BỘ Y TẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

TRỊNH ĐÌNH THẮNG

PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG TỒN TRỮ THUỐC
TẠI TRUNG TÂM Y TẾ THÀNH PHỐ
THÁI NGUYÊN -TỈNH THÁI NGUYÊN
NĂM 2016
LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I

HÀ NỘI 2017


BỘ Y TẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

TRỊNH ĐÌNH THẮNG

PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG TỔN TRỮ THUỐC
TẠI TRUNG TÂM Y TẾ THÀNH PHỐ
THÁI NGUYÊN -TỈNH THÁI NGUYÊN
NĂM 2016
'
LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I
CHUYÊN NGÀNH: Tổ chức quản lý dược
MÃ SỐ: CK 60 72 04 12

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Song Hà
Thời gian thực hiện: Từ 5/2017 đến 9/2017



Trịnh Đình Thắng


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

BHYT

Bảo hiểm y tế

DSĐH

Dược sĩ đại học

DSTH

Dược sĩ trung học

TTYT

Trung tâm y tế thành phố Thái Nguyên

1


MỤC LỤC
Nội dung

Trang


3.2.1. Phân tích cơ cấu thuốc dự trữ trong kho năm 2016 .......................... 33
3.2.2. Giá trị tiền thuốc xuất nhập tồn trong kho năm 2016 ....................... 35
3.2.3. Giá trị xuất nhập tồn của một số nhóm thuốc có giá trị sử dụng nhiều
nhất tại Trung tâm y tế thành phố Thái Nguyên trong năm 2016 ............... 36
3.2.4. Cơ cấu thuốc hết trong năm 2016 .................................................... 44
Chương 4: BÀN LUẬN ............................................................................. 45
4.1. Về thực trạng bảo quản thuốc tại Trung tâm y tế Thành phố Thái
Nguyên năm 2016 ....................................................................................... 45
4.1.1. Tổ chức nhân lực khoa Dược và kho Dược ...................................... 45
4.1.2. Cơ sở hạ tầng kho Dược .................................................................... 46
4.1.3. Theo dõi nhiệt độ, độ ẩm .................................................................. 47
4.2. Về thực trạng dự trữ thuốc tại Trung tâm y tế Thành phố Thái Nguyên
năm 2016 ..................................................................................................... 48
4.2.1. Cơ cấu dự trữ trong kho ................................................................... 48
4.2.2. Giá trị xuất nhập tồn của một số nhóm thuốc có giá trị sử dụng nhiều
nhất ............................................................................................................. 49
4.2.3. Về cơ cấu thuốc hết trong năm 2016 ................................................ 51
4.3. Một số hạn chế của đề tài .................................................................... 53
KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT........................................................................ 54
KẾT LUẬN ................................................................................................. 54
ĐỀ XUẤT ................................................................................................... 55
PHỤ LỤC
TÀI LIỆU THAM KHẢO

3


DANH MỤC HÌNH
Tên hình


Bảng 3.14. Giá trị xuất nhập tồn của nhóm thuốc hạ đường huyết theo các
tháng trong năm 2016.................................................................................. 39
Bảng 3.15. Danh mục thuốc điều trị hạ đường huyết tại TTYT ................. 40
Bảng 3.16. Giá trị xuất nhập tồn của thuốc Panfor SR 500mg theo các
tháng trong năm 2016.................................................................................. 41
Bảng 3.17. Giá trị xuất nhập tồn của nhóm thuốc tim mạch theo các tháng
trong năm 2016 ........................................................................................... 42
Bảng 3.18. Giá trị xuất nhập tồn của thuốc Amloxopin 5mg theo các tháng
trong năm 2016 ........................................................................................... 43
Bảng 3.19. Số ngày hết thuốc của một số thuốc trong năm 2016 ............... 44

5


ĐẶT VẤN ĐỀ
Thuốc là một trong những mắc xích quan trọng nhất giữa người bệnh
và dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu bảo
đảm sức khỏe của nhân dân tăng lên đồng nghĩa với mức độ sử dụng thuốc
tăng. Để hoàn thiện mục tiêu chung của Chiến lược quốc gia phát triển
ngành Dược Việt Nam đến năm 2020 là cung ứng đầy đủ, kịp thời, có chất
lượng, giá hợp lý các loại thuốc theo cơ cấu bệnh tật tương ứng với từng
giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm sử dụng thuốc an toàn, hợp
lý thì việc quản lý tốt hoạt động tồn trữ, bảo quản thuốc tại các bệnh viện,
các trung tâm y tế có một vai trò rất quan trọng.
Việc tồn trữ quá nhiều loại thuốc với số lượng lớn, có thể làm tăng
chi phí bảo quản, tồn trữ thuốc. Để giảm chi phí tồn trữ, bệnh viện phải duy
trì mức tồn trữ thấp, tuy nhiên khi đó khả năng thiếu thuốc cho bệnh nhân
có thể xảy ra và trong một số trường hợp sẽ gây ra những vấn đề nghiêm
trọng nếu không có thuốc kịp thời. Do đó quản lý tồn trữ thuốc hiệu quả là
cân bằng được chi phí và nhu cầu về thuốc điều trị. Thực tế cho thấy, đây

1.1. Tổng quan về tồn trữ thuốc
Tồn trữ bao gồm cả quá trình xuất, nhập hàng hóa vì vậy nó yêu cầu
phải có hệ thống sổ sách phù hợp để ghi chép, đặc biệt là sổ sách ghi chép
việc xuất nhập hàng hóa từng ngày [8].
Tồn trữ không chỉ là việc cất giữ hàng hóa trong kho mà nó còn là cả
1 quá trình xuất, nhập kho hợp lý, quá trình kiểm tra, kiểm kê, dự trữ và các
biện pháp kỹ thuật bảo quản hàng hóa từ khâu nguyên liệu đến các thành
phẩm hoàn chỉnh trong kho. Công tác tồn trữ là một trong những mắt xích
quan trọng của việc đảm bảo cung cấp thuốc cho người tiêu dùng với số
lượng đủ nhất và chất lượng tốt nhất, giảm tối đa tỷ lệ hư hao trong quá
trình sản xuất và phân phối thuốc [8].
1.1.1. Bảo quản thuốc
Theo quyết định số 02/QĐHN – BYT ngày 4 tháng 10 năm 2013, Bộ
trưởng Bộ Y tế quy định về việc triển khai áp dụng nguyên tắc “Thực hành
tốt bảo quản thuốc” - GSP (viết tắt của Good Storage Practice): Bảo quản
thuốc là việc cất giữ an toàn các thuốc. Nguyên liệu, bao gồm cả việc đưa
vào sử dụng và duy trì đầy đủ các hệ thống hồ sơ, tài liệu phù hợp, kể cả
giấy biên nhận và phiếu xuất[4].
Thuốc là loại hàng hóa đặc biệt, bảo quản thuốc không những ảnh
hưởng đến lợi ích, chi phí của đơn vị kinh doanh, cung ứng thuốc mà còn
ảnh hưởng đến tính mạng và sức khỏe của con người. Sau khi có kết quả
đấu thầu, khoa Dược sẽ tiến hành mua thuốc đáp ứng nhu cầu sử dụng
thuốc trong bệnh viện. Các công ty cung ứng thuốc giao thuốc đến tận kho
thuốc của khoa Dược bệnh viện. Khi giao thuốc phải có đối chiếu hóa đơn,
phiếu báo lô, tên thuốc, số lượng, hàm lượng, quy cách đóng gói, nơi sản

3


xuất, số kiểm soát, hạn dùng. Thuốc được bảo quản ở điều kiện theo đúng

của nước ngầm, mưa lớn, và lũ lụt..
Kho phải có một địa chỉ xác định, nằm ở nơi thuận tiện cho việc xuất
nhập, vận chuyển, bảo vệ[4].
 Thiết kế, xây dựng
- Kho phải đủ rộng, và khi cần thiết, cần phải có sự phân cách giữa
các khu vực sao cho có thể bảo đảm việc bảo quản cách ly từng loại thuốc,
từng lô hàng theo yêu cầu.
- Qui mô của kho: cần phải có những khu vực xác định, được xây
dựng, bố trí hợp lý, trang bị phù hợp.
- Nhà kho phải được thiết kế, xây dựng, bố trí đáp ứng các yêu cầu
về đường đi lại, đường thoát hiểm, hệ thống trang bị phòng cháy, chữa
cháy.
- Trần, tường, mái nhà kho phải được thiết kế, xây dựng đảm bảo sự
thông thoáng, luân chuyển của không khí, vững bền chống lại các ảnh
hưởng của thời tiết như nắng, mưa, bão lụt.
- Nền kho phải đủ cao, phẳng, nhẵn, đủ chắc, cứng và được xử lý
thích hợp để chống ẩm, chống thấm đảm bảo hoạt động của nhân viên làm
việc trong kho, và hoạt động của các phương tiện cơ giới. Nền kho không
được có các khe, vết nứt gãy .. là nơi tích lũy bụi, trú ẩn của sâu bọ, côn
trùng[3].

5


 Trang thiết bị
Nhà kho phải đáp ứng các yêu cầu sau:
- Có các phương tiện, thiết bị phù hợp: quạt thông gió, hệ thống điều
hòa không khí, xe chở hàng, xe nâng, nhiệt kế, ẩm kế... để đảm bảo các
điều kiện bảo quản.
- Có đủ ánh sáng bảo đảm để các hoạt động trong khu vực kho được

 Yêu cầu chung
- Thuốc, nguyên liệu cần được bảo quản trong các điều kiện đảm bảo
được chất lượng của chúng. Thuốc, nguyên liệu cần được luân chuyển để
cho những lô nhận trước hoặc có hạn dùng trước sẽ đem sử dụng trước.
Nguyên tắc nhập trước - xuất trước (FIFO- First In /First Out) hoặc hết hạn
trước - xuất trước (FEFO- First Expired/First Out) cần phải được thực hiện.
- Thuốc chờ loại bỏ cần phải có nhãn rõ ràng và được biệt trữ nhằm
ngăn ngừa việc đưa vào sản xuất, lưu thông, sử dụng.
- Tuỳ theo tính chất và điều kiện bảo quản của sản phẩm, phải qui
định chương trình kiểm tra, đánh giá định kỳ hoặc đột xuất để xác định chất
lượng sản phẩm.
- Phải có hệ thống sổ sách, các qui trình thao tác chuẩn đảm bảo cho
công tác bảo quản, kiểm soát, theo dõi việc xuất, nhập và chất lượng
thuốc[3].
 Các điều kiện bảo quản trong kho
- Nguyên tắc các điều kiện bảo quản phải là điều kiện ghi trên nhãn
thuốc. Theo qui định của Tổ chức Y tế thế giới, điều kiện bảo quản bình
thường là bảo quản trong điều kiện khô, thoáng, và nhiệt độ từ 15-250C
hoặc tuỳ thuộc vào điều kiện khí hậu, nhiệt độ có thể lên đến 30 0C. Phải
tránh ánh sáng trực tiếp gay gắt, mùi từ bên ngoài vào và các dấu hiệu ô
nhiễm khác.

7


- Nếu trên nhãn không ghi rõ điều kiện bảo quản, thì bảo quản ở điều
kiện bình thường. Trường hợp ghi là bảo quản ở nơi mát, đông lạnh .... thì
vận dụng các qui định sau:
+ Nhiệt độ:
Kho nhiệt độ phòng: Nhiệt độ trong khoảng 15-250C, trong từng

- Định kỳ kiểm tra chất lượng của hàng lưu kho để phát hiện các biến
chất, hư hỏng trong quá trình bảo quản do điều kiện nhiệt độ, độ ẩm hoặc
các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến chất lượng thuốc, nguyên liệu[4].
1.1.1.5. Sắp xếp thuốc trong kho
Thuốc sau khi nhập vào kho được phân loại thành từng nhóm để
thuân lợi cho việc sắp xếp, bảo quản và cấp phát. Có thể phân loại theo
nhóm tác dụng dược lý (thuốc kháng sinh, thuốc tim mạch,...) hoặc theo
dạng thuốc (thuốc tiêm, thuốc viện, thuốc đông dược,...). Sắp xếp hàng hóa
trong kho là nhiệm vụ quan trọng của kho. Thông thường:
- Với mỗi nhóm thuốc, việc sắp xếp dựa vào tên thuốc theo trình tự
ABC của danh pháp thông thường.
- Với mỗi loại thuốc, việc sắp xếp dựa trên nguyên tắc FIFO: thuốc
có hạn dùng ngắn, sắp hết hạn phải xếp ở phía ngoài, dễ quan sát, tiện theo
dõi, cấp phát[1].
1.1.2. Tổng quan về dự trữ thuốc
Một việc quan trọng trong công tác tồn trữ là xây dựng cơ số thuốc
tồn kho các loại thuốc phù hợp với điều kiện thực tế của mỗi bệnh viện,
xuất phát từ nhu cầu điều trị, khả năng tài chính, điều kiện cung ứng, lưu
thông thuốc tại cơ sở.
1.1.2.1. Sự cần thiết phải dự trữ thuốc trong kho
Chúng ta cần phải dự trữ thuốc vì những lý do sau:

9


- Đảm bảo tính sẵn có: tồn kho là lượng dự trữ cho dao động của
cung và cầu, giảm nguy cơ hết hàng.
- Duy trì niềm tin trong hệ thống: nếu tình trạng hết hàng xảy ra
thường xuyên, bệnh nhân sẽ mất lòng tin vào khả năng phòng và chữa bệnh
của hệ thống cung ứng dịch vụ chăm sóc sức khỏe.

- Tuyến huyện: 02 tháng.
- Tuyến xã: 01 tháng
Các mức tồn kho:
Số tồn kho tối thiểu, số tồn kho tối đa, số tồn kho an toàn. .
+ Mức tồn kho tối thiểu là 1-2 tháng
+ Mức tồn kho tối đa là 2-3 tháng
+ Mức tồn kho an toàn là 2 tháng [4].
Lượng dự trữ thường xuyên: theo khuyến cáo thì lượng dự trữ
thường xuyên cho kho thuốc bệnh viện bằng 1,5-2 lần số tiêu thụ trung
bình/tháng[1].
Lượng dự trữ bảo hiểm: đề phòng các biến động như giá USD tăng,
mốc thời gian điểm điều chỉnh thuế nhấp khẩu, dự phòng trong thời gian
hết hợp đồng cũ nhưng chưa kịp tổ chức đấu thầu[1].
Khoảng cách đặt hàng: theo nguyên tắc trong kho luôn phải lưu kho
mức dự trữ tối thiểu cần thiết để đảm bảo quá trình khám chữa bệnh diễn ra
liên tục trong mọi điều kiện cung ứng bình thường và không bình thường.
Tuy nhiên nếu thời gian chuyển thuốc dài, nhu cầu sử dụng thuốc lớn thì
lượng dự trữ sẽ cao hơn[1].
1.2. Một vài nét về thực trạng tồn trữ thuốc
1.2.1. Thực trạng tồn trữ thuốc tại các nước trên thế giới
Tại các nước phát triển, hệ thống cung ứng thuốc tương đối hoàn
chỉnh vì:

11


- Hệ thống thông tin liên lạc thuận tiện, hệ thống điều hành để xử lý
yêu cầu và các mệnh lệnh thực hiện hoàn chỉnh, tự động hóa cao.
- Hệ thống giao thông vận tải thuận tiện, có nhiều loại hình và
phương tiện vận tải phù hợp với từng loại nhu cầu.

như: năm 2014, ở Kiên Giang, tại Bệnh viện đa khoa huyện Phú Quốc,
nhân lực dược chiếm 6,0%[17], tại Bệnh viện đa khoa huyện An Minh, tỷ
lệ này 7,5%[7], tại Trung tâm y tế huyện Lục Yên tỉnh Yên Bái nhân lực
dược chiếm tỷ lệ 7,9%[12]. Tại Bệnh viện Đa khoa huyện Vĩnh Thuận, tỉnh
Kiên Giang năm 2015 tỷ lệ nhân lực dược trong tổng số nhân viên trong
đơn vị là 11,3%[15]. Với khối lượng công việc ngày càng nhiều, yêu cầu
công việc ngày càng cao, khối lượng thuốc nhập và cấp phát của kho Dược
ngày càng lớn thì các tỷ lệ nhân sự trên là còn thấp.
 Về cơ sở hạ tầng kho Dược
Kho Dược của các bệnh viện, trung tâm y tế luôn được xây dựng ở
nơi cao ráo, an toàn, nằm ở nơi thuận tiện cho việc xuất nhập, vận chuyển,
bảo vệ. Tuy nhiên, theo kết quả của một số nghiên cứu năm 2014, 2015
tại tỉnh Kiên Giang, tỉnh Yên Bái cho thấy cơ sở vật chất nhà kho phần lớn
chưa đủ về diện tích và trang thiết bị đảm bảo để phục vụ công tác tồn trữ
và bảo quản thuốc theo quy định của GSP. Các kho chưa có khu vực bảo
quản riêng, khu vực kiểm tra, kiểm soát riêng và khu vực xuất, nhập riêng.
Khi thuốc nhập với số lượng lớn, các thuốc trong kho nhiều khi còn phải

13


xếp chồng hàng lên rất cao và một phần phải đặt xuống nền, sàn nhà[7],
[12],[15],[17].
Kho Dược đều được trang bị tương đối đầy đủ các trang thiết bị phục vụ
công tác bảo quản, kiểm soát điều kiện bảo quản thuốc trong kho như: điều hòa,
nhiệt kế, ẩm kế, máy hút ẩm, quạt thông gió, bình cứu hỏa mini,... Tuy nhiên, các
trang thiết bị này chưa được kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ nên không đảm bảo độ ổn
định của điều kiện bảo quản[7], [12],[15], [17].

 Về tồn trữ thuốc

phòng chức năng, 08 khoa). Tổng số cán bộ tại trung tâm là 139, trong đó
số cán bộ có trình độ đại học và sau đại học là 37, cán bộ có trình độ cao
đẳng, trung học là 81 và cán bộ khác là 21.
* Cơ cấu tổ chức và nhân sự khoa Dược
Khoa Dược có 14 cán bộ nhân viên, trong đó: 5 dược sĩ đại học và 9
dược sĩ trung học.
Cán bộ nhân viên của khoa Dược làm việc theo 05 bộ phận công tác
chính gồm: Tổ nghiệp vụ dược, Tổ thống kê dược, Tổ dược lâm sàng và
thông tin thuốc, Tổ Kho và cấp phát thuốc.

15


Trưởng Khoa dược

Nghiệp
vụ
Dược

Kho
chính

Thống
kê
Dược

Kho
nội trú

Kho và

thuốc y học cổ truyền. Kho chương trình Y tế Quốc gia bảo quản các thuốc
thuộc chương trình Y tế Quốc gia như thuốc ARV, thuốc chống lao, vacxin. Có 03 kho chính bảo quản thuốc tân dược là: Kho chính, kho nội trú,
kho ngoại trú, vì số lượng thuốc nhập và tồn trữ tại 03 kho này là nhiều
nhất. Thuốc được nhập từ các nhà cung cấp vào kho chính, sau đó từ kho
chính thuốc được xuất sang các kho lẻ. Các kho lẻ gồm: kho nội trú, kho
ngoại trú và các kho tại 27 trạm y tế xã. Tại khoa Dược kho nội trú thực

16


hiện cấp phát thuốc cho các khoa lâm sàng, kho ngoại trú cấp phát thuốc
cho bệnh nhân ngoại trú.
Tóm lại, Trung tâm y tế Thành phố Thái Nguyên có chức năng dự
phòng và chăm sóc sức khỏe cho nhân dân trong thành phố Thái Nguyên
Thái Nguyên. Trung tâm đã và đang nỗ lực thực hiện tốt chức năng của
mình, đặc biệt là nâng cao chất lượng khám chữa bệnh nhằm phục vụ tốt
hơn nhu cầu ngày càng cao về chăm sóc sức khỏe trong cộng đồng. Để bảo
đảm sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, hiệu quả thì việc quản lý tốt hoạt động
tồn trữ, bảo quản thuốc tại khoa Dược của trung tâm y tế có một vai trò rất
quan trọng. Tuy nhiên, hiện nay chưa có nghiên cứu khoa học về hoạt động
này. Vì vậy, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài này với mong muốn có
được những đánh giá về thực trạng tồn trữ thuốc, từ đó góp phần nâng cao
công tác tồn trữ thuốc tại Trung tâm y tế Thành phố Thái Nguyên trong
thời gian tới.

17