ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
***

NGUYỄN THỊ HẠNH

NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP
PHÁT HUY GIÁ TRỊ TÀI LIỆU PHÔNG LƯU TRỮ
ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH LƯU TRỮ

Hà Nội – 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
***

NGUYỄN THỊ HẠNH

NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP
PHÁT HUY GIÁ TRỊ TÀI LIỆU PHÔNG LƯU TRỮ
ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHUYÊN NGÀNH LƯU TRỮ
MÃ SỐ 60 32 24

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TS VŨ THỊ PHỤNG



2. Mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài của đề tài........................

9

3. Lịch sử nghiên cứu vấn đề..................................... .................... ........

10

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu..........................................................

11

5. Nguồn tài liệu tham khảo.......................................................................

12

6. Phương pháp nghiên cứu........................................................................

13

7. Đóng góp của đề tài........................................................... ....................

13

8. Bố cục của đề tài................................................................. .........

14

Nội dung


1.2. Khối lượng, thành phần, nội dung tài liệu trong Kho Lưu trữ
Trung ương Đảng

20

1.2.1. Khối lượng tài liệu ……………………………………………………..

20

1.2.2. Nội dung, thành phần tài liệu …………………………………………

23

1.3. Giá trị của tài liệu đang được bảo quản tại Kho Lưu trữ Trung
ương Đảng

26

1.3.1. Tài liệu phản ánh lịch sử hình thành, phát triển của Đảng Cộng
sản Việt Nam

26

1.3.2. Tài liệu phản ánh sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng đối với đường
lối cách mạng Việt Nam

28

1.3.4. Một số giá trị khác ................................. .................... ....................


40

3


Trung ương Đảng
1.5.1. Xác minh, thẩm định tài liệu lưu trữ ………………………………..

40

1.5.2. Giải mật tài liệu lưu trữ …………………………………………….

41

Chương 2. Khảo sát, đánh giá kết quả và hiệu quả việc phát huy giá
trị tài liệu Kho lưu trữ Trung ương Đảng giai đoạn 2000 - 2012

44

2.1. Một số văn bản của Văn phòng Trung ương Đảng về tổ chức khai
thác, sử dụng tài liệu lưu trữ.

44

2.2. Các hình thức khai thác, sử dụng tài liệu tại Kho Lưu trữ Trung
ương Đảng

47



2.3.3. Hoạt động công bố, trưng bày triển lãm. ....................

62

2.3.4. Hoạt động xuất bản và tổ chức hội thảo khoa học............. .............

66

2.4. Hiệu quả của việc phát huy giá trị tài liệu Kho Lưu trữ Trung

69

4


ương Đảng giai đoạn 2000-2012
2.4.1. Nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam ..........

69

2.4.2. Cung cấp thông tin phục vụ sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng

72

2.4.3. Cung cấp thông tin phục vụ các công trình khoa học và nghiên
cứu trong lĩnh vực văn hóa- xã hội

73


82

3.1.3. Tăng cường xuất bản các ấn phẩm lưu trữ ....................

84

3.1.4. Đổi mới phương pháp tiếp cận độc giả……………........................

84

3.1.5. Nghiên cứu, áp dụng một số hình thức mới.................

85

3.2. Một số giải pháp hỗ trợ cho công tác phát huy giá trị tài liệu Kho
Lưu trữ Trung ương Đảng

88

3.2.1. Nâng cao hơn nữa nhận thức chung của xã hội và trách nhiệm của

88

5


các cấp lãnh đạo đối với công tác phát huy giá trị tài liệu Kho Lưu trữ
Trung ương Đảng
3.2.2 Quan tâm hơn nữa đến công tác cán bộ……………………………


103

6


MỞ ĐẦU
1- Lý do chọn đề tài
Tài liệu lưu trữ - nguồn thông tin quá khứ phản ánh chân thực, chính xác
hoạt động của các cơ quan đảng, nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã
hội, xã hội - nghề nghiệp và đơn vị vũ trang nhân dân; là kho tàng lý luận và
thực tiễn về cách mạng Việt Nam. Sử dụng tài liệu lưu trữ chính là kế thừa và
phát huy kho tàng lý luận, kinh nghiệm thực tiễn của dân tộc Việt Nam đã được
tích luỹ qua nhiều thế hệ để phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Phông Lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam là một bộ phận quan trọng
trong Phông Lưu trữ quốc gia Việt Nam, là di sản vô cùng quý báu của
Đảng và của dân tộc 1. Trong những năm qua, tài liệu lưu trữ của Đảng đã được
đưa ra phục vụ nhu cầu khai thác, sử dụng để phục vụ có hiệu quả sự lãnh đạo,
chỉ đạo của Trung ương Đảng và các cấp uỷ; phục vụ công tác nghiên cứu khoa
học, tổng kết kinh nghiệm, biên soạn lịch sử Đảng...
Tài liệu, văn kiện của Đảng là kết quả của quá trình lãnh đạo tập thể,
đồng thời là công cụ, phương tiện để thực hiện sự lãnh đạo, chỉ đạo của các
cấp uỷ và cơ quan đảng. Thực tiễn công tác khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ ở
Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng và các phòng lưu trữ tỉnh uỷ, thành
uỷ đã chứng minh rằng: Mục tiêu quan trọng hàng đầu mà công tác lưu trữ đảng
đạt được là phục vụ kịp thời, chính xác các yêu cầu khai thác, sử dụng tài liệu
lưu trữ ngày càng gia tăng, đa dạng của Trung ương Đảng, các cấp uỷ và cơ
quan đảng.
Tài liệu lưu trữ của Đảng là kho tư liệu để các cơ quan chức năng nghiên
cứu, tổng kết, đánh giá về phương thức lãnh đạo, đường lối, chủ trương, chính
sách của Đảng trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, quốc phòng,

lưu trữ là đảm bảo thông tin quá khứ, phục vụ lãnh đạo và quản lý, phục vụ
nghiên cứu khoa học, biên soạn lịch sử, tổng kết kinh nghiệm, giáo dục truyền
thống”.
Thực hiện quan điểm chỉ đạo trên, trong những năm qua, Cục Lưu trữ
Văn phòng Trung ương Đảng đã tập trung áp dụng nhiều biện pháp để phục vụ
tốt nhất nhu cầu khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ và phát huy giá trị tài liệu bảo
quản tại Kho Lưu trữ Trung ương Đảng. Tuy nhiên, trong điều kiện hiện nay, so
với nhu cầu của xã hội thì tiềm năng thông tin chứa đựng trong tài liệu lưu trữ
của Đảng vẫn chưa được khai thác và sử dụng triệt để, đối tượng khai thác còn
8


hạn hẹp, nhiều tài liệu chưa được giải mật, các hình thức phát huy giá trị tài liệu
còn chưa được đổi mới,….. Do đó, nghiên cứu và đề ra các giải pháp góp phần
hoàn thiện công tác tổ chức sử dụng tài liệu lưu trữ cấp uỷ đảng nói chung và tài
liệu đang được bảo quản tại Kho Lưu trữ Trung ương nói riêng là vấn đề rất
quan trọng và cần thiết.
Là một cán bộ công tác tại Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng, tôi
nhận thức rằng phát huy giá trị tài liệu lưu trữ của Đảng là một trong những
nhiệm vụ trọng tâm của Kho Lưu trữ Trung ương Đảng. Tôi mong muốn thông
qua luận văn, có thể đóng góp một số ý kiến của mình để thúc đẩy công tác phát
huy giá trị tài liệu Kho Lưu trữ Trung ương Đảng phát triển hơn trong thời gian
tới.
Chính vì lý do trên, tôi đã chọn đề tài: “Nghiên cứu đề xuất một số giải
pháp phát huy giá trị tài liệu Phông Lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam” làm
luận văn tốt nghiệp thạc sĩ của mình.
2. Mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài:
Đề tài hướng tới mục tiêu sau:
- Phân tích giá trị của tài liệu lưu trữ hiện đang bảo quản tại Kho Lưu trữ
Trung ương.

số suy nghĩ về vấn đề tổ chức khai thác và sử dụng tài liệu lưu trữ ở nước ta ”
của tác giả Vũ Thị Phụng - Tạp chí Lưu trữ Việt Nam số 2/1990; bài “Vài nét về
phòng đọc của Trung tâm Lưu trữ quốc gia II ở Thành phố Hồ Chí Minh” của
tác giả Nguyễn Minh Phương - Tạp chí Lưu trữ Việt Nam số 4/1990; bài “Tổ
chức sử dụng tài liệu lưu trữ trong sự nghiệp đổi mới” của tác giả Phan Đình
Nham - Tạp chí Lưu trữ Việt Nam số 1/1994; bài “Đổi mới việc tổ chức khai
thác sử dụng tài liệu lưu trữ - Một yêu cầu cấp bách mang tính chất xã hội” của
tác giả Dương Văn Khảm - Tạp chí Văn thư lưu trữ Việt Nam số 3/1998; Kỷ
yếu “Hội nghị chuyên đề về công tác khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ của
Đảng” của Văn phòng Trung ương Đảng, tháng 10/2010; Kỷ yếu hội thảo quốc
tế “Phát huy giá trị tài liệu lưu trữ phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ
10


TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]

Báo cáo số 36-BC/CLT, ngày 30/12/2008 về tổng kết công tác năm 2008
và phương hướng công tác năm 2009; Phân phông Văn phòng Trung
ương, kho Lưu trữ Trung ương Đảng.

[2]

Báo cáo số 2469/BC-BNV của Bộ Nội vụ, ngày 03/7/2009 về tham khảo
kinh nghiệm nước ngoài về Luật lưu trữ; Tài liệu lưu tại phòng liệu Cục
Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng.

[3]

Báo cáo số 47-BC/CLT, ngày 25/12/2009 về tổng kết công tác năm 2009

Cục Lưu trữ Nhà nước (1992) : Từ điển Lưu trữ Việt Nam, Hà Nội;

[9]

Cục Lưu trữ Cộng hoà Pháp (1993) : Thực tiễn Lưu trữ Pháp, Lưu trữ
11


Quốc gia Paris (tài liệu dịch);tài liệu lưu tại phòng Tư liệu Cục Lưu trữ
Văn phòng Trung ương Đảng
[10] Cục Lưu trữ Trung ương Đảng (2008) : Kỷ yếu hội thảo "Về công tác
khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ của Đảng"; lưu tại phòng Tư liệu Cục
lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng.
[11] Cục Văn thư - Lưu trữ Nhà nước (2002) : Nghiên cứu đổi mới công tác
khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ ở các Trung tâm lưu trữ quốc gia, Đề
tài nghiên cứu khoa học; tài liệu lưu tại phòng Tư liệu Cục lưu trữ Văn
phòng Trung ương Đảng.
[12] Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước (2004) : Kỷ yếu hội thảo "Tổ chức sử
dụng tài liệu lưu trữ phục vụ yêu cầu chia sẻ nguồn lực thông tin theo
tinh thần Pháp lệnh Lưu trữ quốc gia";tài liệu lưu tại phòng Tư liệu Cục
lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng.
[13] Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước (2008) : Kỷ yếu hội thảo"Phát huy giá
trị của tài liệu lưu trữ phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc";tài
liệu lưu tại phòng Tư liệu Cục lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng.
[14] Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước (2013): Kỷ yếu hội thảo “Công bố,
giới thiệu tài liệu lưu trữ tại các trung tâm lưu trữ quốc gia, thực trạng
và giải pháp;tài liệu lưu tại phòng Tư liệu Cục lưu trữ Văn phòng Trung
ương Đảng.
[15] Nguyễn Quốc Dũng (2008) : Tổ chức khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ
Kho Lưu trữ Trung ương Đảng thời gian qua và hướng phục vụ trong

tháng 12 năm 2011 về thực hiện Quy định số 212-QĐ/TW, ngày 16-32009 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về giải mật tài liệu; Phông Văn
13


phòng Trung ương Đảng, Kho lưu trữ Trung ương Đảng.
[27] Hướng dân số 13-HD/VPTW của Văn phòng Trung ương Đảng, ngày 25
tháng 4 năm 2012 về thực hiện một số nội dung trong Quy định số 317QĐ/TW, ngày 23-7-2010 của Ban Bí thư Trung ương Đảng (khoá X) về
quản lý, khai thác, sử dụng cơ sở dữ liệu Văn kiện Đảng trên mạng thông
tin diện rộng của Đảng; Phông Văn phòng Trung ương Đảng, Kho lưu
trữ Trung ương Đảng.
[28] Dương Văn Khảm (tháng 9/1988) : Đổi mới việc sử dụng tài liệu lưu trữ - Một
yêu cầu cấp bách có tính chất xã hội, Tạp chí Văn thư - Lưu trữ Việt Nam, số 3;
[29] Trần Thị Ngọc Lan (2012): Khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ phục vụ
công tác tổng hợp thông tin tại Văn phòng Trung ương Đảng. Luận văn
thạc sỹ, Tư liệu Khoa Lưu trữ và Quản trị văn phòng, Đại học
KHXH&NV.
[30] Nguyễn Văn Lanh (tháng 2/2010) : Công tác khai thác và sử dụng tài
liệu lưu trữ ở các cơ quan lưu trữ cấp uỷ - Thực trạng và giải pháp, Tạp
chí Văn phòng cấp uỷ, số chuyên đề năm 2010.
[31] Nguyễn Lân (2000) : Từ điển Tiếng Việt, NXB Thành phố Hồ Chí Minh;
[32] Luật Lưu trữ năm 2011;NXB chính trị Quốc gia, năm 2011
[33] Đinh Kim Ngân (2011): Công bố tài liệu tại Kho Lưu trữ Trung ương Đảng
giai đoạn 1954-1975- Thực trạng và giải pháp; Luận văn Thạc sĩ, Tư
liệu Khoa Lưu trữ và Quản trị văn phòng, Đại học KHXH&NV.
[34] Lê Khả Phiêu (tháng 11/1997) : Bài phát biểu tại Hội nghị tổng kết 10
năm thực hiện Quyết định số 20-QĐ/TW về phông lưu trữ Đảng Cộng
sản Việt Nam; Phông Văn phòng Trung ương Đảng, mục lục 8, Kho Lưu
trữ Trung ương Đảng.

14


ương Đảng, Phông Văn phòng Trung ương Đảng, mục lục 6, đvbq 322.
[43] Quy chế làm việc của Văn phòng Trung ương Đảng (lưu hành nội bộ), NXB
Chính trị quốc gia, Hà Nội 2008.
[44] Quy định số 14-QĐ/CLT của Cục Lưu trữ, ngày 12 tháng 4 năm 2010 về
chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và chế độ làm việc của phòng Khai thác;
Phân phông Văn phòng Trung ương, kho Lưu trữ Trung ương Đảng.
[45] Nguyễn Thị Út Trang (2008) : Tổ chức khoa học và khai thác, sử dụng
tài liệu Phông Lưu trữ Uỷ ban Kiểm tra Trung ương Đảng - Thực trạng
và giải pháp, Luận văn thạc sĩ;
[46] Nguyễn Văn Triết (tháng 4/2010) : Tổ chức thông tin phục vụ hoạt động
của Thường trực Tỉnh uỷ và các cơ quan Đảng trên mạng tin học diện
rộng của Đảng ở tỉnh Trà Vinh, Tạp chí Văn phòng cấp uỷ, số chuyên đề;
[47] Trung tâm Biên soạn Từ điển bách khoa Việt Nam (2005) : Từ điển Bách
khoa Việt Nam, NXB Từ điển Bách khoa;
[48] Lương Thị Tuyền (2009) : Khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ phục vụ
cho công tác phụ vận tại cơ quan Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt
Nam, Khoá luận tốt nghiệp, Tư liệu Khoa Lưu trữ và Quản trị văn phòng,
Đại học KHXH&NV.
[49] Viện Ngôn ngữ học (2006) : Từ điển Tiếng Việt, NXB Đà Nẵng và Trung
tâm Từ điển học;
[50] Hoàng Thị Bạch Yến (2003) : Tổ chức và sử dụng tài liệu lưu trữ trong
KLTTW Đảng phục vụ nghiên cứu lịch sử Đảng (giai đoạn 1930 - 1945),
Luận văn thạc sĩ, Tư liệu cá nhân.

16