BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH
----------

HỒ NAM PHƯƠNG

VẬN DỤNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ
TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT GẠCH NGÓI
TỈNH BÌNH DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2012


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH

*****

HỒ NAM PHƯƠNG

VẬN DỤNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ
TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT
GẠCH NGÓI NGÓI TỈNH BÌNH DƯƠNG

Chuyên ngành : KẾ TOÁN - KIỂM TOÁN
Mã số: 60.34.30

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

Họ và tên
Ngày tháng năm sinh
Chuyên ngành

: HỒ NAM PHƯƠNG
: 19/12/1976
: Kế Toán - Kiểm Toán

Phái : Nữ
Nơi sinh: TPHCM
Mã số : 60.34.30

1. Tên đề tài: VẬN DỤNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP
SẢN XUẤT GẠCH NGÓI NGÓI TỈNH BÌNH DƯƠNG
2. Ngày giao nhiệm vụ :

11/07/2010

3. Ngày hoàn thành nhiệm vụ :

17/12/2011

4. Họ và tên cán bộ hướng dẫn :

TS. Huỳnh Lợi

5. Họ và tên cán bộ phản biện 1 :

TS. Huỳnh Đức Lộng




Muïc luïc
Nội dung

Trang

Trang phụ bìa
Lời cảm ơn
Nhiệm vụ luận văn cao học
Tóm tắt lý lịch khoa học
Mục lục
Lời mở đầu
Tính cấp thiết của đề tài
Mục tiêu nghiên cứu
Nội dung và Phương pháp nghiên cứu
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Những đóng góp của đề tài
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TRONG
CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT

1

1.1. Những vấn đề chung về kế toán quản trị

1

1.1.1. Khái niệm kế toán quản trị

1

1.3. Phân biệt kế toán quản trị với kế toán tài chính

9


1.3.1- Sự khác nhau giữa kế toán quản trị và kế toán tài chính

10

1.3.2- Điểm giống nhau giữa kế toán quản trị và kế toán tài chính

11

1.4. Nội dung kế toán quản trị trong các doanh nghiệp sản xuất

12

1.5. Phương pháp kỹ thuật kế toán quản trị trong các doanh nghiệp sản
xuất

17

1.5.1. Đặc điểm vận dụng các phương pháp kỹ thuật kế toán trong kế
toán quản trị

17

1.5.1.1. Phương pháp chứng từ kế toán

17


1.5.2.4. Trình bày các thông tin dưới dạng đồ thị

20

1.6. Mô hình kế toán quản trị trong các doanh nghiệp sản xuất

20

Kết luận Chương 1

23

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TRONG CÁC
DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT GẠCH NGÓI Ở BÌNH DƯƠNG

24

2.1. Giới thiệu chung về các doanh nghiệp sản xuất gạch ngói tỉnh Bình
Dương

24

2.1.1. Đặc trưng của các doanh nghiệp sản xuất gạch ngói

24

2.1.2. Về số lượng doanh nghiệp

25

30

2.2.1. Khảo sát thực trạng kế toán quản trị trong các doanh nghiệp sản
xuất gạch ngói tỉnh Bình Dương.

30

2.2.2. Kết quả khảo sát thực trạng kế toán quản trị trong các doanh
nghiệp sản xuất gạch ngói tỉnh Bình Dương

31

2.3. Đánh giá thực trạng kế toán quản trị trong các doanh nghiệp sản xuất
gạch ngói tỉnh Bình Dương

40

2.3.1. Những kết quả đạt được về kế toán quản trị áp dụng trong một số
doanh nghiệp sản xuất gạch ngói tỉnh Bình Dương hiện nay

40

2.3.2. Những tồn tại và hạn chế về kế toán quản trị áp dụng trong
doanh nghiệp sản xuất gạch ngói tỉnh Bình Dương hiện nay

41

2.3.3. Nguyên nhân và sự ảnh hưởng của những tồn tại và hạn chế về
kế toán quản trị áp dụng trong doanh nghiệp sản xuất tỉnh Bình
Dương


3.1. Quan điểm vận dụng kế toán quản trị trong các doanh nghiệp sản xuất
gạch ngói tỉnh Bình Dương

50


3.2. Mục tiêu và yêu cầu vận dụng kế toán quản trị trong các doanh nghiệp
sản xuất gạch ngói tỉnh Bình Dương

51

3.2.1. Mục tiêu vận dụng kế toán quản trị trong các doanh nghiệp sản
xuất gạch ngói tỉnh Bình Dương

51

3.2.2 Yêu cầu vận dụng kế toán quản trị trong các doanh nghiệp sản
xuất gạch ngói tỉnh Bình Dương

52

3.3. Nội dung vận dụng kế toán quản trị trong các doanh nghiệp sản xuất
gạch ngói tỉnh Bình Dương

53

3.3.1. Mô hình kế toán quản trị áp dụng cho doanh nghiệp sản xuất
gạch ngói tỉnh Bình Dương


79

3.5.1. Những giải pháp chung thực thi kế toán quản trị có hiệu quả

79

3.5.2. Đề xuất một số giải pháp cụ thể

80

3.6. Một số kiến nghị giúp xây dựng và áp dụng hiệu quả kế toán quản trị
trong các doanh nghiệp sản xuất gạch ngói tỉnh Bình Dương

82

Kết luận Chương 3

85

KẾT LUẬN

86

TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


Phụ lục 1
Danh sách các doanh nghiệp gạch ngói được điều tra trên địa bàn tỉnh
Bình Dương

Bảng 3.3: Phân loại theo chi phí

61

Bảng 3.4: Hệ thống mã tài khoản kế toán quản trị

67

Bảng 3.5: Chi phí ước tính và lợi ích áp dụng kế toán quản trị vào doanh
nghiệp có quy mô điển hình
Danh sách các doanh nghiệp sản xuất gạch ngói được điều tra
trên địa bàn tỉnh Bình Dương
Mẫu phiếu điều tra thực trạng kế toán quản trị tại doanh nghiệp
Bảng tổng hợp kết quả khảo sát các doanh nghiệp sản xuất gạch
ngói được điều tra trên địa bàn tỉnh Bình Dương

76
PL1
PL2
PL3


Bảng tổng hợp số liệu doanh nghiệp sản xuất gạch ngói tỉnh
Bình Dương năm 2010
Danh sách máy móc và thiết bị chủ yếu được sử dụng trong sản
xuất gạch ngói
Bảng liệt kê một số sản phẩm chính

PL4
PL5

Bảng 6.8: Báo cáo kết quả hoạt động tiêu thụ

PL6

Bảng 6.9: Báo cáo biến động kết quả hoạt động sản xuất

PL6

Bảng 6.10: Báo cáo biến động kết quả hoạt động tiêu thụ

PL6

Mẫu Phiếu chi tiền

PL6

Mẫu Bảng định mức tiêu hao nguyên, nhiên, vật liệu, năng
lượng

PL6

DANH MỤC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ
Nội dung

Trang

Hình 7.1: Màn hình giao diện nhập liệu phần mềm Effect
Hình 7.2: Màn hình giao diện kết chuyển, phân bổ chi phí phần mềm
Effect


5
28
53

Sơ đồ 3.2: Cơ cấu tài chính của Công ty CP Gạch ngói Cao Cấp

58

Sơ đồ 3.3: Hệ thống tài khoản

66

Sơ đồ 3.4: Hệ thống dự toán trong doanh nghiệp

69

Sơ đồ 3.5: Tổ chức bộ máy kế toán quản trị trong doanh nghiệp sản xuất
gạch ngói tỉnh Bình Dương

75

Sơ đồ quy trình công nghệ sản xuất chung
Sơ đồ quy trình công nghệ sản xuất gạch ngói bằng lò nung
tuynel
Sơ đồ quy trình công nghệ sản xuất gạch ngói bằng lò nung
VSBK
Sơ đồ phân phối năng lượng và phát thải trong quy trình sản
xuất
Sơ đồ Quá trình phát triển tự động hoá trong kế toán quản trị


ú, tỏc gi chn ti Vn dng k toỏn qun tr trong cỏc doanh nghip sn
xut gch ngúi tnh Bỡnh Dng lm lun vn thc s kinh t. ti ra i
xut phỏt t s cp bỏch thc t ca ngnh sn xut gch ngúi tnh Bỡnh Dng núi
riờng v cho cỏc lng ngh sn xut ca c nc núi chung.


Tính cấp thiết của đề tài
Bình Dương là một tỉnh đang có tốc độ phát triển công nghiệp rất nhanh trong
vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, là một trong những tỉnh mà ngành nghề sản xuất
vật liệu xây dựng là một trong những ngành chủ lực cho phát triển kinh tế xã hội
của tỉnh. Từ khi có chính sách mở cửa, Bình Dương đang từng bước phát triển theo
định hướng kinh tế thị trường, đa dạng, đa phương hóa; cùng với sự gia tăng GDP
trên đầu người, chất lượng cuộc sống ngày càng được nâng cao; cùng với sự gia
tăng dân số, tốc độ đô thị hoá đã làm cho nhu cầu về xây dựng nhà ở gia tăng. Hòa
trong xu hướng phát triển đó, nhu cầu về gạch ngói xây dựng ngày càng tăng cao
kéo theo hàng loạt vấn đề liên quan về cạnh tranh trong ngành, thương hiệu, chất
lượng sản phẩm, công nghệ sản xuất, trình độ quản lý, và sự sống còn của doanh
nghiệp trong xu thế hội nhập kinh tế.
Theo tinh thần Quyết định 121/2008/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về
việc phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển vật liệu xây dựng Việt Nam đến năm
2020; Quyết định 15/2000/QĐ-BXD, ngày 24/7/2000 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng
về việc ban hành Quy định đầu tư sản xuất gạch ngói đất sét nung, trong đó bắt
buộc các doanh nghiệp đang sản xuất bằng công nghệ lò nung thủ công truyền
thống phải chuyển đổi sang công nghệ nung ít gây ô nhiễm hơn [10,11,12]. Việc
chuyển đổi công nghệ nung truyền thống là cần thiết nhằm thay thế các lò gạch thủ
công truyền thống gây ô nhiễm môi trường, không hiệu quả về mặt sử dụng năng
lượng, nhân rộng mô hình các lò nung tiên tiến (lò gạch tuynen, lò VSBK) trong
tỉnh để góp phần bảo vệ môi trường. Chuyển đổi công nghệ nhằm nâng cao hiệu
quả sản xuất, sức cạnh tranh của sản phẩm là một yêu cầu tất yếu nếu doanh nghiệp
muốn tồn tại. Nhiệm vụ này càng cấp thiết hơn đối với các doanh nghiệp sản xuất

Dương” đang hướng tới và giải quyết.


Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu của luận văn là nghiên cứu áp dụng hệ thống kế toán quản trị trong
các doanh nghiệp sản xuất gạch ngói trên địa bàn tỉnh Bình Dương, nhằm hỗ trợ cho
lãnh đạo doanh nghiệp công cụ cung cấp thông tin đầy đủ và kịp thời trong quá
trình ra quyết định quản lý.
Nội dung và Phương pháp nghiên cứu
STT

Nội dung nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu

Làm rõ bản chất, vai trò và vị trí của
1

kế toán quản trị trong hệ thống quản - Phương pháp nghiên cứu tài liệu
trị doanh nghiệp
- Phương pháp thu thập số liệu từ các
Làm rõ các đặc trưng cơ bản của các ban ngành, thu thập thông tin thị

2

doanh nghiệp sản xuất gạch ngói trên trường
địa bàn tỉnh Bình Dương

- Phương pháp khảo sát, tìm hiểu thực
tế doanh nghiệp


hệ thống kế toán quản trị
Xây dựng quy trình ra quyết định - Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia
5

quản trị dựa trên cơ sở hệ thống kế - Phương pháp phân tích, tổng kết
toán quản trị

- Phương pháp đề xuất


Đánh giá hiệu quả kinh tế của việc áp
6

dụng hệ thống kế toán quản trị trong
doanh nghiệp
Đưa ra các khuyến nghị cho các

7

doanh nghiệp sản xuất gạch ngói
trong việc xây dựng và áp dụng hệ
thống kế toán quản trị

- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia
- Phương pháp phân tích, tổng kết

- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia
- Phương pháp phân tích, tổng kết
- Phương pháp đề xuất

riêng biệt.
Theo Luật Kế toán Việt Nam năm 2003, kế toán quản trị được định nghĩa
như sau “Kế toán quản trị là việc thu thập, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin
kinh tế, tài chính theo yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế, tài chính trong nội bộ
đơn vị kế toán”. [9]
Theo Viện nghiên cứu Kế toán quản trị của Mỹ, “Kế toán quản trị là một quy
trình nhận dạng, tổng hợp, trình bày, giải thích và truyền đạt thông tin thích hợp cho
nhà quản trị thiết lập chiến lược kinh doanh, hoạch định và kiểm soát hoạt động, ra
quyết định kinh doanh, sử dụng có hiệu quả nguồn lực kinh tế, cải tiến và nâng cao
giá trị doanh nghiệp, đảm bảo an toàn cho tài sản, kết hợp chặt chẽ việc quản trị và
kiểm soát nội bộ.” [4, tr.7].
Theo nhóm tác giả Charles T.Horngren, Alnoor Bhimani, Srikant M.Datar,
George Foster, “Kế toán quản trị là ứng dụng nguyên tắc kế toán, nguyên tắc quản
trị tài chính để tạo lập, bảo vệ, gìn giữ và gia tăng giá trị cho tổ chức.” [4, tr.8].
Theo nhóm tác giả Jan R.Williams, Susan F.Haka, Mark S.Bettner, “Kế toán
quản trị là trình bày, giải thích những thông tin kế toán với định hướng chủ yếu
phục vụ cho nhu cầu thông tin của những nhà quản trị trong nội bộ doanh nghiệp
điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh.” [4, tr.8].
Tóm lại, có rất nhiều định nghĩa về kế toán quản trị tùy thuộc vào từng quan
điểm. Theo quan điểm của tác giả luận văn, kế toán quản trị không chỉ là hệ thống


2

thu thập, phân tích thông tin về các khoản mục chi phí của doanh nghiệp mà còn là
hệ thống tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh nói chung, kể cả quản trị chiến
lược, hệ thống đánh giá hoạt động của từng bộ phận, phòng ban chức năng, nhằm
đảm bảo sử dụng tối ưu, có hiệu quả các nguồn lực của doanh nghiệp.
1.1.2. Lược sử hình thành, phát triển kế toán quản trị - Tình hình nghiên cứu
thuộc lĩnh vực của đề tài

- Trên thế giới: một số công trình nghiên cứu về kế toán quản trị của
H.Thomas Johnson, Robert S.Kaplan (1987); Ronald W.Hilton (1994); Michel
Lebas (1994); Michael W. Maher, Clyde P. Stickney và Roman.Weil (1997); Robert
S.Kaplan, Anthony A.Atkinson (1998); Anthony A.Atkinson, Rajiv D.Banker,
Robert S.kaplan, S.mark Young (2001); Simon Dekker (2001); Charles T.Horngren,
Alnoor Bhimani, Srikant M.Datar, George Foster (2002); Ray H.Garirison và Eric
W.Noreen (2003); Akira Nishimura (2003); Ray H.Garirison và Eric W.Noreen
(2005); của Timothy Doupnik, Hector Perera (2006)…
- Ở Việt Nam: một số công trình nghiên cứu về kế toán quản trị của PGS.TS
Phạm Văn Dược (Hướng dẫn tổ chức kế toán quản trị - 1998; Kế toán quản trị 2006), của PGS.TS Đặng Văn Thanh và Đoàn Văn Tiên (Kế toán quản trị doanh
nghiệp - 1998), của TS. Huỳnh Lợi (Xây dựng kế toán quản trị trong doanh nghiệp
sản xuất kinh doanh ở Việt Nam - 2004; Kế toán quản trị trong doanh nghiệp sản
xuất - Từ kinh nghiệm thế giới đến áp dụng vào Việt Nam - 2007; Những vấn đề cơ
bản tổ chức thực hiện kế toán quản trị trong doanh nghiệp sản xuất ở Việt Nam 2007; Xây dựng kế toán quản trị trong doạnh nghiệp sản xuất ở Việt Nam - 2008;
Kế toán quản trị - 2009); Nguyễn Bích Hương Thảo (Xây dựng hệ thống kế toán
quản trị trong các doanh nghiệp chế biến thuỷ sản tỉnh Khánh Hoà - 2005); Hoàng
Huy Cường (Nghiên cứu và xây dựng mô hình quản trị chi phí áp dụng cho các
doanh nghiệp Việt Nam - 2008)…
Đề tài “Vận dụng kế toán quản trị trong các doanh nghiệp sản xuất gạch
ngói tỉnh Bình Dương” kế thừa những thành tựu nghiên cứu của các tác giả, các
nhà nghiên cứu, vận dụng những lý thuyết, những kết quả đạt được để nghiên cứu
áp dụng vào hệ thống quản trị của các doanh nghiệp sản xuất gạch ngói trên địa bàn
tỉnh Bình Dương.


4

1.1.3. Chức năng kế toán quản trị
Kế toán quản trị vừa thể hiện những chức năng chung của kế toán, vừa thể
hiện những chức năng riêng của chính nó để phản ảnh và giám đốc toàn diện các

chia các chức năng kế toán quản trị chỉ mang tính chất tương đối, dựa vào trọng tâm
của từng chức năng trong liên kết, định hướng thiết lập thông tin cung cấp cho các
mục tiêu quản trị doanh nghiệp của những nhà quản trị. Chức năng kế toán quản trị
và mối quan hệ của chức năng kế toán quản trị với chức năng quản trị được thể hiện
qua sơ đồ sau:


5

Nhà quản trị

Kế toán quản trị

Ra quyết định

Thông tin
chứng minh quyết định

Hoạch định

Thông tin
dự toán

Tổ chức thực hiện

Thông tin
kết quả

Kiểm tra, đánh giá



-

Báo cáo thể hiện thông tin kinh tế, tài chính theo quy chuẩn nội bộ, không
nhất thiết phải tuân thủ những nguyên tắc, chuẩn mực, quy định của chính
sách kế toán chung.

-

Quy trình xử lý thông tin linh hoạt theo đặc điểm kỹ thuật - kinh tế - quản lý
riêng của từng hoạt động, từng doanh nghiệp.

-

Đề cao tính trách nhiệm, hệ thống trách nhiệm trong tổ chức, quản trị nội bộ
doanh nghiệp.

1.1.5. Vai trò kế toán quản trị
Kế toán quản trị ra đời, phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin để nhà
quản trị thực hiện toàn diện các chức năng quản trị:
Trước nhất, với hệ thống dự toán hoạt động sản xuất kinh doanh như dự toán
giá bán, dự toán doanh thu, dự toán thu tiền, dự toán sản xuất,… kế toán quản trị
giúp nhà quản trị có được những tài liệu cụ thể về mục tiêu hoạt động sản xuất kinh
doanh của từng bộ phận, của doanh nghiệp trong từng thời kỳ. Từ đó, nhà quản trị
thiết lập được định hướng hoạt động sản xuất kinh doanh của từng bộ phận, của
doanh nghiệp trong từng thời kỳ để khai thác có hiệu quả các nguồn lực kinh tế,
kiểm soát và ngăn ngừa những mất cân đối, rủi ro trong tương lai của từng bộ phận,
của doanh nghiệp.
Thứ hai, với những báo cáo đo lường, định tính kết quả hoạt động sản xuất,
hoạt động tiêu thụ, hoạt động kinh doanh, sử dụng vốn … kế toán quản trị sẽ giúp

doanh nghiệp. Đó chính là một hệ thống thông tin quản trị đáng tin cậy về hoạch
định, tổ chức thực hiện, kiểm tra và đánh giá, chứng minh các quyết định quản trị
góp phần nâng cao tính hữu ích của thông tin kế toán cho các đối tượng sử dụng


8

thông tin, giúp nhà quản trị xây dựng phát triển những định hướng, chiến lược trong
quản trị và kiểm soát hoạt động sản xuất kinh doanh hữu hiệu hơn.
Như vậy, kế toán quản trị tạo nên một kênh thông tin quản trị hữu ích đối với
nhà quản trị trong môi trường sản xuất kinh doanh, khoa học kỹ thuật, công nghệ
thông tin ngày càng thay đổi nhanh chóng. Đó chính là một hệ thống thông tin quan
hệ vật chất - trách nhiệm, một hệ thống thông tin minh bạch về trách nhiệm nội bộ
của doanh nghiệp trong điều hành, quản trị doanh nghiệp.
1.2. Mục tiêu kế toán quản trị trong các doanh nghiệp sản xuất
1.2.1. Khái quát về doanh nghiệp sản xuất.
Doanh nghiệp có thể tiếp cận theo những khía cạnh khác nhau. Theo
F.Perrou, “Doanh nghiệp là biểu hiện cách thức thực hiện hoạt động trong sự giới
hạn các nguồn lực kinh tế thông qua kết hợp nhiều yếu tố đầu vào khác nhau, cung
cấp các sản phẩm ra thị trường và thu về phần chênh lệch giữa giá bán với giá đầu
vào của hoạt động.”. [4,tr21]
Theo chương 1, điều 4 của Luật Doanh nghiệp được Quốc hội nước Cộng
hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 29/11/2005, “Doanh nghiệp là tổ
chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh
doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh
doanh. Hoạt động kinh doanh là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các
công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng
dịch vụ trên thị trường với mục đích sinh lời.” [8]
Doanh nghiệp sản xuất được quyết định bởi hoạt động đặc trưng, sản xuất, là
quy trình tạo giá trị thông qua biến đổi hình thái vật chất, tính chất của sản phẩm