HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

LÊ DUYÊN HÀ

THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH
TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI TRÊN ĐỊA BÀN
CÁC TỈNH TÂY NGUYÊN, VIỆT NAM

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ
CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ LỊCH SỬ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
Mã số: 62 38 01 01

HÀ NỘI - 2017


Công trình được hoàn thành tại
Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Trịnh Đức Thảo

Phản biện 1:.........................................................
.........................................................

Phản biện 2:.........................................................
.........................................................

Phản biện 3:.........................................................
.........................................................

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Học viện
họp tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

KNHC trong lĩnh vực đất đai. Thậm chí người đi khiếu nại còn có thái độ cực đoan,
quá khích làm ảnh hưởng đến trật tự xã hội ở một số địa bàn vùng Tây Nguyên. Cá
biệt, có trường hợp cấu kết với các thế lực phản động FULRO lưu vong ở ngoài
nước, các phần tử cơ hội kích động những người đi khiếu nại đòi lại đất của các cơ
sở tôn giáo; tổ chức, lôi kéo khiếu nại đông người, biến các vụ việc KNHC thuần túy
trở thành vấn đề CT-XH, dẫn đến tình hình THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai
trên địa bàn một số tỉnh Tây Nguyên có những diễn biến phức tạp và vẫn ở mức
“nóng”. Vì lẽ đó, việc nghiên cứu một cách toàn diện, sâu sắc vấn đề THPL về
KNHC trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên, Việt Nam cả phương
diện lý luận và thực tiễn có ý nghĩa sâu sắc và cấp thiết hiện nay.
Xuất phát từ những lý do trên, nghiên cứu sinh đã chọn đề tài: “Thực hiện
pháp luật về khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây
Nguyên, Việt Nam” làm Luận án tiến sĩ Luật học, chuyên ngành Lý luận và lịch sử
nhà nước và pháp luật.


2
2. Mục đích và nhiệm vụ của luận án
2.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở phân tích làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn THPL về
KNHC trong lĩnh vực đất đai, luận án đề xuất các quan điểm cơ bản, hệ thống giải
pháp mang tính đặc thù nhằm bảo đảm THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai trên
địa bàn các tỉnh Tây Nguyên,Việt Nam hiện nay.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện mục đích trên, luận án có nhiệm vụ nghiên cứu sau đây:
- Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước và nước ngoài có liên quan đến
đề tài luận án, đánh giá những giá trị của các công trình đó và xác định những vấn đề
luận án cần tiếp tục nghiên cứu.
- Làm sáng tỏ cơ sở lý luận THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai, trong đó,
phân tích các khái niệm, đặc điểm, hình thức, vai trò và các điều kiện bảo đảm THPL



3
4.2. Phương pháp nghiên cứu
Trên nền tảng phương pháp luận duy vật lịch sử của triết học Mác - Lênin; đề
tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: phương pháp hệ thống; phương
pháp lôgic; phương pháp lịch sử; phương pháp phân tích, tổng hợp; phương pháp
thống kê, điều tra xã hội học; phương pháp kết hợp lý luận với thực tiễn; phương
pháp so sánh....để giải quyết các vấn đề đặt ra trong nghiên cứu nội dung của luận án.
Các phương pháp được sử dụng nhằm làm rõ nội dung cơ bản của luận án, đảm bảo
tính khoa học và lôgic giữa các vấn đề của đề tài trong các chương
5. Những đóng góp mới về khoa học của luận án
Luận án là công trình chuyên khảo đầu tiên nghiên cứu tương đối hệ thống
THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên, Việt Nam,
nên có một số đóng góp khoa học mới sau:
- Xây dựng khái niệm pháp luật về KNHC trong lĩnh vực đất đai, THPL về
KNHC trong lĩnh vực đất đai có tính nền tảng xuyên suốt luận án; chỉ ra được một số
đặc điểm, hình thức THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai; nêu ra được vai trò, điều
kiện bảo đảm THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai nói chung, trong đó có các tỉnh
Tây Nguyên.
- Luận án phân tích chỉ ra yếu tố đặc thù về điều kiện tự nhiên, kinh tế, VHXH, tình trạng di dân tự do, quản lý và sử dụng đất đai ở các tỉnh Tây Nguyên tác
động tới quá trình THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai. Phân tích được các kết
quả, hạn chế của thực trạng THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai tại các tỉnh
Tây Nguyên; chỉ ra được những nguyên nhân ưu điểm và hạn chế của thực trạng
này; qua đó rút ra bài học kinh nghiệm từ THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai
trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên trong thời gian qua.
- Xác lập các quan điểm, đề xuất được hệ thống giải pháp bao gồm nhóm giải
pháp chung và nhóm giải pháp riêng mang tính đặc thù cho Tây Nguyên, nhằm đảm
bảo THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên Việt
Nam hiện nay.

1.2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU NƯỚC NGOÀI

Pháp luật của một số quốc gia trên thế giới có những quy định phương thức
khiếu nại, thẩm quyền giải quyết KNHC, thủ tục và đối tượng KNHC nhằm bảo đảm
cho việc thực hiện quyền khiếu nại của công dân. Đại đa số các quốc gia vẫn ghi
nhận thẩm quyền giải quyết KNHC của các cơ quan HCNN. Luận án chia tình hình
nghiên cứu nước ngoài thành 2 nhóm chính:
1.2.1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến khiếu nại hành chính; khiếu
nại hành chính trong lĩnh vực đất đai
1.2.2. Các công trình nghiên cứu liên quan đến thực hiện pháp luật và thực
hiện pháp luật về khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai
1.3. MỘT SỐ NHẬN XÉT RÚT RA TỪ CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU
VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU TRONG LUẬN ÁN

1.3.1. Một số nhận xét rút ra từ những công trình nghiên cứu liên quan
đến đề tài
Có thể nêu lên mấy vấn đề cơ bản sau:
Một là, các công trình của các nhà khoa học ở những cấp độ và khía cạnh khác
nhau đã phân tích những vấn đề lý luận pháp luật về KNHC, pháp luật KNHC về đất
đai, các yêu cầu, đặc điểm của KNHC trong lĩnh vực đai, các cơ chế thực hiện khiếu
nại và giải quyết KNHC trong lĩnh vực đất đai.
Hai là, một số công trình đã nghiên cứu về vai trò, tầm quan trọng của hoạt
động khiếu nại và giải quyết KNHC về đất đai hiện nay; tìm ra những yếu tố tác
động, những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác giải quyết KNHC
trong lĩnh vực đất đai của nhân dân trong giai đoạn hiện nay.
Ba là, các công trình nghiên cứu liên quan đến THPL và THPL về KNHC
trong lĩnh vực đất đai đã đề cập đến một số khía cạnh khác nhau như: bản chất, hình


5

trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên, Việt Nam; từ đó chỉ ra được
kết quả, hạn chế và nguyên nhân của thực trạng này. Trên cơ sở giả thuyết đó, luận án
tập trung trả lời các câu hỏi: Có những yếu tố tác động nào tới THPL về KNHC trong
lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên?. Thực trạng THPL về KNHC
trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên,Việt Nam có những ưu điểm
và hạn chế gì?. Nguyên nhân và bài học kinh nghiệm cần thiết cho THPL về KNHC
trong lĩnh vực đất đai ở Tây Nguyên?.


6
- Giả thuyết 3: Về nghiên cứu đề xuất các quan điểm và giải pháp bảo đảm
THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai, từ việc phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn
THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên. Luận án
xây dựng luận cứ đề xuất các quan điểm và giải pháp đặc thù bảo đảm cho việc
THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh miền núi Tây Nguyên,
Việt Nam hiện nay và những năm tiếp theo. Trên cơ sở đó, luận án tập trung trả lời
các câu hỏi: Những quan điểm nào để bảo đảm cho THPL về KNHC trong lĩnh vực
đất đai? THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên,
cần thực hiện những giải pháp nào?.
Kết luận chương 1
Từ những kết quả nghiên cứu chương 1 cho thấy, đến nay đã có các công trình
nghiên cứu được công bố trong nước và nước ngoài liên quan đến đề tài luận án.
Những công trình này liên quan đến các nhóm vấn đề cơ bản sau:
- Nhóm các công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề pháp luật về KNHC
và KNHC trong lĩnh vực đất đai. Các công trình ở nhóm này đề cập đến một số vấn
đề lý luận và thực tiễn pháp luật về KNHC; nội dung, cơ chế pháp lý bảo đảm thực
hiện quyền KNHC của công dân, tổ chức; giải quyết KNHC trong công cuộc CCHC
ở Việt Nam; cơ chế giải quyết KNHC, về đổi mới cơ chế giải quyết KNHC ở Việt
Nam; trên cơ sở đó chỉ ra được những hạn chế, yếu kém của pháp luật và có những
đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về KNHC của công dân; giải quyết

trong cơ quan HCNN xem xét lại các QĐHC, HVHC do cơ quan HCNN, người có
thẩm quyền trong cơ quan HCNN ban hành hoặc thực hiện khi cho rằng QĐHC,
HVHC đó không hợp pháp, hợp lý, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
KNHC trong lĩnh vực đất đai là việc các chủ thể sử dụng đất đề nghị cơ quan
nhà nước có thẩm quyền xem xét lại QĐHC hoặc HVHC theo quy định của pháp
luật, khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm
quyền, lợi ích hợp pháp của mình trong quá trình quản lý và sử dụng đất.
2.1.1.2. Khái niệm pháp luật về khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai
Pháp luật về KNHC trong lĩnh vực đất đai là tổng hợp các QPPL do các
CQNN có thẩm quyền ban hành theo trình tự, hình thức luật định, nhằm điều chỉnh
các quan hệ phát sinh về KNHCtrong lĩnh vực đất đai, bảo đảm quyền và lợi ích hợp
pháp của cá nhân tổ chức, góp phần nâng cao hiệu quả QLNN về đất đai.
2.1.2. Nội dung điều chỉnh của pháp luật về khiếu nại hành chính trong
lĩnh vực đất đai
Pháp luật về KNHC trong lĩnh vực đất đai bao gồm 5 nhóm quan hệ sau:
- Nhóm các quy định về nguyên tắc của pháp luật KNHC trong lĩnh vực đất đai;
- Nhóm các quy định về quyền KNHC trong lĩnh vực đất đai;
- Nhóm các quy định về trình tự, thủ tục khiếu nại và giải quyết KNHC trong
lĩnh vực đất đai;
- Nhóm các quy định về thẩm quyền, thời hiệu và thời hạn giải quyết KNHC
trong lĩnh vực đất đai;
- Nhóm các quy định về xử lý vi phạm pháp luật về KNHC trong lĩnh
vực đất đai.
2.2. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, VAI TRÒ CỦA THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ
KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI

2.2.1. Khái niệm thực hiện pháp luật về khiếu nại hành chính trong lĩnh
vực đất đai
THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai là hành vi thực tế, hợp pháp được hình
thành trong quá trình hiện thực hóa các quy định của pháp luật về KNHC trong lĩnh

THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai thực chất là quan hệ giữa người sử
dụng đất, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan đến sử dụng đất với Nhà nước.
Người sử dụng đất thực hiện quyền khiếu nại các QĐHC hoặc HVHC về đất đai đối
với các cơ quan QLHCNN là thực hiện quyền chính trị - pháp lý của mình theo quy
định của pháp luật.
2.2.2.4. Thực hiện pháp luật khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai
phát sinh chủ yếu từ các quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan
hành chính nhà nước
THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai phát sinh chủ yếu từ các QĐHC,
HVHC của cơ quan HCNN, người có thẩm quyền trong QLHCNN về đất đai, nên
giải quyết là trách nhiệm của cơ quan HCNN, vì vậy ý thức, trách nhiệm của người
có thẩm quyền trong các cơ quan HCNN là yếu tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp
đến hiệu quả THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai.


9
2.2.3. Vai trò của thực hiện pháp luật về khiếu nại hành chính trong lĩnh
vực đất đai
2.2.3.1. Thực hiện pháp luật về khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai
góp phần bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất
Thông qua việc sử dụng quyền khiếu nại và ADPL giải quyết KNHC trong
lĩnh vực đất đai, không chỉ giúp cho pháp luật thực sự đi vào cuộc sống, bảo vệ các
quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất, mà còn giúp cho Đảng và Nhà
nước kiểm tra được tính đúng đắn, sự phù hợp của đường lối, chính sách, pháp luật
về khiếu nại, pháp luật về đất đai đã ban hành. Đồng thời, ngày càng có cơ sở thực
tiễn hơn trong việc hoạch định đường lối chính sách, hoàn thiện chính sách, pháp luật
về khiếu nại, đất đai
2.2.3.2. Thực hiện pháp luật về khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai
góp phần xây dựng chính quyền nhà nước ngày càng trong sạch vững mạnh
THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai, một mặt nhằm bảo đảm các quy định

10
chủ thể pháp luật tự kiềm chế mình để không thực hiện những hành vi, hoạt động mà
pháp luật về KNHC trong lĩnh vực đất đai nghiêm cấm, không cho phép thực hiện.
Các QPPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai mang tính chất nghiêm cấm chủ yếu
được quy định trong Luật Khiếu nại, Luật Đất đai, Luật Tiếp công dân, Luật Hòa giải
ở cơ sở...
Thứ hai, chấp hành pháp luật về KNHCtrong lĩnh vực đất đai
Chấp hành pháp luật về KNHC trong lĩnh vực đất đai là một hình thức THPL,
trong đó, các chủ thể pháp luật thực hiện trách nhiệm, nghĩa vụ pháp lý của mình
bằng các hành động tích cực được quy định trong luật chung như: Luật Khiếu nại,
Luật Tiếp công dân, Luật Hòa giải ở cơ sở, Luật Phòng, Chống tham nhũng, Luật
Hình sự và luật chuyên ngành (Luật Đất đai).
Thứ ba, sử dụng pháp luật về KNHC trong lĩnh vực đất đai
Sử dụng pháp luật về KNHC trong lĩnh vực đất đai là hình thức của THPL.
Theo đó, các chủ thể pháp luật thực hiện quyền KNHC về đất đai của mình một cách
tự giác và tích cực, nghĩa là thực hiện các hành vi mà pháp luật về KNHC trong lĩnh
vực đất đai cho phép. Các chủ thể sử dụng hình thức pháp luật này chủ yếu là đối
tượng sử dụng đất đai, có quyền khiếu nại các QĐHC và HVHC của cơ quan HCNN
nước liên quan tới quyền và lợi ích của mình về sử dụng đất đai,
Thứ tư, áp dụng pháp luật về KNHC trong lĩnh vực đất đai
Áp dụng pháp luật về KNHC trong lĩnh vực đất đai là một hình thức THPL
đặc biệt. Theo đó, Nhà nước thông qua các cơ quan có thẩm quyền hoặc nhà chức
trách tổ chức cho các chủ thể pháp luật thực hiện các quy định của pháp luật về
KNHC trong lĩnh vực đất đai hoặc tự mình căn cứ vào các quy định của pháp luật
khiếu nại để tạo ra các quyết định làm phát sinh, thay đổi, đình chỉ hoặc chấm dứt
những quan hệ pháp luật cụ thể trong THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai.
2.3.2. Điều kiện bảo đảm thực hiện pháp luật về khiếu nại hành chính
trong lĩnh vực đất đai
2.3.2.1. Điều kiện bảo đảm về chính trị
Đảm bảo chính trị cho việc THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai là sự bảo

pháp luật; Thứ hai: quy trình, thủ tục khiếu nại và giải quyết KNHC trong lĩnh vực
đất đai phải được pháp luật quy định cụ thể, chặt chẽ, chính xác, phù hợp với thực
tiễn quản lý và sử dụng đất đai; Thứ ba: ý thức pháp luật của các cơ quan HCNN,
người có thẩm quyền được coi là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến việc ADPL vào giải
quyết các KNHC trong lĩnh vực đất đai
2.4. THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TRONG
LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI Ở CÁC TỈNH TÂY BẮC VÀ GIÁ TRỊ THAM KHẢO CHO
CÁC TỈNH TÂY NGUYÊN, VIỆT NAM

2.4.1. Thực hiện pháp luật về khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai
ở các tỉnh Tây Bắc
Ở các tỉnh Tây Bắc những năm gần đây, THPL về KNHC trong lĩnh vực đất
đai trên địa bàn về các vụ việc KNHC đất đai có phần giảm về mặt số lượng nhưng
về tính chất và mức độ vẫn còn gay gắt, phức tạp. Các vụ khiếu nại xảy ra trong thực
tế của các địa phương ở các tỉnh Tây Bắc nước ta thường gặp là các khiếu nại các
QĐHC, HVHC liên quan đến vấn đề quy hoạch, đền bù, giải toả khi Nhà nước thu
hồi đất phục vụ cho các công trình công cộng, lợi ích quốc gia, an ninh quốc phòng,
v.v.. Tình trạng khiếu nại đông người, vượt cấp vẫn còn xảy ra. Tuy vậy, nhờ chủ
động phối hợp chặt chẽ của ngành chức năng và cơ quan hữu trách, hầu hết đơn thư
KNHC về đất đai đều được giải quyết đảm bảo khách quan, chính xác, đúng pháp
luật với tỷ lệ đạt trên 85%.
2.4.2. Giá trị tham khảo từ thực hiện pháp luật về khiếu nại hành chính
trong lĩnh vực đất đai ở các tỉnh Tây Bắc cho các tỉnh Tây Nguyên, Việt Nam
Từ thực tiễn những kết quả đạt được của các tỉnh Tây Bắc rút ra 5 bài học kinh
nghiệm trong việc THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đa, những kinh nghiệm này là
bài học bổ ích có thể tham khảo áp dụng cho Tây Nguyên. Một là, các tỉnh Tây Bắc


12
trong THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai luôn làm tốt công tác tiếp dân, mở rộng

THPLvề KNHC trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên do
nhiều yếu tố tác động như: yếu tố vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên; Yếu tố kinh tế và
văn hoá tác động đến THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai ở Tây Nguyên; Di dân
tự do và trình độ dân trí tác động đến THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai ở Tây
Nguyên; Chính sách quản lý và sử dụng đất đai tác động đến thực hiện pháp luật về
khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai ở Tây Nguyên. Tất cả những yếu tố mang


13
tính đặc thù này đã tác động không nhỏ tới quá trình triểu khai THPL về KNHC trong
lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên, Việt Nam.
3.2. THỰC TRẠNG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ KHIẾU NẠI HÀNH
CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI TRÊN ĐỊA BÀN CÁC TỈNH TÂY
NGUYÊN, VIỆT NAM (TỪ NĂM 2011 ĐẾN NĂM 2016)

3.2.1. Thực trạng tuân thủ pháp luật về khiếu nại hành chính trong lĩnh
vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên
- Tuân thủ các quy định pháp luật về quyền KNHC trong lĩnh vực đất đai của
các cá nhân, tổ chức sử dụng đất
Các chủ thể sử dụng đất đã tuân thủ thực hiện nghiêm các quyền KNHC theo
quy định của Luật khiếu nại, Luật Đai đai đối với các QĐHC và HVHC của cơ quan
QLHCNN về Quyết định giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, trưng dụng đất, cho phép
chuyển mục đích sử dụng đất; quyết định bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng, tái
định cư; cấp hoặc thu hồi giấy CNQSDĐ; quyết định gia hạn thời hạn sử dụng đất, đã
không để xảy ra các vi phạm pháp luật về khiếu nại. Tuy nhiên, một bộ phận nhân
dân trong quá trình THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai đã không tuân thủ nghiêm
các quyền KNHC trong lĩnh vực đất đai theo quy định của pháp luật, không thực hiện
đầy đủ trách nhiệm và nghĩa vụ của người khiếu nại.
- Tuân thủ các quy định pháp luật về KNHC trong lĩnh vực đất đai của cơ
quan QLHCNN

3.2.3. Thực trạng sử dụng pháp luật về khiếu nại hành chính trong lĩnh
vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên, Việt Nam
THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai có những đặc thù khác với THPL một
số lĩnh vực như hình sự, hành chính…, do vậy trong THPL về KNHC trong lĩnh vực
đất đai chủ yếu tập trung nhiều vào hình thức sử dụng và ADPL. Các cá nhân, tổ
chức sử dụng đất có quyền KNHC đối với các QĐHC và HVHC của cơ quan HCNN
đã ban hành trong quá trình quản lý đất đai, theo đó cơ quan HCNN ra QĐHC về
giao đất, cấp đất, thu hồi, cưỡng chế thu hồi đất, xử lý hành chính về hành vi VPPL
trong lĩnh vực đất đai... có trách nhiệm tôn trọng và phải tạo mọi điều kiện giải quyết
các KNHC trong lĩnh vực đất đai cho người khiếu nại. Tuy nhiên, trong thực tiễn trên
địa bàn các tỉnh Tây Nguyên, người sử dụng đất vẫn chưa ý thức được hết trách
nhiệm của mình trong thực hiện quyền khiếu nại cũng như nghĩa vụ theo quy định
của pháp luật.
3.2.4. Thực trạng áp dụng pháp luật về khiếu nại hành chính trong lĩnh
vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên
Do nhận thức đúng tầm quan trọng của việc THPL về KNHC trong lĩnh vực
đất đai trong thời gian qua trên địa bàn 5 tỉnh Tây Nguyên các chủ thể đã có một
số hoạt động ADPL trong giải quyết KNHC về đất đai của cơ quan QLHCNN
như: Hoạt động xâ Các QĐHC, HVHC về đất đai của các cơ quan QLHCNN bị
khiếu nại; xây dựng, ban hành văn bản áp dụng pháp luật giải quyết KNHC trong
lĩnh vực đất đai; - Thời hạn ADPL giải quyết KNHC về đất đai của cơ quan
QLHCNN; THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây
Nguyên gắn với giải quyết tốt chính sách đất đai, đặc biệt là các hộ đồng bào
DTTS.
3.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM THỰC HIỆN PHÁP
LUẬT VỀ KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI TRÊN ĐỊA
BÀN CÁC TỈNH TÂY NGUYÊN, VIỆT NAM

3.3.1. Ưu điểm và nguyên nhân của ưu điểm
3.3.1.1. Ưu điểm và hạn chế

tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về KNHC đất đai được các cấp chính
quyền trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên quan tâm, tạo sự chuyển biến về nhận thức
pháp luật về KNHC trong lĩnh vực đất đai từ cơ sở. Công tác đào tạo, bồi dưỡng
nghiệp vụ cho cán bộ làm công tác tiếp dân, ADPL giải quyết KNHC về đất đai trên
địa bàn các tỉnh Tây Nguyên ngày càng được chú trọng; vai trò hạt nhân của cán bộ,
đảng viên trong THPL về KNHC lĩnh vực đất đai đã được phát huy tích cực.
3.3.2. Hạn chế và nguyên nhân của hạn chế
3.3.2.1. Hạn chế
Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình tổ chức triển khai thực hiện các
quy định của pháp luật về KNHC trong lĩnh vực đất đai vào thực tiễn cuộc sống đã
bộc lộ không ít hạn chế. Ý thức tuân thủ, chấp hành pháp luật của một bộ phận người
dân và tổ chức chưa cao. Một số cơ quan có thẩm quyền trong ADPL chưa ban hành
quyết định thụ lý đơn khiếu nại thuộc thẩm quyền; thời hạn giải quyết KNHC đất đai
còn kéo dài, chưa tổ chức đối thoại với công dân khi giải quyết KNHC lần đầu theo


16
quy định của pháp luật về KNHC. Việc thực hiện các quy định của pháp luật về khiếu
nại (cụ thể là Luật Khiếu nại năm 2011) có nhiều bất cập khi áp dụng trong giải quyết
KNHC về đất đai. Công tác quản lý đất đai cũng còn nhiều bất cập. Theo điều tra 500
ý kiến của người KNHC về đất đai cho thấy, có 204/500 (40,8%) số lượng ý kiến cho
rằng được góp ý phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; trên 34,6% nói là chỉ
được thông báo về phương án và 24,6% cho rằng không được biết gì về phương án
này. Đối với ý kiến góp ý về giá đất, có 81/500 (chiếm 16,2%) cho rằng ý kiến của
mình được chấp nhận và có điều chỉnh; có 155/500 (31%) cho rằng được chấp nhận
để tham khảo; có 259/500 (51,8%) cho rằng không được chấp nhận và còn 2% không
muốn góp ý. Công tác tiếp dân, đối thoại trong giải quyết KNHC về đất đai ở một số
nơi chưa được coi trọng. Đội ngũ CB,CC có thẩm quyền ADPL giải quyết KNHC về
đất đai còn yếu kém về năng lực, chưa ngang tầm với những đòi hỏi của nhiệm vụ.
3.3.2.2. Nguyên nhân của những hạn chế

trong lĩnh vực đất đai . Ba là, tập trung giải quyết tốt vấn đề di dân tự do; chính sách
về đất đai cho đồng bào DTTS Tây Nguyên. Bốn là, ADPL giải quyết KNHC trong
lĩnh vực đất đai phải tuân thủ đúng các quy trình, thủ tục, thẩm quyền theo quy định
của pháp luật. Năm là, THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai ở các tỉnh Tây Nguyên
cần tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa các CQNN với các tổ chức đoàn thể trong
HTCT, tổ chức thanh tra nhân dân ở cơ sở. Sáu là, thường xuyên nâng cao năng lưc
cho CB,CC làm công tác tiếp dân, giải quyết hiệu quả KNHC về đất đai.
Kết luận chương 3
Để đánh giá đúng thực trạng quá trình THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai
ở Tây Nguyên, luận án đã chỉ ra những điều kiện đặc thù về kinh tế, văn hóa, xã hội
tác động tới THPLvề KNHC trong lĩnh vực đất đai ở Tây Nguyên. Những yếu tố
này có tác động không nhỏ và đã góp phần làm phong phú thêm cơ sở giúp tác giả
luận án phân tích, đánh giá thực trạng THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai trên
địa bàn các tỉnh Tây Nguyên một cách phù hợp. Bằng việc nghiên cứu, điều tra xã
hội học, tác giả luận án đã bám sát mục tiêu khi tiến hành nghiên cứu, đưa ra những
đánh giá chung mang tính lý luận và thực tiễn, những ưu điểm, hạn chế, nguyên
nhân khách quan và chủ quan cũng như bài học kinh nghiệm THPL về KNHC trong
lĩnh vực đất đai.

Chương 4
QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ
KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI
TRÊN ĐỊA BÀN CÁC TỈNH TÂY NGUYÊN, VIỆT NAM HIỆN NAY
4.1. QUAN ĐIỂM BẢO ĐẢM THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ KHIẾU NẠI
HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI TRÊN ĐỊA BÀN CÁC TỈNH TÂY
NGUYÊN, VIỆT NAM

4.1.1. Thực hiện pháp luật về khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai
ở các tỉnh Tây Nguyên cần quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng về khiếu nại
nói chung và khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai nói riêng

hóa, xã hội; đảm bảo chính sách về đất đai
Thực tiễn THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai cho thấy, mỗi vùng miền có
những đặc thù riêng, nên cần phải nghiên cứu kỹ lưỡng để có chính sách tác động
phù hợp. Đối với các tỉnh miền núi Tây Nguyên, nơi có đông đồng bào DTTS sinh
sống, có nhiều phong tục tập quán khác nhau, trình độ dân trí còn thấp so với mặt
bằng chung. Do đó, cần phải có những cơ chế, chính sách đặc thù tác động thích hợp
tới đối tượng KNHC trong lĩnh vực đất đai.
4.2. GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ KHIẾU NẠI
HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI TRÊN ĐỊA BÀN CÁC TỈNH TÂY
NGUYÊN, VIỆT NAM HIỆN NAY

4.2.1. Nhóm giải pháp chung
4.2.1.1. Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện pháp luật về khiếu nại hành chính
trong lĩnh vực đất đai, loại bỏ những quy định trùng lặp, mâu thuẫn, lạc hậu,
không nhất quán và bổ sung những quy định còn thiếu
Để bảo đảm hiệu quả pháp luật về KNHC trong lĩnh vực đất đai, cần tiến hành
rà soát các quy định trùng lặp và bổ sung, hoàn thiện những quy định còn thiếu; khắc
phục tình trạng các quy định của pháp luật về KNHC trong Luật Khiếu nại còn bất


19
cập, mâu thuẫn, không thống nhất giữa các quy định trong các văn bản pháp luật về
KNHC trong lĩnh vực đất đai. Bất cập về thẩm quyền giải quyết khiếu nại; về thời
hiệu khiếu nại; về thời hạn có hiệu lực của quyết định giải quyết khiếu nại; về quyền
của người khiếu nại. Luật Đất đai 2003 và nay là Luật Đất đai 2013 áp dụng trong
thực tiễn đã có nhiều điểm hạn chế, bất cập giữa Luật Đất đai và các văn bản hướng
dẫn thi hành. Do vậy, tiếp tục hoàn thiện pháp luật về KNHC trong lĩnh vực đất đai
nhằm góp phần phát huy dân chủ, bảo vệ lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp
pháp của công dân.
4.2.1.2. Phải đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính mà trọng tâm là cải



20
4.2.2. Nhóm giải pháp riêng cho các tỉnh Tây Nguyên, Việt Nam
4.2.2.1. Tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy đảng đối với thực hiện pháp luật
về khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên
THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai, trong đó có hoạt động ADPL để giải
quyết KNHC, là nhiệm vụ chính trị quan trọng của các cơ quan HCNN và CB,CC do
đó cần phải đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng. THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai
trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên phải đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng
4.2.2.2. Nâng cao hiểu biết pháp luật và ý thức chấp hành pháp luật của
cá nhân, tổ chức thực hiện quyền khiếu nại hành chính về đất đai trên địa bàn
Tây Nguyên
KNHC về đất đai là quyền dân sự, chính trị quan trọng của công dân, nếu cá
nhân, tổ chức (gọi chung là người khiếu nại) có hiểu biết đúng về pháp luật thì không
những họ có thể tự thực hiện được quyền khiếu nại mà còn tạo điều kiện thuận lợi
cho cơ quan, người có thẩm quyền giải quyết KNHC về đất đai hoàn thành nhiệm vụ.
Ngược lại, nếu người khiếu nại không hiểu biết đầy đủ về pháp luật thì không những
không biết cách để thực hiện quyền khiếu nại của mình mà còn gây khó khăn cho
việc ADPL trong giải quyết KNHC về đất đai. Do đó, nâng cao hiểu biết pháp luật và
ý thức chấp hành pháp luật của cá nhân, tổ chức trong THPL về KNHC về đất đai
trên địa bàn Tây Nguyên là hết sức cần thiết.
4.2.2.3. Nâng cao ý thức, trách nhiệm của người có thẩm quyền thực hiện
pháp luật về khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai
Để THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn Tây Nguyên đạt hiệu
quả, trong thời gian tới phải nâng cao ý thức trách nhiệm của CB,CC trong thực thi
công vụ. Tiếp tục chỉ đạo giải quyết dứt điểm các vụ việc KNHC; tăng cường công
tác kiểm tra việc thi hành Luật Khiếu nại năm 2011 và Luật Đất đai năm 2013, việc
thực hiện các kết luận, kiến nghị sau thanh tra, quyết định giải quyết của cấp có thẩm
quyền, khen thưởng những người hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

khiếu nại và người có quyền, lợi ích liên quan. Mở rộng sự tham gia của luật sư và
các tổ chức, cá nhân khác trong quá trình giải quyết KNHC trong lĩnh vực đất đai
4.2.2.7. Đổi mới công tác tiếp dân và xử lý đơn thư khiếu nại hành chính
trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn Tây Nguyên, Việt Nam
Thực hiện tốt công tác tiếp công dân không chỉ nâng cao chất lượng, hiệu quả
KNHC trong lĩnh vực đất đai, hạn chế một bước tình trạng KNHC về đất đai vượt
cấp, cũng như nhiều bất cập khác của công tác giải quyết KNHC trong lĩnh vực đất
đai mà còn giải quyết tốt mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và công dân. Hoạt động
tiếp công dân có mối quan hệ, ảnh hưởng trực tiếp đến tình trạng KNHC và hoạt
động giải quyết KNHC trong lĩnh vực đất đai cuả cơ quan HCNN.
4.2.2.8. Phát huy vai trò người có uy tín vào thực hiện pháp luật về khiếu nại
hành chính trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên, Việt Nam
Thông qua vai trò của người có uy tín vùng đồng bào DTTS Tây Nguyên, các
cấp ủy Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc các cấp đã nắm bắt được tâm tư nguyện
vọng chính đáng của đồng bào DTTS, kịp thời giải quyết những vướng mắc phát sinh
từ cơ sở về đất đai. Nhiều buôn, làng trên toàn vùng, đã phát huy tích cực vai trò của
người có uy tín vào việc giải quyết các KNHC về đất đai trong nội bộ nhân dân dựa
trên nguyên tắc tự thương lượng, hoà giải giữa các bên. Cần phải vận động lớp người
có uy tín đó tham gia vào thực hiện tốt pháp luật về KNHC trong lĩnh vực đất đai
trong các buôn, làng Tây Nguyên hiện nay và những năm tiếp theo


22
4.2.2.9. Thực hiện pháp luật về khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai
trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên gắn với tăng cường củng cố vững chắc quốc
phòng, an ninh
Không thể đảm bảo các quyền dân chủ thực sự trên mọi lĩnh vực, trong đó có
quyền KNHC về đất đai mà điều kiện QP-AN, trật tự an toàn xã hội bất ổn. Việc bảo
đảm các điều kiện này là một trong những giải pháp rất quan trọng, không thể thiếu
nhằm đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả pháp luật KNHC về đất đai trên địa bàn Tây

Việt Nam.


23
Kết luận chương 4
Việc THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên
trong giai đoạn hiện nay cần dựa trên các quan điểm có tính chất chỉ đạo, cụ thể:
THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên phải quán
triệt sâu sắc quan điểm của Đảng về KNHC trong lĩnh vực đất đai. Cần nâng cao
nhận thức của các chủ thể về vai trò, trách nhiệm, tầm quan trọng của việc THPL về
KNHC trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên, Việt Nam. THPL về
KNHC trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên phải phù hợp với điều
kiện về kinh tế, VH-XH, đảm bảo chính sách về đất đai. THPL về KNHC trong lĩnh
vực đất đai trên địa bàn Tây Nguyên, Việt Nam phải bảo đảm quyền con người,
quyền và lợi ích hợp pháp của công dân theo quy định của Hiến pháp và pháp luật.

KẾT LUẬN
Thực hiện pháp luật về KNHC trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây
Nguyên, Việt Nam về bản chất là nhằm phát huy quyền dân chủ trực tiếp của nhân
dân trên thực tế, tạo các cơ chế, diễn đàn thuận lợi để người dân được bày tỏ quan
điểm, ý kiến cá nhân, nêu các đề xuất, kiến nghị liên quan đến quyền, lợi ích hợp
pháp của họ với các CQNN có thẩm quyền, tham gia QLNN trên địa bàn vùng Tây
Nguyên, nâng cao ý thức pháp luật, góp phần hình thành lối sống và làm việc theo
pháp luật cho đảng viên, CB,CC và nhân dân; bảo đảm cho sự thành công của tiến
trình xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam.
Qua thực tiễn THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây
Nguyên, bên cạnh những thành tựu đạt được vẫn còn những hạn chế, yếu kém. Chính
vì vậy, việc nghiên cứu một cách toàn diện, sâu sắc vấn đề THPL về KNHC trong
lĩnh vực đất đai ở các tỉnh Tây Nguyên trên cả phương diện lý luận và thực tiễn, đưa
ra hệ thống các giải pháp mang tính đặc thù cụ thể nhằm phát huy những thành tựu và