1. Phần mở đầu:
1.1 Lí do chọn sáng kiến kinh nghiệm.
Trong hệ thống giáo dục quốc dân, Tiểu học là bậc học nền tảng. Sự thành công
của giáo dục Tiểu học có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển và chất lượng của các
bậc học tiếp theo. Đây là bậc học cơ sở đặt nền móng cho sự phát triển của một Quốc
gia. Để đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội, thì giáo dục Tiểu học không ngừng đổi
mới và đổi mới lần này, tôi nghĩ là bước tiến quan trọng trong cải cách giáo dục.
Trong dạy học, để học sinh lĩnh hội kiến thức một cách linh hoạt, sáng tạo thì người
giáo viên phải biết tìm tòi, khám phá ra mọi kĩ năng nhằm giúp cho việc dạy học đạt
kết quả cao.
Phương pháp dạy và học theo mô hình VNEN: Coi quá trình tự học của học sinh là
trung tâm hoạt động giáo dục, giáo viên là người hướng dẫn, đồng hành với học sinh,
giúp học sinh tự tìm hiểu và lĩnh hội kiến thức.
Năm học 2015-2016, trường tôi được áp dụng dạy học theo mô hình Vnen. Bản
thân tôi được trực tiếp giảng dạy lớp 5 1. Đây là năm thứ Nhất Nhà trường thực hiện
dạy học theo mô hình vnen nhân rộng, mọi cái vẫn còn bỡ ngỡ. Vì thế người giáo
viên tiểu học có vai trò vô cùng quan trọng trong việc đổi mới phương pháp dạy và
học, hình thành phương pháp tự học, hình thành nhân cách cho học sinh. Nhưng làm
được điều đó không phải là dễ và đây là điều tôi luôn trăn trở trong quá trình thực
hiện dạy học theo mô hình VNEN.
Xuất phát từ nhận thức trên, là một giáo viên trực tiếp dạy lớp 5, bản thân tôi luôn
nghiên cứu, tìm ra những phương pháp dạy học đạt hiệu quả góp phần đổi mới sự
nghiệp giáo dục. Vì vậy tôi đã chọn sáng kiến kinh nghiệm “Một số giải pháp thực
hiện dạy học theo mô hình trường học mới (VNEN) đạt hiệu quả” để nghiên cứu.
1.2. Điểm mới của của sáng kiến kinh nghiệm:
Tôi thấy đề tài này đã có một số đồng nghiệp nghiên cứu và cũng đã chia sẻ một
số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học theo mô hình vnen nhưng những giải
pháp đưa ra chưa cụ thể, chưa sát với thực tế của đối tượng học sinh ở trường tôi. Bản
thân tôi rất trăn trở “làm thế nào nâng cao hiệu quả dạy học theo mô hình vnen” . Nên
1


2


.
Phụ huynh học sinh đa phần đã có sự quan tâm, chăm lo hơn về việc học hành của
con em mình, mua sắm tương đối đầy đủ vở và đồ dùng học tập, tạo điều kiện thuận
lợi cho các em tới trường, thường xuyên giữ được mối liên hệ với giáo viên chủ
nhiệm lớp và nhà trường.
Trường học khang trang, phòng học rộng, sạch sẽ, trang bị đầy đủ bàn ghế và
bảng đen, có thiết bị, đồ dùng dạy học. GV nhiệt tình, có ý thức trách nhiệm với học
sinh.
Môi trường giáo dục nhà trường đảm bảo, dân chủ, thân thiện, đổi mới các hoạt
động giáo dục, đủ các điều kiện cho việc triển khai chủ trương thực hiện việc làm đổi
mới của nhà trường.
Đặc biệt một số học sinh tích cực học tập, chủ động giao tiếp, sẻ chia với bạn và
chủ động tiếp cận các giải pháp theo hướng tự chủ của bản thân.
* Khó khăn
Giáo viên:
Tài liệu nghiên cứu về mô hình này cũng chưa nhiều. Còn hạn chế về chuyên
môn, nghiệp vụ cũng như kinh nghiệm công tác.
Học sinh:
Mô hình VNEN còn rất mới mẻ, học sinh lần mới tiếp xúc với mô hình nên
còn nhiều bở ngỡ trong tổ chức lớp học, chưa quen với các công việc, phương pháp
làm việc theo nhóm, như: Không tập trung nghe bạn giao nhiệm vụ, chưa biết cách
giao nhiệm vụ cho bạn, chưa biết cách giao tiếp, diễn đạt trong nhóm. Đặc biệt chưa
quen với công tác tự học, tự phám phá tri thức.
Nhiều học sinh khả năng tư duy, suy luận chưa cao.
Một số học sinh ý thức trách nhiệm chưa cao.
b. Thành công, hạn chế
* Thành công

- Tăng cường sự hợp tác.
- Rèn được sự tự tin, mạnh dạn trước đám đông, khả năng diễn đạt lưu loát
hơn.

4


Sau khi áp dụng hình thức này trong công tác giảng dạy qua năm học 20152016, với tính hiệu quả của biện pháp nêu trên, cộng với sự quan tâm và nỗ lực của
bản thân, sự tự giác hợp tác học tập của học sinh, các em đã có những tiến bộ rõ rệt.
Động cơ học tập và chất lượng học tập của các em yếu cũng được nâng lên, các em
đã tự tin, hòa đồng, bớt mặc cảm, tự ti trong học tập.
d. Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đã đặt ra
Học theo mô hình trường học mới VNEN, học sinh được học tập tích cực, chủ
động, hứng thú do có cơ hội chia sẻ những trải nghiệm cá nhân, có cơ hội thực hành
và vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học vào đời sống hằng ngày. Học sinh có nhiều cơ
hội để độc lập suy nghĩ khi làm việc cá nhân và có nhiều cơ hội để phát huy năng lực
hợp tác khi học theo nhóm. Học sinh chủ yếu làm việc theo nhóm nhỏ và sau mỗi nội
dung học tập, các em được tranh luận, được đánh giá lẫn nhau. Việc tự học của học
sinh được thực hiện trong bối cảnh có hướng dẫn của giáo viên. Các em được giáo
viên giao nhiệm vụ, được giáo viên trực tiếp hỗ trợ khi cần. Các em cũng được nghe
ý kiến của giáo viên như là những quyết định của trọng tài trong các cuộc thảo luận,
trao đổi ý kiến.
Bên cạnh những thuận lợi đã nêu trên, học theo mô hình trường học mới
VNEN, học sinh cần có nhiều thay đổi về cách học. Học sinh cần học một cách chủ
động, tự đọc sách, tự thực hiện các hoạt động theo chỉ dẫn của sách. Khi có khó khăn,
các em cần tự tìm kiếm sự hỗ trợ từ bạn trong cùng cặp, cùng nhóm, tìm kiếm sự hỗ
trợ cuả giáo viên. Mô hình trường học mới VNEN chú trọng vào các hoạt động học
tập tương tác. Học sinh được rèn kĩ năng hợp tác với bạn cùng cặp, nhóm, cùng lớp.
Học sinh không chỉ học theo cách làm nêu trong sách mà còn được khuyến khích phát
biểu các ý kiến cá nhân, đề xuất cách thực hiện nhiệm vụ học tập cùng bạn. Tuy


HS

gia

Điểm 7-8
SL
%

Điểm 5-6
SL
%

Điểm dưới 5
SL
%

khảo
sát
Toán
T Việt

24
24

24
24

3
3

luồng không khí thân thiện, thoải mái, sinh động, hăng say trong giờ học, rèn luyện kĩ
năng sống cho học sinh. Vì vậy, tôi đã kết hợp với phụ huynh và học sinh để tổ chức
trang trí lớp học.
- Hộp thư bè bạn” Đây là nơi hội tụ những cảm xúc của các thành viên trong lớp.
Ngay lập tức, góc nhỏ đáng yêu ấy tạo nên hiệu ứng sôi nổi tới các bạn học sinh. Mỗi
buổi sáng, những lá thư với dòng chữ còn hơi nguệch ngoạc nhưng chất chứa bao tình
cảm sâu lắng, những mảnh giấy nhỏ bé, rồi cả hình vẽ ngộ nghĩnh đáng yêu về bạn bè
trong lớp, những bức ảnh ghi lại khoảnh khắc của lớp, đặc biệt là những chia sẻ qua
tiết học để chia sẻ với bạn, với cô giáo những cảm xúc qua tiết học, những lời nhắn
nhủ nhau cùng trải nghiệm trong cuộc sống,…
- Hòm thư điều em muốn nói: Mục đích nhằm giúp cho học sinh có cơ hội bày tỏ ý
kiến, những điều em không tiện nói trước lớp, những ý kiến, những chia sẽ về cuộc
sống, hoàn cảnh gia đình, về tâm sinh lý….Giúp cho học sinh bày tỏ tất cả những
vướng mắc trong cuộc sống và trong học tập, các em viết một bức thư nhỏ và gửi vào
hòm thư của lớp. Cuối mỗi tuần GV sẽ mở hòm thư phân loại và có cách xử lý cho
từng vấn đề học sinh đặt ra, có thể phối hợp với gia đình, nhà trường, địa phương để
có cách giải quyết tế nhị và có hiệu quả nhất.
- Góc cộng đồng: Giáo viên và học sinh sưu tầm, giới thiệu về văn hóa lịch sử của
địa phương, dân tộc, các tác phẩm thơ ca hò vè, trò chơi dân gian….Các sản phẩm
của địa phương làm ra. Chính hoạt động này kích thích các em hứng thú tìm tòi, sưu
tầm, giới thiệu và qua đó cũng sẽ giúp các em thêm yêu văn hóa, lịch sử truyền thống
một cách tự nhiên, bền vững.
- Thư viện lớp học: Là tủ sách thân thiện có sự đóng góp của phụ huynh, học sinh ,
giáo viên tạo điều kiện cho các em ham đọc sách, mở rộng hiểu biết, phát triển khả
năng đưọc cho các em. Rèn kĩ năng sống có trách nhiệm, có ý thức bảo quản tài sản
7


chung, có thói quen sống gọn gàng, ngăn nắp. Ngoài việc đọc sách tăng thêm vốn tri
thức, học sinh còn tham gia các hoạt động giới thiệu sách giúp các em tự tin hơn, diễn đạt tốt

xuyên suốt cả quá trình dạy và học nó tạo điều kiện để rèn luyện các kĩ
năng và hợp tác của nhóm.
c. Phát huy vai trò của một nhóm trưởng:
Học theo mô hình VNEN, bàn ghế sẽ được sắp xếp cho học sinh ngồi đối diện nhau.
HS tự thảo luận, tự tìm vướng mắc và tự đưa ra phương án giải quyết.
Ưu điểm của phương pháp học nhóm được phát huy rất rõ nét trong học nhóm theo
mô hình VNEN, tất cả học sinh trong nhóm đều được luân phiên nhau làm nhóm
trưởng, hướng dẫn các bạn trong nhóm để điều hành các hoạt động do giáo viên yêu
cầu và không có một bất cứ học sinh nào ngoài cuộc, không một học sinh nào ngồi
chơi. Tuy nhiên để tiết học dạy theo mô hình VNEN thành công hay không thì phụ
thuộc rất nhiều vào các nhóm trưởng. Và công việc chính của nhóm trưởng đó là:
thay giáo viên điều hành các bạn hoạt động nhóm. Xác định được mục tiêu của hoạt
động nhóm. Phân công nhiệm vụ cho công bằng giữa các thành viên trong nhóm.
Một điều quan trọng nữa đó là nhóm trưởng phải biết tự mình làm thế nào để huy
động được sự tham gia của mọi thành viên vào giải quyết nhiệm vụ nhóm và phải tạo
ra những tương tác đa chiều giữa các thành viên trong nhóm. Hướng dẫn các bạn biết
cách tìm kiếm hỗ trợ và giải quyết được một số khó khăn gặp phải. Biết quản lí và sử
dụng thời gian hiệu quả, biết sử dụng và bảo quản tài liệu học tập. Biết tổ chức và
quản lí công việc. Biết giơ thẻ khi đã hoàn thành công việc và biết giơ thẻ cứu trợ khi
không tự giải quyết được công việc.
Cách 1: Vào cuối hoặc đầu mỗi buổi học giáo viên cần mời các nhóm trưởng ngồi lại
tạo thành một nhóm và hướng dẫn các em cụ thể từng bước một.
Ví dụ: Sau khi đã ghi xong đề bài nhóm trưởng điều khiển các bạn đọc mục tiêu:
- Nhóm trưởng nói to đủ cho cả nhóm nghe (Mời các bạn đọc mục tiêu. Bạn nào
đọc xong thì giơ tay lên)
- Nhóm trưởng nói: Mình mời bạn A đọc mục tiêu thứ nhất
- Mời bạn B đọc mục tiêu thứ hai….
(Sau khi các bạn trong nhóm mình đọc xong thì giơ thẻ hoàn thành lên để giáo viên
biết đến kiểm tra).
9


10


trí thú vị ấy, HS càng thân thiết, quý mến nhau hơn và chắc chắn rằng các em sẽ sẵn
sàng giúp đỡ nhau khi gặp khó khăn trong học tập cũng như trong cuộc sống.
2.2.2 Giải pháp 2: Đổi mới phương pháp dạy của giáo viên
a. Người giáo viên phải hiểu đổi mới phương pháp dạy học theo mô hình VNEN
là như thế nào?
Phương pháp dạy học theo mô hình VNEN là phương pháp dạy học lấy học sinh
làm trung tâm vừa là giá đỡ, vừa là trụ cột chi phối các hoạt động sư phạm trong nhà
trường VNEN. Tổ chức lớp học không chỉ phù hợp với phương pháp của VNEN mà
còn tạo ra môi trường sư phạm thân thiện, dân chủ, hợp tác giữa các thành viên trong
trường và với cộng đồng. Mô hình VNEN sẽ tạo điều kiện cho giáo viên và học sinh
phát huy tốt nhất các năng lực cá nhân và giá trị đích thực của các em.
Kiểu cấu trúc bài học được khuyến khích sử dụng trong mô hình VNEN, đó là tổ
chức dạy học người ta thường khuyến khích sử dụng quy trình thông qua các hoạt
động trải nghiệm, khám phá, phát hiện của HS, quy trình gồm 5 bước chủ yếu sau:
Gợi động cơ, tạo hứng thú
học

Thực hành

Trải nghiệm

Phân tích, khám phá,rút ra bài

Vận dụng.

Để làm tốt 5 bước này, đòi hỏi bản thân người giáo viên phải tự thiết kế, đạo diễn các

học sinh, nghiêm túc trong dạy học, luôn động viên khuyến khích kịp thời, cần chú ý
quan tâm đến học sinh nhận thức chậm.
b. Đổi mới phương pháp dạy của giáo viên:
- Tăng cường việc sử dụng phối hợp các phương pháp dạy học, các kỹ thuật dạy học
để phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh, gắn nội dung dạy học với các tình
huống thực tiễn cũng như để giải quyết các chủ đề phức hợp của thực tiễn. Trước tiên
mỗi giáo viên phải nắm chắc các phương pháp dạy học tích cực và các kỹ thuật dạy
học tích cực được áp dụng rộng rãi ở nhiều vùng miền và đã mang lại kết quả cao đó
là :
- Các phương pháp dạy học tích cực :
+ Phương pháp đặt và giải quyết vấn đề
+ Phương pháp hợp tác theo nhóm nhỏ.
+ Phương pháp trò chơi.
+ Phương pháp đóng vai.
12


- Các kỹ thuật dạy học tích cực
+ Kĩ thuật hỏi và trả lời
+ Kĩ thuật khăn trải bàn
+ Kĩ thuật mảnh ghép
+ Kỹ thuật KWL
+ Kỹ thuật trình bày một phút
Trao đổi với đồng nghiệp, chuyên môn để tuỳ theo theo từng môn, từng bài, từng lớp
tuỳ theo từng hoạt động để vận dụng phương pháp dạy học nào, kỹ thuật dạy học nào
cho phù hợp đặc biệt gắn bài học với thực tế cuộc sống để học sinh nhớ lâu, không bị
gò ép.
Mỗi giáo viên phải tự học, tự bồi dưỡng để biết cách khai thác những yếu tố tích cực
của các phương pháp dạy học truyền thống một cách phù hợp và có hiệu quả, đồng
thời đưa các quan điểm, phương pháp dạy học theo mô hình VNEN, tạo điều kiện cần

trường.
- Giáo viên tự học, tự bồi dưỡng, tự chủ, linh hoạt trong phương pháp dạy học. Tích
cực tham gia các lớp bồi dưỡng chuyên môn, các hoạt động chuyên đề của tổ của
trường để học tập về đổi mới phương pháp dạy học theo tinh thần VNEN.
- Trong sinh hoạt tổ chuyên môn kịp thời đưa ra những khó khăn, vướng mắc như:
biện pháp để học sinh học nhóm tốt, biện pháp để giúp em nhóm trưởng có thể điều
khiển tốt các hoạt động học tập của nhóm, hoặc biện pháp về đổi mới phương pháp
dạy học của một hoạt động nào đó ở một bài dạy cụ thể…..trong tổ sẽ cùng nhau thảo
luận để tìm ra cách giải quyết tốt nhất.
- Thường xuyên tự học hỏi qua sách báo, thông tin đại chúng, qua đồng nghiệp
thông qua các tiết học tốt, chuyên đề, thao giảng, tự tìm kiếm những thông tin trên
mạng nhằm nâng cao tay nghề, tìm ra phương pháp giảng dạy cho phù hợp với đối
tượng học sinh.
c. Lưu ý cách ghi nhớ kiến thức cho học sinh trong bài học.
Chẳng hạn khi dạy môn Toán, ghi nhớ kiến thức rất quan trọng bởi trong môn
toán kiến thức của bài sau thường liên quan đến kiến thức bài trước. Không nhớ được
kiến thức bài trước học sinh không thể vận dụng vào hoạt động bài sau. Đặc biệt mô

14


hình VNEN chủ yếu là học sinh tự khám phá, chiếm lĩnh kiến thức. Để ghi nhớ hiệu
quả cần làm như sau :
Việc học toán phải chú trọng vào tư duy phân tích hơn là học thuộc lòng đơn
thuần.
Ví dụ : Ghi nhớ cách đổi 1m2 = 100 dm2
Cho hs hiểu 1m2 là diện tích hình vuông có cạnh 1m, mà 1m = 10dm. Diện
tích hình vuông có cạnh 1m bằng diện tích hình vuông cạnh 10dm.
Diện tích hình vuông cạnh 10dm là: 10 x 10 = 100dm2
Vậy 1m2 = 100 dm2

mà đi chăn mèo
m
mà

dm
đi

cm
chăn

mm
mèo
15


Tức là gắn chữ cái đầu của mỗi đơn vị với 1 từ và tạo thành một câu ấn tượng.
Câu này đọc thì vô lý nhưng học sinh rất ấn tượng vì vậy chắc chắn học sinh sẽ
không bao giờ quên bảng đơn vị đo độ dài và sẽ không bị nhầm lẫn khi đổi.
Trên đây là ví dụ về sơ đồ tư duy tùy vào bài cụ thể mà có các sơ đồ khác nhau.
Cũng có thể dùng sơ đồ tư duy để chốt lại kiến thức bài học.
2.2.3 Giải pháp 3: Đổi mới về cách học của học sinh.
Trước hết giáo viên phải rèn cho học sinh các kĩ năng làm việc có hiệu quả ngay từ
đầu năm học. Để thực hiện có hiệu quả phương pháp dạy học theo mô hình VNEN
người giáo viên cần chú trọng rèn cho học sinh một số kĩ năng học tập. Trước hết
phải rèn cho học sinh kĩ năng tự học theo nhóm. Mỗi hướng dẫn học trong sách bao
gồm một chuỗi các hoạt động được thiết kế nhằm giúp học sinh tự học bằng cách
thực hiện các yêu cầu, các chỉ dẫn, trong bài học. Vì vậy, trước hết người giáo viên
cần quan tâm luyện tập cho học sinh các kĩ năng sau:
- Kĩ năng đọc - hiểu tài liệu, giáo viên cần cho học sinh hiểu được các câu lệnh, các
chỉ dẫn, các yêu cầu, các loại dạng hoạt động học tập.

Việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh phải được xem như là một bộ
phận không chỉ của cả quá trình dạy học mà là một bộ phận của mỗi hoạt động học
tập. Kiểm tra đánh giá phải được tiến hành thường xuyên, liên tục ngay trong quá
trình thực hiện mỗi hoạt động học tập để kịp thời khuyến khích, động viên và nhất là
giúp các em điều chỉnh những sai sót để hoạt động học tập có hiệu quả. Để đánh giá
học sinh học theo mô hình VNEN giáo viên cần kết hợp hai hình thức đánh giá: Đánh
giá thường xuyên và đánh giá định kì. Việc đánh giá hoạt động chủ yếu do học sinh
thực hiện, học sinh tự đánh giá. Có những hoạt động học sinh tự đánh giá trong cặp,
trong nhóm bằng cách đổi bài cho nhau để cùng rà soát xem kết quả nào đúng và đủ,
kết quả nào chưa đúng và còn thiếu. Có những hoạt động học sinh tự đánh giá chéo
giữa các nhóm. Có những hoạt động học sinh cùng giáo viên đánh giá theo những
tiêu chí giáo viên đã nêu.
Giáo viên luôn tạo điều kiện cho học sinh tự đánh giá lẫn nhau trong học tập, để từ
đó các em thấy được những việc làm đúng và việc làm sai, những điều mình cần phải
học tập bạn để phát huy và khắc phục. Không nên chê các em trước các bạn khi các

17


em mắc phải những khuyết điểm như bài làm sai, chữ viết chưa đẹp… Những em có
khuyết điểm giáo viên nên trực tiếp trò chuyện và nhắc nhở.
Trên đây là những giải pháp mà bản thân tôi đã đúc rút và vận dụng trong quá
trình thực hiện dạy học theo mô hình trường học kiểu mới và đã đạt được những kết
quả đáng mừng. Các phụ huynh đã quan tâm và có nhận thức đúng đắn về việc học
tập của con em mình. Học sinh đều có ý thức tự học và học theo nhóm có hiệu quả
cao, đặc biệt hầu hết các em đều có ý thức tự quản và tự giác trong mọi hoạt động. Chất
lượng học sinh được tăng lên rõ rệt.
3. Phần kết luận.
3.1. Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm.
Qua gần 1 năm vận dụng các giải pháp đổi mới phương pháp dạy học theo mô

SL %
10 38,5

Điểm 7-8
Điểm 5-6
SL
%
SL
%
10 38,5
6
23,0

Điểm dưới 5
SL
%
0
18


Tiến

26

g

11

42,4


hội độc lập suy nghĩ, bộc lộ ý kiến riêng khi làm việc cá nhân và có nhiều
cơ hội phát huy năng lực hợp tác khi học nhóm, được tranh luận, tự đánh
giá bản thân và đánh giá các bạn. Học sinh đã quen với học nhóm; tự điều
khiển hoạt động trong nhóm từ đó đã giúp học sinh có ý thức để chủ động
trong học tập. Học sinh đã thể hiện được khả năng của mình khi điều khiển
và có thể hướng dẫn các bạn khác học, giúp cho việc tổ chức hướng dẫn
19


luôn chỉ là của cô giáo như trước đây. Một điều dễ nhận thấy, đó là học sinh
đã mạnh dạn, linh hoạt và sáng tạo hơn trong học tập, tư duy độc lập, hợp
tác để phát hiện chiếm lĩnh kiến thức bài học.
Mặc dù rất cố gắng nhưng do kinh nghiệm của bản thân còn hạn chế nên không
tránh khỏi những thiếu sót. Tôi mong rằng sẽ được các đồng nghiệp góp ý để bản
sáng kiến hoàn thiện hơn, từng bước nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện .
3.2 Kiến nghị, đề xuất.
( Không)

Hiền Ninh , ngày 28 tháng 4 năm 2016
Người viết

Nguyễn Thị Thanh Thủy

XÁC NHẬN CỦA HĐKH TRƯỜNG
......... .....................................................................................................
......... .....................................................................................................
......... .....................................................................................................

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc