I. Mở đầu:
1. Lí do chọn đề tài.
Trong hệ thống giáo dục quốc dân, Trung học cơ sở là bậc học nhằm giúp học
sinh duy trì và nâng cao các yêu cầu về phẩm chất, năng lực đã hình thành ở cấp
Tiểu học. Sự thành công của giáo dục Trung học cơ sở có ý nghĩa to lớn đối với sự
phát triển và chất lượng của các bậc học tiếp theo. Đây là bậc học góp phần xây
dựng tiếp nền móng cho sự phát triển của một Quốc gia. Mục tiêu giáo dục của bậc
Trung học cơ sở hiện nay: “Học sinh tự điểu chỉnh bản thân theo các chuẩn mực
chung của xã hội, hình thành năng lực tự học, hoàn chỉnh tri thức phổ thông nền
tảng để tiếp tục học lên Trung học phổ thông, học nghề hoặc bước vào cuộc sống
lao động …”
Trong giai đoạn hiện nay, chúng ta đang tích cực thực hiện đổi mới phương
pháp dạy và học theo mô hình trường học mới. Các Sở - Phòng Giáo dục đang thực
hiện dạy thử nghiệm mô hình trường học mới cho một số trường trên toàn quốc.
Năm học 2016-2017 trường tôi vẫn thực hiện dạy học theo mô hình trường học mới
đối với khối 6 và khối 7. Bản thân tôi được trực tiếp giảng dạy lớp 6 và lớp 7. Đây
là năm học thứ hai thực hiện đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học,
nhưng mọi cái vẫn còn cần trong quá trình hoàn thiện vì thế người giáo viên Trung
học cơ sở có vai trò vô cùng quan trọng trong việc đổi mới phương pháp dạy và
học, hình thành phương pháp tự học, hoàn chỉnh tri thức phổ thông, biết điều chỉnh
bản thân theo các chuẩn mực chung của xã hội. Nhưng làm được điều đó không
phải là dễ và đây là điều tôi luôn trăn trở trong quá trình thực hiện dạy học theo mô
hình trường học mới.
Xuất phát từ nhận thức trên, là một giáo viên trực tiếp dạy lớp 6 và lớp 7, bản
thân tôi luôn nghiên cứu, tìm ra những phương pháp dạy học đạt hiệu quả góp phần
đổi mới sự nghiệp giáo dục. Vì vậy tôi đã chọn sáng kiến kinh nghiệm “Phương
pháp thực hiện dạy học theo mô hình trường học mới đối với học sinh lớp 6
Trường THCS Nga An” để nghiên cứu.
2. Mục đích nghiên cứu.
Phương pháp dạy học theo mô hình trường học mới khác phương pháp dạy
học hiện hành: Đây là mô hình dạy học không những đổi mới về tổ chức lớp học,

trình độ văn hóa, nhận thức của nhân dân không đồng đều thì việc học của học sinh
nơi đây vẫn là một điều hết sức trăn trở.
Vấn đề đổi mới phương pháp dạy học đã được đặt ra đối với tất cả các cấp học
trong hệ thống giáo dục. Đặc biệt, khi chúng ta tiến hành đổi mới chương trình và
sách giáo khoa thì vấn đề đổi mới phương pháp dạy học đã trở thành một yêu cầu
cấp thiết. Phong trào đổi mới phương pháp dạy học đã diễn ra rộng khắp trong
ngành giáo dục toàn quốc. Tuy nhiên việc đổi mới phương pháp dạy học theo mô
hình trường học mới đang thử nghiệm chưa được thực hiện một cách đồng bộ ở các
trường học, cấp học, các vùng miền trong cả nước.
2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
- Môi trường giáo dục nhà trường đảm bảo, dân chủ, thân thiện, đổi mới các hoạt
động giáo dục, đủ các điều kiện cho việc triển khai chủ trương thực hiện việc làm
đổi mới của nhà trường.
- Nhà trường đã chỉ đạo tốt công tác bồi dưỡng giáo viên theo hướng tự học, tự
bồi dưỡng, tự làm đồ dùng dạy học, chia sẻ và học hỏi kinh nghiệm đồng nghiệp
qua sinh hoạt chuyên môn tại tổ, trường. Giáo viên hướng dẫn học sinh sử dụng tài
liệu Hướng dẫn học tập để tự học, tự đánh giá; tổ chức cho học sinh hoạt động
khám phá, phát hiện kiến thức, kĩ năng mới thông qua quá trình học tập mang tính
hợp tác. Giáo viên chỉ hỗ trợ và hướng dẫn học sinh khi cần thiết.
- Trong thực tế vẫn còn có hiện tượng giáo viên chưa thực sự đổi mới phương pháp
dạy học, họ chỉ cố gắng để học sinh ghi nhớ bài học một cách máy móc, thậm chí
áp đặt một cách cứng nhắc. Kiểu dạy học phổ biến trong nhiều môn học hiện nay
vẫn là giáo viên truyền thụ những nội dung được trình bày trong sách giáo khoa,
học sinh nghe và ghi nhớ một cách thụ động.
- Một số giáo viên còn lúng túng khi thực hiện dạy học theo mô hình trường học
mới. Họ chưa thấy hết tầm quan trọng của việc rèn cho học sinh phương pháp tự
2


học và học theo nhóm. Vì vậy có những bài tập có liên quan đến kiến thức mới họ

30

Môn

Giỏi

Khá

TB

Yếu

SL

%

SL

%

SL

%

SL

%

31


1

3.3

3. Các giải pháp.
Tiếp nối thành công của năm học trước, đến năm học 2016 - 2017 trường
chúng tôi đẩy mạnh hơn nữa việc vận dụng phương pháp dạy học theo mô hình
trường học mới. Qua một thời gian giảng dạy tôi đã mạnh dạn nghiên cứu sáng kiến
“Phương pháp thực hiện dạy học theo mô hình trường học mới đối với học sinh lớp
6 Trường THCS Nga An” và có những giải pháp như sau:
3.1. Giải pháp 1: Xây dựng lớp học thân thiện.
a.Tăng cường công tác trang trí lớp học.
Mỗi ngày đến trường, đến lớp là một ngày vui, bản thân các em thêm yêu
trường yêu lớp, gắn bó với ngôi nhà chung đó. Việc trang trí lớp học thân thiện là
một sự sáng tạo phù hợp với đặc điểm tâm lý học sinh nó tạo cho các em nhận thức
về cái đẹp và có ý thức gìn giữ trường lớp của mình sạch đẹp, góp thêm cho lớp
học một luồng không khí thân thiện, thoải mái, sinh động, hăng say trong giờ học,
rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh. Vì vậy, tôi đã kết hợp với phụ huynh và học
sinh để tổ chức trang trí lớp học. Tôi đã hướng dẫn cho phụ huynh và học sinh dùng
các tờ giấy bìa để gấp các phong bì thư, các ngôi nhà nhỏ xinh xắn sau đó cùng
trang trí lên tờ giấy A0 để làm “Hộp thư vui kết tình bè bạn”, “Ngôi nhà yêu
thương 6A” , “Ngôi nhà yêu thương 6B” :
- Hộp thư vui kết tình bè bạn”, “Ngôi nhà yêu thương 6A”, “Ngôi nhà yêu
thương 6B” :
Đây là nơi hội tụ những cảm xúc của các thành viên trong lớp. Ngay lập tức, góc
nhỏ đáng yêu ấy tạo nên hiệu ứng sôi nổi tới các bạn học sinh. Mỗi buổi sáng,
những lá thư với dòng chữ còn hơi nguệch ngoạc nhưng chất chứa bao tình cảm sâu
3



không cần thiết bạn nhé ! ” Xây dựng đủ các góc học tập, các bảng, biểu mẫu đúng
qui định của trường học mới.
b.Thành lập ban hội đồng tự quản làm việc có hiệu quả.
Giáo viên phải xây dựng được Hội đồng tự quản học sinh, tìm hiểu kĩ về từng học
sinh của lớp mình. Coi trọng công tác tổ chức lớp ngay từ đầu năm học. Xây dựng
được Hội đồng tự quản học sinh nhiệt tình có năng lực chỉ đạo lớp.
Đây là mô hình không những đổi mới về tổ chức lớp học, về trang trí lớp mà
quá trình dạy học cũng được đổi mới từ dạy - học cả lớp sang dạy - học theo nhóm.
Nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy, tăng cường phát huy tính tích cực, chủ động,
sáng tạo của học sinh. Lấy học sinh làm trung tâm trong các hoạt động dạy học
giúp các em tự chiếm lĩnh kiến thức và tạo mọi điều kiện tốt nhất để mọi học sinh
được tham gia vào quá trình học tập.
4


Ngoài ra mô hình trường Tiểu học kiểu mới giúp học sinh rèn phương pháp tự
học, tự giác, tự quản, tự trọng, tự tin, tự đánh giá, tự hợp tác, tự rèn luyện kỹ năng,
vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm đem lại niềm vui hứng thú
học tập cho học sinh.
Hội đồng tự quản học sinh là một biện pháp giáo dục nhằm thúc đẩy sự phát
triển về đạo đức, tình cảm và xã hội của học sinh thông qua những kinh nghiệm
hoạt động thực tế của các em trong nhà trường và mối quan hệ với những người
xung quanh.
Cách lập hội đồng tự quản của học sinh theo sơ đồ sau:

HĐTQHS
CHỦ TỊCH HĐTQ

PHÓ CT HĐTQ


Học theo mô hình trường học mới, bàn ghế sẽ được sắp xếp cho học sinh ngồi
đối diện nhau. HS tự thảo luận, tự tìm vướng mắc và tự đưa ra phương án giải
quyết.
Ưu điểm của phương pháp học nhóm được phát huy rất rõ nét trong mô hình
trường học mới, tất cả học sinh trong nhóm đều được luân phiên nhau làm nhóm
trưởng, hướng dẫn các bạn trong nhóm để điều hành các hoạt động do giáo viên
yêu cầu và không có một bất cứ học sinh nào ngoài cuộc, không một học sinh nào
ngồi chơi. Tuy nhiên để tiết học dạy theo mô hình trường học mới thành công hay
không thì phụ thuộc rất nhiều vào các nhóm trưởng. Và công việc chính của nhóm
trưởng đó là: thay giáo viên điều hành các bạn hoạt động nhóm. Xác định được
mục tiêu của hoạt động nhóm. Phân công nhiệm vụ cho công bằng giữa các thành
viên trong nhóm.
5


Một điều quan trọng nữa đó là nhóm trưởng phải biết tự mình làm thế nào để
huy động được sự tham gia của mọi thành viên vào giải quyết nhiệm vụ nhóm và
phải tạo ra những tương tác đa chiều giữa các thành viên trong nhóm. Hướng dẫn
các bạn biết cách tìm kiếm hỗ trợ và giải quyết được một số khó khăn gặp phải.
Biết quản lí và sử dụng thời gian hiệu quả, biết sử dụng và bảo quản tài liệu học
tập. Biết tổ chức và quản lí công việc. Biết giơ thẻ khi đã hoàn thành công việc và
biết giơ thẻ cứu trợ khi không tự giải quyết được công việc.
Cách 1: Vào cuối hoặc đầu mỗi buổi học giáo viên cần mời các nhóm trưởng ngồi
lại tạo thành một nhóm và hướng dẫn các em cụ thể từng bước một.
Ví dụ: Sau khi đã ghi xong đề bài nhóm trưởng điều khiển các bạn đọc mục tiêu:
- Nhóm trưởng nói to đủ cho cả nhóm nghe (Mời các bạn đọc mục tiêu. Bạn nào
đọc xong thì giơ tay lên).
- Nhóm trưởng nói: Mình mời bạn A đọc mục tiêu thứ nhất
- Mời bạn B đọc mục tiêu thứ hai…
(Sau khi các bạn trong nhóm mình đọc xong thì giơ thẻ hoàn thành lên giáoviên

vị, giải nhất có thể là gói bánh, gói kẹo, hộp phấn… để kích thích tinh thần chơi
của các em.
Ví dụ: Trò chơi “Kéo co” không chỉ đòi hỏi sức mạnh, sự khéo léo mà còn đòi hỏi
tinh thần đoàn kết cao.
Nếu như không có sự hợp tác - đoàn kết cao thì chắc chắn sẽ thua cuộc
Qua trò chơi, giáo viên vừa giúp ban văn nghệ thêm mạnh dạn, tự tin, rèn luyện
thêm kỹ năng điều hành lớp vui chơi, văn nghệ, vừa giúp các em thể hiện sự đoàn
kết, hợp tác, giúp đỡ nhau để cùng nhau hoàn thành tốt nhiệm vụ. Thông qua
những giờ giải trí thú vị ấy, HS càng thân thiết, quý mến nhau hơn và chắc chắn
rằng các em sẽ sẵn sàng giúp đỡ nhau khi gặp khó khăn trong học tập cũng như
trong cuộc sống.
Qua một thời gian áp dụng phương pháp trên, bản thân tôi nhận thấy công tác tự
quản trong lớp học mang lại những lợi ích cụ thể, sát thực như sau:
- Nền nếp lớp học ngày một tốt hơn, có quy củ hơn. Học sinh tự giác trong việc tự
học, trình bày bài trong vở.
- Kỹ năng giao tiếp của các em trôi chảy, lưu loát hơn; các em tự tin hơn trong giao
tiếp, học tập…
- Học sinh ý thức được tinh thần trách nhiệm trong các hoạt động, phong trào thi
đua của lớp; tinh thần đoàn kết, kĩ năng hợp tác và khả năng làm việc theo nhóm
hiệu quả cao hơn.
Như vậy xây dựng lớp học tự quản là việc làm cần thiết của bất cứ giáo viên
nào, người giáo viên cần chủ động đóng vai trò là người cố vấn, hướng dẫn, điều
khiển từ xa trợ giúp học sinh nuôi dưỡng ý thức, tạo dựng môi trường tự quản. Bởi
vì chỉ có học sinh, chính các em chứ không phải ai khác mới là người có quyền lợi
và trách nhiệm gắn bó, xây dựng, điểm tô cho lớp học - ngôi nhà thứ hai của mình
trở lên thân thiện, gần gũi và đẹp hơn trong mắt mọi người. Học theo nhóm là chủ
yếu, học ở trong lớp và cả ở ngoài lớp học.
3.2 Giải pháp 2: Đổi mới phương pháp dạy của giáo viên
a. Người giáo viên phải hiểu đổi mới phương pháp dạy học theo mô hình
trường học mới là như thế nào?

Trước khi vào tiết học, GV tổ chức HS chơi trò chơi “Tính toán”. GV đưa ra phép
nhân 5 chữ số lần lượt (12345*12345 = ?), yêu cầu hết thời gian 30 giây đại diện
các nhóm báo cáo kết quả. Kết quả sau 30 giây 5 nhóm không hoàn thành, 1 hoàn
thành nhưng kết quả chờ kiểm tra. Thầy giáo thuyết trình. Các em biết lớp mình
chia làm 6 nhóm, mỗi nhóm 5 bạn vậy tổng số học sinh của lớp là 30 bạn. Nếu tính
tổng thời gian của từng bạn cộng lại thì ta có thời gian là 900 giây tương đương 15
phút. Vậy một lớp mất 15 phút mà vẫn không cho ra kết quả tính toán chính xác
nhất. Với phép tính trên ta thực hiện trên máy tính sẽ cho ra kết quả chính xác trong
thời gian chỉ vài giây. Giáo viên mời một bạn lên thực hiện trên máy tính, cho kết
quả là 152.399.025 trong khoảng thời gian 5 giây. Thông qua trò chơi, HS sẽ cảm
thấy trò chơi mà mình vừa được tham gia rất gần gũi với bản thân, không chỉ thế
trò chơi còn kích thích tính tò mò, khơi dậy hứng thú trong học tập giúp các em
muốn tiếp tục được trải nghiệm kiến thức mới.
b. Đổi mới phương pháp dạy của giáo viên:
- Tăng cường việc sử dụng phối hợp các phương pháp dạy học, các kỹ thuật dạy
học để phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh, gắn nội dung dạy học với các
tình huống thực tiễn cũng như để giải quyết các chủ đề phức hợp của thực tiễn.
Trước tiên mỗi giáo viên phải nắm chắc các phương pháp dạy học tích cực và các
kỹ thuật dạy học tích cực được áp dụng rộng rãi ở nhiều vùng miền và đã mang lại
kết quả cao đó là :
- Các phương pháp dạy học tích cực:
+ Phương pháp đặt và giải quyết vấn đề
+ Phương pháp hợp tác theo nhóm nhỏ
+ Phương pháp trò chơi
+ Phương pháp đóng vai
- Các kỹ thuật dạy học tích cực
+ Kĩ thuật hỏi và trả lời
+ Kĩ thuật khăn trải bàn
+ Kĩ thuật mảnh ghép
+ Kỹ thuật KWL

tích hợp như giáo dục môi trường, giáo dục môi trường biển đảo, giáo dục kỹ năng
sống...
* Sử dụng hợp lý công nghệ thông tin trong các bài học, khai thác tối đa thiết bị
dạy học.
Ứng dụng công nghệ thông tin giúp cho tiết dạy thêm sôi động, thu hút sự tập
trung của học sinh. Giáo viên thật sự phải có kiến thức về ứng dụng công nghệ
thông tin, sử dụng thành thạo máy, nếu không sẽ phản tác dụng khi thực hiện.
Bên cạnh đó, để dạy học theo mô hình trường học mới đạt hiệu quả thì giáo viên
phải phối kết hợp chặt chẽ với phụ huynh cùng tham gia vào hoạt động giáo dục
của nhà trường.
Ngoài ra, bản thân mỗi giáo viên phải có quyển sổ dự kiến kế hoạch dạy học ghi lại
những thành công hoặc những khó khăn vướng mắc khi thực hiện các bước dạy học
trên lớp.
- Giáo viên tự học, tự bồi dưỡng, tự chủ, linh hoạt trong phương pháp dạy học.
Tích cực tham gia các lớp bồi dưỡng chuyên môn, các hoạt động chuyên đề của tổ
9


của trường để học tập về đổi mới phương pháp dạy học theo tinh thần VNEN.
- Trong sinh hoạt tổ chuyên môn kịp thời đưa ra những khó khăn, vướng mắc như:
biện pháp để học sinh học nhóm tốt, biện pháp để giúp em nhóm trưởng có thể điều
khiển tốt các hoạt động học tập của nhóm, hoặc biện pháp về đổi mới phương pháp
dạy học của một hoạt động nào đó ở một bài dạy cụ thể… trong tổ sẽ cùng nhau
thảo luận để tìm ra cách giải quyết tốt nhất
- Thường xuyên tự học hỏi qua sách báo, thông tin đại chúng, qua đồng nghiệp
thông qua các tiết học tốt, chuyên đề, thao giảng, tự tìm kiếm những thông tin trên
mạng nhằm nâng cao tay nghề, tìm ra phương pháp giảng dạy cho phù hợp với đối
tượng học sinh.
- Hàng năm, bản thân đều đăng kí một định hướng đổi mới trong năm học có thể
nhân rộng làm tài liệu tham khảo cho các đồng nghiệp.



Việc học tập tích cực trong nhóm cũng hình thành cho các em kĩ năng
lắng nghe, kĩ năng ra quyết định… trước khi đưa ra vấn đề, tạo sự tương
tác thân thiện giữa các bạn cùng nhóm, luôn có thái độ hỗ trợ, tương trợ
lẫn nhau. Tăng cường tính tích cực, chủ động, linh hoạt hơn và học sinh
thật sự tham gia vào quá trình chiếm lĩnh kiến thức.
- Tuy nhiên để học sinh dễ nhớ, dễ vận dụng và thuận tiện cho giáo viên trong tổ
chức trong hoạt động tự học, học sinh thực hiện 10 bước học tập sau:

11


Với hình thức học nhóm trong quá trình học tập, học sinh có nhiều cơ
hội độc lập suy nghĩ, bộc lộ ý kiến riêng khi làm việc cá nhân và có nhiều
cơ hội phát huy năng lực hợp tác khi học nhóm, được tranh luận, tự đánh
giá bản thân và đánh giá các bạn. Học sinh đã quen với học nhóm; tự điều
khiển hoạt động trong nhóm từ đó đã giúp học sinh có ý thức để chủ động
trong học tập. Học sinh đã thể hiện được khả năng của mình khi điều
khiển và có thể hướng dẫn các bạn khác học, giúp cho việc tổ chức hướng
dẫn luôn chỉ là của cô giáo như trước đây. Một điều dễ nhận thấy, đó là
học sinh đã mạnh dạn, linh hoạt và sáng tạo hơn trong học tập, tư duy độc
lập, hợp tác để phát hiện chiếm lĩnh kiến thức bài học.
3.4 Giải pháp 4: Đánh giá động viên khuyến khích học sinh kịp thời
Việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh phải được xem như là một
bộ phận không chỉ của cả quá trình dạy học mà là một bộ phận của mỗi hoạt động
học tập. Kiểm tra đánh giá phải được tiến hành thường xuyên, liên tục ngay trong
quá trình thực hiện mỗi hoạt động học tập để kịp thời khuyến khích, động viên và
nhất là giúp các em điều chỉnh những sai sót để hoạt động học tập có hiệu quả. Để
đánh giá học sinh học theo mô hình VNEN giáo viên cần kết hợp hai hình thức


Tổng
số
HS

Số
HS
dự
KT

Tin
học

6A

31

Tin
học

6B

30

Môn

Giỏi

Khá


11

35,5

0

0

30

9

30

13

43,3

8

26,7

0

0

Xếp loại học lực cuối học kì 1 :
- Xuất sắc: 16 em đạt 26,2 % .
- Khá: 26 em đạt 42,6 %
- Trung bình: 19 em đạt 31,2 %.

chất lượng giáo dục toàn diện.

14


XÁC NHẬN
CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ
…………………………………………………………………...
…………………………………………………………………...
…………………………………………………………………...
…………………………………………………………………...
…………………………………………………………………...
…………………………………………………………………...
…………………………………………………………………...
…………………………………………………………………...
…………………………………………………………………...

Nga Sơn, ngày 10 tháng 3 năm 2017
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác.
( Kí và ghi rõ họ tên)

15

Vũ Thái Huyên