Một số biện pháp của giáo viên chủ nhiệm để nâng cao hiệu quả của nhóm học tập
trong trường Tiểu học
PHẦN I: PHẦN MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài
1.1 Cơ sở lý luận
Như chúng ta đã biết, thực hiện đổi mới phương pháp dạy học hiện nay là nhằm phát huy
tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, đảm bảo nguyên tắc “Dạy học thông qua tổ
chức các hoạt động học tập của học sinh”, đồng thời nhằm rèn luyện và phát triển kĩ năng
hợp tác, kĩ năng giao tiếp cho học sinh, tất cả những vấn đề đó đang trở thành mối quan
tâm của toàn ngành giáo dục, các nhà trường và toàn thể giáo viên đứng lớp, của phụ
huynh và học sinh bởi theo theo phương pháp dạy học mới chúng ta phải thay đổi cách
thức tổ chức lớp học, cách thức dạy, cách thức học và cách thức đánh giá học sinh.
Theo phương pháp dạy học mới này việc dạy học theo nhóm sẽ được thực hiện một cách
sâu hơn, rộng hơn trong mỗi giờ học và trở thành hình thức học chủ yếu của các em. Học
tập hợp tác nhóm là mô hình học tập, làm việc theo nhóm để hoàn thành một mục tiêu
hoạt động chung với điều kiện giữa các thành viên có sự phụ thuộc với nhau chặt chẽ,
song mỗi cá nhân đều chịu trách nhiệm cụ thể, đồng thời sự tương tác giữa các cá nhân
được thúc đẩy, các kỹ năng hợp tác được sử dụng hợp lý và nhóm ngày càng được củng
cố. Dạy học theo nhóm nhỏ là phương pháp dạy học trong đó giáo viên sắp xếp học sinh
thành những nhóm nhỏ theo hướng tạo ra sự tương tác trực tiếp giữa các thành viên. Theo
đó, học sinh trong nhóm trao đổi, giúp đỡ và cùng nhau phối hợp làm việc để hoàn thành
nhiệm vụ chung của nhóm.
Như vậy, học theo nhóm sẽ phát huy cao độ vai trò chủ thể, tích cực của mỗi cá nhân
trong việc thực hiện tốt hơn nhiệm vụ được giao. Dạy học theo nhóm tạo cơ hội cho mỗi
cá nhân người học được khẳng định mình và được phát triển. Nhóm học tập làm việc tốt
sẽ khuyến khích học sinh giao tiếp với nhau, giúp những học sinh còn nhút nhát, thiếu tự
tin có nhiều cơ hội hòa nhập với tập thể lớp học. Nhờ việc dạy học theo nhóm mà học sinh
có nhiều cơ hội để diễn đạt và khám phá ý tưởng của mình, học sinh phát huy được vai
trò, trách nhiệm cá nhân, vừa có cơ hội để học tập từ các bạn qua cách làm việc hợp tác
giữa các thành viên trong nhóm. Như vậy, tổ chức cho học sinh làm việc theo nhóm chính

3.1.Khách thể nghiên cứu: Học sinh tiểu học
3.2. Đối tượng nghiên cứu: Quá trình dạy, học của giáo viên, học sinh ở trường Tiểu học.

4. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
4.1. Nghiên cứu và hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quá trình dạy, quá trình
học theo nhóm ở trường Tiểu học hiện nay.
4.1. Khảo sát phân tích và đánh giá thực trạng về quá trình dạy, quá trình học theo nhóm ở
trường Tiểu học hiện nay.
4.3. Đề xuất một số giải pháp và bài học kinh nghiệm nâng cao chất lượng
dạy, học theo nhóm ở trường Tiểu học hiện nay.

5. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Trong phạm vi của sáng kiến kinh nghiệm này, bản thân tôi xin trình bày “Một số biện
pháp của giáo viên chủ nhiệm để nâng cao hiệu quả của nhóm học tập trong trường
Tiểu học” với những nội dung như: thay đổi nhận thức của học sinh về việc học nhóm,
cách chia nhóm, vai trò của nhóm trưởng, cách quản lí học sinh học tập tốt theo hình thức
nhóm,…
PHẦN II: PHẦN NỘI DUNG


1. Thực trạng:
Không phải cho đến bây giờ, việc dạy học theo nhóm mới được thực hiện mà đã được
giáo viên thực hiện nhiều năm qua nhưng một thực trạng vẫn đang diễn ra là không phải
tất cả các trường Tiểu học, tất cả các giờ dạy giáo viên đã thực hiện nghiêm túc và hiệu
quả việc dạy học theo nhóm. Chắc chắn vẫn còn đó những giờ dạy mà việc dạy học theo
nhóm được tổ chức qua loa, chiếu lệ, tổ chức một cách hình thức, giao khoán cho học
sinh, hay chỉ thực hiện trong các tiết dự giờ, thao giảng mà thôi.
Việc thực hiện dạy học theo nhóm trong nhiều năm qua chỉ được xem là một trong nhiều
hình thức dạy học để giáo viên lựa chọn, cách thức tổ chức vẫn mang tính hình thức,
chưa phát huy được tính ưu việt của phương pháp dạy học này trong dạy học và giáo dục

được việc tự thảo luận để tự tìm ra kiến thức mới dưới sự hỗ trợ của giáo viên trong các
tiết học.


– Nhiều giáo viên chưa hiểu hết bản chất của việc dạy học theo nhóm, chưa biết cách
hướng dẫn nhóm trưởng điều hành hoạt động của nhóm ra sao,…Nói cách khác là việc
dạy học theo nhóm đang mang tính hình thức, chưa được chú trọng về chất lượng thật,
chưa được đầu tư một cách sáng tạo, chưa được thực hiện đúng thời điểm và thực hiện
một cách thường xuyên.
– Để thực hiện tốt việc dạy học theo nhóm đòi hỏi giáo viên phải mất nhiều thời gian để
chuẩn bị: từ khâu soạn bài, tổ chức các hoạt đông đến việc hướng dẫn nhóm trưởng, theo
sát hoạt động của các nhóm,…
– Một số giáo viên khác lại ngại khắc phục khó khăn về không gian lớp học ( số học sinh
đông, phòng học chưa rộng rãi, bàn ghế chưa đạt chuẩn,…)
2.2. Học sinh
– Học sinh còn bỡ ngỡ với cách học mới.
– Khả năng và thói quen tự học của các em còn hạn chế.
– Kĩ năng nói, kĩ năng đặt câu hỏi thắc mắc, khả năng trình bày, bày tỏ ý kiến của mình
cho người khác nghe của các em gặp nhiều khó khăn.
– Một số em quá rụt rè, thường mất bình tĩnh khi trình bày ý kiến.
– Một số em còn lười học, chưa tích cực suy nghĩ để tham gia ý kiến khi thảo luận.

3. Các giải pháp:
3.1 Phải thay đổi nhận thức của người dạy
Bản thân người giáo viên đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm phải thấm nhuần bản chất của
việc dạy học theo nhóm, phải thay đổi tư tưởng, quan điểm để thấy thích, thấy yêu cách
dạy này lúc đó ta mới truyền tải được sự hứng thú về cách học này đến phụ huynh, học
sinh. Đó là: Dạy học theo nhóm là hình thức tổ chức dạy học trong đó tất cả học sinh của
nhóm cùng thực hiện một nhiệm vụ nhất định, trong một thời gian nhất định. Trong nhóm,
dưới sự chỉ đạo của nhóm trưởng, học sinh kết hợp giữa làm việc cá nhân, làm việc theo

thông qua trao đổi, thảo luận với các thành viên cùng học.
Cùng với việc đổi mới phương pháp giảng dạy thì những ưu điểm cơ bản trên sẽ phần nào
nhấn mạnh được vai trò quan trọng của phương pháp giảng dạy theo nhóm. Vai trò của
người dạy là điều khiển hoạt động của người học, còn người học là trung tâm của hoạt
động đó. Kết quả của hoạt động này là những yêu cầu cụ thể và nhiệm vụ của bài học.
Trên đây là những điểm mạnh cần quan tâm giúp giáo viên tìm ra được những thông tin có
ích để áp dụng có hiệu quả phương pháp làm việc theo nhóm trong giảng dạy.
Về mặt hình thức tổ chức lớp học, học sinh được sắp xếp ngồi học theo các nhóm nhỏ
(Thường từ 2-6 em), không được quá nhiều học sinh trong một nhóm. Các em tham gia
trong nhóm có mối quan hệ tương hỗ, giúp đỡ và phối hợp lẫn nhau – tồn tại tương tác
“mặt đối mặt” trong nhóm học sinh. Học sinh trong nhóm cùng thực hiện nhiệm vụ chung.
Như vậy vấn đề quan trọng nhất của nhóm học tập là học sinh được làm việc tích cực với
nhau, trao đổi, chia sẻ, thảo luận sôi nổi, tôn trọng ý kiến của nhau, các cá nhân biết lắng
nghe, tạo cơ hội cho mọi người trong nhóm được trình bày ý kiến của mình, biết tóm tắt ý
kiến thống nhất và chưa thống nhất của nhóm, biết làm theo sự phân công trong nhóm,
trong mọi công việc liên quan tới hoạt động học tập.
3.3 Có sự vận dụng linh hoạt trong dạy học
Người giáo viên chủ nhiệm phải rất linh hoạt trong việc chia nhóm: Có 2 cách chia nhóm:
chia ngẫu nhiên và chia có chủ định. Chia nhóm ngẫu nhiên là sắp xếp học sinh vào các
nhóm theo một quy ước ngẫu nhiên nào đó. Chẳng hạn, những học sinh có cùng một số
thứ tự sau khi điểm danh. Cùng tên con vật, tên bông hoa, tên địa danh, tên danh nhân, …
Sau khi đã nhận một phiếu ghi ngẫu nhiên tên con vật, tên bông hoa, tên địa danh, tên


danh nhân đó. Cũng có thể giáo viên xác định số lượng, tên của mỗi nhóm và cho các em
tùy ý thích, tự xác định nhóm học tập cho bản thân mình. Không nên đặt tên nhóm như
nhóm 1, nhóm 2, … sẽ cứng nhắc, khô cứng, ít hấp dẫn học sinh. Còn chia nhóm có chủ
định là phục vụ mục đích tổ chức hoạt động riêng biệt, có ý đồ của giáo viên. Chẳng hạn,
các em có trình độ: có đủ 3 trình độ: Tốt, hoàn thành, chưa hoàn thành tốt nhiệm vụ học
tập; cùng giới tính; cùng sở thích; cùng nhu cầu học tập,…

thành nhiệm vụ học tập một cách xuất sắc. Do đó, giáo viên chủ nhiệm cần hướng dẫn,
tập dượt và hỗ trợ cho trưởng nhóm các hoạt động hết sức cụ thể. Giáo viên phải đưa ra
các câu lệnh rõ ràng để tập cho các em. Giúp các em điều hành nhóm dễ dàng hơn
như: Mời các bạn lấy bảng con ra. Các bạn hãy thực hiện bài 1a vào bảng con. Nêu thành
phần của phép tính. Muốn tìm x ta làm như thế nào?… Từ những câu lệnh rõ ràng mà giáo


viên đã tập dượt trước cho nhóm trưởng thì khi các em nhóm trưởng gặp lại dạng đó thì
các em dễ dàng đưa ra các câu lệnh để điều hành nhóm tốt hơn.
Có những giờ dạy hoặc giờ ra chơi, tôi đã cho các nhóm trưởng, nhóm phó đi dự giờ để
quan sát một nhóm điển hình làm tốt việc điều hành nhóm. Qua đó giúp các em nhóm
trưởng, nhóm phó thấy được những việc mình đã làm tốt hay chưa. Thấy được nhóm
trưởng của nhóm bạn đã biết điều hành, lắng nghe, đã tập hợp được kết quả của nhóm để
báo cáo kết quả chung của nhóm hay chưa. Các thành viên trong nhóm của bạn có nghe
lời nhóm trưởng hay không. Vị trí của nhóm trưởng, nhóm phó, thư kí sẽ được luân phiên
nhau trong nhóm để phát huy nội lực của mỗi em, tạo cơ hội để mỗi em có thể thể hiện thế
mạnh của mình tránh tình trạng GV chỉ áp đặt cho một học nào đó giữ mãi một vị trí trong
suốt năm học.
Là một giáo viên chủ nhiệm bản thân tôi cũng như những giáo viên chủ nhiệm khác có thời
gian nhiều hơn để sát cánh cùng nhóm trưởng. Bởi chúng tôi xác định sự thành bại của
từng hoạt động giáo dục phụ thuộc rất lớn vào chính nhóm trưởng, giáo viên chủ nhiệm có
thể tranh thủ đầu buổi, giờ ra chơi kể cả cuối buổi để luyện thêm các kĩ năng điều hành
cho các nhóm trưởng trong lớp. Đó là những kĩ năng: kĩ năng điều hành hoạt động của
nhóm, kĩ năng giao nhiệm vụ, kĩ năng lắng nghe, kĩ năng tổng hợp kết quả, thống nhất kết
quả trong nhóm, kĩ năng báo cáo, …
3.6. Lựa chọn và bầu nhóm trưởng
Có như vậy, trưởng nhóm mới “điều hành”, triển khai các hoạt động của nhóm thuận lợi và
đạt hiệu quả. Lúc đầu, có thể hướng dẫn học sinh chọn bạn luôn hoàn thành nhiệm vụ học
tập làm nhóm trưởng. Tuy nhiên, nếu cố định học sinh này sẽ dễ dẫn đến phần lớn hoạt
động của nhóm là hoạt động của chính nhóm trưởng, không có cơ hội cho các em khác

3.7.Quản lý học sinh trong các hoạt động học theo nhóm có hiệu quả
– Quản lí học sinh học tập theo nhóm phải được xem như một kĩ năng của giáo viên trong
quá trình dạy học theo mô hình VNEN. Quá trình hướng dẫn học sinh học theo nhóm, GV
trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp để tìm ra những biện pháp hiệu quả và phù hợp
nhất. Đó là:
+ Xây dựng và duy trì mối quan hệ tốt giữa giáo viên và học sinh, tạo bầu không khí vui vẻ,
thân thiện trong lớp học, giúp các em hạnh phúc và có hứng thú học tập.
+ Khen ngợi kịp thời những hành vi tốt của HS. Biểu dương và khen thưởng HS có hành vi
tốt. Đặt ra những nội quy cụ thể của lớp học để các em làm theo.
+ Không sử dụng các biện pháp tiêu cực khi học sinh chưa có ý thức học tập tốt như: quát
mắng, có lời lẽ, hành động, nét mặt thể hiện sự tức giận, dọa nạt bằng lời, bằng hành
động, …
+ Hướng dẫn và bồi dưỡng nhóm trưởng có khả năng lãnh đạo, thu hút cả nhóm vào các
hoạt động tập thể, có tổ chức. Cụ thể:
+ Chọn nhóm trưởng có khả năng cùng giáo viên triển khai các hoạt động học tập.
+ Xác định nhiệm vụ và phân công các nhóm thật cụ thể và rõ ràng (dùng câu lệnh ngắn
gọn và dễ thực hiện).
+ Tạo ra và quan tâm tới các nhóm trọng tâm, tức các nhóm cần có sự hỗ trợ đặc biệt của
giáo viên (Ví dụ: nhóm những học sinh thường xuyên hoàn thành được ít nhiệm vụ học
tập, hoặc nhóm có những học sinh xuất sắc,…) Sau khi có các hoạt động chung cả lớp,
các nhóm bắt đầu hoạt động, khi đó giáo viên dành thời gian cho các nhóm trọng tâm để
hỗ trợ hoặc giao thêm nhiệm vụ học tập mới.
+ Đứng ở vị trí thuận lợi để dễ dàng quan sát các nhóm học sinh hoặc khẩn trương đi tới
các nhóm học sinh có yêu cầu hỗ trợ, giúp đỡ một cách kịp thời. Khi phát hiện nhóm nào
đó thực hiện sai lệnh, giáo viên tới hướng dẫn để điều chỉnh lại hoạt động và chỉ nên nói
nhỏ đủ nghe trong nhóm đó.


+ Giáo viên không dành thời gian làm việc ở một nhóm quá lâu, không đứng một chỗ trên
khu vực bàn giáo viên hoặc bục giảng; cần rèn luyện kĩ năng phối hợp khi di chuyển để

hiện thường xuyên không chú ý trong khi học tập, đôi lúc lại cười một mình, lệnh của nhóm
trưởng không tuân theo. Bản thân tôi cùng các em nhóm trưởng đã có nhiều biện pháp hỗ
trợ thường xuyên. Tôi bàn bạc với các bạn và nhóm trưởng giao cho Hoàng Việt làm nhóm
phó, Hoàng Nguyên làm thư kí nhóm. Với cương vị được giao, hai bạn tự thấy trách nhiệm
của mình đã khác, không còn nói chuyện riêng, rủ các bạn khác cùng nói chuyện, làm việc
riêng với mình như trước nữa mà chững chạc hẳn, phối hợp tốt với nhóm trưởng lại còn
đưa ra những sáng kiến cho nhóm mình trong các hoạt động hay trò chơi.
3.9. Có sự phối hợp với giáo viên bộ môn và phụ huynh học sinh


Còn đối với em Dương, đây là em học sinh có đặc biệt hơn thì việc hỗ trợ giúp đỡ là việc
làm thường xuyên, lâu dài, cả một quá trình của giáo viên chủ nhiệm, của phụ huynh và
nhóm trưởng cũng như các em trong nhóm.
Chúng ta biết rằng giáo viên chủ nhiệm không phải dạy tất cả các tiết học vì còn có các tiết
chuyên biệt. Do đó bản thân mỗi giáo viên chủ nhiệm phải phối hợp chặt chẽ với các giáo
viên bộ môn để duy trì tốt ý thức tự quản tốt của nhóm, của mỗi thành viên trong nhóm ở
mọi lúc, mọi nơi. Bản than tôi đã đi dự giờ những tiết chuyên biệt để xem các em nhóm
trưởng lớp mình điều hành nhóm có gì khác so với cách điều hành nhóm ở các tiết mà
bản thân tôi trực tiếp dạy. Vì thường ở những tiết của giáo viên bộ môn thì các em không
chú ý tập trung bằng các tiết của giáo viên chủ nhiệm. Đi dự giờ tôi thấy được những điều
các em làm được để phát huy, những cái các em chưa làm được để điều chỉnh kịp thời.
3.10. Thường xuyên đánh giá, khen thưởng kịp thời
Thường là vào cuối mỗi tuần, các nhóm trưởng (nhóm phó) sẽ ngồi lại cùng chủ tịch, phó
chủ tịch hội đồng tự quản, giáo viên chủ nhiệm để trao đổi, chia sẻ về kết quả hoạt động
các nhóm trong tuần qua cũng như những vấn đề còn băn khoăn, vướng mắc. Các nhóm
đưa ra những khó khăn trong quá trình hoạt động nhóm sau đó các thành viên đưa ra
phương án để cùng bàn bạc với giáo viên chủ nhiệm cùng tìm ra cách hỗ trợ, giúp đỡ
hoặc đề xuất với giáo viên chủ nhiệm hoặc Hội Phụ huynh khen thưởng kịp thời đối với
những em có thành tích xuất sắc hay có tiến bộ.
Trong buổi sinh hoạt lớp, chủ tịch hội đồng tự quản điều hành với sự hỗ trợ của giáo viên

việt. Chúng tôi đã có nhiều sáng tạo hơn trong việc tổ chức dạy học trên lớp. Giờ học của
thầy và trò chúng tôi đã sinh động, hấp dẫn và hiệu quả hơn trước nhiều.
PHẦN IV: KẾT LUẬN

1. Bài học kinh nghiệm
Một điều rất quan trọng mà bản thân tôi rút ra được là: hoạt động hỗ trợ lẫn nhau trong
nhóm đã giúp các em tham gia tích cực và thực hiện tốt nhiệm vụ được giao. Khi các em
cùng thực hiện hoạt động hỗ trợ lẫn nhau thì các em đã chú tâm hơn vào nhiệm vụ của
nhóm, không còn tình trạng “lơ mơ” hay “ngủ gật”. Các em không còn phải lãng phí thời
gian chờ đợi giáo viên hướng dẫn hay phản hồi mà các em có thể cùng các bạn trong
nhóm kiểm tra kết quả. Các em hoàn toàn bị cuốn hút vào nhiệm vụ chung của nhóm.
Những lời sẻ chia từ chính các em cho ta thấy tác dụng của hoạt động hỗ trợ lẫn nhau
trong nhóm là vô cùng to lớn: “Hoạt động này không chỉ là việc chúng em dạy lẫn nhau mà
giúp chúng em gắn kết với nhau hơn”, “Chúng em có thể cùng nhau suy nghĩ thay vì suy
nghĩ một mình. Hai cái đầu chắc chắn hơn một cái đầu”, “Em có cảm giác rất vui khi có
cảm giác mình là người hiểu biết, cảm giác được bạn tôn trọng, ngưỡng mộ”,…
Mỗi giáo viên nói chung và giáo viên chủ nhiệm nói riêng có thể có những quyết sách riêng
của mình để thực hiện tốt việc dạy học theo hình thức nhóm hiện nay. Vì chỉ có tổ chức
cho học sinh học theo nhóm mới phát huy hết ưu điểm của mô hình VNEN.
Rõ ràng mỗi chúng ta đều nhận thấy việc học theo nhóm phát huy cao độ vai trò chủ thể,
tích cực của mỗi cá nhân trong việc thực hiện tốt hơn nhiệm vụ được giao. Khi học theo
nhóm, vai trò chủ thể, tính tự giác, tích cực, sáng tạo, năng động, tinh thần trách nhiệm
của học sinh được phát huy tốt hơn, cơ hội cho học sinh tự thể hiện, tự khẳng định khả
năng của mình sẽ nhiều hơn.
Đặc biệt khi học theo nhóm, kết quả học thường cao hơn, hiệu quả làm việc tốt hơn, kĩ
năng ghi nhớ lâu hơn, thời gian dành cho việc học, trình độ lập luận cao và tư duy phê
phán được phát triển. Qua đó, những kĩ năng nhận thức được hình thành, học sinh thực
sự trở thành chủ thể hoạt động học tập của bản thân mình.
Việc học theo nhóm còn giúp học sinh hình thành các kĩ năng xã hội và các phẩm chất
nhân cách: kĩ năng tổ chức, kĩ năng quản lí, kĩ năng giải quyết vấn đề, kĩ năng hợp tác, …

mình.
Trên đây là một số biện pháp của bản thân tôi để nâng cao hiệu quả của nhóm học tập.
Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của các đồng nghiệp.