
C òng lố trìn h bày các yẻu cẩu vè nội dung hoặc
nếu T ò a án đă ra q u y ổ l đ ịn lì hoãn tuyên hình
phạt th i plìải được Ihực hiện trước khi V iện
C ông tố trìn h bày các yêu cầu về hình phạt-


N ,N , O n / Tiip chi khoiĩ học D H Q C Ị ỊN. Luậl học 26 (2010) ỉ?

N lìư v ậ \, cỏ thề liiẻ u liL T T ilS

Phảp dà

C]U\

dịt^li về vấn dồ 1rác lì n lìiộ n i d ân Hự Iro n u vụ án

h in li sự lliỏ n g qua v iệ c q u y d ịn h vẻ các chú lliC*
tham gia lố
[à riguvẽii đơn dân sự \ à bị
cáo, người p lià i c h ịu trách nhiệm dãn sự,

m ột nguyên tắc cơ bân. V iệ c quy đ ịn li giài
q iiv ế t van đề dân sự phát sinh do việc ihực hiộn
tộ i phạm tro n g cùng v ụ án hinh sự là một
nguyên tắc cơ bàn k h ỏ n g nhữ ng cò V nghĩa

quan trọ n g dâm bảo lín h kh á cỉi quan, nliatih
chòng, k ịp thờ i Iro n g v iệ c g iả i q u v c l \ ụ áíì. đảm
bảo các q u ycn và lợ i ích hợp pháp của những
người ih am gia tố lụ n g mà còn có V nghĩa tích
cực tro n g đíiu iranh phòng v à chống lộ i phạm.
K h i thực hiện lìảnh v i phạm lộ i, m ột mặl
người phạm lộ i phải c lìịu T O H S , mặt khác họ
còn phải c liịu ưach tiliiự in dãn sự vơi titìh chắt
là m ột che lài được áp dụng đ ồ i với người gày
ih iộ l hại. D o đó, k lìi ảp dụng trả c li nhiệm dân sự

clốí với người pỉiụni lộ i không chi làm lảng kha
nãng trừ iỉg Irị nin cỏn có ý nghĩa giáo Uục đối
\ớ i bủn ih ả ii họ và có tác d^ing ràn dc. plìònu
ngừa chnng. Hơn riìrn, quan h ị dân sự trong vụ
áii lì inh sự khỏng dơn lluỉầri chi là n iộ i cỊuan hộ
dàn sự lliỏ n g lln rờ n g nià việc llìực hivn trách
nliiộm dán sự cúa b ị can, bị cáo còn nhảm thực
hiện Irách nhiệm liin h sự cùa họ. Chãng họri,
Irirờng hợp ngirời phạm tội bị buộc A'ìì lụi lủi
sán. sửa clìửa hoậc bồi thường (hiệt hại do họ
gâ> ra là dc thực lìivn m ộl hiộn pháp lư pháp
đựợc quy clịiìlì tạ i D iè iỉ 42 B M ỈS I9 W , (ức là
đc llurc lìiộn m ột NCU cầu cu;ỉ trách nlìiộin hinlì
sự. N iio â i ra. việc iiià i quyết \ An đc dân sự có

qu>ếl định ve dân sự Iro n iỉ \ụ án liin li 5Ự^


N N O i l / Tnp cln K lionhoc i'> l!Q C i-IN , l.iu ji học 26 f2 0 W ) Ỉ2 2.i

13

2. C lu ra iiii II B l . V l l l S 2003 q u i dịnlì ỉìlunm
riguscii lảc cơ bán cua l.iiíU 10 lụng lìiỉili sự,
iro iìu cló có niiuycn lẳc giài q u \ c l van dề ciân sự
iro iìg V\| án h in li sự ( [) ic ii 28 B L T T IIS ) [1].

k ic in sál tícn hành \ é l \ư , ra plián q u \ế t n lìiìa g
vấn dồ llu iộ c iráclì ỉih iộ n i dãn sự cùng với viộc
giài qu ycl những nội dung của trách lìliiộ n ) lìin lì

N g iiscn lắc cơ bản nỉi> có iiluTna đặc diêm sau:

b)
Nguyên lẳc g iâ i q iiy c t vắn đổ dân sự
iro iig \ ụ án hinh sự c lii cỏ phạm v i áp đụng dỏ í
với nlum u quan lìệ về b ồ i Ihường lliiộ l hại ngoài

J) ( iia i qiiNCt %ẩn dồ dân sự tro n ii vụ án
iiiiilì sự là Iiìộl tro n g íìliử ng nuuNÔn lăc cơ han

sự troHỊỊ cìuig m ột bân án.

cùa l-iiậ l lo ụ iiig lì inh sự nôn nó chửa dựng
nlìữ nii nội ti ung llìề hiộn p lu rơ ỉiii clìàin. dịntì

phục liàu quả do hànli v i pliạn ì lộ i gâ) ra. V i
vậy, c^uan niộm cho răng g iả i quyế t trách nhiệm

đ ịn lì lại Đ iều 28 B I - T 'f llS . Theo đỏ, vẩa đẻ dân

dãn sự p liãl sinh do việc Uiực hiện tộ i phạm chi
xuấi hiện ờ g ia i đoan xét xử và thuộc thẩm
quyổn cìia Tòa án là khôn g đúna với qui định
cùa D icu 28 B L T l'H S 2003 về nguyên lắc giải
quyết vấn đè dâíì sự iro n g vụ án hình sự.
N guycn tẳc này đ ò i hỏi íigay lừ g ia i đoạn kliờ i
lố V(,1 án lìin h sự vẩn đề dân sự đà phải là một
Iro n g lìhữ hg nội d im g cần phài Ihu thập cliứng

cứ đc chứng m inh iàm rố và ihuộc trách nhiệm
của các cơ quan tiéíì hânli 10 tụ n g hinh sự. Tòa
án, vởi chức nãne cùa m in h trên cơ sở những
clìửng cứ dà thu llià p được của Cơ quan điều ira
và Irong plìạm v i q u ycl d ịn h tru y tố của Viện

còn làm phái sin lì irá c li nhiệm dâti sự cùa
nlìCmg người tham gia lổ tụiìg. Hoặc nhữtig vần
đề cỏ licn quan đốn liề n và là i sản như: tang vặt,
án phí, tịch tlìu vàt. tièn hoặc tài sán do pliạni
tộ i mà có, đòi lạ i tài sản, d ò i bồi thường Ihiột
hại... T u y nhiẽn. k iìò n g phải lá l cả van đề dán
sự nào liên quan đốn lic n hoặc tài sản mả cơ
quan ùén hành tố tụ n g g iủ i quyết cũng đcu nam
tro tig pliạni v i điều c lìin h cùn ỉig iiyẽ n tác qui
sự trong V


N .N . C h i / Tay c h i Khoo hoc Đ H Q C H N , L u ậ t học 2 6 (2 0 1 0 ) /2-23

không cẩn phải khở i kiện riê n g bẳng một thù
lục khác nữa. Đ áy là m ột diểm khác biệt so với
việc giải quyét vấn dề dân sự trong vụ án dân
sự. Theo (hù tục tố lụ n g dân sự ll ii V'Ụ án dàn sự
c lìi được đật ra và xem xẻl giâi quyết khi có
dcTTi khời kiện của các chù ihd W q u \ề (i khởi
kiện theo quy định lạ i các Dièu 161. 162
B L T T D S . theo đó, cá nhản, tồ cliức c6 quycn tự
mình hoặc thông qua đại diện hợp pháp khởi
kiộn vụ ản đổ bảo vộ quyèn và lợ i ích họp pháp
cho rninli và (oà án chi g iả i quyet k h i có dơn
khởi kiện dâiì sự. T ro n g vụ án lìinh sự, khi đà
khởi tố vụ án mả có vấn dề dân sự liên quan
dén việc ihực liiộ n lộ i phạm th ì các cơ quan tic n
lìànlì tố tụng sẽ xcm xét giải quyết ngay mà
không cần phài có thủ tục khởi kiện dán sự
khác nữa. N hư vậy, vấn đề dân sự trong vụ án
lì inh sự se dirợc xern x c l vả g iả i quyél ngay lừ
giai đoạn klìở i tố vụ án lììn li sự, cơ quan tiea
lìành tố tụng hình sự khỏng cằn phài cỏ bấl kề
thủ lục nào khác nữa, kề cả ih ủ lục phải có yêu
cầu khới kiộn của các chủ llié cỏ quyền khởi
kiện theo quy dịnh của B ộ luật tố tụng dân sự.
d)
V iệc giải quyél vấn đề dàn sự trong \ \ ì án
hình sự phái tuán Uìco các quy d ịn li của Luật tô
l^ing hình sự. T u y về tliự c chấl vấn đề dân sự

biệt này là d o bàn chẳt cùa việ c xét xử vấn đề
dãn sự Iro n g vụ án liìn lì sự là x c l \ ừ vụ án hinh

sự, tro n g quá trin h giải quyết vụ án liiỉì li sự thi
( lộ i đồng xét xử giải quyét luôn cả vấn de dân
sự phát sinh d o tộ i phụm gâv ra. Nếu vấiì dò dân
sự iro n g vụ án c ó lien quan đcn viộ c định tội
hay đ ịn h klìu n g lìỉn li phạt đ ố i vớ i bị cáo tlìi nó
là m ộ t phần khôn g thề lách rời khỏi vụ án liiiih
sự và phải được g iả i q uyct đồng ihời vớ i vụ án
h in tì sự. T ro n g trư tin g lìợp này lời khai CÌK1 bị
hợi, Jiguycn đcTn dân sự, bj đơiì dân sự, người có
quvền lợ i nghĩa vụ liên quan tại plìicn lòa rất
quan trọ n g đổi vớ i việc giài quycl phần '["NI IS
của vụ án. V i vậy, Tòa ản ptìâi hoân pliiẽn lòa
ncu nlìữ ng người Ircn vẳng mặt. Tuy nhiên, đoi
vớ i những vụ án mả plìản dân sự khòiìg [iẽn
quan đcn việ c xác dịnh 'rN H S , cảc lin h lic l tảag
nặng, giảm nhẹ T N H S cùa b ị can, bị cáo thi cỏ
ihe lách phần dân sự ra dể giải quyốt bảng một
vụ án dân sự khác theo thù tục tố tụng dán sự.
D o đó, tro n g trư ờ ĩig hợp này neu người bị hại,
nguyên đcni dãn sự, bị đơn dâa sự, n^ười có
quyền lợ i nghĩa v ụ liên quan đển
án vắng mặt
ih i Tòa án vẫn tiến hành xét xử phần hinh sự và
tách phần dăn sự ra đc g iá i quyết tlieo thủ tục tồ
tụng dãn sự.
M ộ t diểm khảc b iệ t nữa lả, theo qui dính
của L u ậ l tố lụ n g hình sự Ih ì V iệ n kiểm sát ỉham

ckrarig sự... lỉờ i v i, dù là vấn đổ đàn sự tro n g VỊI
án liin lì sự Iilu m g tlìực chấl đó vẫti là quan hệ
dân sự, mà đặc llìù của quan hệ pháp luật dân
sự ià quan hộ bình đẳng giữa các bên dương sự,
do đỏ cAỉì pliài đàm bảo quyền binh đăỉìg ihoà
llu iậ n giữa cảc dương sự k h i tlia m gia tố t^ỉiig.
M ộ l diồm kliá c biệt qưan trọ iig là ir o iig tổ
lụn g h inli sự, v iệ c chứng m in h tộ i phạm thuộc
irá cli nhiệni cùa các cơ quan lié n hành tố lụng.
Cơ quan tiến hành lố tụng phài d iề u tra, thu
ihạp chứng cử để chứng m inh lộ i phạm, v ấ n đề
dân sự plìát sinh k h i có hành v i phạm tộ i xảy ra
dược giải quyét tro n g vụ án h in li sự nên Irước
lic t phải luân llic o các nguyên tắc của tố tụng
h in li sự, do vậy các cơ quan tiến hành tố tụng
có iráclì nlìiệm điều tra, thu Ihập chứng cứ đề
làm sáog lỏ vụ án bao gồm cả việ c điều tra, thu
ihập clurng cứ để iàm rõ về phần trảch nhiệm

17

lu v ià vẩti đè dân sự rilurng nó lá vẩn đề plìál
sinh lừ vụ án lìin h sự. Ngược lại, nếu vấn đè đó
được giải quyết riêng ờ phiên tòa dàn sự thi klìà
nâng đó sỗ không còn nửa bới lẽ cơ quan điều tra
không có irá c li íìhiệm điổu tra, xác minh các
tình t ic l của v ụ án dán sự [3 ]. Ngược lại, trong
tố tụ n g dân sự, fi£hĩa vụ cung cấp chứag cử để
chứng m inh thuộc về các đương sự. Toà án
k liô n g tiến hànlì tliu thập chứng cử mà chi xét

vẩn đè díui sự nià nliữ ng vấn đề dân sự này có
licn quan đến v iệ c xác đ ịn h trách nhiệm hình sự

là điểm khác b iệ t lớĩi so v ó i tố tụng dãn sự vì
tro n g tố tụng dán sự Toà án cấp sơ thẩm bat
buộc phái tiến hành mở các phiên hoà giải giừa
các đương sự và việ c hoà giải được ticn lìànli

cùa bị cáo th i cơ quatì tién hành to lựng vẫn

Irước và tại phiên tòa. N ếu các đương sự thoà
thuận được vớ i nhau ih i Tòa án ra quyết địnlì

phải điều Ira, là in rõ những th iộ t hại đã xảy ra,
trc ii cơ sở đỏ xác đ ịíilì được m ức b ồ i thường

công nhận sự thoà thuận của đương sự.

tliiệ i hại. C hính v i vậy, chủng lò i hoàn toàn nhất
ir i vớ i ý kiế n của PGS. TS. H oàng T h ị Sơn cho
ràng: N cu vấn đề dâỉi sự được g ià i quvết ngay
trong vụ án h ìn lì sự tliì cơ quan điều tra có thể

3. N ộ i dung của nguyên lác giải quyết vấn đề
đân sự tro n g cùng vụ án hìtih sự bao gồm:

làin sáng tỏ các tin h tiế t liên quan đến việ c bồi
(hườiig niiay từ k h i tiến hành điểu tra vụ ản. V i

ơ j Việc g iá i q u \4 ỉ vấn đề dân sự đồng ib ờ i

đoạn dicu tra, iru y tố , Cơ q iu u i clièii Ira. V iộiì
k i ốm sál ihircnig không xảc định chínlì \á c tir
cách iharn gia to lụ n g ciia tí hửng nyười có lien
quan ílcn vấn đè dân sự tro n g vụ án. V iệ c xác
dịnlì (liirìriig (iược thực lìíựn lìiộ l câclì chung
clu iỉìg , cỏ lìlu ìtỉu \ ụ ủiì lư cácli cìia c liủ lliO
(liam gia tố lụng là nguvcn dơ ii dân sụ. b ị đcni
dỏn sự song Cơ quan đicu ira , V iộ i) kicm sál clií
xác dịnh họ lả nlìữ ni’ nuười lic n qunn dcn \ụ
án. C h i cJcri giai doạtì \ c t \ừ . *r(n\ án mới là cư
quan lic n hành I's/ lựng phai xác clịnh c h in li xác
tư cách (ham gia tố lựng cùiì lừ ng chú ilic. Tiurc
1C này cũng \i\ phù hợp. [ìcVi IC\ a u iiỉi tloạn dicu
Ira, lr u \ lố llìi van dề cỊuan irọ n g là cliỏu tra, là:iì
rò n lnìiìg nội dung lic n qiỉan Jen plìân dân sự
nlur lic j) íù n lì lấy iừ i klìai, d o i chai* y i i ì cầu các
đươỉìg sự CUÍÌII cấp là i liộu, chứng cử... Việc
xác clịith tư cách (ham gia lố tụng khõnu ảnh
hưởng n liic ii tới hoại động đieu tra này. C òn ở
giai đoạn xél xử, việ c xác đ ịn h tư câcli ĩhnin gia
lo l\JMg có ánh lurởtìg nliiẻu tó i quyồr) và nulìĩa
vụ tố lụ n g cùa các chù lliề thaiiì gia lố lụng, đ(ic

về bồi thường llììệ l hại về vật chai và tin h Ihẩn
do tính mạng, sức khoe, danlì dự, ỉìhân phầm tài

biột ià quycn kháng cáo. C ó nhCrng vụ ảì\ lư
cách chủ thé tham gía tố tụ tìg lá người lám
chứng song Tòa án lại xác d ịn lì họ là nuười có



- Dưa những ngirờ i có lién quan đén vấn dề
dân sự Irong vụ án vào tham gia tố tụng. Xác
dịnh nlìững ngưừi tliam gia tố tụng gổtn nlìừtìg
ai. iư c ả c lì llìa m gia tố tụng của họ ntiư thé nào

iro n g VỊ,Ì án nên tro n g bản án cung khô n g xem

xél, quyct dịtih van đề gi lic n quan dcn qu}ền
lợi, nghĩa vụ của họ.
« Xác d ịn h nội dung của các m ối quan hệ có
lỉẻn qưan đến vấn đc dân sự cần giải quyết nlìư:
\ả c d ịn h mức dộ th iệ t hại dă x ả y ra, mức dộ loi

đề nêu Ircn và dưa ra hướng g ià i quyel đối với
toàn bộ vấn đồ dân sự trong vụ án lìin h sự.
N g iiycn tảc chung lá k h i giải q u )é l van đề dân

cáo. người b ị h ạ i, ngu yên đ(T!ì dnti sự. bị dơn

sự iro n g vụ án hình sự. vẻ nội dung các cơ quan
ùén lìánh to tụng áp dụng các quy dịnh của Luậĩ

dàn sự ha> người có quycn lự i. nglìĩa vụ liên

Dần sự còn vẻ ihù tục lo lụng, các c ọ * í H Í T áp

quan d cỉi vụ án). Tràn iliự c tc, k h i vụ án ở giai

dụng nlìCrng quy d ịiìh cùa [ ĩ l / n i i s quy dịnlì

q u y ổ i p liá n l i á c l i n ln ệ m

lì in h sự c ù a \ ụ

LÌn là

m ột u iiii plìáp họp l> v i clổỉ v ó i n Liười bi tlìiột
hại SC iU iợ c llu ỉãn tiệ n hơii k h i ra >êu can can

1 lì lộp iiò\ với các C'Q1 i l I I sà nm rò i bị llìiộ l ÌKỊÌ

cùniỊ co ihc sứ d iin u nluìn g c liử iiỊỊ cử I!^à Cik
C X y n i T I Jà ( Ir i ihộp dưọc c!c plìuc vụ clì.^ việc

q u a n ctcn v iệ c x á c d ị n il cổ II th à n h l ộ i p h n riì. v iệ c

xem \ÓI lin h lié l tảni: nặíìc. giàm nlìc 'IN I IS
của bị cáo: chưa (im dược, clura xác (lịnh dược
nm rài bị Ịiại hoặc nmiNcn đơn dàn sự; lìuười bị
hạ\ và nuuycn dơn dân sự chưn có yêu cau;
người bị hại hoặc nguyên dơn dân sự có ycu

aiai qiiNct cà ván dề dàn sự và liin h sự Irong

cầu nlurng k liô n g cutìg cấp đầy dù clìửnu cử
chửim m inh cho ycu cầu cùa m in íi; người bị

c ù n ii inộl vụ ân SC tìc l kiựni lìơ n \ i c lii cò lììộ l

liại, nguyên d m i dảiì sự, b ị đơn dán sự \ anu mặt


d à q u y d ịn li viộc

(ách \ Ẳ\\ dc dãn sự ư ong \ ụ án lìin h sự đc giải
qiis ct ricn^ b an ii in ộ l vụ án dàiì sự iheo Ihiì \ục
(ố íụng d:ìn sự tro n g phầiì nội dung llìứ lìai cúa
nguyên ú c nvã chún g la SC \c rn x c l dưới dùy.
h) ì lực íáclỉ

vlỉỉì

đẻ íỉâỉì s ự ỉro iỉiỊ V2/ án liỉỉĩlĩ MỊ

Hlìầiì nội d u n g thứ hai của nguvcn lắc giâi
q iiv c i van dc dân sự tro n g v ụ ản h iiih sự quy
dị nil \ è \ iịc tách phần dãn sự iro n g vụ áiì lùnh
sự ra ức giâi tịu y c l bằng tnộl vụ án dảiì sự. Diều
28 Bộ luật T ố tụ n g H in lì sự cỊuy d ịn lì:
T ro n g
irirờ ng liợp vụ án hình sự p lià i giâi q uye l vấn đc
bồi tliirà iiu , bồi hoàii mà chưa cỏ diều kiộn
chứtig m in ỉi và khôn u imh hườn lì đcn vice giài
q uyct vụ ản h iiih sự th i có (lìê lácli ra đê giâi
quyốt ihco (lìù tục lổ lụ iìg dân s ir'\

nặng, giàm nhọ trảclì tìlìiệm hì nil sự cùa hị can,
bị cáo. Còn càn cứ “ chưa cỏ diều kiộn chứng
m inh về phần bồi llu rờ a g '' lứ c là chưa xác định
dược người bị hại hoặc íìguyẽn dơrì dan sự;
người bj lì^ú và nguyên đon dân sự clnra có yêu

hìnlì sự dề giải quycl bằng m ộ t \ ụ ảri dân sự

tro n c

iheo ihủ lục tố tụng dân sự k h i có yéu cầu,

cônu

văn

số

1 2 1 /2 0 0 3 /K H X X

ngày


20

N .N . C hí ỉ Tạp (hí Khoa học Đ H Q G H N , Ì.ìtậị học 26 (20ĨO) Ĩ2 -2 3

nhim g Toà áti cấp sư ihẩm vẫn tic n hành xét xừ.

vụ án hinlì sự nhưng lại chi dược de cặp tạ i mội

t lii Hội đổng \ c t xử phúc thẳm huy quyết định
cùa bàn án sư ih am vể phần đàn sự trong vụ án
hinh sự và tách phần dán sự nảy dể giải quyết

số il cảc điều luật tro n g lỉl.'ĨT M S 2003

quyel vụ án hinh sự. X u ất phái lừ đặc ih ù cúa
quan hệ dân s\i nêii k h i giải quvct vấn để dân sự
tro n g vụ áiì h in li sự còn p liá i luân ih e o những
nguycn tẳc riêng của tố tụng dãn sự nhằm dâm
bào qiiyẻn binh đảng của các d ira n g sự klìi
tlia n i gia lo lụng. T u y nhic», Tòa án khôn g the
dồng ihờ i áp d\ing cà thù tục tố lụ n g hìnlì sự và
(hủ {ục io tụng dân sự dc giài q uyct m ộ i \ ụ án
mà chì có thổ áp dụng ihú tục tổ tụ n g lìin h .sự
Irên cơ sở k ế t họp vớ i những nguyên lắ c và llìù

tục cùa to lụng dàn sự dc g iả i quyốl vắn đc dân
sự iro n g vụ án đó. V i vạy, vivc g iả i q iiy é t vấn
đề dân sự Irong v ụ án h ìn li sự sõ luân theo thù
lụ c tố lụ n g hinh sự trôn cơ sở kếi hợp vớ i các
nguycn tác của tổ tụ n g dân sự. Q uá trin h giài
q uyct m ột vụ án phải trả i qua nhiều g ia i đoạn
khảc nhau, báỉ đẩu iừ g ia i doạn khới tố , đen giai
đoạn diều tra, tru y tổ, xét xừ, vả k c t thúc ở giai
đoạn th ỉ hành án. M ồ i giai đoạn đều cỏ một
chức nảng và nhiệm vụ khác nhau nhu ng đcu
nhăm mục díci) g iá i q uyể l vụ ản được kliảcli
quan, toàn diện, bảo đảm đím g người, đúng tội,
đúng pháp luật. T ro n g đó giai doạn x é t xử là
giai đoạn trọng tãm của tổ tụng hinh sự. Các
hoạt động khỏi tố . đ iề u tra chỉ nhằm thu ỉliập

chứng cử phục vụ cho việ c iru y lố và xél xừ.
Trẽn cơ sở những chửng cứ thu ihập được, 'Toù
án RC xem xét và đánh giá m ột cách chính xác


6. N il ừng vắn đề dán sự licn quan dén v i ộc llìực
h iê n lộ i p liạni"'

- Cìiài quyết vấn dc dân sự Iro n g cùng vụ átì
h iiilì sự. ()o vấn đề dân sự được aiái quyct irorìg
cùng \ ụ án hình sự, ncri x iia t p liả l lừ dậc llìù
cùa quan lìộ dãn sự, khi giai q uyé l vần úc dãn
sự ngoài việc phái tiiản iheo lliủ lục T T H S còn
pliải kcl iKTp nhừng nguycii của tố lụng dân sự
nlìẳrn dảm bào qu>ền bình đang cúa các đirơnc
sự k lii tluun gia tố tụng. T u y nhiên, [ Ỉ l/Ĩ T H S
2003 clura llic liiệ ĩì rồ lin lì ihằn này nên can bồ
sung C)uy đ ịnh cụ thổ về irin h lự . thủ lục tố lụng

piiải áp íiụng tiìọi hiộn pháp lìợ p pháp đê xác

khi ^ iâ i quyct vẩn dề dãn sự ương \ ụ ân hinh sự

dinh sự llìậ l cùa vụ áiì in ộ l cáclì khách quan,

trong l ỉ L T r i l S hoặc trong các văn bòn lìướng
dẫn tlii lìànlì B L T IH S .

loàn diộti \ à clầ> đ ii. líuiì rổ Iilìữ n g c lìử n g c ử xác

tlịn lì cỏ lò i và cluViìg cừ xác clịnli vô tộ i, nlìữriịỊ

- Bo sung, lìoàji llìiộ n các quy pluiin pháp



sự của vụ áti đó là người bị họi, nguyên đơn dán

sự, bị đơn dâỉi sự, người cỏ quyềỉì lợi, ỉìghĩa vụ
licn qiuin đẻn vụ áti. Cụ llìẻ:
7'hử nlìcít. cần dưa ra q u i đ ịn li về nội lìàm
VC người có quỵèn lợi, nghĩa v ụ lic n quan dcn
vụ án mà B L T I'U S 2003 chưa cỏ llìc o hưởng
sau: ^*NịỊirởi cỏ quyẻiì lợ i liê n quan ĩtến vụ án
lù n ịịiiv i có ỉợ i ích
chảt h o ỹ c tin h íhầìì cỏ
ỉiẽ ìì ijUcm clển hành vi plìỢ ỉỉì ỉộ i của h ị cáo vù
được cơ ọuơn íien h à ỉĩh io tụ n g cóng n h ậ tt
N g trtri có n g h ĩơ vụ liê n (Ịuan đen vụ án lù
ĩiỸỊirới fỉfà hành v i c ù iỉ họ có liê n (juuft (ten tộ i
phạm ch h ị cảo iliti'c hiện vù theo p h ú p lu ậ t họ
p h à i cỏ írủ c h nhiệm về hành v i cùa ỉUÌnh.
T rách nhiệm c ìiu ìì^ ư ở i cỏ ììg h ìa
liỗ ìì (Ịuan
bao ỊỊồ ìĩí c ò (rá c h nhiệm vẻ Víìí c h a ĩ V’í> ỉrá c h
nhiệm về ỉìiậ í tin h í h ầ ỉr .
T h ú hoi. sửa đổi klìái niộm về nguycn đơn
dân sự (lìco hướng: 'rn rờ n g liợ p tộ i phạm không
(rực lic p xâm hại tới là i sàn cùa cơ quan, tổ
chức llìi đề dược xác dịnh là nguyên đơn dân
sự, cơ quan, lổ chức phải có đơiì ycu cầu bồi
ihườiìg. Trường hợp tội phạm trực tic p xâm hại
tới tài sán của cơ quan, tổ chức tiìi dù cơ quan,
tổ clìức đó có làm dơn yẽu cầu bồi tlìường hay
khỏng cơ quan liế n hàiìh tố tụ n g vẫn phải xác

p h iê ìi í o à v ò v iệ c

án không ảnh hường đến việc giải q uyct vẳn đề
đân sự. N goài ra, Iheo chủng lô i cần quy định
lìhửiìg người iham gia ỉổ tụng cũng có quyển để
nghị lách vấn để dân sự tro n g vụ án hình sự

v iiỉc g U ii (Ịìỉy e í p h ầ ìì d â n s ự '\

nliÀm tôn trọ n g nguyên tẳc tự nguyện, bỉnh
dẳng trong tố tụng dãn sự. T u y nhiõn, trưOTg
hợp ngưởi tham gia tố lụng dề nghị lách vấn đề
dân sự ra để giải quyết bàng n iộ i vụ áji dân sự
khác ứ)\ phải được sự đồng ý của Thẳm phán, H ội
dồng xét xừ và việc lách này khỏng ảnh hưởng tới
việc giải quyếl phần trách nhiệm hinh sự.

v ụ liê n (fu ư n (ỉé n v ụ á n : n g ir ờ i b ị l ĩ ọ i

V i/

n g iíyẽ n

lìg u v ê ỉì ( ỉư ĩĩ iìủ n s ự h o ặ c n g ir ờ i c ỏ iỊvyề n ỉự i,
n ^ h ĩa vụ liê n cju a n âén

V7/

ủ n c ỏ \'ê ịi C iỉii iìln m ị!,


T à i liệ u (h a m kh á o
ÌM} ỉu ậ l

Ỉ i t ỉ i ị ' h iỉih sư ỉ'iệ i K(ỊỈH nãm

lurởng tời việ c giải quyốt vụ án lìin lì sự'’ mà

[ I I

lỉl/P T H S 2003 đà nèu ra nhưng chưa đưọc qui
ctịnh cự (hể theo hướng sau:

[2 ] N g u y ỉn N gọc C hí, N hừ ng nguvcn lăc cơ bÌLi của

K Ỉ

L uật lố lụ n g h ình sự - N h ừ n g đẻ xuảl s;a ílM bổ


N.N . Chi / Tiỉp chí Kh^n học n i IQ G H N . i.uật ỈĨỌC 26 (2 0 i0 ) Ì2-23

sun^, I lip c h i K lu jii hoc (ch u ycn san 1.UỘI học),
D ọi học Q uốc g ia Ì là N ộ i, số 2 (200‘)) 239.

23

[3 | I loáng T h ị Sơn, V jệ c Rlái quvêt vân đê dân sự
Iro iig vụ án hi n il sự, L m ỉỉ h ỉK \ số 6 (19^)8), 30,

D iscu ssion on principles for seltlins civil matters in crim in al cases