BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
…………/…………
BỘ NỘI VỤ
……/……
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
VŨ ĐÀO ANH VŨ
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ
XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN
NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN
THÀNH PHỐ ĐÀ LẠT, TỈNH LÂM ĐỒNG
Chuyên ngành: Quản lý công
Mã số: 60 34 04 03
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG
ĐẮK LẮK - NĂM 2017
Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH
QUỐC GIA
Người hướng dẫn khoa học: Tiến sĩ Lê Toàn Thắng
Phản biện 1: Tiến sĩ Phạm Đức Chính
Phản biện 2: Tiến sĩ Từ Thái Giang
Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học
viện Hành chính Quốc gia, Phân viện khu vực Tây Nguyên
Địa điểm: Phòng họp 04
những địa chỉ cụ thể diễn ra tình trạng thất thoát trong XDCB.
Nhiều người, nhiều cấp quan tâm theo dõi với những băn khoăn
suy nghĩ rất khác nhau. Việc đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn
ngân sách góp phần tạo nên sự thành công của thành phố, sự nỗ lực
của chính quyền và nhân dân thành phố Đà Lạt đã đem lại sự phát triển
về kinh tế cho thành phố nói riêng và tỉnh Lâm Đồng nói chung những
1
kết quả đáng khích lệ.
Tuy nhiên, đầu tư xây dựng cơ bản của thành phố Đà Lạt vẫn
còn rất nhiều tồn tại, hạn chế, chưa phát triển đồng bộ hoàn chỉnh từ
khu vực các xã, phường đến khu vực thành phố. Tình trạng thất thoát,
lãng phí trong hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản vẫn còn diễn ra, làm
cho vốn đầu tư sử dụng đạt hiệu quả thấp. Năng lực, trình độ quản lý
nhà nước đối với các dự án đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân
sách nhà nước trong đầu tư xây dựng hiện nay còn nhiều vấn đề bất
cập. Đây là một vấn đề ngày càng trở nên bức xúc và là điều đáng lo
ngại cần được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước nói chung và các cấp,
các ngành trên địa bàn thành phố nói riêng. Vì vậy, công tác chỉ đạo,
định hướng phát triển và công tác quản lý nhà nước trên lĩnh vực đầu
tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước đối với thành
phố Đà Lạt trong giai đoạn hiện nay là thực sự cấp thiết.
Xuất phát từ những ý nghĩa thực tiễn trên học viên xin chọn
đề tài luận văn: “Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ
nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Đà Lạt,
tỉnh Lâm Đồng” để nghiên cứu, tìm ra những giải pháp phù hợp
nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản
từ nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Đà Lạt trong
vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước trên địa bàn thành
phố Đà Lạt giai đoạn 2011-2015, những kết quả đạt được, những tồn
tại hạn chế và nguyên nhân của những tồn tại hạn chế. Từ đó đề xuất
phương hướng, giải pháp và những kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả
quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách
nhà nước trên địa bàn thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng.
Tuy nhiên, các đề tài và bài viết trên đã nghiên cứu những vấn
3
đề và đánh giá hiệu quả sử dụng vốn đầu tư từ ngân sách Nhà nước,
nhưng chưa đề cập đến quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bàn từ
ngân sách nhà nước của thành phố Đà Lạt. Cho đến nay chưa có một
công trình nào nghiên cứu hoàn chỉnh và có hệ thống về quản lý nhà
nước về đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước
trên địa bàn thành phố Đà Lạt. Điều đó cho thấy việc nghiên cứu đề tài
này là vấn đề mới đang đặt ra, vừa khó khăn, đòi hỏi phải nghiên cứu
những điều kiện đặc thù của thành phố, nhằm đưa ra các giải pháp có
hiệu quả hơn. Có thể khẳng định rằng chủ đề lựa chọn là riêng biệt và
có khả năng đóng góp khoa học.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu luận văn
* Mục đích: Làm sáng tỏnhững cơsởlý luận, thực trạng và
đềxuất các giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư xây dựng cơ
bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Đà Lạt.
* Nhiệm vụ: có 3 nhiệm vụ
- Khái quát lại những lý luận cơ bản về đầu tư xây dựng cơ bản
để hoàn thiện hệ thống văn bản pháp lý hướng dẫn về đầu tư xây dựng
cơ bản.
- Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về
kê mô tả, so sánh, phân tích tổng hợp và đánh giá thực tiễn, phân tích
và hệ thống hóa.
- Trong quá trình thực hiện luận văn, ngoài những phương pháp
kể trên, tác giả đã thu thập ý kiến của các chuyên gia và các nhà quản
lý trong lĩnh vực XDCB như: Sở Kế hoạch & Đầu tư, Tài chính, Xây
dựng, Giao thông, Điện lực, KBNN, chuyên viên XDCB Văn phòng
UBND thành phố Đà Lạt... để làm căn cứ cho việc đưa các kết luận
5
một cách xác đáng, có căn cứ khoa học và thực tiễn; làm cơ sở cho
việc đề xuất các giải pháp có tính thực tiễn, có khả năng thực thi và
có sức thuyết phục cao nhằm nâng cao việc sử dụng hiệu quả đầu tư
XDCB từ nguồn vốn NSNN.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn.
Từ các vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước về đầu tư
xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn thành
phố Đà Lạt hiện nay; luận văn tập trung đưa ra giải pháp nhằm nâng
cao hiệu quả quản lý từ nguồn vốn ngân sách trên địa bàn thành phố
Đà Lạt theo phương châm đúng, thiết thực và hiệu quả.
Điểm mới của luận văn so với các công trình nghiên cứu trước
đây đó là công trình được nghiên cứu một cách toàn diện, trên cơ sở
khoa học và thực trạng quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ
nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Đà Lạt. Đồng
thời, đề ra phương hướng, mục tiêu, đặc biệt là hệ thống các giải pháp
vừa có tính cấp bách trước mắt, vừa có tính chiến lược lâu dài nhằm
nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ
nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn với mục tiêu nâng cao hiệu
lực, hiệu quả quản lý Nhà nước phục vụ tốt hơn nhu cầu và lợi ích của
1.1.1.2. Đầu tư
Đầu tư là sự bỏ vốn (chi tiêu vốn) cùng với các nguồn lực khác
trong hiện tại để tiến hành một hoạt động nào đó (tạo ra, khai thác, sử
dụng một tài sản) nhằm thu về các kết quả có lợi trong tương lai.
1.1.1.3. Đầu tư xây dựng cơ bản
“Đầu tư XDCB được hiểu là việc bỏ vốn để xây dựng mới, mở
7
rộng hoặc cải tạo những công trình xây dựng nhằm mục đích phát
triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ
trong một thời hạn nhất định.” [23]
1.1.1.4. Vốn
Theo Bách khoa toàn thư Việt Nam thì từ “vốn” được sử dụng
với nhiều nghĩa khác nhau, nên có nhiều hình thức vốn khác nhau.
Trước hết, vốn được xem là toàn bộ những yếu tố được sử dụng vào
việc sản xuất ra các của cải; Vốn tạo nên sự đóng góp quan trọng đối
với sự tăng trưởng của nền kinh tế. Có các hình thái vốn: Vốn hiện vật
(máy móc, nguyên nhiên vật liệu…), vốn bằng tiền, vốn tài nguyên
thiên nhiên, vốn con người. Vốn kỹ thuật hay vốn vật chất là toàn bộ
tài sản sản xuất, tài sản thiết bị cho phép tăng thêm sức sản xuất của
lao động. Vốn kỹ thuật còn là nguyên liệu và sản phẩm dở dang mà
lao động tác động vào như là hoạt động chuyển hóa. Bất kể là nhà tư
bản,tiểu chủ hay doanh nghiệp nhà nước đều phải kinh doanh vốn đem
lại lợi nhuận, bảo toàn và tích lũy vốn.
1.1.1.5. Vốn đầu tư
Vốn đầu tư cùng với lao động và đất đai là một trong những yếu
tố đầu vào cơ bản của mọi quá trình sản xuất. Lý thuyết kinh tế hiện
đại ngày nay đề cập vốn đầu tư theo quan điểm rộng hơn, đầy đủ hơn,
Thứ hai: Đầu tư XDCB từ NSNN thường chiếm tỷ trọng vốn
lớn nhất trong tổng đầu tư phát triển từ NSNN của cả nước nói chung
và một địa phương nói riêng.
Thứ ba: Chính phủ trung ương hay chính quyền địa phương
tham gia trực tiếp vào quản lý toàn bộ quá trình đầu tư xây dựng các
công trình thuộc nguồn vốn NSNN nhằm đảm bảo sự phù hợp với
chiến lược, qui hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.
Thứ tư: Các công trình sử dụng vốn đầu tư XDCB từ NSNN
phụ thuộc rất lớn vào qui mô và khả năng cân đối của ngân sách.
Thứ năm:Vốn từ NSNN trong đầu tư XDCB được kiểm tra, kiểm
soát chặt nhằm ngăn chặn tình trạng sử dụng không đúng mụcđích,
kém hiệu quả, lãng phí hoặc phổ biến là tham ô, tham nhũng,gây thất
9
thoát NSNN.
1.1.2.2. Đặc điểm quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản
từ ngân sách nhà nước
Thứ nhất: Đầu tư xây dựng cơ bản được coi là yếu tố khởi đầu
cơ bản cho sự phát triển và sinh lợi.
Thứ hai: Đầu tư đòi hỏi một khối lượng vốn lớn. Khối lượng
vốn đầu tư lớn là yếu tố khách quan nhằm tạo ra những điều kiện vật
chất và kỹ thuật cần thiết đảm bảo cho yếu tố tăng trưởng và phát triển
như: Xây dựng một hệ thống kết cấu hạ tầng (KCHT), xây dựng các cơ
sở khu công nghiệp, cụm công nghiệp, công nghiệp, chế biến...
Thứ ba: Quá trình đầu tư xây dựng cơ bản phải được trải qua
một thời gian lao động rất dài mới có thể đưa vào khai thác, sử dụng
được, do thời gian hoàn vốn kéo dài vì sản phẩm đầu tư xây dựng
cơ bản mang tính đặc biệt và tổng hợp, sản xuất không theo một dây
từ nguồn vốn ngân sách nhà nước
1.1.4. Sự cần thiết phải quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng
cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước
1.1.4.1. Xuất phát từ những bất cập hạn chế của quản lý đầu tư
xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước hiện nay
1.1.4.2. Do yêu cầu xây dựng nền tài chính công hiện đại, hiệu
quả đòi hỏi phải có sự thay đổi về cơ chế quản lý ngân sách nhà nước
cho đầu tư đầu tư xây dựng cơ bản (Hệ thống các chính sách pháp
luật về đầu tư xây dựng)
1.1.4.3. Do sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên địa bàn thành
phố kéo theo sự thay đổi trong cơ cấu đầu tư xây dựng cơ bản đòi hỏi
phải có sự thay đổi trong cơ chế quản lý để hướng tới mục tiêu quản lý
1.1.4.4. Do năng lực chuyên môn của bộ máy chính quyền cấp
thành phố và các cấp cơ sở chưa đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ của
11
chủ đầu tư
1.1.4.5. Do yêu cầu phải chống lãng phí, thất thoát trong đầu
tư xây dựng cơ bản
1.1.4.6. Do yêu cầu phải nâng cao chất lượng công trình đầu
tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách Nhà nước, góp phần thúc
đẩy nhanh sự nghiệp Công nghiệp hóa, Hiện đại hóa, phát triển nhanh
kinh tế thị trường, tăng trưởng và phát triển kinh tế - xã hội, chủ động
hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực
1.2. Nội dung quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ
nguồn vốn ngân sách nhà nước
Có rất nhiều nội dung quản lý nhà nước từ xây dựng hệ thống các
chính sách đến tổ chức bộ thực thi, xây dựng chiến lược quy hoạch và kế
tư xây dựng cơ bản tại địa bàn thành phố
1.2.3. Tiêu chí đánh giá hiệu lực, hiệu quả quản lý đầu tư
dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách
1.2.3.1 Nhóm tiêu chí trực tiếp
1.2.3.2. Nhóm tiêu chí gián tiếp
1.2.4. Vai trò của địa phương đối với quản lý nhà nước về đầu
tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước
1.2.4.1.Về công tác lập các dự án đầu tư
1.2.4.2.Về quyết định đầu tư và kế hoạch vốn đầu tư
1.2.4.3.Về công tác đấu thầu, chọn thầu và nghiệm thu công trình
1.2.4.4.Về công tác thanh toán vốn đầu tư
1.2.4.5.Về công tác báo cáo quyết toán, thanh tra
13
1.2.4.6. Công tác lập và quản lý dự toán công trình thực chất là
quản lý giá trong hoạt động đầu tư. Vì vậy đây là một trong những khâu
“nhạy cảm” nhất của hoạt động đầu tư
1.2.4.7. Các nhân tố về cơ chế chính sách
1.2.4.8. Thực hiện thanh, kiểm tra các dự án đối với đầu tư xây
dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước
1.3. Kinh nghiệm quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ
bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước ở tỉnh, thành phố có thể
tham khảo, vận dụng ở thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng
1.4.1. Kinh nghiệm hoàn thiện cơ chế quản lý ngân sách nhà
nước cho đầu tư xây dựng cơ bản của một số địa phương
- Kinh nghiệm quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân
sách nhà nước tại thành phố Hà Nội
- Kinh nghiệm quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn
2.1.3. Kết quả đạt được về đầu tư xây dựng cơ bản của thành
phố Đà Lạt
2.1.4. Định hướng đầu tư xây dựng cơ bản
2.2. Hiện trạng quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn
vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm
Đồng
2.2.1. Về hệ thống chính sách, pháp luật liên quan công tác
quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước
trên địa bàn thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng
2.2.2. Về thực trạng công tác quy hoạch, kế hoạch phát triển
kinh tế xã hội trên địa bàn thành phố Đà Lạt
2.2.2.1. Về quy hoạch
15
2.2.2.2. Về công tác giải phóng mặt bằng
2.2.3. Về quy trình quản lý nguồn vốn ngân sách nhà nước
cho đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn thành phố Đà Lạt
2.2.3.1. Lập và phân bổ kế hoạch nguồn vốn ngân sách nhà
nước cho đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn thành phố Đà Lạt
2.2.3.2. Quản lý vận hành dự án đầu tư xây dựng cơ bản sử
dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước
2.2.3.3. Cấp phát thanh toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản qua
Kho bạc nhà nước
2.2.4. Về tổ chức thực hiện quản lý nguồn vốn ngân sách nhà
nước cho đầu tư xây dựng cơ bản của bộ máy nhà nước trên địa bàn
thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng
2.2.5. Về thanh tra, kiểm tra, giám sát trong thực hiện quản lý
hoạch giao, gây nợ đọng trong XDCB (tính đến hết tháng 12/2015 nợ
đọng XDCB toàn thành phố là 44,12 tỷ đồng)
Tám là: Việc thực hiện khâu thanh toán và quyết toán vốn đầu
tư còn chậm, lãng phí, thất thoát và hiệu quả chưa cao.
2.3.3. Nguyên nhân của hạn chế về quản lý đầu tư xây dựng
cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố
Đà Lạt
Như đã phân tích những thành tựu đạt được và những hạn chế
ở trên, có thể nói rằng, công tác quản lý vốn trong đầu tư XDCB từ
NSNN ở Thành phố Đà Lạt tuy đã có những tiến bộ nhất định, song
vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế ở hầu hết các khâu như giao kế hoạch;
Lập, thẩm định, phê duyệt dự án; Lập, thẩm định, phê duyệt thiết kế,
dự toán; Lập, thẩm định, phê duyệt kế hoạch đấu thầu; Triển khai
dự án, nghiệm thu, thanh toán, quyết toán công trình…dẫn đến chậm
trễ tiến độ đầu tư, thất thoát, lãng phí, tham ô vốn đầu tư XDCB từ
NSNN, gây tác động xấu đến kinh tế của thành phố, làm mất lòng tin
của nhân dân. Do vậy, những hạn chế và nguyên nhân của những hạn
17
chế đó đã và đang là những vấn đề bức xúc đặt ra cần được giải quyết
trong thời gian tới đối với Thành phố Đà Lạt.
TÓM TẮT CHƯƠNG 2
Trong chương 2 luận văn đã đề cập đến những nội dung cơ bản
sau:
Thứ nhất, làm rõ thực trạng và đánh giá tình hình quản lý nhà
nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước trên
địa bàn thành phố Đà Lạt
Thứ hai, trên cơ sở đánh giá thực trạng tình hình QLNN về đầu
tư và mở rộng thị trường tiêu thụ hàng hóa, tiềm năng của thành phố
tiếp tục phát huy, quốc phòng, an ninh bảo đảm là tiền đề hế sức quan
trọng cho thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố trong
những năm tới.
3.2.1. Quan điểm quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ
nguồn vốn ngân sách nhà nước của thành phố Đà Lạt
Trong bối cảnh mới của thành phố Đà Lạt hiện nay, thì Nghị
quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố đã đưa ra những định hướng phát
triển cơ bản đó là:
Phát triển kinh tế - xã hội một cách toàn diện và đồng bộ, nâng
cao nhịp độ và chất lượng tăng trưởng trong từng ngành, từng lĩnh vực
của thành phố, phát triển thành phố theo hướng tăng trưởng nhanh,
bền vững, nhanh chóng trở thành địa bàn trọng điểm kinh tế của tỉnh
Lâm Đồng, vùng Tây Nguyên. Định hướng không gian thành phố Đà
Lạt: Bảo tồn và phát triển Đà Lạt thành đô thị đặc thù về quy hoạch,
kiến trúc, văn hóa, lịch sử, cảnh quan tự nhiên; xây dựng Đà Lạt trở
thành đô thị du lịch - văn hóa - khoa học, xanh và hiện đại có đẳng
cấp quốc tế.
19
3.2.2. Phương hướng hoàn thiện quản lý đầu tư xây dựng cơ bản
từ nguồn vốn ngân sách trên địa bàn thành phố Đà Lạt
Trên cơ sở những quan điểm của Đảng bộ thành phố về việc
quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản, để thực hiện được những mục
tiêu đã đề ra Thành phố đã có một số phương hướng chỉ đạo đối với
việc quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN. Về phương hướng
tổng quát, trên cơ sở quán triệt các Luật, Nghị định, Chính sách và cơ
chế có liên quan đến đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN, thông qua điều
vốn ngân sách nhà nước trên địa thành phố Đà Lạt
3.3.4. Tăng cường thanh tra, giám sát, kiểm tra việc thực hiện
quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước
trên địa bàn thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng
3.3.5. Tăng cường vai trò quản lý thanh toán, giải ngân của
Kho bạc nhà nước Đà Lạt đối với các dự án vốn đầu tư xây dựng cơ
bản từ ngân sách Nhà nước của thành phố Đà Lạt
3.3.6. Đẩy nhanh tiến trình cải cách thủ tục hành chính trong
quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước
trên địa bàn thành phố
3.4. Đề xuất, kiến nghị đến các cấp, các ngành
TÓM TẮT CHƯƠNG 3
Trong chương 3, tác giả đã đề cập những nội dung khoa học
sau:
Thứ nhất, trên cơ sở chiến lược và mục tiêu phát triển kinh
tế - xã hội, các chương trình, đề án trọng điểm của thành phố giai đoạn
năm 2016-2020, tác giả đã nêu quan điểm định hướng hoàn thiện quản
lý ĐTXDCB từ nguồn vốn ngân sách trên địa bản thành phố Đà Lạt.
21
Thứ hai, từ thực trạng quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng
cơ bản từ nguồn vốn ngân sách tác giả đề xuất hệ thống các phương
hướng, giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về ĐTXDCB từ nguồn
vốn NSNN trên địa bàn thành phố Đà Lạt trong thời gian tới. Những nội
dung trên đây là những đóng góp về mặt thực tiễn của luận văn.
22